Amsterdamse rederijkersspelen in de zestiende eeuw


auteur: E. Ellerbroek-Fortuin


bron: E. Ellerbroek-Fortuin, Amsterdamse rederijkersspelen in de zestiende eeuw. J.B. Wolters, Groningen / Batavia 1937


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

[p. 181]

Een ander tafelspel van drij personagien, te weten:+ Heymelic lijden, een schamel man; Bedecte aermoed, een schamel vrouw, ende de wijse beradinghe, een doctoor. Ghemaect op dees laetste dieren tijt van het jaer vijftienhondert seven en vijftich.

Heymelick lijden met een mande anden arme
 
Hij, wiens goetheyt en is niet te exprimeren,
 
Wil u, mijn heeren, // in dueghden verstercken.
 
Ende wat ghijlieden te hant slaet moet u doen prospereren
 
Hij, wiens goetheyt en is niet te exprimeren.
5
Want hij sal alle quaetdoenders confonderen
 
Ende royeren // uut sijnder heyligher kercken.
 
Hij, wiens goetheyt en is niet te exprimeren,
 
Wil u, mijn heeren, // in dueghden verstercken.
 
Och vrouwe, wij sijn nu binnen die Amsterdamsche percken.
10
Tis goet te bemercken // aen die aelmoessen voorwaer,
 
Dat hier goe lien wonen.
Bedecte aermoed met een corf aenden arm
 
Het blijct sekerlic openbaer,
 
Den aermen schaer // hebben hier haer nootdruft wel ghecreghen.
 
En doense niet, mijn man?
Heymelic lijden
15
Ia, vrij wel ter deghen.
 
Mijn hert is gheneghen // tot dese stadt lofsaem.
 
So langh ic leef en Amsterdam hoor nomen sijn naem,
 
Dat ic mij niet te segghen schaem, // sullen mijn ooghen bedouwen,1
 
Ghedachtich sijnde ons swaer benouwen.
Bedecte aermoed
20
Och, wast mannen ofte vrouwen,
 
Twasser al onderhouwen // in die benoude tijt.
Heymelick lijden
 
Godt de Heer heeft nu de sijnen bevrijt.
 
Ghebenedijt // moet Hij inder eeuwicheyt wesen.
Bedecte aermoed
 
Och voor de hant Godts mach elc een wel vresen,
25
Al sijn wij nu ghenesen // vant druckich beswaren.
Heymelick lijden
 
Och t'loopt nu al weer onversaeght inde tavaeren,
 
Niet wetende van sparen // als die onvroeden.
[p. 182]
Bedecte aermoed
 
En wij moetent ontbeeren, wij arme bloeden,
 
Wij diet al wisten te begoeden1) // in tijden voorleden,
30
Ende nu moet van ons selven t'broot sijn ghebeden
 
In diversche steden, // en ist niet te beclaghen?
Heymelic lijden
 
Wij, diet den aermen met hoopen plaghen toe te draghen,
 
Sijn van vrienden en maeghen // nu gheheel verlaten.
 
Luttel ofte gheen bewesen aen ons eenighe caritaten.
35
Wij gaen wel door seven straeten, // eer wij iet crijghen, vrou vercoren,
 
Tis om te dispereren.
Bedecte aermoed
 
Och neen, gheeft de moet niet verloren,
 
Mijn lief man, wilt hooren // uus wijfs bediet.
Heymelic lijden
 
Ia, wat wildij moveren?2)
Bedecte aermoed
40
Sonder Godts wille daer niet en gheschiet,
 
Want wij doen niet // als wij behooren certeyn.
 
Dat ist dat de Heer heeft gaen verstooren // alleyn.
 
Vruecht souden wij allen oorbooren // ghemeyn, // deden wij so wij souden // iet,
 
Maer die broederlicke minne men vercouwen // siet.
45
Men singht den ouden // liet, // t'is goet te bemercken // bloot.+
Heymelic lijden
 
Niemant en ghevoelt eens anders seeren.
Bedecte aermoed
 
Qualic costen wij onlancx crijghen broot,
 
Maer Godt heeft gheblust ons noot // en swaer afgrijsen.3)
 
Godt ist, die de sijnen weet te spijsen.
50
Men siet nu niet seer rijsen // broot noch suyvele.
Heymelic lijden
 
Dees voorvercoopers bedervent al.
Bedecte aermoed
 
Ia, sij slachten de duyvele,
 
Want elc wilt sijn penninc tot een gulden bringhen // schier.
Heymelic lijden
 
Daerom leven wij in een swaer bestringhen4) // hier;
[p. 183]
55
T'is al waermen om dinghen // dier,1) // daer is luttel te winnen.
Bedecte aermoed
 
De neeringhe staet gans stille.
Heymelic lijden
 
Ist niet een saeck om te ontsinnen?
 
Die te recht gaet bekinnen, // die mach wel trueren.
 
Och hoe lanc sijn ons dese tijden gheseyt te veuren,
60
Maer wij achtent voor leuren2) // ende een sot gheclap.
Bedecte aermoed
 
Immer draegh ic de mande.
Heymelic lijden
 
Ende ic die nap.
 
So menich stap // ic tree voor iemants deuren,
 
Mits schaemte dinct mijn herte schueren.
65
Och ons docht, t'mocht niet ghebueren, // dat nu is ghevallen.
Bedecte aermoed
 
Mijn lief man, wat sijnder al van onser ghetallen,
 
Vrij sonder mallen, // die hem hier voor niet en hoeden!
 
Want sij waren als wij relic bij den goeden,
 
Maer dusdanighe onspoeden // souder veel bistier3) maken.
Heymelic lijden
70
Men mocht t'broot met gheen gelt ghenaken;4)
 
Noyt vremder saken, // t'wasser in sommighe plecken niet.
Bedecte aermoed
 
Dat dede ons claghen.
Heymelic lijden
 
Want soodanighen verdriet
 
Is noyt gheschiet; // daer omt niet alte ruym // heeft
75
De aerme ghemeent.
Bedecte aermoed
 
Den rentier t'ghemac op sijnen duym5) // heeft.
 
Hoe wel sijn pachtere niet een pluym // heeft, // hij wilt betaelt // sijn,
 
Al soud hem t'bed onder t'gat onthaelt6) // sijn,
 
t'Mach niet ghefaelt // sijn, // sij ligghen int voet // sant7)
80
Den armen, altijt.
[p. 184]
Heymelic lijden
 
Hollant plach te sijn een goet // lant;
 
Altijt eenen overvloedich behoet1) // vant // den armen daer // in.
 
En nu ic tot Amsterdam voorwaer // bin,
 
Int nauwste ic claer // kin, // twasser bijnaest verschoyt.2)
Bedecte aermoed
85
Man, die wel uutdeelt wert int leste beroyt;
 
Sij hebben ghestroyt // in diversche landen // fijn.
 
Wel die burghmeesters mannen van verstande // sijn,
 
Want sij voorsaghen noch meerder toecomende noot,
 
Of t'selste3) datter was, al en wast niet groot,
90
Most binnen blijven bloot // voor die borghers ghemeen,
 
Of het soude beweent hebben groot en cleen.
 
Dus met goeden reen // hebbense sulcx gaen vaeten.
Heymelick lijden
 
Nochtans hebbense gheen armen buyten haer poorten ghelaten,
 
Maer t'ghebot der caritaten seer wel gheobserveert.
Bedecte aermoed
95
Immers creegh noch elcken wat.
Heymelic lijden
 
En heeft Godt niet weder haer solders ghemultiplieert
 
Met saede?4) sij sijnt weert en hebbent verdient
 
Aen die onsen.
Bedecte aermoed
 
Hoe trouwelic deense backen voor haer ghemient!
100
Certeyn, wij sient, // te Amsterdam vonden wijt best.
Heymelic lijden
 
Sij waren medelijdich met ons, tot dat den rest
 
Was op het lest, // want sij despereerden niet.
 
Ende naer haeren gheloof is haer nu gheschiet.:
 
Godt noyt iemant verliet, // die den armen bijstandicheyt
105
Toonden in haren noot.
Bedecte aermoed
 
Maer groote viandicheyt
 
Sal Godt toonen haer, die den armen versmaen.
 
Maer Godt danck, ten is ons in Amsterdam niet ghedaen,
 
Maer hebben ontfaen // menich aelmoesse ient.5)
[p. 185]
Heymelic lijden
110
Hij salt haer loonen, die alle saecken sijn bekent,
 
Want so menich innocent // hebbense ghelogeert,1)
 
Die den cost in Amsterdam hebben gheconquesteert.2)
 
Wel moet varen onghesimuleert // dees vermaerde stat.
Bedecte aermoed
 
Och haddense gheenen wijsen raet hier ghehadt,
115
Daer haddender plat // veel door benoutheyt ghestorven.
Heymelic lijden+
 
Maer danc heb Godt, immer hebben wij ons voetsel verworven.
 
Certeyn, wij dorven // niet schimpich spreken
 
Op dese inwonderen.
 
Neen, Godt de Heer sout op ons wreken.
120
't Waer ooc een teecken // van ondancbaericheyt groot:
 
Ons ontbrack noyt broot.
Heymelic lijden
 
Onse ouders hebben haeren noot
 
Beclaeght so bloot, // doense waren int leven,
 
Hoe dat men doe voor een broot vijf stuyvers most gheven.
125
Sij hebbent gheschreven // tot een eeuwighe memorie,+
 
Maer t'heeft gheen comparatie bij dese historie.
 
Godt sij prijs en glorie, // wij sijnt doorcomen.
Bedecte aermoed
 
Doe wasser ghenoech te winnen.
Heymelic lijden
 
t'Was al goey coop, sonder t'broot uutghenomen.
130
Was dat een bestromen3) // van een swaer verdriet!
 
Laet mijn dat hooren.
Bedecte aermoed
 
Neent, seker niet,
 
Sulcx niet en bediet, // t'es niet weert om te verhalen.
Heymelic lijden
 
Nu wistmen t'broot nouw met gelt te betalen.
135
Vrij sonder falen, // hoe menich isser van hongher ghestorven
 
In sommighe contreyen!
Bedecte aermoed.
 
Ja, en ooc bedorven,
 
Die in een deel iaren sullen te voren comen4) // niet.
[p. 186]
Heymelic lijden
 
Godt moet de sulcke met sijn gratie bestromen // iet
140
En voor t'eeuwich verdommen, // siet, // beschermen alteenen.
Bedecte aermoed
 
Int iaer van sesenveertich ginct meed al op een weenen,
 
Doe wast ooc eenen // swaren dieren tijt.
Heymelic lijden
 
Och, ten raect desen niet een mijt,
 
Want sonder respijt // wasser doe broot te crijghen.
145
Dus, mijn lieve vrouwe, wilt daer of swijghen,
 
Want t'heeft nu al gheweest in swaer benoutheyt.
Bedecte aermoed
 
Ic vermoe, al hadder een Mathusalems outheyt,1)
 
Haer soud niet ghedincken dat wij hebben gheleeft.
Heymelic lijden
 
Siet, hoe overvloedich het Gode nu weder gheeft.
150
Certeyn, hij sneeft, // die hem van Godt keeren // gaet,
 
Want de sulcke overcomt een verseeren // quaet.
 
Daerom elc een Godt ter eeren // staet2) // en dat oprechtelic.
Bedecte aermoed
 
Men acht Godts woort lacen alte slechtelic,
 
t'Leeft al onnechtelic,3) // dat een stuyver meer // heeft
155
Dan hij mach opeten.
Heymelic lijden
 
Lacen, elc in sijn staete te seer // sneeft.
 
Sij ghelooven, peyns ic, niet dat de Heer // leeft, // diet al sal // dommen;
 
Want voor den dinghstoel Christi sullen wij al // commen,
 
Niemant uutghenommen, // weten wij al // wel.
Bedecte aermoed
160
Wanneer de basuyn wert gheblasen
Heymelic lijden
 
Moetet al naer Josaphats dal // snel.
 
Dus ic se voor mal // tel, // die omt tijdelic hier
 
Het eeuwich verlaten.
Bedecte aermoed
 
Een dronckaert bemint het bier
165
Boven Godts woort fier, // om dat te hooren declareren.
[p. 187]
Heymelic lijden
 
De gierighe haer mette finance so gheneeren,1)
 
Dat se op die Heer der Heeren // niet eens en passen,
 
Want sij sijn altijt uut om haer even mensch te verrassen,
 
Sij slepent binnen haer cassen, // tsij eerlic oft oneerlic.
170
Hoe souden de armen bedijen?
Bedecte aermoed
 
Och, tis seker deerlic
 
En ooc verveerlic, // dier op gaet mercken.
 
Sijn wij niet al leden vander heyligher kercken?
 
Ende2) onder die wercken // Christi als ons eenighe defensoor
175
Geerne souden sijn, // waerom sluytij dan u contoor?
 
Ende dat3) voor // u broeder, soomen gaet ghewaghen,
 
Want wij al tsamen die naem Christi draeghen,
 
Al sijn wij vrienden en maghen, // ia susters en broers.
Heymelic lijden
 
Daerom salt seer swaer sijn, hoort sonder veel beroers,
180
De rijcke4) int eeuwich leven te commen daer;
 
Een kemel soud eer door de oogh van een naelde gaen voorwaer,
 
Dan die vrecke rijcke claer, // tis swaer om hooren.
Bedecte aermoed
 
Sij latent haer hielen hooren,5) mijn man vercoren,
 
Sij gaender haer niet in stooren, // al ist dat Jacobus seyt:
185
Ghij rijcke, nu doch bitterlic huylt en schreyt,
 
Want u costelicke ghereyt6) // verroest, u cleeren eten de motten.
Heymelic lijden
Wijse beradinghe uut.
 
Wanneer men haer sulcx seyt, sij gaender mede spotten.
 
Maer men vint veel sotten // onder die rijcken,
 
Maer sij houden de sot inde mouw,7) sij latense niet kijcken,
190
Sij gaen int bonte strijcken8) // en dat can veel bedecken.
Bedecte aermoed
 
Ontbeyt, wie comt ons hier bij ter plecken?
 
Wij meenden te vertrecken; // hoe is hij hier binnen gheraect?+
 
Het ghelijct een fijn man.
Heymelic lijden
 
Seer wel ghespraect.
195
Te met bij ons ghenaect, // hij comt licht om ons te troosten
[p. 188]
 
Met het goddelic woort.
Die wijse beradinghe, een doctoor
 
Hij, die de son doet rijsen inden oosten
 
Ende inden westen weder descenderen // doet,1)
 
Dats die Heer der Heeren, die alle menschen propoosten
200
Door sijn onbegrijpelicke wijsheyt ten besten keeren // moet.
 
Hoe staedij dus bedruct? Willet mij interpreteren // soet,
 
Want ic hoop door Godts hulpe u herten te verlichten.
Heymelic lijden
 
Hoe heet ghij, mijn vrient?
Wijse beradinghe
 
Ic salt u berichten.
205
Al sijdij vanden slichten, // aenhoort mijn rappoort:
 
Ic heete de wijse beradinghe, dus naer mijn hoort.
 
Weest niet verstoort // int gene dat Godt behaeght,
 
Maer die castijdinghe Godts liefvelic draeght,
 
Vrij niet en claeght, // maer looft hem sonder vermijen,
210
Want die Godt lief heeft, gaet Hij castijen.
Bedecte aermoed
 
Wij weten wel, wij behooren te lijen
 
Sonder sijen2), // wij hebbent wel verdient,
 
Maer Godts hant raect niet dan die arme ghemient,
 
Want wij sient // dat de rijcke nu t'goet conquesteren
215
Naer haer begeeren.
Wijse beradinghe
 
Wilt sulcx sileren,3)
 
Want soo ghij een ander gaet condemneren, // mij verstaet,
 
Werdij gheoordeelt, dus u presumptie4) verlaet.
 
Doet naer mijnen raet, // Godt salt al wel voeghen,
220
Soo ghijt nu siet voor ooghen.
Heymelic lijden
 
Niet verder dan Godt en wil wij vermoghen.
 
Maer een quaet ghenoeghen // is in ons ghehecht,
 
Daerom is tusschen de gheest en t'vleesch altijt een ghevecht.
 
Weynich levender oprecht // binnen sweerelts baenen.
Wijse beradinghe
225
Daerom gheeft u ghevaene,
 
Vrij sonder wanen, // onder die moghende Godts hant
 
En ghebruyct te recht uwe inwendich verstant.
[p. 189]
 
So wert u bekant // u selfs vicien,
 
Want ghij leeft als een volc sonder creditien,
230
Gheen malitien // so groot die u mishaghen;
 
Daerom moettij die castijdinghe des Heeren draghen.
 
Dus laet u claghen, // want ghij hebt noyt ghekent
 
Godts moghentheyt excellent.
Bedecte aermoed
 
Luttel oft gheen goet en is in ons gheënt,
235
Maer als den blent1) ghedoolt in onse weghen.
Heymelic lijden
 
Och, wij sijn uut die rechte paen so ver ghesleghen;
 
Moet willens teghen // die gherechticheyt ghevochten,2)
 
Want het warachtigh broot wij noyt en sochten.
 
Och, hoe wel mochten // wij ons aldaer
240
Anders ghereguleert hebben!
Wijse beradinghe
 
Verlaet noch eenpaer
 
Dit leven voorwaer, // dat gheheel contrariëert
 
Het goddelic woort.
Bedecte aermoed
 
Och, ons te recht dan leert,
245
t'Wert van ons begeert // tot deser stonden,
 
Hoe wij sullen afwerpen het pac der sonden,
 
Op dat van ons mach werden ghevonden // die gherechte baen,
 
Vrij sonder waen.
Heymelic lijden
 
Och hoe geerne souden wij die gaen,
250
Van stonden aen, // doet ons t'bediet,
 
Blust ons verdriet.
Wijse beradinghe
 
Neerstich voor u siet,
 
En wilt doch niet // alle gheesten ghelooven,
 
Maer met grooter neersticheyt wilt se eerst proeven
255
Ofse ghesonden sijn van boven // tot uwer instantie.3)
Bedecte aermoed
 
Hoe souden wijse kennen?
Wijse beradinghe
 
Ist dat4) wedersegghen Godts ordinantie,
[p. 190]
 
Die gheordineert is door die Goddelicke prudentie
 
Van Christo, een met den Vader in essentie,
260
Hoe deuchtschijnende inventie // dat de sulcke lauderen // goet,
 
Vooral ghij sulcx uuter herten royeren // moet,
 
En u keeren // soet // van haer traditien,
 
Want dat sijn de fondatuers van alle superstitien.
 
Al haer monitien // gheheel verfijt,1)
265
Oft van Godt den Heer werdij noch meerder ghecastijt.
 
Dus maect u quyt // alle deesem quaet;
 
Der hijpocrijten praet // acht als fenijn,
 
Verstaet wel mijn.
Heymelic lijden
 
Wel sijnder bedroghen doort uutwendich schijn.
270
Sij aencommen ons soo fijn, // t'hooft hanghende op de schouweren pleyn,
 
Als recht quansuys: wij sijn so cuysch, so reyn,
 
Maer een quaet vileyn // wert wel bedect
 
Onder een lanc cleet.
Wijse beradinghe
 
Vrij niet en ghect,+
275
Dus houtse suspect, // vrij sonder verbloden,
 
Die u noch willen doen betrouwen in afgoden,
 
Daert Godt so heeft verboden, // ia de maledictie daer aen ghehecht,
 
Wie eenighe ghelickenisse maken, tsij heer oft knecht.
 
Godts woort oprecht // diligentelic aensiet // pleyn,
280
En aenmerct hoe swaerlic sulcx Godt verbiet // reyn.
 
Daer en isser niet // eyn // onder alle sonden so groot
 
Als afgoderije, ic doet u weten bloot,
 
Waer door u dese noot // is overghecommen.
Heymelic lijden
 
Wel moghen wij dan voor afgoderije schrommen,
285
En voor sommighe, diemen nu nommen // rabbij2) sonder flouwen,
 
Want se ons, ende sulcx langhe, hebben doen betrouwen.
 
Certeyn wij souwen // sulcx noyt hebben ghedocht,
 
Maer sij eylaes hebbender ons toe ghebrocht,
 
Dat wij hebben versocht // haer, die haer selven niet conden helpen,
290
Dat se onse miserie ende commer souden stelpen.
 
O Heer, ghenaed, wij sijn te ver uut u weghen ghetreen.
Bedecte aermoed
 
Ia, dat wij gout, silver, ia hout en steen
 
Hebben aenghebeen // inde plaetse van Godt,
 
Och, hoe hebben wij gheweest aldus sot,
295
Dat wij op Godts ghebot // niet eens en saghen.
[p. 191]
 
Maer soud Godt hierom iust de landen dus plaghen?
 
Wilt ons dat ghewaghen, // tis ons om weten noodtelic.
Wijse beradinghe
 
Hoort, dese woorden spreect Godt blootelic,
 
Dus grootelic // Hij die afkeeringhe acht:
300
Wanneer1) ghij niet en doet de gheboden naer u macht,
 
Vermalendijt suldij sijn inde stat en inden acker daer,
 
Vermalendijt sal sijn u corf, en overschoot voorwaer,
 
Vermalendijt de vrucht eenpaer // dijns lichaems goet;
 
De vrucht uus lants, die vrucht uwer coeyen, dit bevroet,
305
Ende die vrucht van u schapen soet // sullen sijn vermalendijt.
 
Vermalendijt sijdij of ghij in of uut gaet, dit seker sijt;
 
Ia sonder respijt // sal die Heer verdwijninghe2) over u senden,
 
En vermalendijdinghe in wat ghij begint, t'valt u tot allenden,
 
Tot dat ghij u leven sult enden // in een swaer besueren.
310
De Heer sal die pestilentie lanc bij u laeten dueren.
 
Die Heer sal u slaen tot dier hueren // met gheswille,
 
Met cortse en hittighen brant, ic en swijghs niet stille,
 
Omdat ghij Sijn wille // niet hebt ghedaen teenemael // fijn.
 
Die hemel, die boven u hooft is, sal metael // sijn,
315
De aerde onder u ijsere, dit seght de Heere al.
 
U lichaem sal een spijs der voghelen sijn sonder ghetal.
 
Dusdanich misval // sullense sustineren in haer tijden,
 
Want haer leven lanc sullense onrecht moeten lijden.
 
Een wijf suldij trouwen, maer een ander salse beslapen.
320
Een huys suldij bouwen, seer recht scapen,
 
Maer dat niet bewonen, mijn wel versint.
 
De vrucht haers lichaems sullense eten, vrienden bemint,
 
Te weten haer eyghen kint, // noyt afgrijselicker quaet.
 
Ia de man, die in welluste gheleeft heeft, dit verstaet,
325
Sal met rijpen raet // sijn wijf noch kinders niet ionnen,
 
Dattet vleesch van haer kinderen van haer wert verslonnen,
 
Overmits dat hem vant selfste niet over en schiet.
 
Och vrienden ghetrouwe, merct op dit verdriet.
 
Is dese tijt iet // hier bij te compareren?
330
Hoort noch een sake, ic moetet u allegeren:3)
 
Een vrou die in eeren // leefde in alle wellusticheyt,
[p. 192]
 
Die haer voeten noyt ter aerden stelde in ongerusticheyt,
 
Die sal haer man en dochteren misionnen pleyn
 
De vellekens, daer de kinderen in gheboren werden certeyn,
335
De welcke tusschen haer beenen uutgegaen // sijn,
 
Te etene, wilt den sin te recht verstaen // fijn.
 
Want de vrou sal soo belaen // sijn // sonder dubitatie,
 
Dat sijse heymelic sal eten selfs mits groot gravatie,1)
 
Sonder fallatie // des hongers, diese sal ghedooghen.
340
Dus vreest den Heere, eert Hem naer u vermoghen,
 
Of al dat ic heb vertooghen, // en noch veel meer,
 
Sal over u comen. O menschen, hoe seer
 
Hebdij ghenomen u keer // van Hem die daer is alte goet,
 
En sijn beminders wil Hijt gheven so overvloet.
345
Hoort doch, hoe soet // David ons seyt soo claer;
 
Ionc heb ic gheweest, nu out gheworden voorwaer,
 
Noyt en sach ic aldaer // die rechtveerdighe verlaten,
 
Noch sijn saet2) broet soecken in eenighe straten.
 
t'Verstant wilt vaeten, // ghij verstaet wel mijn meenen.
Heymelic lijden
350
Och, wij moghen ons leven wel beweenen.
 
Is dit noch vanden cleenen, // dat nu is ghebuert,
 
Hert, sin, ende nieren / hebdij in mijn ghestuert,
 
Mijn siele beruert; // och, wij hebben buyten weghen ghetreen.
Bedecte aermoed
 
Och, te recht seyde David, dat daer waeren gheen
355
Onder alle menschen ghemeen, // die daer goet daden.
 
En sijn wij allegaer dan onderworpen het quade?
 
O Godt, ghenade, // en treet met ons int oordeel niet.
Heymelic lijden
 
Daerom sijn wij t'gemeen welvaren quyt, diet wel insiet,
 
Want niet dan verdriet // ons langher te verwachten // staet.
Wijse beradinghe
360
Neen, spreect so niet als die onbedachte // quaet.
 
Godts machten // laet3) // om te ondersoecken.
 
Vant ghemeen welvaren laet gheen quaet sijn ghesproken.
 
Tis niet versteken in eenighe hoecken, // maer u ter eeren // al
 
Ic ghemeen welvaren voor een present presenteren // sal.
365
Dat ic u int allegeren // cal, // niet vander hant // vlijt:4)
 
Ghij sijt5) immers dat ghij in een vreetsamich lant // sijt.+
 
Hoe wel uwen viant // lijt,6) // Godt weetet wel tot payse te bringhen.
[p. 193]
 
t'Goet is ons alleenen ghecommen seer geringhe.1)+
 
Gheen wonderlicker dinghen // dan2) een last saet
 
D'een dach voor hondert seventien gulden ghegeven worden,3) mijn verstaet,
 
Al4) was smenschens5) raet // wech en elc een sorghde voor sneven,
 
Werden onlancx daernaer goet saet niet om dertich gulden ghegheven?
 
Dus die Heer verheven weet elc een te voen.
 
Wouden wij slechts al naer Sijnen wille doen,
375
Hij soud ons allen begoen // met het ghemeen welvaren daer.
Heymelic lijden
 
Och, het ghemeen welvaren saegh ic so geerne voorwaer,
 
Mijn lieve caer,6) // willet ons doch toonen.
Bedecte aermoed
 
Ia, om die minne van Godt, diet al mach loonen,
 
Want ons sijn7) ducaten noch croonen // om u te schincken.
380
Want t'ghemeen welvaren doet niemant crincken,
 
Dus wilt ons bedincken // met soodanighen present.
Wijse beradinghe
 
Ic, wijse beradinghe, sal u maken bekent.
 
Siet, dat ghijder u niet af en went,
 
Maer seer diligent // volght hem pertinent,
385
Want sij blijven8) gheschent // in druc en allent,
 
Die onder sijne bent9) // niet heeft ghedaen een iurement,10)
 
Want den Vader omnipotent // salt al uutrooden,
 
Dat van hem niet gheplant // is.
Heymelic lijden
 
Och, demonstreert ons het ghemeen welvaeren!
Wijse beradinghe toonende een crucifix
390
Aensiet hier t'ghemeen welvaren sonder verblooden,
 
Die over leven en dooden // sal iudiceren
 
Ten ioncxsten daghe, sonder eenich faelgeren,
 
Die met groot begeeren // is uut den hemel ghesteghen
 
En door sijn doot wederom die paeys gecreghen.11)
395
In diversche weghen // het verloren schaep ghesocht;
 
Vindende heeft hijt voor sijnen vader ghebrocht
[p. 194]
 
Ende ontknocht // sijne banden seer fel.
 
Dits ghemeen welvaren ende niemant el.
 
Hij en wilt niemant int ghequel laten noch verdriet,
400
Want den doot der sondaren en wilt hij niet,
 
Maer dat hij hem bekeere, siet, // en wandelt de rechte baen.
 
Dus roept tot Hem alle, die belast sijt ofte belaen:
 
Comt tot mij sonder waen. // Hij wil u vertroosten, vermaken.1)
 
Siet hier den campioen vechtere;2) hier door suldij gheraken,
405
Daer ghij sult smaken een onverganckelicke spijse.
 
Elc blijft bij dit ghemeen welvaren, doet als die wijse,
 
Sijdij ionc oft van hayre grijse, // dese cant al voen.
 
Dese ist die voor ons allen heeft verworven de soen.
 
Elc wil hem spoen // om desen sijn misdaet te lijen.
410
Aensiet de moorder misdadich, Hij wil hem niet castijen,
 
Maer inder selver tijen // dat hij den Heere beleet,
 
Die Heer was terstont om te ontfermen bereet,
 
En de hem de weet3) // seer net en fijn,
 
Segghende: noch heden suldij met Mij int paradijs sijn.
415
O oprechte medecijn4) // voor die sondaren al!
 
Dus comt al tot Hem, hoe veel ghij sijt int ghetal,
 
Ghij dootslaghers groot en smal, // weest wel te vreen,
 
Met David wilt vrijmoedich tot Christum treen,
 
Ende met Magdaleen // comt, ghij luxurieuse vrouwen,
420
Valt hem te voeten met een vast betrouwen.
 
Sonder flouwen // suldij hooren mijn versint5):
 
Haer sonden worden haer vergeven, want sij heeft veel bemint.
 
Al mocht een moeder haer kint // vergeten en niet sijn ghedachtich,
 
So wil Hij den sondaer niet vergeten, dats warachtich.
425
Dus comt neerslachtich6) // met Petro en schreyt.
 
Men leest van sijn schreyen, maer niet wat hij heeft gheseyt.
 
Dus sonder verbeyt // aensiet hier t'ghemeen welvaren.
Heymelic lijden
 
Och, nu verlaet mij al mijn sherten beswaren,
 
Want Hij wil vergaren // innocenten en clercken,
430
Als die hin haer kiecxkens onder haer vlercken.
 
Dits t'hooft der heiligher kercken, // diet al sal bevrijen.
Bedecte aermoed
 
o Heer, wilt ons, als een vader sijn kint, vrij castijen,
 
Wanneer wij ons vlijen7) // buyten uwe weghen.
[p. 195]
Heymelic lijden
 
Want wanneer wij slechts suchten, is den Heer tot ontfermen ghenegen.
435
Met hem hebben wijt al vercreghen // sonder dubitatie.
Wijse beradinghe
 
Comt dan1) tot het ghemeen welvaren, alle natie.
 
Sijn onnommelicke gratie wilt Hij elc een schincken.
 
Comt, eet om niet honich en wilt melc drincken,
 
Want Hij wilde u bedincken // in het benouden iaere
440
Van duysent vijfhondert ende seven en vijftich voorwaere,
 
Als een oprecht vaere // te doene behoort.
 
Daerom vrienden al, reguleert u naer Christus woort,
 
Alle discoort // onder u lieden versmoort.
 
Comt u aent boort // die u met tweedracht becoort,
445
Het sij van wat soort, // gheeft hem gheen credentie.
 
Nu hier me oorlof,2) vrienden vol van scientie,
 
Mijne intentie // wilt doch int beste verstaen // gaen.
Heymelic lijden
 
Christus die Heere doet t'allen tijde obedientie.
Wijse beradinghe
 
Nu hier me oorlof, vrienden vol van scientie.
Bedecte aermoed
450
Wilt ionc bekeeren sonder eenighe mentie.
 
Der schrifturen intelligentie3) // blijft bij sulcx vermaen // plaen.
Wijse beradinghe
 
Hier me oorlof, vrienden vol van scientie,
 
Mijn intentie // wilt doch int beste verstaen // gaen.
 
Adieu, de Heer wil ons allen van sonden ontlaen // saen.
 
Finis

Wilt Jonck bekeeren composuit Ao 1557.