|
|
|
| |
| | | |
Een tafelspel van twee personagien, te weten de+ Weereltsche gheleerde ende Godlicke wijse, om te spelen voor een christelicke congregatie ende is lanc 493 reken.
Platoos scientie, // die groot boven maeten // was,
Aristoles inventie, // diet al wist te aenvaeten // ras,
Wat datter ter weerelt oyt was gheploghen,
Wiens intelligentie // ic tot mijnder baeten // las,
5
Al heeft de credentie // luttel bij mijn ondersaten // pas 1),
Ic moetet dullen 2) en dooghen 3).
Nochtans ben ic hier ghecomen om u allen te verhooghen,
Want van die veel ghelesen heeft, wert wonder vertooghen.
Het blijckt hier en daer.
10
Peynst niet dat ghij door mij wert bedroghen,
Maer 4) ulien ten besten raen naer mijn vermoghen
Ic ben de weereltsche gheleerde, ic kent, tis waer,
Die ter weerelt regiert de meeste schaer,
Al is de molestatie groot, ick achtet niet een haer.
Mijn comter groot gheniet af, tis waer,
Want ic soeck mijnen baet,
Want omt ghewin ic aerbeyde vroech en laet.
Goddelicke wijse, een ghemeen burgher
20
Vrede sij dezen huyse, naer Christus bediet // siet.
Mits de vrede com ic hier bij u treen,
Want sonder de wille des Heeren ter weerelt schiet // niet.
Vrede sij desen huyse, naer Christus bediet // siet.
Ver is die vrede van hem, die eenighe int verdriet // stiet,
25
Want een anders quaet can niemants vruecht verbreen.
Vrede sij desen huyse, naer Christus bediet // siet.
Mits dien vrede com ic hier bij u treen,
Omt woort des heeren u lieden te verbreen,
t'Welc alleen // salich maect.
30
Dus hoordij huyden Godts stem, vrienden ghemeen,
Wilt u herten niet verherden int groot noch cleen,
Want noodelic ist dat elc een waect,
Want de stricken des weerelts, den keest wel smaect,
Sijn seer veel, dus siet dat ghij er niet in gheraect
| | | |
Die den cornel 1) wilt smaken siet, dat hij de note craect
Voordachtelic, want ons allen ghenaect 2)
De laetste tijden, hoort mijn vermonden,
Want de prince der duysternissen is ontbonden,
40
Waer door men de veelheyt siet dolen in sonden,
Den antecrist naer mijn dincken heeft sijn bannier ontwonden,
Want de sijne altans rasen als dulle honden,
45
Maer vermalendijt is den mensch die in menschen betrouwen 3).
Weereltsche gheleerde, een doctor
Wie comt mij hier aldus benouwen?
Wilt uwen mont houwen, // ic gaet u bevelen,
Maect doch gheen querelen,
50
Ic en sals niet helen, // oft Godts Gheest most mij faelgeren,
Godts woort te vercondighen.
t'Woort Godts machmen hier wel ontbeeren.
Meendij dat dese heeren // hem daer mede moeyen?
55
Ke neense, dus laet staen u loeyen,
Of ghij sult u broeyen 4), // dat ghijt verstaet,
Want wat van u gheleert wort, achtick voor quaet.
Dus eynt uwen praet, // al doedijt seer noode,
Men prijst hier brasserije.
60
Den mensche leeft alleen niet bijden broode,
Maer bij t'woort van Gode // seer sufficient.
Ontbeyt, hoe ben ic hier gheraeckt aen desen vent?
Maect mij bekent // uus naems bediet,
| | | |
65
Ic peyns wel, ghij kent mijn niet.
Maer om alle verdriet, // datter of mocht commen
So salic u pertinentelic 1) mijnen naeme nommen,
Sonder schromen, // alsoot betaemt:
De goddelicke wijse ben ic ghenaemt,
70
Seer wijde befaemt // bij haer, die Godts woort beminnen.
Dat ic niet en wert uut mijnen sinnen!
Sal ic u hier vinnen, // ghij grove rudarius? 2)
Ic ben vande parijssche universiteyt vicarius
En ooc notarius 3) // vant parlement.
75
Dus weder om u vrij te studerende 4) went.
U sijn niet bekent // der schrifturen graden,
Want de letterlicke schrift can niemant raden
Noch wijsen de paden, // ten sij bij moralisatien,
Daer bij ghedruct sijn 5) of t'sijn al fallatien,
80
Waer door die simpel natien // erreren // grootelic.
Maer ons ist bevolen te leeren // blootelic.
U waren wel cleeren 6) // nootelic, // dus swijght, ghij vijleyn.
Vrient, de wijsheyt is int habijt niet gheleghen certeyn,
Noch men haeltse pleyn // in universijteyten noch scholen,
85
Want die clergije men meest siet dolen,
Al sijnse bij die arme iolen 7) // seer gheacht.
Maer als d'een blint dander leyt, vallense beyd inde gracht,
Gheheel onsacht, // so ons Christus overluyt // seyt.
Wat weetijt oft Christus oft een ander beduyt // heyt?
90
Wat daer inde muyt // leyt 8) // moeghdij ons vraghen,
Want wij sient 9), diet verholen der schrifturen draghen,
Want alle ons daghen // pluckten wij de vruchten groot
Van dien boom des wetenschaps goet en quaet.
| | | |
95
Want wij wetent bloot, // dat 1) bij experientie.
Want so haest Adam at vanden boom van scientie,
Goet en quaets intentie, // dats gheen fallatie,
Is hij ghecommen in die Goddelicke indignatie,
Want sijn fondatie // 2) wilde hij legghen sonder Godt,
100
Want door sulcx verliet hij Godts ghebodt.
Dus is hij wel sot, // die op menschens 3) wijsheyt bout,
Want vermalendijt is hij, die inden mensch betrout.
Dees reden hercout, // begeerdij uwe salicheyt.
Hey, siet doch, hoe desen verdwaelich streyt.
105
Mij dinct, hij verhalich // spreyt // sijn ketterlic fenijn.
Oordeelt doch niet, vreest Godts disciplijn,
Verstaet te recht mijn, // hoe welt u opt lijf bost 4).
Christus Jesus heeft sijn heylighe kercke niet begost
Te bouwen met sweerelts gheleerde, dit bekent,
110
Maer alleen met visschers en meer andere innocent,
Want t'was al blent, // dat doe voor gheleert was gheacht.
De herderkens opt velt, die haer schaepkens hebben ghewacht
In dien selven nacht, // doen Jesus wart gheboren
In Betlehem Juda, van Maria de maghet vercoren,
115
Sij warent weerdich te hooren // der inghelen sanc,
Die gheboorte Christi haer vercondighende. Sij naemen haer ganc
Eer iet lanc, // ende het kindeken aenghebeen 5).
Maer der inghelen gheen // openbaerdet die Phariseen,
Hoe wel die gheleertheyt scheen // te hebben dominatie
120
Onder die Phariseen al. Maer neen, eylacie,
Niet dan fallatie // uut sweerelts gheleertheyt rijst.
Sweerelts gheleertheyt ghij te seer misprijst.
Suldij nochtans sijn ghespijst, // ic maket u bekent,
Ic sout u moeten doen, want ic hebbe t'regiment
125
In dese landen hier ontrent; // wat meendij doch veuren? 6)
| | | |
Daer door ist, datter veel seditien 1) ghebueren,
Want der heyligher schriftueren // gaedij niet eens noemen
130
Niet dan fabulen en droemen,
U gaende beroemen, // dat u duechden menichvuldich // sijn.
En al 2) wij al doen dat wij conen, doen wij niet dat wij schuldich // sijn.
Wie sal u dan ghehuldich // sijn // in al u aencleven?
Want lacen moetwillens doedij d'onnoosel sneven,
135
Ghij roept niet dan van geven, // nu in dese tijt.
Ic preecke so mij bevolen is.
En dat vanden grooten hijpocrijt,
Die Godt tot spijt // inde plaetse Petri resideert
En teghen die overheyt der christenen nu rebelleert.
140
Hij wert noch gherogeert 3) // met al sijn adherenten.
Het woort Christi wilt in uwer herten prenten,
Ghij weerhoorighe 4) fenten; 5) // hoort, dus stater gheschreven:
Om niet hebdijt ontfanghen, om niet suldijt gheven,
Alle menschen even, // diet sijn begeerlic.
145
Dat woort treft mij al te vervaerlic, +
Maer claerlic, // ic wilt van u soo niet verstaen.
Daerom is die heylighe kercke bijnaest vergaen,
Sonder eenich waen, // want doen ghij begost te regieren,
Sachmen alle superstitien eerst te 6) multiplieren,
150
So dat dees grijpende gieren, // dees ghecapte ghesellen
Meer quaets ter weerelt doen dan alle duyvels der hellen,
Want sij haer stellen teghen die kennelicke waerheyt.
| | | |
Sij sijn sonder ontfermen, niet achtende hoe haren broeder daer // leyt.
Hoort wat Christus haer // seyt, // t'sijn vremde concluysen:
155
Wee u ghij hijpocrijten, die daer verslint der weduwen huysen.
Sijn dit gheen abuysen, // dat door haer langhe ghebeen
Christus hebbense verlaten, 1) som Franciscum naer ghetreen,
D'ander alleen // Dominicum aenhanghen,
En dan vrouwen broers, 2) die stellen haer ganghen
160
Om veel te ontfanghen, // dan sietmer Benedictijnen,
Dan sijnder noch Cartuysers, die ooc haer pijnen
Met sottelicke disciplijnen, // iae celleboers certeen,
En noch veel meer andere, die daer alleen
Menschen naer treen // en hebben Christum verlaten.
165
Neen hoeresoon, wilt so niet praten,
Of sij sullen u haeten, // die generatie eerbaer.
Ic en hebbe niet te doen met haer,
Weet dat voorwaer, // want ic belij eenen Christum alleen.
Die godloose haet ic ende wilse niet naer treen,
170
Want gout, silver, hout, steen // sij Godts eer toe schrijven,
Iae hebben daer toe ghebracht mannen ende wijven,
Datse 3) som haer liever heten ontlijven // danse saghen rogeeren
175
Iae, dat mense dus eeren 5),
Daer die Heer der Heeren // heeft ghesproken, willet smaken:
Ghij en sult u gheensins beelden laeten maken.
t'Sijn swaere saecken, // dit moet autentijc 6) // sijn.
David die seyt: sij sullen alder beelden ghelijc // sijn,
180
Diese daer maken ende die in haer betrouwen.
Is dit dan niet wel een sake om voor te grouwen?
Certeyn, men souwen // soodanighe oprechters vervloecken.
Och neen, het sijn slechts der leecken boecken,
Al is 7) dat mense versoecken // en keerssen voor ontsteken,
| | | |
185
Men doetet Godts heylighen ter eeren, sy staen als een teeken
Voor die leecken; // aensien doet ghedincken.
Waerom vermomdijse dan, die so schoon staen en blincken,
Inde vastene dan werdense bedect?
Waerom doedij dat? mijn dat vertrect,
190
Want voorwaer, ghij bevlect // so menighe conscientie.
Oprecht ketterlic is alle uwe inventie,
U prudentie 1) // is u ghewerden schaelic.
Want al dat ghij leest verstaedy qualic,
En specialic // dat de schrifture aengaet.
195
Neen, maer door uwen valschen raet
Rijst nu al t'quaet, // dat men voor ooghen // siet;
Door u leeren sijn meest alle menschen bedroghen, // siet,
Elc naer sijn vermoghen // vliet // van Godt en is te rugghe gheweken,
Haer knien voor afgoden gheboghen, soot is ghebleken,
200
Want al u preken // is niet dan op sulcx ghestelt.
t'Gheschiet sonder liefde, alleen omt gelt,
Te recht, nu sinte Pieters scheepken helt. // Voorwaer // gheseyt:
Waer is liefde, waer is gheloof, waer is waer // heyt?
Maer t'loopt al verdreyt, // diet wil bevroeden.
205
Christus met de sijne sochten niet dan aermoeden,
Maer alle goeden // der armen is u een roof; 2)
Daerom en is in u liefde noch gheloof.
Dies ic mijn bedroof, // datmen u gheeft credentie
210
Darfdij sulcx segghen in mijn presentie?
Het doet mij al reverentie, // ist man, wijf oft kint.
Daer en is niet een plaetse int lant, oft ic bender bemint.
Hoe sijdij doch dus ghesint // buyten ander lien?
Waerom gheefdij Godts eer gout, silver, hout en stien, 3)
215
Als elc een mach sien? // Hoe sijdij dus versot?
Gheloofdij ooc datter is eenen levenden Godt
Oft houdij u spot // met Godts woort verclaren?
| | | |
Ia, voor wiens dinghstoel wij alle sullen vergaren,
220
Wilt mijn dit openbaeren // tot desen stonden,
Die daer verwonnen heeft hel, doot, ende der sonden
Voldaen, naert oorconden // van alle schrifturen,
So dat die gheloovighe gheen quaet en sal ghebueren +
Tot gheender vueren, 1) // sijt dees saken wel wijs,
225
Maer so vrij 2) die moorder belooft was het paradijs
Van dat goddelic devijs // naer der schrifturen testatie. 3)
Daer op loopt een groote arguatie;
In Godts regnatie// so schielic te commen,
Daer segh ic neen toe. Ic kent, Hij heeft afghenomen
230
Dat aender boomen // vruchten is bedreven,
Maer wij menschen al sondighen daghelicx int leven,
Dat wert niet vergeven // sonder des vagheviers bedwanc,
Hoe houdij Godt wreet ende stranc!
235
Maer uwen ontfanc // door tvaghevier groot // is,
So moet de siel daer in, want het noot is.
Maer een loghen die bloot is, // hem selven gaet confunderen.
O ghij gierighe wraten, 4) wat gaedij hier door al conquesteren! 5)
Hier door noemtmen u heeren, // want ghij weet te dispenseren
240
Om af te weeren // des vagheviers noot,
So verre men u veel gaet geven naer de doot,
Want die sielmissen devoot // vlieghen daer heen,
Dat de siel niet langher mach dueren int gheween
Des vagheviers certeen. // O dits t'principaele,
245
Dat u tot grootheyt ghebracht heeft teenemaele,
Want Christus verhalen // verlaetij oprecht,
En hebt de meester verlaten en verheft de knecht.
Christus was u te slecht, // te arm en te beroyt,
Want hij hevet wijt en sijt om niet ghestroyt,
250
Daer ghij nu ghelt af weet te conquesteren // wel.
Alleen om niet 6) gaedij celebreren // snel.
| | | |
Maer eens het Godt anders keeren // sel, // noch eer ghijt weet,
Dus niet al te veel u doch hier en vermeet,
Godts verborghen secreet // is u luyden voorwaer
Ic kent, ic ben een dienaer
Van hem, die aldaer // is als de meeste gheacht,
Onder wien rust gheheel de goddelicke macht,
Want met rijpen bedacht, // vrij sonder iolen, 1)
260
Heeft Christus 2) Petrum die sleutelen bevolen
Des hemels: wat dat hij bindende is op der aerden, vaet dit bediet,
Sal inden hemel ghebonden sijn, ist alsoo niet?
En wat dan door desen gheschiet // is autentijcke.
Wat sijn de sleutelen van hemelrijcke -
265
Och ic versijcke! - 3) // die Petrus van Christo waren ghegheven,
Anders dan dat warachtich belijen, so daer staet gheschreven,
Dats t'gheloof verheven // ghelijc Petrus heeft beleen,
Waer door hem Christus compareerde bijden steen,
Dats: ‘op u belijen alleen // sal ic mijn kercke bouwen’.
270
Maer lacen, diemen nu in Petrus plaetse schouwen,
Willen dat mannen en vrouwen // haer adhereren;
Die sijnt, die Godts kercke nu destrueren,
Hem selven doen eeren // als een godt opder aerden.
De Apostelen van hem sijn ruyters te paerden.
275
Ia darf 4) wel een krijgh aenveerden // teghen den Keyser goet.
Victor Aper 5) was in sijn tijen also onvroet
Omt festum pasche, ic moet // het hier verclaren,
Dat heel Africa om dies de roomsche kerc lieten vaeren.
Waren dit Godts dienaeren? // Daer dach, maent en tijt
280
Ghenomineert staet van Godt, die Heer ghebenedijt,
Wie dat ghij sijt // sult dan Pasche celebreren // gaen.
Ia den sabboth, die Godt wilde gheviert hebben sonder afweeren // plaen,
Was den sevensten dach, ende den eersten is nu ons sabboth.
Dus is door eenen sot de gansche weerelt versot,
285
Godts woort bespot, // ia gheheel veracht // bloot.
Daer spreectij te naer die pauselicke macht // groot,
Nochtans hij en wracht // noyt // of t'was prijselic.
| | | |
Al dat ghij doet, dat is afgrijselic,
Heel onwijselic, // gans sonder Godts gheest.
290
Wat vindij so sinceer alst bij den Apostelen is gheweest,
Vant minst tottet meest? // Doorsiet alle dinghen,
Ist niet contrarij Christus leer, dit popelen, dit singhen?
De Apostelen ontfinghen // van Christus een ander onthiet:
Wanneer ghij bidden wilt, gaet in u slaepcamer, siet,
295
Met leetwesen 1) en verdriet // daer den vader aenbidt,
Niet door veelheyt van woorden, ghelijc die heydenen besmit.
Hij die inden hemel sit, // inden hemel ghetroont,
Salt wel hooren, vrij onghehoont.
Maer Esaias seyt: dit volc eert mij metten lippen, siet,
300
Maer t'herte is verre van mij, vaet dit bediet.
En heeft dit Christus ooc niet // selve ghealligeert?
Het vrouken op de put is van Christus gheleert,
Dat Godt wert aengebeen en gheert // inden gheest en waerheyt.
Wat compareert 2) dit bij u, daert Christus so claer // seyt?
305
Hier meed te neder eenpaer // leyt // alle uutwendich ghebaer.
Wat dinct u daer af, mijn caer? 3)
Ic en achts niet al een hayr;
Al accoordeerdet claer // met Christus woort,
De weerelt is nochtans alsoo, ten wilt niet sijn ghehoort, +
310
Dus mijn niet en verstoort, // het is u t'sienste. 4)
Dat ghij nomt die Goddelicke dienste
Is, ducht ic, voor Godt het horribelste van al.
Aensiet Christus ghebruyc ende het u, sijdij niet mal,
Ghij merct het misval // ende het misbruyck grootelic:
315
Christus wast een avontmael, als den tecx seght blootelic,
Daer hij t'misterum 5) sijns testament institueerde,
Ende dat in wijn ende broot sijn Apostelen retribueerde,
En op haer begeerde, // dat sijt onderlingh souden deelen.
Ghij maecter een ochtentmael of, makende veel quereelen,
320
K'en wils niet helen, // d'welc doch niemant verstaet.
Ghij sumeertet 6) alleen, het omdeelen ghij achter laet.
Wat comt te baet // die omsittende congregatie?
| | | |
Dit bringht inde kercke die arguatie.
Wie can misprijsen, seght mij, Christus institutie?
325
Want in dit testament is die volcommen absolutie,
So ons den evangelist seer suyverlic seyt.
Wildij dus praeten, persecutie verbeyt;
Dus praet bescheyt, // wilt niet te hoogh vlieghen.
Ic can niet 1) om iemant te bedrieghen.
330
K'en sal niet lieghen, // maer u de waerheyt stellen voor ooghen.
Seght mij, waerom ghij die leecken hebt ontooghen
Die consecratie des wijns, laetet niet sijn versweghen.
Om die perikelen, die daer in sijn gheleghen.
Gaedij dat so hooghe weghen, // te recht de sake bevroet:
335
Ontfanght ghij het lichaam, ghij ontfanght ooc het bloet,
Want het een moet // bij het ander wesen,
Of t'waer gheen lichaem, so wij bij sommighe lesen;
Dus mits desen // ist dus gheordineert.
Ten waer ghij adt mijn vleesch, hier op considereert,
340
Ende dronckt mijn bloet gh'eert, // in u waer gheen leven,
Dus heeftet Christus de sijnen in twee substantien ghegheven.
Christus mocht niet sneven, // dat ghijt verstaet,
Dus dwaeldy int meeste, hoe sout minste niet wesen quaet?
Hier toe ghij daghelix gaet // lucrij gratie. 2)
345
t'Gheloof, de devotie, is somtijts verhart, eylatie.
Naer Paulus allegatie // moet den mensch hem selven proeven,
Eer hij van desen broot eten sal, het staet int gheloeven,
Want hij sal hem bedroeven, // diet onwaerdelic eet,
Want hij eet de verdomenisse; dus met bescheet
350
Elc hem wel bereet, // niet iust op exempte daghen 3),
Maer wanneer ghij daer bequaem toe sijt, sonder vertraghen
Wilt u sonden beweenen, beclaghen, // so Petrus de. 4)
Ghij ontfanght Godts vleesch en bloet ter selver ste 5),
Maer naer de costuijmelicke se 6) // salt niet gheschien,
355
Maer 7) met een hongherighe moet daer toe vlien.
| | | |
En siet ooc van wien // ghij dat accepteert // pleyn,
Oft ooc een sinceer man is, hier op considereert // reyn,
Gheen dronckaert, gheen hoereerder / noch met afgoderije besmet,
Want dees sullen gheen deel met Godt hebben, hier wel op let,
360
En naer u decretelicke wet // behoordij de sulcke te versmaen. 1)
Nu hoor ic wel, ghij sijt gheen Lutriaen,
Maer alleen wildij staen // op Christus institutie.
Nu ic moet u hiervan gheven de rechte sollutie:
Veel dinghen gaetmen inde kercke useren,
365
Diemen vrijelic wel mocht ontbeeren.
Maer wat was u begeeren // dat ghij hier quaemt
En hebt mijns alsnu dus seer beschaemt?
Ic vraegh u oft wel betaemt // sulcx te aenvaten? 2)
t'Bevel des Heeren moet niemant laeten,
370
Al soumen mij verwaten 3) // en bringhen inden drem. 4)
Roept, hout niet op, seyt Godt, laet clincken u stem,
Vercondicht mijn volck haere valsche loosheyt
Ende het huys van Jacob haer sondighe boosheyt.
Leest dat capittel Esaie door met aendachten.
375
Daer wil Hij Sijn wil ghedaen hebben van alle gheslachten,
En niet de onse, want so ver die hemel is vander aerden,
So ver sijn Godts ghedachten vande onse, o vermaerde.
Och, oft ghij aenvaerde // mijn present en beduytsel fier,
Ghij sout haest wars sijn dees ongoddelicke manier,
380
t'Welc ic sal toonen hier // voor een present.
Wel wat salt wesen? Maect mij dat bekent.
Seer deligent // wil ic mij om te hooren vooghen.
Goddelicke wijse toont een okernote mette slooster 5)
Een misteriael 6) dinc, maer oncostelic, ongeloghen,
t'Misterium wert u vertooghen, // dus t'present wilt aensien.
385
Hach hach hey, wat sal doch dit bedien?
Een note ic mien // die 7) inde slooster hebdij ghebracht.
Seker hebben wij hier naer so lange ghewacht.
Wat cracht // is doch in een note gheleghen?
| | | |
Hoort doch met aendachte, t'wert u versleghen.
390
Aensietse ter deghen, // de slooster des noots is ontijdich 1)
Ende wie dattet handelt 2) bevlect hem lijdich
Ende ten gaet ooc niet haestich vande hant.
Welcke slooster ic bijt vleesch compareere, want
Sij commen te scant, // wie naerden vleesche leven // daer.
395
Iae, wat 3) aenheven 4) // kaer, sy vallen in sneven // swaer.
Wel hem, diet gaet begeven // claer // met aendachte, 5)
Op dat die gheest boven t'vleesch mach crijghen machte, +
t'Welc seer sachte // wilt sijn ghetracteert,
Maer wanneert vanden gheest is verheert,
400
En obedieert // des gheests inspiratie,
So wert dan uwe dienstmaecht Godts gratie.
Een nieuwe incarnatie // daer dan gheschiet,
Het vleesch te sterven 6) is verdriet,
405
Want elc een vliet // dien druckighen sanck 7).
Niet te min ic kent, ons leven duert onlanc,
Want tis een stoc seer cranc // om op te leenen.
Maer souden wij hier, mijn vrient, altijt suchten en weenen,
Wij souden te seer vercleenen // onse natuere.
410
Nu, als dan die doppe is suyver en puere,
Mijn lieve bruere, // so moet se noch ghecraect // sijn,
Sal anders 8) den cornel van ons ghesmaect // sijn.
Laet mijn gheraect // sijn // aent verstant van desen.
Wel mijn vrient, dat sal wesen:
415
Als den not 9) ghepresen // vande slooster can claer 10),
So moet den dop ghecraect sijn, voorwaer,
Sal men eenpaer // de soetheijt des cornels proeven.
So me 11), wanneer t'vleesch is verworpen, verschoeven 12),
Godts hulpe wij dan eerst behoeven, // t'misterie wilt smaken,
| | | |
420
Want het vervolgh u dan aenstaet 1) en sal ghenaken.
Dus het sijn nootsaken, 2) // bidt dan om Godts trooste.
De weerelt, de duyvel, t'vleesch aenvallen u als de booste,
Om dat ghij van haer propooste // sijt ghestreken. 3)
Ja, u selfs huysghesin sullent op u willen wreken.
425
Gelieven, den dop gaet breken // en vernielen pleynelic,
So smaectij het pit, twelc is die Goddelicke trooste certeynelic,
Met woorden reynelic, // de siele seer spijselic,
Segghende: mijn ridder, strijt vroom als een man wijselic,
Al dincket u ijselic, // ic heb de weerelt verwonnen,
430
Ic ben van mijn Vader uut den schoonen hemel ghesonnen,
t'Wert u ontbonnen, // om te lijen, weet dit plaen.
Ia ic moest lijden, soudic in mijn selfs glorie gaen,
En sonder waen, // gheen knecht is meerder certeyn
Dan sijn meester; dus hebben se mij gaen vertreen,
435
Hoe wel sij daer hadden saken gheen. // U sullense vertreden,
Maer uwen loon sal groot sijn inder waerheden,
Want ic heb u gaen bereden // dat noyt ooghen en saghen
Noch herten bedincken connen. Die dan sulcx hoort ghewaghen
Inwendich, ic gae u vraghen, // wie soud versaeght // sijn
t'Is wel gheseyt, voorwaer t'behaeght // mijn.
U wert ghevraeght // fijn // als nu ten tijen:
Sullen wijt al 4) sonder 5) Godts woort moeten verfijen 6)
En druc en lijen alleenlic aenvaren? 7)
Al Christus dienaeren // moeten hem sijn ghehult,
En al smenschen instel verspouwen 8), al waert noch so vergult
Met menschen droomen menichfult, // hier wel op let.
450
Wie die hant aenden ploegh slaet, moet op menschen gheset
Niet weersien, 9) hoe net // het ooc is, hoort mijn vermeten,
Want beter ist den wech des waerheyts niet te weten
Dan 10) naer die wete weder om terugghewaert treet.
| | | |
Och heere, het is mij leet,
455
Dat ic der schriftueren secreet // niet bet hebbe doorsocht.
Maer dees note bringht mijn t'verstant in. Och, ic mocht
Mijn wel eer hebben bedocht, // want wat men useert
Is bijnaest gheheel verkeert.
De duyvel heeft de duysternisse ghegenereert,
460
Die duysternis onverstant en der dwalinghen veel,
Die dwalinghe die vrije wille, en die vrije wille gheheel
Heeft voortghebracht die verdiensten pleyn,
Waer uut ghesproten is de verghetentheyt van Godts weldaden certeyn,
Waer uut rees overtredinghe des 1) gherechten Godts daer,
465
Ende daer uut quam het valsch betrouwen voorwaer,
Waer uut is claer // die voldoeninghe der sonden ghecomen.
Doe rees die misse, ic seght u sonder schromen,
Die haer sulcx beromen // met allen grootelic,
Dat sij voor die ghestorven connen voldoen blootelic,
470
Ia, gheen sonde so doodelic, // die misse cant al purgieren.
Dits de handelinghe waerdoor sij gheen werck exercieren,
Maer als heeren // gheacht, 2) waer uut quam simonie
En in haer fleur 3) ghecomen die sophistelicke theologie,
Waer door sonder sije // quam verwerpinghe der schrifturen.
475
Hoe langher hoe meerder ghij mijn hert gaet berueren.
Sonder eenich trueren // alle die hier sijn gheseten,
Dese onse colatie wilt gheensins vergeten.
Mijn hoogh vermeten // stel ic achter de hant, 4)
Want vant cruys Christi was ic een viant.
480
Mijn verstant // en cost dit niet begrijpen,
Maer Godt gheef, dattet nu in mijn so moet rijpen,
Dattet 5) overvloedighe vruchten mach voortbringhen
Nu, t'waer wel tijt dat wij ginghen.
485
Voor alle verstringhen, // vrienden, al die hier sijt gheseten fier,
Wil u de Heer behoen / en sijn gratie toemeten // hier.
Wij souden wel me wat eten // schier, // dus oorlof midts desen.
| | | |
Wilt ionc bekeeren, so suldij sijn ghepresen,
Also wij lesen; // leeft altijt manierich.
490
Wij u dienaers van in liefde vierich,
Valt ons niet putertierich 1) // int ghene dat hier is ghedaen.
Ionc is noch dom, dus willet int beste verstaen.
Nu oorloff, wij willen gaen als nu ten tijen.
Sijt altesamen bevolen het kindeken van Marien.
Wilt Jonck bekeeren composuit Ao 1558 7o Januarij.
|
1)al heeft het geloof weinig nut voor mijn onderdanen? (vgl. Ned. Wdb. XII 1 608)
4)er bij te denken: ic wil.
1)= kernel: pit (Ned. Wdb. VII 1 2418).
2)enkelvoud i.p.v. meervoud.
3)meervoud i.p.v. enkelvoud.
4)branden (Mnl. Wdb. I 1449).
2)middeleeuws-latijn; mnl. rudarijs: onwetende (Mnl. Wdb. VI 1669).
3)beambte van het geestelijke gerecht (Mnl. Wdb. IV 2556).
6)hiermede wordt bedoeld de ‘cappa’ voor de doctorsgraad.
7)domme man (Ned. Wdb. VII 1 429).
8)verborgen is (Mnl. Wdb. IV 2028; Oudemans IV 496).
9)= sijnt; blijkbaar dus met ie-klank.
1)dat voor dats (= namelijk)?
2)Waarschijnlijk verward met fundament = grondslag.
6)mogelijk synoniem met vore hebben = in de zin hebben, bedoelen, (Mnl. Wdb. IX 992).
1)opstand, oproer (Leidse Red. Spelen uitgeg. door van der Laan).
3)g uit te spreken als j? royeeren = verwoesten, vernielen (Kil. delere, demoliri; vgl. Cristenkercke’ uitgeg. door G.A. Brands).
4)weerbarstig (Mnl. Wdb. IX 1926).
5)wordt in ongunstige zin gebruikt (zie Kiliaen 700).
1)156-157 contaminatie-constructie.
2)= Lieve-vrouwenbroeder = Carmeliet (Mnl. Wdb. IX 1434).
3)se som: sommigen van hen (Mnl. Wdb. VII 1514).
4)der beelden: part. gen. bij veel? Of te lezen: ‘trogeeren’ i.p.v. ‘rogeeren’?
5)gebruikelijk meervoud bij ‘men’; vgl. ook vs. 182, 184, 209 e.a.
2)buit (Mnl. Wdb. VI 1603).
3)in het Hs.: steen,; rijmt op lien en sien.
2)zeker, vast (Mnl. Wdb. IX 1321).
3)hier valt Weereltsche gheleerde hem in de rede.
5)verkrijgen (vgl. vs. 250 en het andere Tafelspel).
6)om niet = als u niets betaald wordt? Of moet dit ironisch opgevat worden en de zin besloten met een vraagteken?
1)zonder gekheid (Mnl. Wdb. III 1057).
3)(ver)zucht (Mnl. Wdb. VIII 2433).
4)= hi (n.l. de Paus) darf.
5)Paus van 189-198; verbrak de gemeenschap met de Klein-Aziatische gemeenten, omdat deze het Paasfeest vierden op de 14e Nisan en Rome het voorschreef op de Zondag daarna.
1)berouw (Kil.: poenitentia).
2)wat kan bij U de vergelijking hiermee doorstaan? (Mnl. Wdb. III 1742).
3)vriend (Mnl. Wdb. III 1197; vgl. 't andere Tafelspel).
4)dat is het beste voor u (Mnl. Wdb. VII 1084).
6)het Heilig Avondmaal gebruiken (Mnl. Wdb. VII 2429; lat. sumere: gebruiken).
1)= kan er niet toekomen om, kan het niet van mij verkrijgen.
2)om de winst, om het voordeel?
3)op bijzondere dagen (exempt = uigezonderd Anna Bijns).
4)de voor dede (vgl. het andere Tafelspel, vs. 413).
5)= stede (Mnl. Wdb. VII 1981).
7)er bij te denken: ‘ghi sult’, dus: maer ghi sult met enz.
2)= aanvatten: ondernemen (vgl. Ned. Wdb. I 442); de schrijver gaat hier van de derde persoon over naar de eerste.
3)verbannen, vervloeken (Mnl. Wdb. IX 300, 299).
4)in moeilijkheden (vgl. Ned. Wdb. III II 3284; Mnl. Wdb. II 396).
5)bolster (Ned. Wdb. XIV 1851).
1)vuil (Ned. Wdb. X 1876).
2)hanteert (Mnl. Wdb. III 71).
4)beginnen (Mnl. Wdb. I 110).
6)naar het vlees sterven (vgl. Mnl. Wdb. VII 2109).
7)nadert tot de betekenis: lot (vgl. Mnl. Wdb. VII 147).
8)althans, tenminste (Mnl. Wdb. I 414).
10)= bevrijd (Ned. Wdb. VII 3220); er bij denken: ‘worden’?
12)verstoten, verworpen (Mnl. Wdb. VIII 2375).
1)is ophanden, naakt (Mnl. Wdb. I 154).
2)noodzakelijke dingen (Ned. Wdb. IX 2111).
3)u verwijderd hebt, bent afgegaan (Mnl. Wdb. VII 2322).
5)behalve (Mnl. Wdb. VII 1543).
6)verfoeien, verafschuwen (Mnl. Wdb. VIII 1717); zie ook het andere Tafelspel, vs. 264.
7)= aenvaerden (Mnl. Wdb. I 180).
8)verachten (Mnl. Wdb. VIII 2524).
9)letten op, omzien naar (Mnl. Wdb. IX 1967).
2)er bij denken: ‘worden’.
4)achter de hant stellen = verwerpen, achterwege laten (vgl. Mnl. Wdb. III 96).
1)lastig (Mnl. Wdb. VI 784).
|
|
vorige
