[p. 50]
XLaant. An mynen Heere van Watervliet & ç.
1
De Chronijcken gheeftmen dese eere en glorie,1
5
Want men siet daerinne wat alle andere deden,
Ende waermede dat si wel voeren eenpaer,6
Ofte waer deur si quamen in druck en onvreden:7
D'welc heet met d'sanders schade wijswerden voorwaer.8
Maer wat verdient sulx d'welc de cronijcken (zom swaer
10
Tweedragtich, en besmet met faulten bouen schreuen)10
Maect verstandich, suuer, accordigh ende claer?9-11
Dit doen de Medaillen; maer wat zijnse alle gaer,
Zonder het uutlegh dat ghy daerop cont gheuen,13
Dan een doot lichaem? d'welck ghy gheeft gheest en leuen?
XLIaant. An M. Pieter de Rijcke, Aduocat.
1
Dit boos lichaem' begheert tsine ghenesen1
(Eersame vrient): maer den geest willet laten2
Als een vuul vanghenesse waert mespresen,3
D'een bemindt de weerelt, d'ander wilt z'haten.
5
D'lichaem om blyuen zouct zijn eighen baten,5
Bringht ons tsweerelts vreucht voor ooghen altijt:
Maer den gheest die berespt dat bouen maten,
Doende ons ghedijncken des hemels iolijt.
D'lichaem seit, moet ic wegh, sonder respijt:9
[p. 51]
XLIIaant. An Ioos Borluut, Heere van Bouckele, ende an Guillame ghebroeders.
1
Alexander de groote, verwhider van al,1
Beminde soo de schilderye en schilders mede,
Dat hi hem verneerde te sine van tghetal
Der disciplen Appellis, en tschilderen dede.4
Voughende den scepter bi de verwe en tpinceel,6
En was ooc constigh inder ronde beelden snede:7
Alexander seuerus naervolghde hem gheheel+.
En Gordianus maecte menigh tafereel,aant.
Ons Coninc is desghelijx van dese onzer conste.11
En ghilien naervolghende desen hoop van waerden,12
Die u maect me'ghesellen vande meeste der aerden.14
[p. 52]
5
Nu wi sien d'een broeder den anderen ooc haten,5
Nu wi de zonde sien doen met soo stauten haert,7
Als oft si ware deught, eerlic, en goet bouen maten.
En naer dien den goeden (soo langhe als hem God spaert9
10
Int sondich lichaem) ooc lanx' so meer sonden gaert10
Waerom minnen wi dees helle, en sijn wi vervaert12
Voor tgeunt dat ons daeraf vrijtt ende bewaert?13
Om dat wi ons crancheit te veel oorcussens leggen.14
XLIVaant. An M. Ian van Safle.
1
Cvpido en is gheen God, tis een toouenaer
Die d'herten soo betoouert ende weet te vanghen
Onder t'decsel van ghenoughte goet en eerbaer,3
Dat si naer haer helle ende doot zeere verlanghen.
5
Ende maect dat si sonder verworghen hanghen,5
Ooc dat haer de vangh'nesse dinct vriheit te sine:
Zoo soetelic weet hemlien dit boufken te pranghen7
Hemlien vergheuende (elaes) met sinen venine.8
Dus is hi bet een verrader ghenaemt ten fine,9
10
En een moordadich tiran dan een God expres,10
Ofte vrau Venus kint d'welck hy toch niet en es.
Want waer hi van Venus commen, hi waer wat vroeder,12
(Al en will'ic om haer deucht niet nemen proces),13
En zoude wat houden van zulc een zachte moeder.14
[p. 53]
XLVaant. An Carolum Vtenhoue, Griecsch, Latijnsch, en François Poëte.
De weerelt, v lant, en ooc v seluen ten fine,
Ons ontreckende aldus u schoon dichten (voorwaer)3
Die ons en elcken behoorden ghemeen te sine.4
5
Wel is waer ghi hebt ghesayt wt uwen latyne,5
Griecsche ende Fransoysche eenige blomkens expeert,6
Die wi vinden soo goet bi ander, als de myne,7
Dat wi sichtent altijt veel meer hebben begheert.8
Deelt dan mildelic: (want het is de pine weert)9
10
D'welc u God mildelic gheeft in alder maniere:10
Tooght tguent dat ghi sijt, op dat elck zegghe en crihiere:11
Ziet daer een Ghentenaer te recht edel en wijs,
Zinghende soo constigh op sijn hemelsche lyre,
Dat God, zijn land, en hy, hebben lof en prijs.
XLVI Den Autheur tot sijn huusvrauwe.
1
Lief, ons liefde begonst ghelijc op eenen tijt1
Van God ghejont, die ons dese gracie dede:2
Welcke liefde blijft eenvoudigh, mids dat ghi sijt,3
Van minen sinne, en ic ooc vanden uwen mede.4
5
Dies en heeft twist, noch onruste bi ons gheen stede,5
En wi leuen aldus, in rechte weelde eenpaer:6
Want daer sodanigh accoord is, paeys ende vrede7
Ghebonden met Gods hant, wat can ghebreken daer?8
Naer dien ons liefde is zulc eenen stercken pilaer9
10
Dat si ons inde doot selfs niet en sal begheuen,
Laet dit op ons graf (als wi steruen) zijn gheschreuen:
+Hier light man en wiif, nochtans gheen twee lichamen,
[p. 54]
XLVIIaant. Sonet ghetranslateert by d'huusvrouwe vanden Autheur, uut een. Françoys sonet bi hem ghemaect op een schilderye van M. Willem Key t'Andwerpen: twee ghesellen spreken tsamen.
1
A Av gheselleken wat is hier, daer voor v siet?1
Ic sie ghinder een naecte vrauwe seer bequame2
B Maer mi dinct si en verroert haer weinich oft niet
Slaept si? neens, want ic zie open d'oogskens eersame.4
5
A Van haer bi te commen niemant van ons en schame:5
Want wie sou verschrict sijn van dat ghesichte claer6
B Maer my dinct van onse comste (naer den betame)7
En verschiett si niet, haer haudende still' eenpaer8
A Is dat niet een goet stic, als ict werde ghewaer9
10
Tis schilderye, tast wilt u hant gheloof gheuen:10
Zijn wi niet wel bedodt, ende uutghestreken daer?11
B Neen, neen, wi en sijn niet bedroghen teenegaer,12
Hebbende voor een leuende vrauwe beseuen13
De beelde die soo wel is gheschildert naer d'leuen.14
[p. 55]
En niet en acht de ghemeen achterspraecke,7
Die ghebeurt als twee ghehuwde soo scheeden.
Ende al sijnse ghetrouwe onder hem beeden,9
10
Deur Gods gracie, diet al vermagh alleene,
En doet dat zwaer is, wesen licht en cleene.
Nochtans soo heeft si oorzaeck' ongheblaemt12
Om vreesen dat eenighe dief'ghe onreene,13
Haer sau roouen den schat die haer betaemt.14
XLIXaant. Sonet, van het excellent stick van schilderyen, staende in het huus van Iacob Weytens te Ghent. Een van de gheschilderde vraukens spreeckt.Titel
1
Wy zijn geschildert hier, al schinen wi leuende
Bi Hugues vander goust, een meester excellent2
Die in ons sijn const' was tooghende en uutgeuende,3
5
Wt welcke men de liefde, die hi haer drough, kent5
De liefde die Praxiteles haer drough ten hent:7
Want si neemt uut buten alle ons dochters en vrauwen.8
Hoe wel het isser al constigh in alder vauwen,9
10
Tsi mannen, vrauwen, esels (welke sijn ghemeene)10
Maer voor al tooghde hi an ons sijn constigh ingien:12
Want niet en faelt doch an ons dan de sprake alleene13
Welcke fault en zelden is in vrauwen ghesien.14
[p. 56]
+Laant. Sonet wt een Epigramma van Martialis beginnende Vitam qui faciunt beatricem & ç. an Abraham Ortelium.
1
Ziet hier (beminde vrient) wat de mensche doet1
Een recht gheluckigh leuen hebben op der aerden2
T'hebben eenen gheest gherust, onnoosel en vroet,3
Ieugdigh, ghesont lichaem, wel te paerde en te voet.
5
Nemmermeer processen hebben, noch twist anvaerden:5
Goet, ghesont huus en hof, ooc huusgesin van waerden:6
Vier, ende vrienden sijns ghelijke hebben eenpaer:7
Niet te seer versnott sijn op tdrinken, tspel oft paerden.8
Snachts sijn sonder sorghen, ende ooc inden dag niet zwaer:9
10
T'hebben een goede huusvrauwe, en goe'kinders van haer
Niet te begheeren de doot, noch vreesen voor tsteruen.3-11
Hier hebdy nu de conditien allegaer
Die de menschen maken hier gheluckich voorwaer:
Maer God helpse die daer af den meesten hoop deruen.14
1De Chronijcken: meewerkend voorwerp.
+Cicero.
2van...voorleden: van vroegere zaken.
+[pag. 56]
3bfoutieve vertaling: zie Aant.
4bidem.
6voeren: zich bevonden; eenpaer: altijd.
7druck: benarde omstandigheden; onvreden: verdeeldheid.
8d'sanders: van iemand anders.
10bouen schreuen: bovenmate.
9-11Maar wat verdient dit, hetwelk de kronieken (die het soms in hoge mate oneens zijn en...) begrijpelijk, onvervalst, eensgezind en duidelijk maakt.
13uutlegh: opheldering.
1tsine: te zijn.
2laten: achterlaten.
3Als een vuile gevangenis, waard misprezen te worden.
5om blyven: om te blijven; baten: voordeel.
9respijt: uitstel.
10hoe: waarom; vlieden: ontvluchten.
+[pag. 57]
11D'welck: antecedent: dat(v. 10); wie: wie... ook.
13ghebieden: gebod.
1al: alles of allen.
4Appellis: genitief.
5naervolghde: volgde.
6Voughende: verbindend.
7inder...snede: in het snijden [in hout] van vrijstaande beelden.
+XLII, 8 gheheel: gheheeel
10ionste: voorkeur.
11Ons Coninc: Filips II.
12ghilien: gijlieden; hoop...waerden: groep aanzienlijken.
13woonste: woning.
14meeste: voornaamsten.
2mesbruux: misdrijf; staten: standen.
3erreur: dwaling; onbesneden: onbehouwen.
4ghemeene: algemeen.
5ooc: evenzeer.
+[pag. 58]
6zwighe: spreek er niet van.
7met...haert: op zulke vermetele manier.
9den goeden: onderwerp van gaert.
10gaert: verzamelt.
+Ludouicus Viues.
12vervaert: afgeschrikt.
13vrijtt: bevrijdt; bewaert: beschermt.
14crancheit: gemakzucht.
3decsel: voorwendsel; ghenoughte: vergenoegdheid.
5verworghen: stikken.
7soetelic: lieflijk; pranghen: knellen.
8vergheuende: vergiftigend.
9ten fine: tenslotte.
10expres: uitdrukkelijk.
12Want...commen: Want ware hij uit Venus voortgekomen; vroeder: verstandiger.
13om: voor; nemen proces: een geding instellen.
14houden: hebben.
+[pag. 59]
1schuldigh (tegenover).
3ontreckende: onthoudend.
4ons, elcken: meew. vw.; ghemeen: openbaar.
5uwen latyne: uw kennis van het Latijn.
6expeert: ervaren.
7Die wij in vergelijking met andere blomkens (= gedichten) zoals de mijne, zó goed vinden.
8sichtent: van die tijd af.
9Deelt: imperat. enk.; mildelic: onbekrompen; pine: moeite.
10D'welc: lijd. voorw. van Deelt (v. 9).
11Tooght tguent dat: toont wat; crihiere: roepe.
1ghelijc: tegelijk; tijt: tijdstip.
2gracie dede: gunst verleende.
3eenvoudigh: één in haar wezen; mids dat: doordat.
4sinne: gezindheid van harte.
5stede: plaats.
6rechte weelde: waarachtige vreugde.
7accoord: eensgezindheid; paeys: rust.
8ghebreken: ontbreken.
9Naar dien: Aangezien.
+[pag. 60]
1Av: hél; ziet: imperat. 2de pers. enk.
2bequame; mooi.
4eersame: heerlijke.
5Niemand schame er zich voor haar te naderen.
6verschrict sijn: terugschrikken; dat...claer: dat schitterend schouwspel.
7naer...betame: gelijk het betaamt.
8verschiett: schrikt; haer...eenpaer: zich steeds onbeweeglijk houdend.
9stic: handeling, prestatie; als...ghewaer: zoals ik het waarneem.
10u hant: meew. vw.
11uutghestreken: bedrogen.
12teenegaer: geheel en al.
13beseuen: (waar)genomen.
14beelde: afbeelding.
2te sine absent: verwijderd te zijn van.
3-4Die ze als goed heeft leren kennen en geheel naar haar zin heeft bevonden.
+XLVIII, 5 door: voor.
5Want hoe wel - daaraan beantwoordt: Nochtans (12).
+[pag. 61]
6verleeden: misleiden.
7de...achterspraecke: de algemene achterklap; zie Aant.
9onder...beeden: aan elkaar.
12ongheblaemt: zonder vlek.
13dief'ghe: dievegge, hier kwaadspreekster; onreene: laaghartige.
14schat: nl. onberispelijkheid.
Titelstick van schilderyen: schilderij.
2Bi...goust: Door Hugo van der Goes.
3uutgeuende: bekend makend.
4eene: zie Aant.; gent: bevallig.
5Wt welcke (conste); drough: toedroeg.
6Zomen: Zoals men.
7ten hent: tenslotte.
8neemt uut: munt uit; buten: boven; dochters: meisjes.
9in...vauwen: op alle manieren.
10ghemeene: tot algemeen gebruik.
11gheduerigh...reene: duurzaam en van voortreffelijke kwaliteit.
12ingien: talent.
13faelt: ontbreekt; sprake: het vermogen om te spreken.
14fault: gebrek; en: negatie.
+[pag. 62]
1de mensche: datief.
2recht: werkelijk.
3onnoosel: zachtmoedig; vroet: verstandig.
5anvaerden: beginnen.
6Goet: bezit; ghesont: gaaf; huusgesin...waerden: gezellige huiskring.
7sijns ghelijke: aan hem gelijkgezind.
8versnott: verzot.
9zwaer: bedrukt.
3-11bijstellingen bij wat (v. 1).
14Maar God helpe hen, die de grootste hoeveelheid daarvan missen.
