[p. 214] Bijlage 4 Otto Vaenius  Cupido tot de ieught   1  Wanneer ick yet onsteeck' en wercklick drijue voort  Met mijne heete cracht, so wert volbracht het woort  Vermeerdert ende wast; een woort' twelck quam ghedreuen  De gantsche werelt door. Al die natuerlick leuen 5  Staen onder mijne wet, die niemant en ontvliet:  Mijn ouergroot ghewelt en wijtghespreyt ghebiet  Te lijden is gheen schand', als comende seer crachtigh  Van hoogher hant ghedaelt, en van een will' almachtigh.  Mijn onghetemde cracht al'tgheen' dat leeft, en sweeft 10  Beheerscht, en heete lust om voort te teelen gheeft.  Al 't gheen' hem openbaert in de vier elementen,  Hem dees' gheneghentheyt ghewilligh laet inprenten:  Op 'taerdrijck alsoo wel 't onredelick ghediert,  Als 'tmenselick geslacht, wert door mijn cracht bestiert: 15  De visschen in de zee, riuieren, ofte poelen,  En vogh'len in de locht mijn heete stralen voelen,  Den salemander oock een vremt en wonder dier,  En laet ick niet bevrijdt in 'tmidden van het vier.  Aenschout de Son en Maen verliest aen 'shemels woningh, 20  Van 'tbeelt van Man en Vrouw'sy beyde doen vertoni[n]gh,  Want door hun t'samen-comst' al 'tghene datmen siet  Voortcomen onder hen in 'taerdsch prieel, gheniet  Hun voedtsel mildelick, en wert van hen gheboren,  De cruyden, en 'tgheboomt' daer in men mach besporen 25  Een leuendighen gheest, hoe wel met gheen verstandt,  Doch volghen mijn gebodt: den palmboom aen een kant  Van een riuier hem buyght, en gaet na't gayken hellen,  Al ist aen d'ander zyd' om met haer te versellen.       Nature heeft in ‘teerst’ gheset en wel in tween 30  Rechtueerdelick ghedeylt den man, en vrouw'van een,  Maer in 'tvereenen wert versoet by alle beyden  Door liefdes lieue vrucht en soet geniet het scheyden:  De welgheschickte wet van de nature goet [p. 215]    Gaet sonder reden niet, vergheefs sy niet en doet, 35  Ooc niets dan 't ghene blijckt vermakigh, nut en prijslick,  En daer elck een behoort hem na te voeghen wijslick.       Segt my, wat is hy doch, die leuende altijdt  Alleen, en sonder vrouw' nature teghenstrydt?  Een half mensch, want een man die sonder echte vrouwe 40  Sijn leuen endt, ic maer voor een half man en houwe,  Een treurigh, eenigh dier, mismoedigh sonder lust.  Die in ghepeynsen droef gaet malen met onrust,  En die in d'onlust selfs te nemen schijnt behagen,  Gheboren maer om sorch voor hem alleen te dragen, 45  Berooft van leuen, geest, geuoelen, en van hert,  En overmits door my hy niet beweeght en wert,  Liefds lieffelicke cracht hy nimmermeer kan smaken,  Die 'sleuens honigh soet kan noch veel soeter maken,  En oock vermindren seer sijn bitterste verdriet: 50  In 't aensien aenghenaem sijn ooghen weyden niet  Van sijn herboorteniss' van kindren soet van zeden,  Die d'een voor d'ander nu voorttelende verbreden  Op d'aerd' onsteruelick den mensch in eewigheyt:  Wee hem die is alleen, soo hy gheuallen leyt 55  En helpt hem niemant op, of sal hem in syn klaghen:  Een bandt alleen en kan niet soo veel lasts verdraghen,  Als een de welck van twee ghevlochten is in een:  Gheen eer' de iongheliens sijn schuldigh aen de gheen,  Die met gheen kindren lief de werelt gaen vermeeren, 60  Die hen in d'ouderdom weer souden moghen eeren.       En wat zijt ghy o vrouw', die blijuend' oock alleen,  Wt v ghedachten sluyt mijn wetten al ghemeen,  Veel droeuer als een man, leyt ghy een eenigh leuen,  Wat sal ten lesten noch het weygheren u gheuen 65  Als van u fieren moet den tijdt de vleughels kort,  En dat de roosen root, en lelien verdort  Van uwe kaken zijn, als het korael der lippen  In bleeckigheyt vergaen, u treurigh sal ontslippen  Als 't gout van u blont hayr gekrolt, gevlecht, gespreyt, 70  In grijsheyt gansch verkeert, en als de gladdigheyt  Ws voorhoofs t'eenemael de rimpelen beswaren,  Niet anders als berou van u verloopen iaren?  Als ghy u vindt alleen, en dat ghy van een hooft,  En troost van uwe helft u seluen hebt berooft, 75  En kind'ren d'outheyts stock om vastlick op te hopen.       De ionckheyt en den tijt, die eenmael is verlopen,  Niet weder men vercrijght: door my soo bloeyt u ieught  O dochters in haer eer, en sonder liefdes deught  U schoonheyt niet meer baet dan een schat opghesloten 80  Van eenen woeckenaer, of soo veel als een groten  En schoonen diamant verborghen onder d'aerd'.  Een vrouwe sonder liefd' is seker niet veel waert, [p. 216]    Want zy gheboren is alleen om te beminnen,  Wat isser soeters doch dan u met hert en sinnen 85  Seer wel te sien ghedient van een die v meer acht  Als d'appel van sijn oogh, en hem by dagh en nacht  Te hooren spreken uyt d'inwendighe ghepeynsen,  U t'openen sijn hert en gheen secreet te veynsen,  Te deylen in 't ghelijck de droefheyt, en de vreught, 90  De gramschap lieffelick, de vrees'en ongheneught,  Sijn passien minnelick in't aenghesicht te lesen,  Hem dickwijls in sijn selfs te sien verloren wesen,  In u hem wederom te vinden vreuchdelijck,  In 't kort de soete lust, en vreucht van 'themelrijck, 95  In proeuen hier op d'aerd', en sonder te bedrieghen  De ioncheyt, die helas gaet als een droom wegh vliegen?       Hierom o jeught die leeft na der naturen wet,  Volght doch eenvoudelick haer lieffelick gheset,  De reden sal altijdt v leyden, en aencleuen, 100  Want sonder de natuer sal u 't gheluck begheuen.       Dit boeksken ouerleest 'twelck u werdt toegedeelt,  Mijn cracht ghy vinden sult hier in wel uytghebeelt,  Soo ghy dit werck voor goet en aengenaem sult achten, 104  Het is alleen den loon die d'arbeyt sal versachten. (Amorum emblemata, Antwerpen 1608, (:)2r-(:)4r)