Auerte oculos meos ne videant vanita-
tem.
Psalm. 118.

Keert mijne ooghen, op dat sy gheen ydelheydt
en aenschouvven.
Psalm. 118.

Averte oculos meos ne videant vani-
tatem.
Psalm. 118.

Keert mijne ooghen op dat sy gheen ydel-
heydt en aenschouvven.
Psalm. 118.

Aug. soliloq. cap. 4.
WEe die verblinde ooghen de welcke u
niet en aenschouwen / ô sonne verlich-
tende den hemel ende die aerde! Wee de ghene
die zijn schemel-ooghende / ende u niet en kon-
nen aensien! Wee die af-keerende ooghen / op
dat sy niet en souden aenschouwen de waer-
achticheydt! Wee die ooghen de welcke hun
niet af en keeren op dat sy-lieden de ydelheydt
niet en besichtighen!

Aug. in Psal. 118.
Terwijlent wy op deser aerde zijn levende /
konnen wy ooghen hebben om daer mede de
ydelheydt niet t'aenschouwen. Want alle
schepsel is de ydelheydt ondervvorpen. Is't
niet ter deser oorsaecke dat den Wijsen-man
bidt / dat sijn leven niet en zy onder de sonne /
alwaer alle saecken zijn ydelheydt.

Amb. in Psal. 118.
Hy die daer wandelt in den wegh des Hee-
ren / en siet nimmermeer de ydelheden des
wereldts / den rechten ende den volmaeckten
wegh is Christus / die dan in Christo
is / hoe soude hy konnen loopen naer die

ydelheden / naedemael dat Christus in sijn
vleesch alle de ydelheydt des wereldts ghe-
cruyst heeft. Laet ons dan van de ydelheden
keeren ons ghesichte, op dat het herte niet
en begheere het ghene die ooghe soude ghe-
sien hebben? ghy aensiet guychelaers ende
klucht-speelders. Het is ydelheydt. Ghy siet
eenighe die met elckander worstelen. Het is
ydelheydt. Ghy siet peerden die naer den
rinck loopen. Het is ydelheydt. Christus Ie-
svs is recht voor ons ooghen / voor de welc-
ke hy den prijs is ophanghende / die daer te
winnen staet; tot desen prijs wilt stieren uwe
ooghen / die selve keerende van alle wereldt-
sche prachten ende ydele vertooninghen.
Slaet die dan wel gaede / op dat ghy de selve
tot iet beters meught ghebruycken. Verheft
die naer den hemel / ende wilt by nachte aen-
schouwen dat kostelijcke cieraet der sterren /
die schoone ronde der volle maene / ende by
daeghe dien klaeren glans der sonnen. Aen-
siet de zee / besiet de aerde / op dat elck schepsel
door goddelijcke daedt voort-ghebracht / met
een ghenoeghen alle beyde uwe ooghen wille
versaeden! wat bevalligheydt van verschey-
den ghdaenten en sult ghy niet vinden in de
aerdsche ghedierten? Wat schoonheydt en sult
ghy niet beseffen in de menschen? Wat fraey-
heydt en sult ghy niet ontmoeten in de ghe-
voghelten? Wilt dit allegaeder aenschouwē /

ende ghy en sult gheen quaedt sien; wilt dit
allegaeder aenschouwen / ende de doodt en sal
nimmermeer komen door de vensters van
uwer ooghen. Is't by aldien dat ghy aen-
schouwt eenighe Vrouwe tot on-eerelijcke be-
geerte / de doodt is door de vensters ingheko-
men. Is't by aldien dat ghy ghesien hebt het
erf-deel eener weese / oft het huys eener we-
duwe / ende dat ghy dit hun begeert af-han-
digh te maecken / 't is seker dat uwe vensters
geopent staen voor die doodt. Is't by aldien
dat ghy uwe ooghen hebt geworpen op de
Iuweelen / 't zy goudt / oft silver / van uwen
even-naesten met yver van die te verkrijgen /
oft door erghe-list / oft door geweldt / de doodt
is u by-gekomen. Wanneer ghy sult sien
de schoonheydt van eens anders Vrouwe /
sluyt dan dese vensters / op dat de doot lanckst
daer niet inne en geraecke / noch plaetse en ne-
me in uwe siele. De bekommernissen van de-
se wereldt en zijn maer ydelheydt. Den men-
sche verloopt hem in ydelheydt / die hem sel-
ven laet voren staen dat allen wereldtschen
voorspoedt hem is toe-vloeyende / daer hy in-
der waerheydt gelijck een schaduwe maer is
wemelende. VVilt dan uvve ooghen af-kee-
ren , op dat sy de ydelheydt niet en aen-
schouvven. Maer het en is niet genoech dat
ghy u selven af-keert; want somtijdts soudt
ghy wel willen ende niet konnen. Indien u

den duyvel te voren stelt eenighe vertoon-
speelen van ydelheydt / indien hy u voorwen-
det eenighe prickelen van onkuyscheydt / bidt
Godt / dat hy selve believe af te keeren uwe oo-
ghen / ende u te verhoeden voor alle quaedt.

August. lib. 10. confess. cap. 34.
De ooghen verheughen hun in schoone
gedaenten / ende levende coleuren; dat dit aen-
schouwen mijne siele niet en bevanghe / maer
dat Godt die believe vast te houden / hy is't
sonder twijffel die alle dingen loffelijck en̄ vol-
komelijck geschaepen heeft / hy is alleene mijn
eenich goedt. Ick weder-stae de verleydingen
mijner ooghen / op dat mijne voeten niet en
worden belemmert / wesende met die selve
ghestelt in uwen rechten wegh / ende ick aen-
schouwe u met onsichtbaere ooghen / op dat
ghy mijne voeten soudt trecken uyt die stric-
ken de welcke hun waeren voorgeleyt. Som-
tijts is't dat ghy die uyt-treckt (want sy wor-
den oock somtijdts vastelijck ghestrickt.)
Wat ontalligher saecken hebben oyt de men-
schen hun selven tot verleydinghe der ooghen
aenghedient / 't zy in konsten / in fraeye werc-
ken / in gaen ende staen / 't zy en kostelijckhe-
den / in beelden / in schilderijen / in bronse / in
plaester / ende andere dierghelijcke / niet allee-
nelijck in seker ghetal / maer dat meer is / in
overvloedicheydt / daer af men hem selven is
dienende / sonder middel-maete oft noot / ver-
keerende ende veranderende het eynde ende de

eyghen bediedenisse van alle dinghen: Aen-
merckt dan de heden-daeghsche afgoderije / de
menschen loopen uyt hun eyghen selven / om
te volghen hun eyghen wercken / ende midde-
ler tijdt verlaeten hun eyghen siele / ende den
ghenen van wie sy zijn gheschaepen; sy soeckē
te vereenen het ghene sy maecken / om uyt te
roeyen die hun ghemaeckt heeft. Maer ick / ô
mijnen Godt / die zijt alle mijne hope / singhe u
hier eenen lof-sangh / ende offer den selven aen
mijnen Salich-maecker / om dies-wille dat
alle schoonicheydt deser wereldt de sielen in-
ghestort / ende door meesterlijcke handen ghe-
groeft zijn / voortkomende van die alder-op-
perste schoonheydt / die alle de sielen is gaende
te boven / naer de welcke mijne siele dagh en-
de nacht is versuchtende. Terwijlent ick dan
nu ben spreeckende dese woorden / soo en laeten
mijn voeten niet beklickt te worden in dese
stricken der schoonicheydt; maer ghy ô mijn
Godt weet die terstondt wederom uyt te trec-
ken / ghy selve zijt diese uyt-treckt / om dies-
wille dat uwe bermherticheydt is voor mijn
ooghen; Want ick ben ellendelijck ghevan-
ghen / ende ghenaedelijck ghy my verlost; ja
somtijdts soo dat ick't niet en ghevoele / om
dat ick sonder ghevoelen was vallende; som-
tijdts met pijne / om dat ick langhen tijdt in
de stricken hadde ghehaepert.

Basil. hom. 11. in Hexameron.
Ghy zijt gheschaepen om Godt te sien / niet
om u leven hier te sleypen lanckst der aerden /
oft ghelijckerwijs de beesten te vroetelen in
onkuysche lusten / den reghel van ons leven
moet wesen de instellinghe van een leven dat
hemels is / ende ten opsiene van dese weldaet
seght den wijsen Salomon: Den vvijsen
draeght sijne ooghen in sijn hooft. Wie zijn
de ghene die hun ooghen hebben op een ander
plaetse? naer de letter te verstaen / niemandt
niet: maer naer den gheest / desen draeght sijn
ooghen in het hooft / als in die plaetse / om van
daer te besichtighen die wonders van hier
boven; want die sijn oogh-merck niet en treft
naer den hemel / maer alleenelijck naer de
aerde / treckt sijn ooghen uyt het hooft / ende
slaet die selve nederwaerts ter aerden.

Bernar. ser. 25. in Cant.
Het is een verkeerde ende eene leelijcke sa-
ke / hoe dat een vat van slijck / ende een lichaem
van aerde de ooghen kan om hooghe heffen /
om volkomelijck t'aenschouwen den hemel /
ende die selve vermaken in het sien van die
schoone hemelsche lichten / ende dat daeren-
tusschen de siele die van den hemel heeft hae-
ren oorspronck / haer ghesichte is wendende
vast naer de aerde / ende die selve die behoorde
de trotsen in't goudt ende in't schaer-laecken /
ghelijckerwijs een sogh blijft ligghen in den
dreck / ende in de vuylicheydt. O siele wilt u
dan schaemen / dat ghy uwe hemelsche gelijc-

kenisse verwisselt hebt in de ghelijckenisse van
een onnutte beeste; wilt / segghe ick / u schae-
men / dat ghy / die van de hemelen draeght
uwe af-komste / soo schandelijck moet vroeten
in slijck ende in vuylicheydt.

Aug. in Psal 39.
Hy die't al heeft gheschaepen is beter dan
alle sijn gheschepsel / schoonder dan alle schoo-
nicheydt / stercker dan alle sterckheydt / ende
sijne groot-daedicheyt verheft haer boven al.
Wat dat ghy begheert sult ghy van hem ont-
fanghen / ende in hem besitten. Leert bemin-
nen den Schepper in sijn schepsel / den Werck-
man in sijn werck / noch en staet niet verstelt
omdat hy dat gheschaepen heeft om oock te
breken / ende dat ghy hem verliest van wien
ghy zijt gheschaepen: Soo dan / Saelich is
den man, vviens hope is den naeme des Hee-
ren, ende niet en heeft ghesien naer de ydel-
heden ende leughenachtighe verwaenthe-
den. Misschien sal hy ons segghen / die door
dese woorden gheraeckt zijnde / hem sal wil-
len verbeteren / ende alreede den enghen padt
heeft begonnen in te slaen / indien ick anders
hier niet gewaer en worde / soo en sal ick niet
machtich zijn te blijven wandelen. O broe-
ders wat sullen wy dan maken? sullen wy u
wederom senden sonder iet vremts te sien?
Ende wat sullen wy den Christen mensche te
sien gheven? O Heere mijnen Godt ghy hebt
selver ghemaeckt een groot ghetal van uvve

wonders! den mensche bemerckt de wonders
van menschen / en̄ alsnu bemerckt hy de uwe.
Den Heere heeft veelderhande wonders
uytghestelt, dat den mensche dan de selve
besichtighe. Ghy acht ende ghy prijst eenen
koetsier / bestierende sijne vier peerden / ter-
wijlen sy brimstelijck zijn springhende / son-
der nochtans in het minste hem selven te
hinderen / oft van boven neer te worpen. Maer
seght my eens en heeft Godt niet meer won-
ders hier uytgherecht? Ha dat den mensche
bestiere sijne wulpsheydt / sijne traegheydt /
sijne ongherechticheydt / sijne verwaentheyt;
dat hy dit al bestiere / ende hem selven onder-
worpe / ende als met eenen toom vast toe-
breydele. Siet daer eenen koorden dansser /
(die / terwijlent hy is hanghende aen sijne
koorde) uwen gheest oock is verhanghende /
ende daer en tusschen besiet eens dien grooter
meester van hemel ende van aerde / die u oock
te siene gheeft de vertooninghen van meerder
konste: den koorden-dansser die ghy daer ge-
sien hebt / heeft sijn leven langh met grooten
arbeydt hem gheoeffent ontrent die koorde:
ende den anderen en heeft hy niet doen wan-
delen op het waeter die't selve noyt gheleert
en hadden? Wendt u ghesichte van die ghe-
nuchte die u dien koorden-dansser is gheven-
de / ende slaet dat eens op Petrum / dien ghy
niet en sult sien danssen op een koorde / maer

wel sien treden op de baeren van eener zee.
Wandelt dan oock op dit waeter / niet op het
selve daer S. Peeter heeft op ghewandelt /
('t welck iet was bediedende) maer op ander
waeter; want dese wereldt is een zee / wandelt
hier ende wilt die betreden. Ghy wilt we-
sen den aenschouwer / zijt ghy selve het aen-
schouw-spel. Dese zijn de wonders van Godt
almachtich / dese zijn sijn ghedachten / by de
welcke hier niet en is te verghelijcken / dit zijn
de wonders / bequaem om alle andere te ve-
legghen / ende soo beter ende meerder te soec-
ken / ende die hebbende ghevonden / daerin te
scheppen een volkomen ende waerachtelijck
ghenoeghen.

Clem. lib. 3. in Paedag. cap. 11.
Voorts men moet sijn ooghen gaede slaen;
want het is ergher met die te vallen / als met
de voeten; Indien u ooghe u schandael aen-
doet, snijdt die uyt, ende vvorptse van u. Te
lodder-ooghen / ende hier en daer die soetelijck
te werpen / en is niet anders dan met de selve
te boeleeren. Want de eerste domme lusten
daer uytspringhende / maecken ghelijck een
voor-spel / om alsoo den slagh aen te gaen / de
ooghen bederven hun al eer dat eenich an-
der lit des lichaems wordt bedorven.

Amb. de fugâ saeculi. c. 1.
Seer wel heeft David die selver gheproeft
hadde de perijckelen van sijns selfs ghesichte /

desen gheacht voor gheluckich / wiens be-
trouwen nieuwers el en is dan in den naeme
Godts / want desen en siet niet naer de ydel-
heden ende leughenachtighe vervvaenthe-
den, van welcke hy wederom ghekomen
zijnde / tot sy-selven seght: Keert mijne oo-
gen op dat sy niet en aenschouvven de ydel-
heydt. De peerden te sien loopen oft den
rinck slaen is ydelheydt. Want het en
helpt ons niet / noch het en kan ons niet hel-
pen ter salicheydt / tooneelen / guychel-spelen /
dansserijen / mommerijen / ende dusdaene ver-
tooninghen zijn ydelheydt. Den Wijsen-
man seght: Alle dat in dese vvereldt is, is
naeckte ydelheydt.

D. Bern. de modo ben viuendi.
Och hoe menich mensche weet ick bedro-
ghen door het ghesichte / ende ghevallen door
het selve in de stricken des duyvels! Dina Ia-
cobs dochter was uyt ghegaen om te besich-
tighen de Vrouwen van het landt / sy wierdt
bemint ende ontschaeckt van Sichem, die
schandelijck heeft benomen haeren maegh-
dom / ende alsoo die arme dochter / om dat sy
in het vleesch ghesien heeft dat sy niet en be-
hoorde te sien / heeft haere eere ende haeren
maeghdom verloren. Dauid oock eens staen-
de in de galderije van sijn hof sagh eene
Vrouwe / ende om haere liefde is ghevallen in
over-spel ende doot-slagh / ende aldus bedrogē

door sijn selfs gesichte / is bevonden een schul-
denaer teghens de wetten van den Heere.
Samson den kloecksten heldt van sijnen tijde
is ghekomen in het landt der Philistijnen / en-
de heeft aldaer ghesien eene Vrouwe / die hy
beminnende / is gaen slaepen in haren schoot.

Paulin. ep. 4. ad Seuer.
Och oft hy hadde gheweest soo voorsichtich in
hem te wachten van dese Vrouwe / als hy
sterck hadde gheweest om te vernielen eenen
leeuw.

Bernar. de medio bene viuendi serm. 23.
Sy heeft hem sijn hair af-gheschoren / ende
hem ghelevert in de handen van sijne vijan-
den / die hem terstondt hebben uytghesteken
sijne ooghen. Daerom vermane ick u dat
ghy met uwe ooghen soudt vvillen maken
een verbondt, uyt vreese / dat ghy niet onver-
hoedts en siet het ghene ghy niet en behoordet
te sien.

Clem. l. 3. paedag. c. 11.
Men behoorde hem aldermeest te verhoe-
den voor het ghesichte der vrouwen; want sy
konnen ons doen sondighen / niet alleene met
die te genaecken / maer met die t'aenschouwē.
Daerom die den rechten wegh soecken in te
gaan / ende hier te leyden een goedt leven /
en konnen die niet ghenoegh ghevlieden. Dat
dan uwe ooghen recht voor hun sien. Want
al is't by aldien dat kan gheschieden dat hy
die eene Vrouwe aensiet / hem kloeckelijck
draeghe / daerentusschen nochtans moet hem

wachten dat hy niet en valle; want het kan
geschieden dat hy die de selve aensiet / kan ge-
vallen / maer het en kan niet gheschieden dat
hy die niet ghesien en heeft / sal iet begheeren
van dat hy niet en is kennende.