|
|
|
| | | | | | | |
Vyfde bedriif.
Eerste toonneel.
Lecker. Ritsert
Gien Coning mijns gelijck, 'tsy Turck of Karsten.
1217
Iae wel an dese blijtschap eet ick mijn buyck te barsten.
Een smoor-pot vol dubbeloenen: ó de groote geck,
1220
'kWed byget dat ickse ong'er gien steygher en steck,
1220
Soo moester mit den vreck worden om e sprongen.
1221
Sie ick daer ongse Lecker niet? jae, 'tis de jonghen,
'tIs drie uren gheleen dat hy quam inde Lybry,
En hy sel noch niet t'huys gheweest zijn sint hy scheyde van
my.
1225
Soo hoortmen hem deur te strijcken die ouwe molijck.
1225
Lecker gaet hier, hoe staet het aensicht dus vrolijck?
1226
Gans leyden 'tis Ritsert, waer laet ick de buyt?
Hebje gien schaemt inje lijf?
'kBin bespiet, hy weter of.
| | | |
Waer hebje soo lang e weest?
Mit het ghelt,om dese setting, 'tis seker gien ghemack.
1231
Wat seg ick best? wast in ien sack,
Ick liet het hier soetjens glyen tusschen twie stoepen:
Maer dat de Pot brack, sy sou te luy roepen:
1234
1235
Dus moet ick't sien hoe ick't hem best angders ontlegh.
1235
Wel benghel sydy doof gheworden? hoorje niet wat ick segh?
Het ghelt? jae wel, jae, jae, ick hebt ontfanghen:
Maer hy deder mijn soo veul kleuter-gelts by langhen,
1238
Dat de propre som te draghen valt hiel swaer.
1239
1240
Swietje daerom soo? wat segje vande Wisselaer?
Maer 'tsel wel ien reys te pas komen, dat wil ick hem sweeren.
1241
| | | |
Laet dan sien wat hebje jou al an laten smeeren.
Waer is de speceficacy?
1243
Ick hebse in mijn taflet.
So ras as ick t'huys kom sel icse stellen int net.
1245
Ick heb elders te doen, toontseme: waer toe dit
ghetrantel?
1245
Het taflet is uyt mijn sack.
1246
Wat futselje mit de mantel?
Niet mit allen, ick heb sucken jeuckt inme sy.
Ick wedder bestaytjens schuylen of ander snoepery.
1248
De mantel op, men momter niet.
1249
Get Ritsert konjet heelen.
1250
Ick souje de helft van't profijt me deelen,
Iy meucht al de Waerden betalen van de eerst tot de lest,
1251
En wesen noch ien wijl ien goedt knecht op de rest.
1252
'kHeb ien avontuertjen e hadt dat te byster nae mijn sin,is.
1253
| | | |
Ie hebt ien doosjen e vonde n (denck ick) daer ien
juweeltje n, 'kmien ien jouwetjen in,is.
1254
1255
Ick seg'er ien jouwetje teughen, 'tis niet qualijck
ejout.
1255
Ie hebt ie n glaesjen by 'tboshuys geraept.
1256
So vol dobbeloenen as ick pas weet te draghen.
1257
Ick verschiet, gans lyde n, hier komt het varcke n
onder sijn magen.
1258
Waer hebjet van daen e haelt? 'tis zijn leven niet e hoort.
1260
Ginder ongder ien steygher, by de heylighe wechs poort,
1260
Daer lach het wel dus diep inde modder e weken,
1261
Iy deuch niet, daer hebjet ongse Warnarbuur sien steken,
Die mijn toekomende schoon-Vader is.
| | | |
Mijn toe-komende schoon-Vaer.
Dat komt suyverlick by,
1264
1265
'kWilme laten hanghen verstae ick me die saken,
Wel jy en je Noom wilje compagny maken?
1266
Myn Noom is te vreen dat ick Bruydegom bin.
Wilje elck wat toelegghen en reden t'samen in,
1268
Ghelijck de kleyne kometjes op de groote vaerten?
1269
1270
Ay segme doch iens hoe verdielje de paerten?
Ick bin om te lieren tot uwent besteet.
Ten is niet quaet dat men van alles weet.
Maer t'is niet goet hem alles t'onderwinden.
1273
Dit staetme te selsaem veur, ick kent slot niet vinden.
1274
1275
Iy de Bruygom mit Claertje, wie droes sou dat raen?
'tIs soo ickje seg, Rijck-oom heeftse of e staen,
Door dien datse swaer by my gaet, om mynent willen.
Gans lijden men gheeft groot ghelt veur dese nuwe brillen,
1278
Maer ick gaffer mijn leste ghelt wel veur wist icker ien,
1280
Daer ick inde luy haer boesem of deur heur lenden kon
sien,
1280
| | | |
'kSouwer mijn lijf na setten, gelijck de wayluy op het wilt,
loere n,
1281
En sien van stuckje tot beetje watse in heur schilt, voeren.
Iy meucht jou mongt wel snoeren, deynckt iens wat het lijckt,
1283
Van ien jonghen as jy, die maer ierst inde Werelt komt en
kijckt,
1284
1285
Ick wed'er niet veul luyden vermaeckt met jou klap,sin.
1285
Ho, ho, zijn mongt te snoeren dat heeft lydich veul snaps, in.
1286
Men vintse die haer niet en verstaen op dat stick,
Die wel de helft te langer school ghegaen hebben as ick:
Ien benaude tong is soo bitter als bakelaer.
1289
1290
Ionghen gaeje soo voort ghy wort ien aerts kakelaer,
1290
En dient bet ien makelaer, as ien Coopman by nae.
Neen seker, 'tpraten komt de Coopluy oock al te stae,
Om te vercleynen haer scha, en haer winst breedt uyt te meten.
1292
Ie diende somtijts wel wat op de huyt e smeten,
1294
| | | |
1295
Of ien wijltje beschuyt te eten op de Spaensche galey.
1295
Kom, gaet mitme nae Warnars toe.
1296
Wat sel dat doch beduyen? ick hebt rains e vonghen.
1297
Vynen is stelen: wat brabbeltme deuse jonghen.
Iae, nouje de dochter hebben selt; maer stelt je iens in mijn
graet.
1299
1300
Tum casus mutatur, 'kwedjet dan anders verstaet,
1300
Indien datje gaet in jou consciency.
1301
Gaet me seg ick, en maecktme van sulck gien menty.
1302
| |
Tvveede toonneel.
Reym.
Nu ken icker deursien, deur al't beswaer,
Al komter ien kijn't 'theeft ien rijcke Vaer,
1305
'tMach nou gien quaet, gans eele weken:
Maer wat hebben wy in ien benautheyt e steken.
Nu hy van haer te trouwen heeft ghegheven zijn woort,
Hoe willen wy schransen, gaet dit hylick slech voort,
1308
| | | |
Ick krijgh uyt den hoop oock mogelijck ien vryer,,dan.
1310
O 'tsel ien dubbelde Feest zijn, Bruyloft en kyer,,man.
1310
Al de suynighe luy sellen ons dit nae-doen wel knap,
'tKomt profytelijck uyt, men slaet twee vlieghen mit ien lap.
Get as icker om denck, ick wod ick al an't pypen,was.
1313
'tIs te veul op ien dach, kandiel en ypen-kras.
1314
1315
Ick wodmen mes al te slypen was, soo versuymden ick niet,
1315
Op daen werck is goet rusten, soo was mijn tuygjen riet.
1316
Mijn tangden wat'ren soo, ick ken nau teuven,later.
1317
Ick win nou vijf gulden s'jaers, en ien paer nuwe clompe n
tot men deuvekater,
1318
En krijck ien schrickenburger tot me n kermis maer,
1319
1320
En ien Enghelse vijf tot men nuwe Iaer:
1320
Nu voortan soo win ick wel al de preutel, s'weecx.
1321
| | | |
En wat sel ick ien Bruylofts stuck krygen, ten minsten ien sulvre
sleutelreecx,
1322
Mit ong'eriem, mes en schie: maer wat ga ick drale n
1323
Ick soud' Giertje gaepstocx as mans moer in den arbeyt halen
1324
1325
Die hoorter voor al te wesen, jaese seper wel.
1325
De Deur is toe; waer vijn ick hier de bel?
Maer bayt wat, hier hangt ien ring daerme me,clopt.
| |
Derde toonneel.
Geertruyd. Reym.
Hola daer, datjet huys niet van zijn ste,clopt.
1328
Wat cloppen is dat? o clopt doch mit bescheyt.
1329
Iae, ick bin hier-by Warnars mayt;
Iy weet vande saeck wel, jy moetje wat spoeyen,
| | | |
De schuyt wil nae de volewijck, je sout komen helpen roeyen.
1332
Kijck je bint mans moer, soujer niet in worden e kent?
Warnarbuur doet wel dat hy om me sent.
1335
Dat loof ick wel, wy souwen't song'er jou niet keunen
maken.
Ick set mijn huyck op en ga me,wannier hetse begonne n te
kraken?
1336
Sy het wel uyt e gaen de maenden hares tals.
1337
Och sy kreech van angst den arbeyt op den hals,
Doe haer vaer huynuchte nt sey, dat hyse an Rijckert
besteet,hadt.
1339
1340
Och dat verholen kijnt draghen dat weet,wat;
'ksout mijn vyanden niet toe wenschen, so bin icker veur
bevreest.
1340
Isser de Vroe-moer al?
1342
Die hetter al lang e weest:
Want eer haer Vaer de waerheyt uyt jou seun had vernomen,
1343
So had ick al ien Vroe-moer ter sluyck laten komen
1345
Van afteren deur't kelder veynster, daer niemant op
gist.
1345
| | | |
Maer hoe soutmen't bedencken?
Maer je seun heeft niet qualick e vist.
1346
Mach dat slech waer, wesen.
Heer 'tis sucken dochter, en 'tsel jou sucken snaer, wesen,
1348
Se kan alle ding verbet'ren watter in huys gheschiet.
1350
Ick hebse op mijn arm e dragen, en anme hangt e liet,
1350
Dat het dusschen kleuter was: ick selje niet vals,spreken.
't Was ien kijnt as ien aep, 'tkon hondert deuntjens de n
hals,breke n.
1352
Heer 'thad sulcke grepen, ien mensch worde schier aers.
1353
Wat sel ick seggen? ick bin wel te helfte beter Claertjes as
Vaers.
1354
1355
Asje 'tascat op zijn sier trat, het wistje so dra te
grauwen;
1355
En watter langes straet e roepe n worde dat wist het na te
bauwe n.
1356
As icket dan sou kauwen beschuyt of angders wat,
Het aerde beetjen wod het hebben dat ick selver at.
1358
Maer of je trat over jou voeten wat styver,
1359
| | | |
1360
Iy vergeetje altemael in jou goeden yver,
1360
We souwen de tijt wel verpraten alhier.
Dat moet ickje noch segghen, en dan niet mier,
'tWas sucken soeten dier, 'tbedreef sucke rancken.
1363
Doet nou begon te loopen by stoelen, by bancken,
1365
Dan wast after de garzynen, dan after de bom
1365
Daer de suycker in was: kijck, 'tquammer al ruymer om
1366
By haer Moertje saligers leven; ó dats ien wijt,schiel.
1367
Pete Mains was ien vrou die goet huys in heur tijt,hiel.
1368
De Heer heb heur ziel, wy warent soo wel iens,
1370
We villen nimmermeer beschaemt quammer ien mensch
onversiens.
Maer wat seyd'er Warnar-buur toe datje soo grof, gongt?
Och as hyer noch om deynckt hy huylt as ien hof,hongt,
Mit sulck steenen en suchten dattet hem schier vermoort
In nocken en gaeuwen.
1374
Gauwe? wel, ick miende jy wout voort.
1375
Hoor hier ien woort.
1375
Wat soumen dus lang tuylen.
| | | |
As icker oock an deynck, ick kanme niet onthouwen van
huylen.
Mocht ick miester verruylen, dat vrou weer quam, en hy voer.
1377
Claertje is op ind' op ghelijck de Moer,
Of ick het al swoer, wat sout veul baten?
1380
Op mijn simpele woorden meuchje jou wel verlaten.
Get seghen ongs, is dat praten? ick gae liever veur heen,
Ick seg me ja isme ja, en me neen isme neen,
Iy seltet soo bevynen, ick weet niet van veul snackes.
1383
Kijck ick ken niet kallen.
Soo speult de droes mitje backes.
Noch had ick wat vergheten.
1385
Ist al weer an? wat nou?
1385
Maer je dient jou seun te segghen dat hy heur wel in eeren
houw',
Sy sel hem ien vrou (dat verklaer ickje) strecken.
1387
Laetme los, 'tis van't mal.
'tIs de tweede Rebecke,
1388
| | | |
So selse op heur man passen, 'tIs waer dat ickje sech.
1390
O Heer! ick en sy keunen so wel over wech.
'kHeb terstongt uyt, noch ien lutjen patiency.
1391
'tIs ien meyt veur ien Coning, veur ien Excellency,
Veur ien Graef, veur ien Hertoch, ja veur ien Bander Heer,
1393
Veur ien prins, veur ien Keyser, ick segje niet meer.
Iae ien Keyser, ien Keyser, seg ick, souwer zijn seun an
gheven,
Sucken preussen dier ist, soo weetse te leven,
1396
Se kan nayen, se kan brayen, mit garen en mit zy.
'khebber de buyck al vol of.
Dit hoorter noch by:
1398
Van vaten wassen, van ketelen schueren; je souje wel stom,
sien.
1400
Hebje daer jou spraeck verloren?
1400
Van muere n te witten, van vloere n te faylen,
niemant haers ghelijck,
1401
Soo weetser te behelpen; 'twaer scha waerse rijck:
1402
Die't iens siet moet bekennen datset altemael,is.
1403
Hoor hier, geeft ien gebreckelick mensch de helft van jou tong
tot ien aelmis,
1404
| | | |
1405
En stooct ergens noch jen paer ooren uyt de gaet.
1405
Houtet me ten besten Ioffrou, hou ickje wat lang mitte praet,
1406
Ick en ken ongse Dochters deuchden niet volprysen.
Dat's veur, mit oorlof, omje de wech te wysen.
1408
| |
Vierde toonneel.
Ritsert. Lecker.
Wat is het gherucht oock een snelvlieghend' ding,
1410
Gister wist niemant as ick en de mayt dat
Claertje swanger ging,
En teghenwoordelijck ist inde mont van al de lieden.
'tHeeftme vry wat verlet dat gheluck te bieden,
1412
Men had anders tot Warnars my soo lang niet e wacht.
Ay Ritsert bedenckje noch wat, beslaepter u op te nacht,
1415
'tWeer gheven comt vroech ghenoech.
Waer toe soud' ich beyen?
Een geck en zijn ghelt zijn haest e scheyen:
Men sal ongs veur nesck houwen; veur ien paer malle bloen.
1417
Latet ien half jaer op wissel loopen, dat meuchje mit eeren
doen.
1418
| | | |
Profijt van angder luy ghelt te trecken, hoe sou dat
betamen?
1420
Wel waerom niet? daer zijn de rijcke luy t'samen
In compangny, daer den ien kan houwen vanden aer,
Thien, twijntich duysent gulden ongder hem jaer op jaer:
1422
Wat mienje datse die stil laten legghen? soo waren't wel
ulyen.
Sulck volck macher wel ongder luy mit eeren schuylen,
1425
Maer scheelener vry wat van, al draghense de selve
teeckenen,
1425
Sy moghen wel vry gissing maken datmen't haer wel nae weet te
reeckenen.
Wat gevense daer toch om: ó lieve man.
Maer ast iens op ien sterven gaet, hoe varewe dan?
Dan wilt haer ten etter en ten bloedt uytsweeren:
1429
1430
Oock as de goederen zijn ghewonnen mit eeren,
1430
Soo blyvense in't gheslacht, het angder vergaet,
En erft niet voort tot inden derden graet:
Selden dat sulck volck haer Groot-vaers huysen bewoonen.
Die reghel mach ghelden by ghemeene persoonen.
1434
1435
En groote Potentaten zijnse ontwossen de roe?
1435
Wel jaes', en daerom legghen't de luyden daer op toe,
Om in ien korte tijdt an soo veul goets te raken,
| | | |
Datse al hun kyeren tot Coninghen meughen maken.
Klaer zijn haer saken, soo de Fortuyn heur dat jont.
1439
1440
Soo niet, soo raecktmen wel mit het ware goet naede
gront,
1440
Ghelijck Robert met het ancker, dat hy docht te kabassen.
1441
Nochtans die huyden wat hebben wil moet op de n haspel
passen,
1442
'tGoet wil te qualijck wassen, houdtmen zijn handen stil.
'tMach blyven ast is, soo't niet wassen en wil.
1445
Meenjeme te verleyen? wat selme van dese guyt,,schien?
1445
| |
Viifde toonneel.
Warnar. Ritsert. Lecker.
Men seyt altemet, daer komt niemant van uyt,,sien;
1446
Maer lijckwel sie ick Ritsart daer ginder komen.
1447
Warnar-buur, noyt hebje blyder tyding vernomen,
Al binje nou ien man by de tseventich jaer out.
Iou Pot is behouwen mit al het gout,
| | | |
Dits immers een tijng om recht op te springhen.
1451
Ast gheluck wil, soo wilt, ghy meucht het niet dwinghen,
Het schijnt dat het my nu wil hebben verlost.
O Pot! wat hebjeme hertseer e kost,
1455
'kWil niet weer an den dangs, 'khebber qualijck by e
varen,
1455
'kSel mijn leven gien Potten mit ghelt mier bewaren.
Ick bin dat spul al moe, dats rayn uyt e seyt.
1457
Maer ick danckje van jou trouwicheyt,
Ick heb genoech om of te leve n, en om dat ick voor dat
kruys,grou,
1459
1460
Schenk ickje al 'tgelt ten hylick mitje toekomende
huysvrou.
Get, Ritsart, dat lockje te jammerlijcke wel,
1461
Hy mocht noch dertich jaer leven; hy heeft sucken tayen vel.
Dewijl't jou is ghequel met het goedt der aerden
V veul te bekommeren, so sel ickse anvaerden,
| | | |
1465
En in uwen ouderdom u strecken tot ien steun.
| |
Seste toonneel.
Reym. Ritsert. Warnar. Geertruyd. Lecker.
Veul gelucks Bruygom Heer; veul gelucks mit jou jonge seun,
1466
Siet, dat is ien kloeck kijnt; siet dat is ien vuyser,
1467
Hy het ien paer wanghen as ien Katuyser.
1468
Hier, laet ick hem mee soenen.
1470
Hy lijcktme al waer hy uyt mijn aensicht e sneen.
Bylo ick moest allien niet inde peeckel blyven steken,
1471
'kMoet het yser smeen t'wijl't heet is. mach ick oock iens
spreken?
Segje nou op watje schort.
Maer ick koom vijf hondert gulden ande kas te kort,
1475
Die ick onnosel verloren heb.
1475
| | | |
'kLooft ick sel mijn leven niet mier by sucke maets,,gaen,
1476
Maer passen voortan op mijn dinghen altijt.
Had hy de Pot niet ghevonden, men waerse moghelijck quijt,
Maer om zijn eyghen profijt docht hyse te bewaren.
1480
Ick bid voor hem, en laet hem allien niet in't
beswaren,
1480
Nu onghelucks stormen en baren over al zijn gheslecht.
1481
Ick schenckje de vijfhondert gulden, en weest voortan ien goedt
knecht.
1482
Danck hebt: inde n echt moetje veul vreuchts gewinnen.
1483
Mijn verlangt naede Craem-vrou.
1484
s'Is kloeck nae den tijdt.
1485
Wat luchtighe sinnen in mijn handen ick slae:
1485
Heeft het jou wel behaecht soo clapt my allegaer nae.
1486
Eynde.
| | | |
(Vignet)
t' Amsterdam,
By Nicolaes Biestkens / op de Keysers
gracht / in de Lelie onder de Doornen.
Anno 1617.
|
1220steck: steek,
verberg.
1225deur… strijcken:
beetnemen.
molijck: lelijkert, vogelverschrikker (eig. beeld van de
afgod Moloch).
1229Wat staeje en preutelt?: Wat
sta je te mompelen?
1230Men leyt en neutelt: Men ligt
te zeuren, zaniken.
1231setting: bepaling van de
waarde der muntstukken; op 26 september 1615 was er een uitgevaardigd. Schotel,
Dr G. D. J.: Het maatschappelijk Leven onzer Vaderen in de Zeventiende
Eeuw, 2e, verbeterde en geïllustreerde uitgave door Dr H. C. Rogge,
Leiden, z.j., blz. 439: ‘De prijscouranten zijn in den aanvang der 17de
eeuw in gebruik gekomen. De oudste verordening nopens deze, waarin ook van den
wisselcours wordt gewag gemaakt is van 31 Jan. 1613’.
1235ontlegh: verborgen
houd.
1238kleuter-gelts: klein geld.
langhen: geven.
1239de propre som: de som in haar
geheel.
1241'tsel… te pas komen: ik
zal wel eens de gelegenheid krijgen het hem betaald te zetten (cfr. Verdenius:
a.w., blz. 100).
1243speceficacy: afzonderlijke
vermelding van de verschillende posten van een rekening.
taflet:
zakboekje.
1245ghetrantel: gedrentel,
getalm.
1246Lecker: Tekst: Iecker;
ook in vss. 1247, 1260, 1268, 1274, 1278, 1286, 1292, 1296.
1248Ick wedder
bestaytjens…: ik wed dat er pasteitjes….
1249men momter: men speelt er geen
‘mommerij’, men vermomt er zich niet.
heelen:
verbergen, verzwijgen. Nu R. de mantel van L. heeft opengetrokken, gooit deze
het over een andere boeg!
1251Waerden: herbergiers (bij wie
R. in het krijt stond! Zie vs. 847).
1252ien goedt knecht: een vrolijke
gezel.
op de rest: van de rest, het overblijvende geld.
1253te byster:
bijzonder.
1254ien jouwetjen: Tekst:
jouwetten.-een niemendalletje (woordspeling met
juweeltje).
1255Ick seg'er…: ik noem
het een prulletje, 't is niet slecht een prulletje genoemd!
1256'tboshuys: gebouw op de hoek
van de Hoogstraat en de Kloveniersburgwal, dat vroeger diende tot arsenaal
(bushuys); in Hoofts tijd was het een specerijpakhuis van de Oostindische
Compagnie. Het stond naast het gekkenhuis. De betek. van dit vs. is dan
wellicht: je bent niet goed wijs!
geraept: gepakt, gedronken.
Lecker: Tekst: Leck,
1258hier komt…: nu komt
alles weer terecht.
1260heylighe wechs poort: houten
poort aan de Herengracht, tegenover het Koningsplein (toen ook nog een gracht),
geheten de Heiligewegsburgwal; afgebroken in 1636.
1261e weken: geweken,
weggezakt.
1264Lecker: Tekst: Leeker.
Dat komt suyverlick by: dat is wat moois!
1266compangny maken: compagnons
worden in een onderneming.
1268toelegghen: bijdragen,
kapitaal geven.
reden… in: een schip uitrusten.
1269kometjes:
koopmannetjes.
1273hem… onderwinden: zich
bemoeien met.
1274Dit staetme te selsaem veur:
dit komt me al te vreemd, zonderling voor.
ick kent slot niet
vinden: ik begrijp er niets van.
1278dese nuwe brillen: de
verrekijkers (uitgevonden in 1608).
1283wat het lijckt: hoe ongepast
het is.
1284maer ierst: nog maar pas.
komt en kijckt: komt kijken.
1286lydich: zeer, danig.
snaps: gebabbel (genit. na veul). Het vs. betek.: zijn mond
houden, dat heeft heel wat te zeggen!
1289bakelaer:
laurierbes.
1290aerts kakelaer: babbelaar van
de ergste soort.
1292breedt uyt te meten: als zo
groot mogelijk voor te stellen.
1294e smeten: gesmeten =
geslagen.
1295Spaensche galey: de galeistraf
bestond toen in Nederland niet meer, maar Wagenaar vermeldt nog herhaaldelijk
‘op 's Konings galeijen gebannen’ ( a.w., I, blz. 310, 313
b.v.).
1296nae Warnars: naar Warnars
huis.
1297rains e vonghen: eerlijk
gevonden.
1299graet: toestand,
plaats.
1300Tum casus mutatur: dan
verandert de zaak! woorden aan de rechts-taal dier dagen ontleend.
1301Indien datje gaet in jou
consciency: indien je met je geweten te rade gaat.
1302menty: melding,
gewag.
1308schransen: feesten,
smullen.
1310kyerman: lett. kinderman,
kraamheer; tractatie van familieleden en geburen door de vader van de
boreling.
1314kandiel: kandeel (warme wijn,
meestal met eieren erin), bij kraam-bezoeken gedronken.
ypen-kras:
hypocras (kruidenwijn), een bruiloftsdrank.
1315Ick wodmen mes…: ik wou
dat mijn mes al bij de slijper was (om geslepen te worden); iedereen droeg een
mes, dat hij ook gebruikte bij het eten.
versuymden ick niet: zou
ik niets missen.
1316Op daen werck is goet rusten: na
gedane arbeid is 't goed te rusten.
soo: daarmee.
tuygjen: getuig en tevens sieraad, nl. sleutelbos, mes, schede,
enz. aan de onderriem; cfr. vss. 1322/3.
riet: dial.
gereed.
1317teuven: toeven,
wachten.
1318deuvekater: kerst- of
nieuwjaarsfooi; eigenl. een soort koek, die men rond Kerstmis of Nieuwjaar
at.
1319schrickenburger: Saksische munt,
ter waarde van 4 st.
1320Enghelse vijf: halve Engelse
schelling, ter waarde van 5 st. 1/4;.
1321preutel: boeltje,
rommel.
1322Bruylofts stuck: zie vs. 393.
sleutelreecx: ketting waaraan het ‘tuygjen’ hing, en
die zelf vastgemaakt werd aan de ‘ong'eriem’.
1323ong'eriem, mes en schie: dial.
onderriem (riem of gordel, die de vrouwen om het middel droegen), mes en
schede.
1324Giertje: Geertruyd.
in
den arbeyt halen: bij de bevalling halen.
1325seper: dial. verbastering van
zeker.
1329mit bescheyt: met verstand,
oordeel, kalm.
1330hier-by Warnars mayt: de meid
van Warnar van hierbij, die hier dichtbij woont.
1332De schuyt wil nae de
volewijck: de bevalling is op handen. - De Volewijck: plaats aan de
overzijde van het Y, waarvan zgz. de kinderen gehaald werden; eigenl. was de
Volewijck (vogelenwijk) het galgeveld.
helpen roeyen: bij de
bevalling helpen.
1336kraken: barensweeën
hebben.
1337de maenden hares tals: het
vereiste aantal maanden.
1339huynuchtent: hedenochtend.
besteet: ten huwelijk gegeven.
1340dat weet wat: dat heeft wat te
zeggen, brengt kommer mee.
1342Vroe-moer:
vroedvrouw.
1345daer… op gist:
waaraan… denkt.
1346niet qualick e vist: geen
slechte vangst, partij gedaan.
1348snaer:
schoondochter.
1350e liet: dial.
geleid.
1352 as ien aep: als een aap, zo
vlug in het nabootsen.
den hals breken: verknoeien,
radbraken.
1353grepen: streken, knepen.
worde schier aers: stond er haast versteld van.
1354Claertjes as Vaers:
Claertjes(gezind) dan Vaers(gezind): gunstiger gezind jegens Cl. dan jegens de
vader.
1355'tascat: kleuter (die bij de
haard in de assen zit).
sier: zeer, gevoelige plaats.
grauwen: een bits antwoord gegeven.
1356na… bouwen: nabootsen,
napraten.
1358aerde: andere (dubbele
compar.: ander-de).
1359ofje trat over…: als je
nu eens wat vlugger stapte!
1360goeden yver:
ingenomenheid.
1365garzynen: dial. rozijnen.
bom: trommel, doos.
1366'tquammer al ruymer om: het
ging er royaler toe.
1367ien wijt schiel: een groot
verschil.
1368Pete Mains: vrouw Meinse
(Friese naam: Menna?).
1374nocken: snikken.
gaeuwen: zuchten, stenen; door G. opgevat als: gaan we (cfr.
Verdenius: a.w., blz. 136-141).
1375tuylen: dralen,
treuzelen.
1377voer: ging, vertrok (naar de
andere wereld).
1378Geertruyd - Tekst:
Gerr.
Hebje uyt?: Ben je uitgepraat?
1383snackes: genit. na
veul; snakkens, babbelen.
1385Ist al weer an?: begint het al
weer?
1387ien vrou: een (uitstekende)
vrouw.
strecken: verstrekken, zijn.
1388Rebecke: Rebecca (Gen.
xxiv); Stoett, II, blz. 493, wijst op de ‘vriendelijkheid en
voorkomendheid’ van R. toen ze Abrahams knecht en zijn kemels te drinken
gaf; de naam R. had ook de betek. van klappei (bek!), wat dan wel een
kostelijke vergissing van Reym zou zijn!
1391ien lutjen: een luttel, een
beetje.
1393Bander Heer: edelman, die het
recht had onder de vorst met zijn eigen banier te velde te trekken.
1395Staeje woort: hou je woord
(nl.: ick segje niet meer).
1403altemael: alles, wat ik je
vertel.
1404gebreckelick: gebrekkig.
aelmis: aalmoes.
1405stooct… uyt de gaet:
zoek… op straat.
1408Dat's veur: ik ga
voorop.
1412dat gheluck te bieden: dat
gelukwensen, feliciteren.
1417nesck: onnozel.
bloen: bloeden, sukkelaars.
1418Latet… op wissel
loopen: laat het… op de wisselbank staan.
1422ongder hem: dial. onder zich =
te zijner beschikking.
1425scheelener: verschillen er
(mv. bij collectief onderw.: volck).
1429Dan wilt…: dan zal het
hen op een zware straf, nl. de pijnen der hel, te staan komen.
1434ghemeene: onaanzienlijke,
gewone.
1435> ontwossen de roe: de roede
ontwassen, ontgroeid: te groot, te machtig voor de geselroede, de
bestraffing.
1440het ware goet: het waarachtige
goed, nl. zijn ziel.
1441Robert: met woorspeling
robberen = roven.
ancker: Sommige ex. van 1617 hebben hier:
onweer; cfr. Leendertz Jr., blz. xxxvii.
kabassen: gappen,
stelen.
1442op den haspel passen: op zijn
zaken letten, uit zijn ogen kijken.
1445schien: gebeuren,
overkomen.
1446uytsien: uitkijken. Met uit te
kijken alleen doet men niemand komen. W. heeft al die tijd staan uitkijken en
wachten.
1451immers: toch, beslist.
tijng: tijding.
1455'kWil niet meer an den dangs:
ik wil niet opnieuw meedoen, eraan beginnen.
1457rayn uyt: ronduit,
rechtuit.
1458Wel hoe dan toe?: Wat nu? Wat
zal er nu begeuren? (Eig. = hoe moet het dan toegaan?).
1459grou: gruw, vrees,
huiver.
1461lockje: gelukt je.
te
jammerlijcke wel: verschrikkelijk goed - 1461 = dat is een verbazend grote
meevaller voor je!
1467kloeck: flink, gezond.
ien vuyser: flinke baas, knaap.
1468wanghen as ien Katuyser:
wangen als een Kartuizer, dikke, bolle wangen.
1471inde peeckel…steken: in
een onaangename toestand…zitten.
1473Boon broot: fooi (vroeger 3
sneden brood, voor het brengen van een goede tijding) - Reym zegt dit omdat
Lecker ook wil spreken en zij misschien vreest de fooi voor haar tijding te
missen.
1476'kLooft: 'k beloof
het.
1480in't beswaren: in 't verdriet,
in de zorgen.
1481gheslecht: geëffend,
bedaard
1482Ritsert. - Tekst:
Lecker.
1483Lecker. - Tekst:
Ritsert.
1484Mijn verlangt: ik verlang.
nae den tijdt: naar, gezien de tijd juist na de
bevalling.
1486Dit vs. richt L. tot het
publiek.
|
|
vorige
