[Tekst]
1+I Den hof 2 en boomgaerdaant.
3der Poësien, inhoudende menigher-3 4 ley soorten van Poëtijckelicke blommen: dat is4 5 diuaersche materien, gheestelicke, amoureuse, boer-5 6 dighe & ç. oock diuaersche schoon sententien,6 7 inventien ende manieren van dichten, naer d'exem-7 8 pelen der Griecsche, Latijnsche, en Fransoi-aant. 9 sche Poëten, en in summa alzulcx dat9 10 een yeghelick daer yet in vinden10 11 zal dat hem diend, oft11 12 behaeghd:
13 Autheur Lucas d'Heere,
14 Schilder van Ghend.
15 T'ovtste is tbeste.aant.
17 Te Ghendt,
18 By Ghileyn Manilius, ghezworen Drucker,
19 wonende by de vijf Helmen, op de Cooren
20 Leye. Anno M.D. LXV.
21 Met Privilegie voor drie Iaren.
+II Den Drucker tot den Lezer.
1 Beminde Lezer ick wille V.L. wel te kennen gheuen dat den Autheur 2 ieghenwordigh in zijn dichten ghebruuct heeft reghels mate, dat is (op datt2 3 verstaen die van der conste niet en zijn) alle de reghels, oft versen van een3 4 Referein, oft ander werc, zijn van eender mate van syllaben: zo ghy be-4 5 vinden sult. Behoudens dat ghy de e sinalepha, staende an d'hende van5aant. 6 d'woort, niet mede en telt, alser een vocale naer volght: ooc en wort hier 7 niet mede gherekent de leste syllabe van het woordt, staende an d'hende 8 van de reghels, als tselfde woordt in den midden ende niet op d'hende stijf8 9 uut ghepronunchiert word. Welcke perfectien met meer ander, al schijnen9 10 zy nieuwe, nochtans by de gheleerde gheheel bekend zijn, en de dichten10 11 zulcke gratie gheuen, dat ghy ooc die goed vinden zult, als ghijse wel 12 verstaed.
+IVaant. An den edelen ende weerdighen Heere, heer Adolf van Bourgondien, Ridder, Heere van VVackene, Capelle & ç. Hoogh-bailliu der vermaerder stede van Ghent, ende vice Admirael generael, Lucas d'Heere Saluyt.
1 Alzo ic my (eerwerdighe Heere) zomtijds vermaect hebbe in den lustighen1 2 hof der Antique ende Moderne Poëten (ghelijc zulcke delectatie de schilders2 3+ vvel vought en eyghen is, volghende dat Horacius seyt: Pictoribus atque3aant. 4 Poëtis) hebbe daer in zulc behaghen ghenomen dat ic my niet en const 5 onthouden, die naer te contrefaicten (slachtende Echo) in ons vlaemsche5aant. 6 tale, als nu ende alsdan vvat dichtende voor tijtcortinghe. Ende dat niet tot6
7 dier meeninghe dat ic zulcke mijn beuselinghen zoude laten int licht 8 commen. VVant my heeft altijt vvel voorghestaen dat den voorseiden8 9 Poëte zeyt, te vveten, datmen zijn carmina by hem behoort te hauden neghen9 10 iaren. VVillende datmen daer op sal rypelick letten, die dicmael ouerzienaant. 11 ende corrigieren eermenze laett int licht commen: op dat zy (alzo) zouden 12 te bet ghevvapent zijn, ieghens de berespinghe diese ondervvorpen zijn,12 13 als zy voor alle mans oordeel moeten passeren. Nochtans niet teghenstaende 14 dies, heeft my de begheerte van zommighe daertoe ghebroght, dat ic dese 15 myne dichten (de vvelcke zom in mijn ionghde oft kindscheit ghemaeckt15 16 zijn) hebbe laten prenten. Ende al eyst (eervveerdighe Heere) dat vvy dese16 17+ oft ander vlaemsche Poësie niet en connen toegheuen de bevallicheyt die17 18 vvel ander hebben: nochtans en is zy daerom niet te verachten, ist dat 19 anders den gheest oft d'inuencie der Poësie daer in blijckt. D'vvelck het19aant. 20 besonderste ende tcorpus is van der conste: en daer deur een Poëte meerst20 21 verdient de eere van desen name, Godlic en hemelsch ghenaemt te zyne, 22 naer d'opinie van Cicero, Ennius en Plato. Ende ic hope dat die van rede-+aant. 23 licken iugemente zijn in dese mijn vveercken dat vinden zullen (zoo verre23 24 als mijn verstant hem streckt): ic meene eenighe Poëtelicke inuentien, goede24 25 sententien, bequaem argumenten oft materien: al en vvarent maer de25 26 guene die ic ghenomen hebbe uut d'alder excellentste Autheuren, dat ick26 27 my gheensins en schame: ia ic zoude my laten dijncken eere ghenough27 28 t'hebben mocht ick slechts voor een goed Contrefaicter der ander excel-28 29 lente Poeten passeren: vvant dat hebben schier ghedaen alle schriuers en29aant. 30 Autheuren. Virgilius, Strabo van Creten, en Cicero hebben veel sententien 31 en propoosten uut Homero ontleent: uut den vvelcken (seit Patricius)31 32 meerst alle Poëten haren oorspronc nemen, zo alle riuieren doen uut de zee 33 Occeane. Aengaende de vaersen, dichten oft rithmen, ick hebbe ooc daer33aant. 34 in, ten besten dat ic can, naerghevolght ons auder ende beter exemplaers, 34 35 als de Latijnsche, Fransoysche ende hooch-Duytsche meer dan den oudenaant. 36 vlaemschen treyn van dichten: die (om de vvaerheit te zegghen met36 37 oorloue) in veel zaken te ruut, ongheschict en ruum is ghevveest. D'vvelcke36-3737
38 eensdeels (ic kendt) cause is dat dese onse conste (diemen t'onrechte Rheto-38aant. 39 rijcke naemt) tot noch toe niet en heeft connen vervveruen de gracie vande39 40 curieuse gheleerde, hoevvel de selue haer te zeer daeraf vervremt hebben,40 41+ die beter reuerentie haer moeders tale schuldigh zijn: al en vvaert maer om41aant. 42 de goede inuentien, en fraey materien die t'al der tijt onder eenighe van 43 ons vlaemsche Poëten ghefloreert hebben: alst blijckt by diuersche haer43 44 vverken. Ende bouen al behooren vvy ons eyghen tale meer te ghebruy- 45 cken om die ende ons land te vercieren: zoo ander nacien doen. Exempel45 46 an de Fransoysen, al eyst dat heur studieuse ende gheleerde zeer neerstigh46 47 die ander spraken (die veel excellenter zijn dan haer eyghene) omhelsenaant. 48 en anthieren: nochtans en vergheten sy daer neffens haer moeders sprake48 49 niet alle d'eere an te doene diet heur moghelic is: die vercierende met veel 50 vvonderlicke compositien: ende die oeffenende bouen alle andere spraecken.50 51 VVt zulc een eerbaer couragie en schaemde hem dien alderlouelicsten51 52 Prince Coninc Philippus van Spaengien ons Conijnghs (die God bevvare)52aant. 53 grootvader, niet alleene deze Conste te verheffen in alder manieren: maer 54 ooc daermede (als eenen medegheselle der Poeten) besigh te zyne. Ende54 55 institueerde binnen zine landen een princelicke Camer van Rhetorijcken,55 56 als souueraine ouer alle Duytsche tonghen: in de vvelcke als guldebroeders56 57 vvaren die meeste edele van dese landen. VVelcke op dees tijt noch onder- 58 hauden vvordt binnen deser stede van Ghendt onder den titel van de Bal-aant. 59 seme. Ditte hebbe ic verhaelt eervveerdighe Heere teghen die dese conste 60 nu gheel vervverpen, ende onder de voet zoucken te bringhen: onder 61 tdecsel van d'imperfectie die zy daer in pretenderen te vinden: daer by61 62 ghevought tmesbruuc van zommighe in haer quaet regiment. Al d'vvelc62 63 haer niet en raect, die daer teghen volghen de goede zeden in beede d'in-63 64 stantien. Ende zi en hebben daerin niet meer ghelijx, dan zommighe, de63-64 65+ vvelcke om eenen Iudas, den gheheelen hoop der Apostelen versmaen, ic65 66 meene om tmesbruuc dat in zommighe is de reste vanden goeden hoop 67 blameren. Van vvelcker soorte ic v niet en achte te zyne: maer in contrarie,67 68 al eyst dat ghi zeer vvel verciert sijt met diuersche spraecken (neffens v
69 gheleerdheit en ander gauen) zult v gheerne verneren t'hooren dees mijn69 70 Musa: de vvelke ic v, als haren Appollo, toeschryue ende consacrere. V70 71 biddende Eer. H. de zelfde met v faueur t'omhelsen. zoo ic hope ende71 72 betrauvve dat ghy zult: al en vvaert maer, in aspecte van mijn goede72 73 ionste die ghy niet versmaedt en hebt, al hebbe ic v vvel minder zaken73 74 ghepresenteert: ende dat deur v aenghe- 75 boren goetheit: die haer ouer al ver-75-76 76 tooght. Vaert vvel eervver- 77 dighe Heere. Vut uvven 78 huse te Ghent den 79 eersten Iulij, 80 xvc. Lxv.
81 Den al uwen onderdanighen81 82 Lucas d'Heere.