[1] Den Prins van Orangie, Hofmeester
Prins
935
Hoe selsaem 'twonder is van Gods vermoghen wercken/
En can helaes (te swack) geen 's menschen ziel bemercken.
Wy wanen al verdwaest te hebben zekerheyt/
Hoe Godts beschicking vast der saecken beurten leyt/
En hoe hy't al beweecht/ en stiert naer wijsheyts oorden:
939
940
't Is enckel raserny/ daer weet-lust met becoorden
d'Eergiere sinnen/ die met aertsche reden cloeck
Ontsluyten 'sHemels troon/ en Godts verborghen
boeck.
d'Almachtich heerst/ beweecht/ en stiert also zijn saken
Dat wy/ o menschen dom/ gheen wisheyt connen raken
945
Van zijn verholen wil. Aensiet het blauwe
velt/
Daer so veel toortsen licht verwerdelijck ghestelt
Door wel gheschickten loop d'een d'ander niet doen dwalen:
Wat d'alderswaersten last des aertrijcx niet doet dalen/
948
Twelck steets blijft onbeweecht/ waer rontom henen
woelt
950
Des Hemels snelle vlucht/ de logghe aerdt
bespoelt
Vant vlottich Element/ 'twelck door onsichbaer toomen
En can tot 's aertrijcx schae 't strant niet te boven comen/
Maer vloeyt en ebt door schick der bleeck-gehoornde
Maen/
[p. 99]
Naer wiens bewegingh haer de dulle Zee stelt aen.
954
955
Bepaelt de grootheyt Gods met onbetoomde reden/
Schrijft d'oorsaeck en 't begin van al dees wonderheden/
O aerdtsche dieren slecht/ die nau u selven kent/
En twijffelt noch verwaent/ of ghy gheen goden bent:
Om dat de wijsheyt Gods/ vernufter dan de dieren
960
Ondanckbaer schepsel/ u met reden ginck vercieren/
Soo waent ghy 't is u nut/ dat door gheleent
verstandt
Godts zetel ghy door-boort/ en leest aen's Hemels want
962
't Begin/ den voortgangh/ en het eynd van alle saecken/
Op dat daer naer o dwaes! ghy reeckeningh sout maecken
965
Van t' gheen u noodigh was tot u begheerde lust:
965
Maer ydel is u waen/ voorsichtich Godt/ die blust
966
Het opgheblasen vyer van u ghevlamde sinnen/
En doet u al beschaemt steets schant voor zeghe winnen:
U scherpe reden zyn by hem als niet gheacht/
970
En al u wijsheyts waen hy spottende belacht/
Alleen hy moghendt heerst/ hy is die alle dinghen
Door 't Hemelsche ghewelt zyns rechterhants can dwinghen:
Door wien de hit/ de cou/ den reghen/ en de windt/
Een yder naer zijn aert zijn eyghenschap bevindt/
975
En voor wiens eewich oogh de diep' afgronden wijcken:
En die den loop bepaelt der grootste Keyser-rijcken
Met eeuwen/ naer 't hem lust: en die met 'sConincx
macht
Begifticht dick den gheen die 't noyt en hadt
verwacht.
Alleen hy onverkeert/ het alles doet verkeeren
980
En niet gheduyrichs lijdt: nu sal hy dees verneeren
979-980
En heffen d'ander weer tot in den Hemel op:
Het ongeluck dat d'een (hert) drucken sal den cop/
Is weer het soet begin van 's anders groot opstijghen:
[p. 100]
Wt Godsrechtvaerdigh'handt de gulde scepters zijghen/
984
985
Hy schauwt des Conincx hooft met de bepeerlde
Croon/
985
En heyt de stijlen trots van zijn verheven throon.
986
Van zijne milde jonst wy alles moeten wachten/
Wy hebben niet van ons/ hy richt met volder machten/
988
Als Monarch over al/ die met een woordt alleen
990
Des Hemels troon verschudt/ het Aertrijck beeft
met reen
Wan hy zijn donders stem d'inwoonders dwaes laet hooren/
En met zijn blixems vlam de rotzen slaet in tooren.
Dees schiep de blonde Son/ en oock de bleecke Maen/
En dee met oorden wijs d'ontelbaer' Sterren gaen/
994
995
En al wat was/ of is/ oft immer noch sal comen/
'tHeeft al begin en endt van desen Godt ghenomen/
Die 't al bepaelt met tydt. Hoe schoon het oock begon
997
'tMoet eenmael eynden/ self de Sterren/ Maen/en Son.
Wat 'tscherpe menschen Oogh kan rontom hem bestralen/
999
1000
Moet eenmael al tot niet in Lethes vloeden
dalen:
Maer hy die eewich blijft/ en geen begin en heeft/
Die eewich was/ en is/ en eewich eewich leeft/
Die schiep den Mensche teer/ en schonck hem 't eewich wesen/
D'onsterffelijcke ziel/ als Schepsel uytghelesen/
1005
Dat nae syn evenbeeldt soo konstich was
ghemaelt:
1005
En heeft met tijdt het lijf/ maer niet de ziel
bepaelt/
Als die van 't eewich haer beghinsel hadt ghenomen.
Hier uyt soo vruchtbaer ist dat overvloedich comen
1008
De lusten tot het groots/ 't sy eer/ en staet/ of
goet/
1010
't Gheen tot den hoogsten top den mensch op
steyg'ren doet
Van 't onsterflijck gerucht/ en der vermaerder weghen.
1011
[p. 101]
Dit scherpt een bracken dorst om yverich te plegen
1012
Deuchts-daden glantsich preuts in zielen onversaet/
1013
Beminders van de deucht/ en haters van het quaet/
1015
Wiens onbecoort ghemoet gheen moetwil slincx can lijden/
Maer uyt een gulle borst derft ondeuchts heyr bestrijden/
Dat met een open pracht/ oft heymel lagen stil/
1017
Syn of het Vaderlandts welvaren drucken wil/
Vermorslen al te wreet Voorvaders vrome wetten/
1020
En door heylloose lust des Adels roem verpletten/
En gheven wettens toom den wetteloos in handt.
Vermaerde Brutus, die als wreker vande
schandt
Die Cuysheyts spiegel hadt aen lijf/ niet ziel geleden/
1023
U Vaderlandt te sta gingt 't Edel bloedt besteden/
1024
1025
En wrocht door sulcken daet de doot vanden
tyran/
Doen Romas Monarchy haer teere grondt began:
1026
Wat vliecht met wiecken gult dijn lof door's Menschen monden?
1027
Gheen eeuwen hebben noch o Pelopid' verslonden
1028
Oft Thrasibul u roem/ en Fama noyt versweech
1029
1030
Hoe Theben oft Atheen weer gulden vryheyt
creech.
Hofmeester
Soo langh des Hemels throon sal op syn Polen drijven/
Soo langh des werelts rondt sal vast onwanckel blijven/
So lang de gulde Son en oock de bleecke Maen
Des Aertrijcx toortsen zyn/ myn Heer oock niet
vergaen
1035
En sal den grooten roem van u Manhaftich pleghen.
1035
Doorluchtich Prince/ die door's Hemels milde zeghen
Des werelts wonder syt/ tot roem van 't Vaderlandt/
[p. 102]
Dees eeuwen bersten uyt/ 't Chyneesche rijcke strandt
1038
Sich spieghelt in u deucht/ der Moscouiter Vrouwen/
1040
Die jugen selfs den lof van 't Keyserlijck Nassauwen:
1040
Natura heeft een schrick/ den Hemel haet het meest/
De werelt wenscht den val/ de menschen zijn bevreest
Van slaefse tyranny/ met vrolijck vochte tonghen
1043
Wort over al den lof met inner vreucht ghesonghen
1044
1045
Van 't heldelijck gemoedt/ dat voor de vryheyt
waert/
1045
Te milt van eyghen bloedt/ het leven niet en spaert:
1046
Als sich mijn Heer altijdt ghethoont heeft overvloedich/
Die noyt door teghenspoet verswackt wert oft cleynmoedich/
Maer poochden wijders heen naer't Vaderlandts behoedt:
1049
1050
De werelt wast een vreucht/ den Hemel vant het
goedt/
1050
Een yder ionden hulp/ tot dat naer veel ellenden
1051
De Aerdt en 'sHemels heyr u sekerheyt toe senden
Wou in't ghewenste landt.
[p. 103]
Maer voecht sich al vernoecht naer 'tgheen den Hemel
sal
Door wel gheschickten raet ons op den kop doen komen.
1060
Die noch 'tgheluck verheft/ noch 'tongheval doet
schromen/
Dat is de grootste ziel/ die sich alleen verheucht
Wanneer hy vruchtbaer slaeft in d'onghemeene deucht:
Dat angst/ ghevaer/ oft smert/ hem niet en doet beswijcken/
Om van den rechten wech cleynmoedich af te wijcken/
1065
Maer treedt onsichlijck heen in 'tgheen hem 't
recht gebiet/
1065
En 'tpast op dreyghen/ noch beloofde giften niet.
1066
Hierom hoe wijdt ick my door golven woest ghedreven
Vindt in de dulle zee van dit beroerde leven:
1068
Ghedreycht door heymel moort/ en opentlijck ghewelt/
1069
1070
Soo'n wert door gheen ghevaer mijn trotse hoop
ghevelt/
1070
Die steets mijn ziele prickt/ om met beduchte sinnen
1071
De gulden vryheyt voor mijn Vaderlandt te winnen:
En 'tschijnt den Hemel wil't/ en drijft my naer zijn
lust
In soo veel sorghen bangh/ en waeckens ongherust/
1074
1075
Dat ick door eyghen bloedt en cortingh van myn daghen
Des Ibers woeden snoo en moetwil moet verjaghen
Uyt dit verdruckte landt: den grooten Godt
ghetuyg't/
Wiens heyle Majesteyt het hert des Conincx buygt/
1078
En die hem op den throon een aertsen Godt doet wesen/
[p. 104]
1080
Die flucx met een ghesicht bestraelt/ van daer gheresen
1080
De gulden Sonne comt/ tot daer sy weder daelt/
Dat ick door heers-lust/ oft om eyghen-baet vol schanden/
Noch corsle muytery/ nam'tsnijdent swaert in handen
1085
Noch dat mijn Prins ten trots
ick heb syn naem ghehoont/
1085
Maer heb des Conincx eer op 't hoochst altijt
verschoont/
1086
Doch 's Hemels gulden wet die beelt in myn ghedachten/
1087
't Is Princelijck altijdt met yver moet te trachten
1088
Naer d'ondersaten heyl/ en 't Conincklijck profijt.
1090
Dit blies het helsche vier van d'onvruchtbare
Nijt
1090
In sulcke zielen/ die veel meer haer selven sochten/
Dan sy des Conincx eer vermoghen winst toebrochten/
1092
Maer door d'onguyre dorst naer's anders haef en goet/
1093
Vertraden 's Coninckx wet en Eeren-crans met voet:
1095
Dees door een waerheyts glans/ benevelt vande loghen
1095
Sy 't Conincklijck ghemoet soo listelijck bedroghen/
Dat hy tot eyghen smaet door Conincklijcke macht
Nu scherpten 't beulich stael/ daer met syn omghebracht
1098
Soo vele helden vroom/ en trouwe ondersaten/
1100
Pylaren van zyn rijck/ wiens zielen noyt vergaten
Den wel verschulden plicht van Scepter
g'hoorsaemheyt/
Wee daer de loghen wreet des Conincx ziel verleyt!
Daer tercht het wraeckich swaert al d'onderdruckte sinnen
Bebloede vryheyt door een trotse doot te winnen:
1103-1104
[p. 105]
1105
Der Switsers braeve daet ons Vaderlandt
ghelijck/
Den bloedt-verwanten/ trots Bourgoign en
Oostenrijck/
Wel ware Spiegels zyn/ geen rechte heerschappijen
Te wenden door moet-wil in slaefsche tyrannijen:
Hoe veel't den Prince schaet die dwaes
't vermoghen gheeft
1110
Aen een die door moet-wil noch trouw' noch eer
en heeft:
1105-1110
Hoe veel mael (Godt ghetuycht) O Phlippe! u ter
schaden/
Heeft 't droeve Nederlandt der Spaengaerts boose daden
En hun moetwillen snoot ootmoedelijck verthoont?
1113
Maer laes voor yvers danck zyn moordelijck ghehoont/
1114
1115
Die in des Conincx dienst hem waren trouwe boden/
Rechtvaerdich niet alleen/ maer hooghelijck van nooden.
Ist ongherecht ghewelt gheweldich te weerstaen?
1117
Dit heeft de reden selfs den wijsen mensch gheraen/
D'onwijse leert den noot/ en door ghewoont den heyden
1120
De wufte dieren door Natura hun bereyden/
1120
't Sy door wat hulp het is/ te weeren af 't gewelt
Dat hun aen 't lichaem of om 't soete leven gelt.
Hofmeester
Selfs 't alderminste Dier/ myn Heer/ sal naer vermoghen
Sich selven wreken van die 't quaet te doen sal pogen:
1125
Hoe sou des redens throon dan lyden al
versaecht
1125
[p. 106]
Dat hem de tyranny soo overbeestich plaecht/
En schent hem lijf en goet? oock is hy niet te achten
Rechtveerdich/ die de meest den minsten siet vercrachten
In ongherecht gheweldt/ en hem zyn hulp ontseyt.
1127-1129
1130
D'onnooslen voor te staen is recht
rechtveerdicheyt.
1130
Orangien
Dit dreef oock myn ghemoedt/ 't welck langer niet con lijden
't Moetwillich moorden dul/ om Manlijck te bestrijden
De schenders van het recht/ de slaven van 't
ghewelt.
Hoe wel myn voor ontrouw des Conincx gramschap schelt/
1134
1135
Soo blijft myn ziel gherust: maer selfs zyt ghy versworen/
1135
Ghedenck/ o Phlippe! doen ghy wettigh wert
ghecoren
Te zyn ons eyghen Heer/ wat wetten ghy beswoert;
Dit zyn u laetste re'en: wert by my niet volvoert
1138
't Gheen ick u hier besweer/ ontslaghen zyn u staten/
1140
Oorcondt een yder nu uytheems of ondersaten/
1140
Dees eedts verschulde plicht hoe langh hys'
onderhielt/
Hy die 't besworen selfs als Wetteloos vernielt.
De Inquisitie was recht teghen ons vryheden /
De nieu Bisschoppen loos daer toe men comen deden
1144
1145
Al teghen Staten wil: men voerd's'in met
gheweldt/
Ghetuyghen dat gheen eedt by Spaengiens Coninck
gelt.
Doch 't was een helschen vont/ om met ondraechsaem wetten
[p. 107]
Te tergen 't volcxken dom/ op dat s'hun souden setten
Soo teghen 's Conincx wil/ om dan met rechten schijn
1150
Te rooven al ons goedt/ en slaven te doen
zyn.
Den oudt-vercreghen schadt met handel cloeck ghewonnen
Die heeft met wreede moort den Iber boos
verslonnen.
Hy sweert met Princen eedt/ en op zyn Conincx trou/
Dat om de seven jaer hy selfs eens comen sou:
1155
In teghendeel hy sent de wreetste aller menschen/
Omringt met hoopen boos/ die in haers herten wenschen
Het waertste Nederlandt vernielden tot de grondt:
Al tegens zynen eedt/ al teghens zyn verbondt.
Dees pasten noch op wet/ noch vryheydt vande landen/
1160
Hy tratse stout met voet/ al tot een smaet en schanden
't Bedruckte Belgica, en steunden op
zyn macht
In rechten ongehoort hy 'tvolck heeft omghebracht,
Nu dit is int ghemeen/ maer doch in 't myn besonder/
Wat hy my heeft ghedaen sy yder tot een wonder:
1165
Myn eerst-geboren Soon t'onrecht hy my beneemt/
1165
En myn vry eyghen goet al t'samen my ontvreemt/
1166
En voor verrader noch schelt hy my sonder reden:
O Phlippe! wilt met my eens int gerechte treden/
Waer in heb ick betoont te zyn verrader boos/
1170
Daer ghy verradich selfs een Prince zyt
Godloos?
Is dat eens Princen daet/ die 't moorden wil beloonen
Met gift van Adel en vijfmael vijf duysent Croonen?
1172
Wee die den Adel schenckt voor 't moorden of 't
verraet/
Een Coninck ist die 't doet/ maer 't is gheen Coninckx
daet.
1175
Geen Coninck maeckt het volck/ maer wel het volck den
Coningh/
[p. 108]
Op dat hy 't quade straft/ en 't goede doet beloningh/
Doch wan hy 't recht vernielt/ vervalt hy van syn
recht/
De Wet is voor den Heer soo wel als voor de knecht.
En daer in Phlippe zyt ghy schuldigh boven
maten/
1180
Oock wetteloos ghedoemt door oordeel vande staten/
1180
Ghy zijt met allen recht niet meer ons eyghen Heer:
Ghy die veel meer verhart als eenigh Leeuw oft Beer/
U noyt en hebt gheneycht tot sachtheyt oft ghenaden/
Dan alst was om gheveynst de Landen te verraden.
1185
Dus yeder een is kondt hoe ick met vry
ghemoedt
U wreetheyt wederstae/ en soeck het waerste goedt
1186
De gulde vryheyt weert myn Vaderlandt te gheven.
Hofmeester
O Prince wijt beroemt/ Godt laet u vreuchdich
leven/
Soo vele jaren als Apollo heeft
ghejont
1189
1190
Aen syne vrijster schoon door haer ghesocht
verbondt.
1190
Doch is u wel bekent des Ibers Helsche woeden/
Hoe yver dat hy tracht zyn handen clem van bloede
1192
Te verwen door u moort/ dus o myn Prins vermaert
U voor haer listen boos voorsichtelijck bewaert.
1195
Eenmael/ myn Heer/ eenmael heeft Spaengiens Vorst vol
schanden
U vol gevaers bethoont/ hoe hy Godloose handen
1196
Drijft al te licht tot moort/ door Hels becoorden
raet/
En zynen bloedt-dorst brack en is noch niet versaet.
1198
Wis in Tomiris kuyp hy 't wreede hooft moest
baden/
[p. 109]
1200
Op dat hy als den Pers volcomentlijck
versaden
1200
Mocht syn bloedt-leck're keel/ die 't moorden liefdt
grousaem/
Op dat syn leven en den lust verginck te saem.
Orangien
Hoe can een Prince doch sich voor den geen bevrijden
1203
Die niet en schroomt 't ghevaer des doots met hem te lijden?
Hofmeester
1205
Dat hy hem meer bewacht/ en minder sich
verthoont.
1205
Orangien
Dat heeft gheen Keyser/ Prins/ noch Coninck/ oyt
verschoont.
1206
Hofmeester
Dat bleeck aen Caesar wel ontbloot van alle
wachten.
Orangien
Hoe? Caesar was tyran/ soo'n ben ick niet te
achten.
Hofmeester
U acht veel snooder noch de Spaensche tyranny.
Orangien
1210
Maer Spangien heeft alhier gebiedt noch
heerschappy.
1210
Hofmeester
Doch zyn hun laghen vals en heymel list te vresen.
1211
[p. 110]
Orangien
Niet in dit Landt/ waer in hy eeuwigh g'haedt sal wesen.
Hofmeester
Hier zynder noch ghenoech hem wonder toeghedaen.
Orangien
Die sullen wachten wel de handt aen my te slaen.
Hofmeester
1215
De Pauselijcke list can duller herten stercken.
1215
Orangien
Doch hun ghewelt alhier vermach gheen quaet te wercken.
Hofmeester
Niet 't opentlijck gewelt/ maer wel door laghen stil.
1217
Orangien
Hier voor geen Prins is veyl/ dan door Gods enckel
wil.
Hofmeester
Een Prins can veylich hem door wachten doen
bewaren.
Orangien
1220
't Verraet wel dickwil schuylt in eyghen lijf-dienaren.
[p. 111]
Hofmeester
Uyt veler hoopen men de trouste kiesen kan.
Orangien
Wie sal van 't menschen hert sich recht versekeren
dan?
Hofmeester
Den ghenen die altijdt hun hebben vroom ghedraghen:
Orangien
't Becoorich gout uyt 't hert can vroomheyt wel verjaghen.
Hofmeester
1225
Die yv'ren int gheloof.
Orangien
sy veynsen so te zijn.
Hofmeester
De waerheyt metter tijt ontheelt den valschen schijn.
1226
Orangien
Doch daer en tusschen sy haer boos opset volbrenghen.
1227
Hofmeester
Den alderhooghsten Godt en sal sulcx niet ghehenghen.
[p. 112]
Orangien
Sulcx is oock mijn gheloof. Siet hier mijn lieve lust/
1229
1230
My dunckt aen haer ghelaet de ziel is haer
ontrust.
[2] Orangien, de Princesse Louyse, Hofmeester>
Orangien
Hoe ist mijn Coningin? den Hemel maeckt u vreuchdich.
Louyse
Gheluck en heyl mijn hert wenst u/ o Prince,
deuchdich.
Orangien
Hoe nu mijn lieve lust? my dunckt ghy zijt bedroeft.
Louyse
Ick hoop 'tsal ydel zijn.1234
Orangien
Wat ist dat ghy behoeft?
Louyse
1235
Mijn Heer ick heb genoech/ als ick 't maer mocht
behouwen.
Orangien
Sulcx onghetwijfelt vast men moet aen God betrouwen.
Louyse
Helaes!
[p. 113]
Orangien
Hoe doch mijn Lief? wat u tot suchten maent?
Louyse
'Tis niet met al mijn Heer.
Orangien
u ooghen zijn betraent/
Ick bidt u 't my verclaert/ en ben ick niet den ghenen
1240
Die zy u met-ghesel in blyschap en in weenen?
Hy hoont my die u smaedt/ wat heeft u vreucht
gheschent?
Louyse
Voorwaer 'tis ydelheyt.
Orangien
wel doet het my bekent.
Louyse
Helaes! mijn waertste Prins, het hert is my
verslaghen.
1243
Orangien
Waerom mijns levens rust?
Louyse
my dunckt met bitt're plaghen
1245
Den Hemel my weer dreycht.
Orangien
o dats swaermoedich bloedt/
'Twelck perst u teder hert en treuricht u
'tghemoedt.
[p. 114]
Louyse
Neen neen 'ten is gheen bloedt/ maer wel een seker schroomen/
Den laetst gheleden nacht/ wanneer de Godt der droomen
Mijn dreef naer Lethes vloedt met zijn
verghetel roe
1249
1250
En dat een dommel-vaeck my lijmden d'ooghen
toe/
1250
Nau was mijn hert ontbloot van 's levens quel-onrusten/
En nau en tradt mijn ziel in droomens blinde lusten/
Of flucx voor my verscheen die Prince
hooch ghedacht
1253
Die my door 'sHemels jonst ter werelt heeft
ghebracht/
1255
Dien Helt/ wiens trotsen roem dee beven zijn vyanden/
Gheblixemt in het graf door moorders dulle handen/
Ghewapent van den nijdt/ die 'm valschen Godsdienst
droech:
1257
Om dat hy over al haer heerschappy versloech/
Verbeelden sich voor my/ so eyghentlijck naer 'tleven/
1259
1260
(Ay Godt!) dat my die schrick het herte noch doet beven:
Mit so mismaeckt bebloedt als wan de moorders boos
1261
Vol helscher raserny hem schouden so godloos:
1262
Maer met een preuts ghelaet/ omringht met goder glansen/
1263
Het Godlijck hooft omvlecht met zeges lauren kransen
1265
Die hy in 'sHemels dienst so dick ghewonnen
heeft:
Eerwaerdich al zijn standt my noch voor d'ooghen sweeft.
1266
[p. 115]
Het silver hayr geglanst als s'Hemels toortsen lichte/
T'gelaet vol Majesteyts/ doch treurich van gesichte/
Sloech hy syn oogen droef op mijn al suchtend' neer/
1270
En sprack/ het schynt myn lief dat nu den Hemel
weer
U dreycht met ongeval/ maer doch voor my verborgen
1271
En ick die steets voor u ben soo belast met sorgen
Coom u verkunden dit/ op dat myn waerste kindt
U 'tschendich ongeval niet onversien bevindt/
1274
1275
Maer al te wel becleet met lijtsaemheyt geduldich/
U/ die van 't ongeval de stormen menichfuldich
Soo dickwil stuers gewayt syn over 't jeuchdich
hooft/
In 't bloeyen van u lendt den Hemel die berooft
1278
Door moorders swaerden wreet u man en uwen vader/
1280
En 't scheelden weynich dat het ongeval noch nader
U 't eygen lichaem schondt: hierom al moedich thoont
Dat wel geoeffendt u het lyden is gewoont.
1282
Hier met/ als eenen roock den lichten wint voert henen/
1283
Is hy in alder ijl voor myn gesicht verdwenen/
1285
En ick ontwaeckten flucx/ de schrick den slaep
verioech/
Doch eygentlyck my docht dat noch myn oogen sloech
1286
'T geluydt van syne stem/ Adieu myn kindt/ in tranen
Bestondt ick al beangst myn aengesicht te banen/
1288
De siel is noch verschrickt/ 't hert noch van angsten
slaet/
1290
'T gemoet my inner tuycht van 't een oft ander
quaet.
1290
[p. 116]
Dit is o waertste Prins (laes!) d'oorsaeck van mijn
suchten/
De geen die 't al beheerst laet ydel syn myn duchten/
1292
Die dreygen steets myn siel/ en dat haer niet gebeurt
1293
'T geen sy voorspoockich nu onwetende betreurt.
1294
Orangien
1295
Mijn lief/ dat's ongegront/ bedroeft ghy u door droomen?
Het geen men daechs beducht/ ons 's nachts dick voor sal comen:
Den droom is ydel/ en ons spottende bedriecht/
Hoe eygender verbeelt hoe schalcker dat hy liecht.
1298
Neen neen/ myn lief/ beswaerf hier met niet u gedachten/
1300
't Is ydelheyd te dwaes op drooms geheym te achten.
1300
Alsoo 't den Hemel voecht/ 't betaemt met
lytsaemheyt
Den Christen hy daer toe stantvastich sich bereyt.
Louyse
Alsoo ist oock myn Heer/ maer wee/ wy arme menschen/
Die nimmer om het droef/ maer wel om 't vreuchdich wenschen/
1305
Verbasen al verbleeckt wan ons yet wonders
dreycht.
Orangien
Dat ken ick oock met u/ dat steets den mensch sich
neycht
1306
Tot 't geen hem lustich is, maer dat wy ons vervaeren
[p. 117]
Van 't geen voorbeeldich ons den droom schyndt 't openbaren/
1308
Dat 's ongegronden schrick; waer voor den genen
beeft
1310
Die dwaes in Godts benoet geen wis betrouwen
heeft.
Hoe veel mael/ ick bekent/ met d'hoochste zorg beladen/
Heeft my den droom geseyt het grootste aller quaden
Daer voor ick was beducht? maer noyt door 't yl
vermaen
En liet ick 'tgheen te voor ick was te doen beraen.
1315
't Is waer/ somtijts geviel 't als in den droom
verschenen/
Maer dit en acht ick geen voorbeelding/ want voorhenen
1316
Was dit by my gevreest/ door dien ick raemden wel/
Soo dit soo niet ghevalt/ soo moet dat volgen snel.
Dus d'overweging van het geen ons toe can comen/
1320
'T sy goet oft quaden spoet/ is oorsaeck dat de droomen
Ons dick voorbeeldich syn van 't geen ons na
geschiet.
De droomen ydel syn/ en hebben by hun niet
Betrouwens waerdich/ oft 't geen onse Rust can schaden.
Louyse
Nochtans hadt Cesar wijs gelooft 't geen hem
geraden
1325
Wirt door Calphurnias droom/
hy waer soo niet vermoort.
1325
Hofmeester
Me vrou/ soo 't u belieft/ ghy syt te wyt versmoort
1326
In 't ydel drooms geloof/ 't was Cesar die
hoochmoedich
[p. 118]
De vaderlandtse wet met voeten tradt voorspoedich/
1328
En roofden met gewelt voor vaders vrije zeen
1329
1330
Van 't braefste volck dat oyt de blonde Zon
bescheen/
'T welck niet en was gewoon de trotse tyrannijen
Van een verwaende ziel verachtelyck te lijen:
Dit beelden in syn vrou/ die 'kenden 't Rooms gemoet/
1333
Een steetse vrees beducht/ welck in haer heeft
gevoet
1335
Het sorgende gedacht van 't geen dat con geschieden/
Dus eygen voorslach was 't/ 't geen droom haer ginck bedieden/
1336
Maer geen voorbeelding wis van 't geen na is
geschiet.
Dus myn Princes gelooft/ gelooft geen
droomen niet/
Weert treuren uyt u ziel/ en wilt als wijs bethoonen
1340
Dat in u groots gemoet geen ydel schricken woonen.
Orangien
't Betaemt den Princen niet soo
vaerdich alst ghemeen
Hun siel 't ontstellen dwaes door ongegronde reen.
[p. 119]
En synder niet gepleecht om u myn Prins te
schenden/
En door godtloose list naer 't swarte graf te senden?
Om dat u grootse ziel met deuchdelick gewelt
1350
Sich tegen 't slaefsche Jock soo moedich heeft
gestelt.
't Is waer u ziel gheglanst met soo veel deuchs eerwaerdich
Liefd steets het Godlyck recht/ en haet het onrechtvaerdich:
Maer laes/ wat sleept die deucht veel nyde zielen naer/
1353
Die stedich poogen vals met doodelyck gevaer
1355
Den deuchts geliefden man 't sy hoe het is te crencken?
1355
Hofmeester
Mevrou/ een wys gemoet sal altyt dit bedencken/
Dat 't Aertrijck wert beweecht door Godts onwanckel
raet/
Die alle saecken drijft naer dat hy 't best
verstaet.
Der dinghen beurten zyn by God al langh te voren
1360
Besloten/ eer dat die syn onder ons gheboren:
Ons onvermoghen swack vermach 't weerhouden niet
Dat door 't fattael besluyt van 'sHemels raet
gheschiet.
Noch menschen voorsicht/ noch gheen cracht/ oft kloecke reden
Vermoghen van 't Destin yet uyt het spoor te leden
1364
1365
Den voorgheschickten loop: den Hemel het so
voecht/
'Tzy oft den mensch verdriet/ oft dat het hem
vernoecht.
Want d'aertsche staten zijn met seker eyndt besloten/
Des werelts heerschappy/ by d'eene langh ghenoten/
[p. 120]
Nu d'ander valt te beurt: 'tis so des Hemels lust/
1370
Dus 'tsalichst leven is voor die sich selven
rust
1370
In Gods verborghen schick/ en poocht met vrome sinnen
1371
Door ware deucht den throon van 's Hemels sael te winnen.
Mevrou/ ghelooft ghewis dat al u treurich zijn/
U inner suchten bangh/ noch u verborghen pijn/
1375
Vermoghen yet in 't minst verhinderingh te pleghen
1375
Daer toe des Hemels schick van eewich was gheneghen.
Ons is verborghen laes/ en wy en weten niet/
Oft vreucht is voor de handt/ oft doodelijck
verdriet/
Wy menschen leven/ en al levendt wy en weten
1380
Niet hoe men leven sal/ en hoe nae ons gheseten
1380
Is d'alverslinde doot/ doch hier om 'tniet behoort
Dat yemant door wanhoop sich selven dwaes versmoort/
En sich ellendich maeckt/ eer dat hy dat sal wesen:
Eerwaerdich wert den mensch van Godt wel wijs ghepresen/
1385
Die door een wisse hoop ten eyndt stantvastich
leeft/
En jaecht van hem het boos. dus mijn Princesse geeft
U ziel een zekerheyt/ drijft wech t'onnutte sorgen/
Want 't gene seker dat den Eng'len is verborgen
1388
Toecompstich ongeval/ geen droom ons dat verclaert.
Louyse
1390
Nochtans is totter doot mijn duffe ziel
beswaert.
Orangien
Mevrou/ verheucht u siel/ en wilt sulcx van u wenden.
[p. 121]
Louyse
Ick pooch dat steets te doen/ maer can sulcx niet versenden.
1392
Orangien
Myn lief ghebreeckter yet dat u ghemoet begeert?
Louyse
O neen myn Prins, met 'tgeen my lust
ben ick vereert?
Orangien
1395
Myn Princes, isser niet dat u dan kan
verheughen?
Louyse
Ick seker niet/ myn Heer/ weet wat my sou vervreughen.
1396
Orangien
Nochtans u qualen droef vereysschen haestich ent.
1397
[p. 122]
Dan wanen al verschrickt/ hun staet yet boos te schieden/
Doch weynich stondts daer naer bevinden sy hunlieden/
1405
Wanneer d'humeuren vlien/ vernoechelijck
gherust:
1405
Dit oock myn vrou misschien is d'oorsaeck uw's
onlust/
Die flucx oock eynden sal.
Louyse
Ja/ ja/ het mach soo wesen/
Nochtans soo is myn ziel vol anghstelijcke vresen/
En dickwil het ghebeurt dat ons een ongheval
1410
Langh op de leden leght eer dat gheschieden
sal:
Wanneer myn Vader waert/ en lieve Man van 't leven
Soo schendich wert berooft/ als nu/ soo was ick even
Oock in myn ziel beswaert: ach grooten God verhoet/
Dat doch soo'n ongheval my niet meer treffen moet.
1415
Helaes! wan ick 't bedenck/ soo smelt ick heen in tranen.
Orangie
Hoe? myn Princes, soo niet u ziel door 't ydel
wanen
Ellendichlijck versmoort/ ghedenckt Gods
moghentheyt/
Wiens rechterhandt altijdt is Vaderlijck bereydt
Om die de deuchden liefd genadich te beschermen.
1420
God haet d'onnutte zorgh/ en al 't onnoodich kermen/
En liefd de vrome ziel die blijft onwanckel staen/
Ghelijck de rotzen hart die steets de golven slaen.
Comt myn Princesse, comt/ en wilt u ziel
verlusten/
Alsoo het God belieft/ wy moeten daer in rusten.
1424
[3] Rey van delfsche maechden
1425
O schoone Son die vrolijck coomt
Van daer den Ganges peerlich stroomt/
[p. 123]