terug  begin  verder

[p. 106]

405 (C. Huygens aan P.C.Hooft)

1 Mijn Heer:

 

2 Ten aenvangh van onse reise hadd ick gewenscht soo veel2 3 onderrichts van U.E. cierlick voornemen gehadt te hebben, niet3 4 twijffelende oft S. Exe soud' er ten minsten sijnen wegh soo naer4 5 geboghen hebben, dat Wesip de naernoenswandeling, Muijden het5 6 vernacht gewerden ware. Wel hadden de He Wijts ende ick ge-6 7 ghist, dat U.E., op soo grooten welkom, ijets ter hand trecken7 8 soude, dat elders niet te wachten ware; dan konden daerop niet8 9 bondighs bouwen. Soo gaen wij vast niet vrijer als U.E. van9 10 't sevenjarighe grondsop. Troosten ons doch met de beleefde10 11 aanbieding daer U.E. die wonde mede salft, van t'sijner tijd ons 12 besoeck in 'tbesonder niet onaengenaem te sullen hebben. De12 13 versche gedachteniss van vorighe tijden doet mij daerop met13 14 vollen ijver wenschen ende hopen. Maer te vrijmoediger trad ick14 15 daertoe, als 't U.E. middelerwijl gelieven mochte mijn klein gesinn15 16 met sijn eerste versoeck te handgiften. 'Tgene ick voorslae, sluijt16 17 naest opde reden, ende den tijd van 'tjaer. De winter gaet voor mij17 18 pleiten: ende de gansche Zuijerzee sal U.E. daerin overstemmen, bij18 19 pluraliteit van baren, dat voortaen den Haegh voor Muijden te19 20 kiesen staet. In sulcken gevall dan bied ick noch mijn geringhe20 21 wooningh aen, ende sal mij van dien tijd af het pad naer Muijen te21 22 veiligher achten.

23 Conestaggio ende Giustiniano gaen hier neffens: de laeste is een23 24 der twee overighe van onsen Elsevier, die hem daerover kostelick24 25 houdt, tot op 10 gln sonder wederspreken. Andere vrunden25 26 verklaren mij dat hij oijt hoogh op geld gehouden is geweest, ende26 27 self t'Antwerpen weinigh laegher te hebben zij. Dan U.E. is buijten27 28 band vanden koop: ende, ten zij de haest persse, men sal een proeve28 29 op Antwerpen doen moghen. Noch een blad vuijl papiers derf29 30 ick'er bij voeghen, daer mij des Heeren Vander Mijlens aen-30 31 maninghe toe gebracht heeft. Zedert onse wederkomste, in31 32 'tgerucht van veel huijsselicke bekommeringen, diemen thuijs32 33 komende, tehoope placht te vinden, hebb ick hier aen gemoeten.33 34 Een versuft Monick, dien naer soo veel jaren noch dat empia34 35 Babilonia, spretaeque injuria Romae inden kropp heeft gesteken,35 36 is sich onlanx met eenen hoop droncken Boeren gaen wreken op36 37 'tgraf van Petrarcha, heeft alles overhoop geworpen, 'tgebeente 38 verwoest, ende den rechten Arm daeraf geruckt. Alle de Poësie van

[p. 107]

39 Italien dreunt 'er af. l'Illmo Molino sendt'er ettelicke stalen van.39 40 Daerop heeftmen Heinsium ende Barlaeum gaende gemaeckt,40 41 oock mij, God woud's, inden alarm getrocken. Van 'tLeidsche41 42 werck hebb ick noch geen konnen sien; naer 'tMuijdsche verlangt42 43 mij wel soo seer. si quos tibi docte Trebati Ira, brevis furor, aut ipsa43 44 indignatio versus eliciat. Soo doende achte ick mijn onbedachtheit44 45 ten hoogsten besteedt. In allen gevalle wijt'es U.E. sich seluen het 46 meeste deel; hebbende emmers vanden Inct deser penne begheert,46 47 die dus traegh aen 'tswijgen will, daer haer d'eere van U.E.47 48 onderhoudt gebeurt. 'Tis haer leed inder daed, maer voor deze48 49 reise magh sij met eeren niet meer, als U.E. te versekeren dat ick ben49

50 Mijn Heer:

 

51 U.E. dienstwillichste vrund

52 ende dienaer

53 C Huygens.

 

54 's Gravenhage, den 8en

55 Octob 1630.

 

Huygens belooft, nu het bezoek van de Prins niet doorgegaan is, een particulier bezoek aan Muiden, maar nodigt Hooft eerst uit, ook vanwege het seizoen, in Den Haag. - Conestaggio en Giustiniano. - De schending van Petrarca's graf (r. 31 v.) brengt vele pennen in verschillende landen in beweging.

Origineel. UBL Pap. 2.
T. geen adres.
2Ten...reise: de reis begon 29 aug. Vgl. Dagboek 17); soo...onderrichts: even veel inlichting (nl. evenveel als hij nu heeft door Hoofts brief 399).
3cierlick voornemen: schone plannen (van ontvangst van de Prins en zijn gezelschap op Muiden) (woordspelend ook: plan om te sieren (zie 399), en misschien ook: plan tot feestelijk onthaal (sier ook = onthaal; spelling met c verzet zich daar niet tegen).
4ten minsten: op zijn minst, in elk geval.
5dat...ware: (Dus juist andersom dan nu gebeurd was, zie 391).
6vernacht: overnachting; geghist: verwacht, vermoed.
7op...welkom: bij een zo grote (belangrijke) verwelkoming; ijets...trecken: iets arrangeren, voor iets zorgen.
8wachten: verwachten; niet bondighs: niets vasts, zekers.
9Soo...grondsop: Zo (Derhalve) ontkomen wij (evenmin als jij) aan het ‘grondsop’ van zeven jaar (zie Hoofts brief 399: ook hun springt de teleurstelling om de oren.)
10de...aenbieding: het vriendelijk ‘aanbod’: de vriendelijke mededeling.
12in 't besonder: particulier, persoonlijk (tegenover het officiële met de stadhouder); hebben: vinden, achten (WNT hebben 215. Vgl. nòg: hoog hebben).
13gedachteniss van: herinnering aan; daerop: daarnaar (wensen); daarop (hopen).
14ijver: verlangen; trad...daertoe: zou ik daartoe overgaan (nl. tot een bezoek aan u), zou ik dit bezoek afleggen.
15U.E.: (meew. voorw.); mijn...gesinn: het gezin bestond toen uit hem, zijn vrouw, Constantijn jr. (2 1/2 jaar), en Christiaen (11/2 jaar).
16met...handgiften: eerst met zijn bezoek te begunstigen (mij eerst te willen bezoeken); sluijt...reden: past het best bij het verstand, is het verstandigst.
17ende...jaer; en (past het best) bij de tijd van het jaar.
18ende...baren: en de hele Zuiderzee zal u in deze kwestie ervan overtuigen (u overreden) bij meerderheid van baren (golven) - associatie aan baren = bulderen, dus letterlijk overstemmen.
19voortaen: in de naaste toekomst.
20In...gevall: In dat geval; noch: weer (het is blijkbaar niet de eerste uitnodiging).
21te veiligher, vgl. r. 14 te vrijmoedigher: Huygens speelt de aarzelende, doet alsof hij niet goed durft als Hooft niet eerst bij hem geweest is.
23Conestaggio en Giustiniano, vgl. 353; het eerste werk kreeg Hooft te leen.
24overighe: die nog over zijn; die...houdt: die hem daarom duur houdt.
25tot...wederspreken: op een prijs van 10 gulden zonder afdingen.
26oijt: altijd; hoogh...is: op hoge prijs gehouden is.
27self: zelfs; weinigh...zij: voor niet veel minder te krijgen zal zijn; is...koop: is niet verplicht het te kopen.
28men...moghen: zal men een poging te Antwerpen kunnen doen (WNT proef 4292).
29Noch...papiers: Nog een vel beschreven papier (enigszins zelfkleinerend, vgl. 284, r. 24); derf; durf.
30aenmaninge: aansporing; des...Mijlens: C. van der Mijle, vgl. 14. De aanmaning in een brief van Van der Mijle aan Huygens van 21 Sept. 1630 (Br. I nr. 530 in samenvatting). Huygens' antwoord, nr. 535, is van 1 oct., met zijn gedicht Laura Latroni (W. II, 219, van 30 sept.), dat hij nu aan Hooft zendt.
31wederkomste: 21 sept. keerde Huygens van de reis met de stadhouder in Den Haag terug.
32gerucht: geroezemoes, drukte.
33tehoope: op een hoop, opeengehoopt; placht: pleegt. Over placht als praesens in de woordenboeken en handboeken geen gegevens; vgl. echter Schönfeld p. 23 (toevoeging van -t onder invloed van onmiddellijk volgend te m. inf. ‘Bovendien kwam uit hoofde van de betekenis vermenging van praesens en praeteritum gemakkelijk voor’.) Vgl. ook F.A. Stoett in de aantekeningen op Moortje (Zutfen 1931) vs. 184 (ald. blz. 120): ‘Omgekeerd had plach(t) meermalen de beteekenis van een praesens.’
34versuft: dolle, uitzinnige (Mnl. Wdb. versuft 89; vgl. Kil. delirus); dat...Romae: dat goddeloze Babilon en de ongerechtigheid van het verachtelijke Rome (Petrarca in r. 1 van het sonnet tegen Avignon, de toenmalige pauselijke residentie, aanvangend: ‘De l'empia Babilonia, ond'è fuggita/ogni vergogna’ (Uit het goddeloze Babel, waaruit gevlucht is / alle schaamte (Rime e Trionfi, ed. F. Neri, UTET, Turijn 1966 Son. CXIV).). ‘spretaeque injuria Romae’, door Huygens toegevoegd, herinnert aan Aeneis I 27: ‘Judicium Paridis spretaeque injuria formae’.
Een duidelijk overzicht van feiten en gedichten bij C. IJpes, Petrarca in de Nederlandse letterkunde blz. 138-145. Huygens' opvatting van het motief voor de schending blijkt daar (blz. 138 n. 2) onjuist.
35inden...gesteken: dwars heeft gezeten.
36onlanx: kort geleden (nl. 27 mei 1630).
39l'Illmo Molino: de illustere Molino (senator van Venetië, zaakgelastigde van de Ser. Rep., geleerde, beschermer van kunsten en wetenschappen, in briefw. met beroemde Nederlandse geleerden als Vorstius, Heinsius, Vossius (Br. I p. 242 n. 1). Hij had Van der Mijle enige (ettelicke) stalen van de Italiaanse protestpoëzie gezonden).
40Heinsium ende Barlaeum: Van der Mijle deelt in zijn brief aan Huygens mee, dat hij ook aan Heinsius en Barlaeus de ‘stalen’ gestuurd heeft; gaende gemaeckt: in beweging gebracht, aan het dichten gezet.
41God woud's: God zij mij genadig, God helpe mij (WNT God 225); inden...getrocken: gealarmeerd, onder de wapenen geroepen (om de monnik te bestrijden); 'tLeidsche werck: de gedichten van Heinsius en Barlaeus (zie Barlaeus' Poemata II, Amsterdam 1646, p. 317).
42noch geen: Huygens ontleent, naar het schijnt, aan de collectieve bet. van werck (= gedichten) het recht om geen (gedicht) te gebruiken; naer 'tmuijdsche...seer: naar het Muidse werk verlang ik zeker niet minder.
43si etc.: indien u, geleerde Trebatius, mooglijk woede, die tijdlijke waanzin, of ook het misnoegen alleen al verzen ontlokt. (Vervlechting tot zelfstandige hexametermaat van citaten uit Horatius, Satirae 2, 1, 78 (nisi quid tu, docte Trebati), Epistolae 1, 2, 62 (ira furor brevis est), Iuvenalis, Satirae 1, 79 (facit indignatio versum).
44Soo...besteedt: Als mijn onbedachtheid (= mijn gedicht) dit uitwerkt, acht ik ze op de beste wijze besteed (Soo doende praed. toev. bij mijn onbedachtheit).
46In...deel: In elk geval wijte u het grootste deel ervan (van die onbedachtheit) aan uzelf.
hebbende...begheert: daar gij immers van de inkt van deze pen hebt willen hebben (zie 399).
47daer...gebeurt: wanneer haar (dese penne) de eer te beurt valt met u te spreken (zoals nu).
48'Tis...inder daed: Het verdriet haar (mijn pen) inderdaad (nl. met schrijven op te houden); maer...meer: maar ditmaal (nu) kan ze zonder de regels van de behoorlijkheid te overtreden, niet meer doen dan enz.
49met eeren: met goed fatsoen.

terug  begin  verder