VIII. Redevoering in de Vroedschap over de politieke eerzucht der predikanten, Maart 1611.

Dit stuk is een deel van een groter handschrift, op de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek ingeschreven als Av. 25, daterend zeker van na 1613; maar het gedeelte, dat hier afgedrukt wordt, staat geheel op zich zelf en moet wel kort na 28 Februari 1611 zijn opgesteld, want Hooft zegt er van: ‘In substantie ter vergaderinge van den Raedt bij mijn verhaelt onlangs naedat de bovengemelde propositie [“off yemandt weet, ofte bevonden heeft dat onse predicanten nae de regieringe staen?”] was gedaen a^o 1611’. Zoals ook uit andere handschriften blijkt, heeft Hooft hier dus een redevoering, waarvoor hij waarschijnlik eerst aantekeningen maakte, kort na de vergadering uitgewerkt. Maar, zoals hij eveneens vaak deed, veel later heeft hij hier nog weer iets aan toegevoegd, zo o.a. het verhaal van den ziekentrooster (blz. 221) en alles na blz. 225: ‘Wij verstaen’. Tenslotte schijnt hij het geheel overgeschreven te hebben met de bedoeling het als aanvulling in het handschrift ‘Discours van de gestaltenisse van. den lande a^o 1617’ in te lassen; tenminste hij tekent i.m. aan: ‘Dit schrift hadde ick gemeent hyer voorn pagina 25 in te voegen ende moet aldaer oock gelesen werden achter de woorden: fiat insertie’. Dit laatste hs. is een omwerking en aanvulling van het discours, dat in de Mem. en Adv. I p. 1-34 is afgedrukt en dat daarom hier niet wordt herdrukt. De redevoering in de hier voor ons liggende

vorm is dus uit de jaren tussen 1613 en 1617. Hooft heeft een groot deel hiervan ook nog eens in het hieropvolgende handschrift gebruikt (n^o X).

Bedenckinge.

Op de vrage, den 26^en en 28^en Februarij a^o 1611 bij den Heeren burgermeesteren ter vergaderinge van den Heeren xxxvj Raden deser Stede voorgestelt, inhotidende off yemandt weet ofte bevonden heeft, dat onse predicanten nae de regieringe staen?

Dat het woordeken ofte woordekens: Onse predicanten, genomen werdende zoowel voor den predicanten van anderen plaetsen als van deser stede, gelijck de tegenwoordige swaericheydt streckt over tgehele landt van Hollandt. Ick wel meene, off al schoon de predicanten int gemeen, ofte eenige derselver int particulier, van meeninge mochten wesen, om de regieringe aen haer te brengen, dat niemandt en vermoedt, dat zij dat zoo slechtelick zouden beleyden, dat se rondelick souden verclaren haer meeninge tot zulcks te strecken. Maer als men uyt waerschynlycke redenen eenige reeckeninge zoude mogen maecken, zoo dunckt mijn dat daertoe (boven tgeene anderen zouden mogen bijbrengen) eenichsins mede zoude mogen dienen de middelen hyer naer volgende.

Eerstelick, dat myn zelfs in den iaere 1578, als ick myn huysvrouwe zoude trouwen1), is wedervaren zes ofte zeven maenden nae de reductie deser stede, dat ick met myn bruydt verschinende voor de heeren Commissarien om onse geboden op te doen schriven, ons by denzelven werde gevraecht, off wy dye geboden wilden laten gaen

in de kercke ofte van deser stede huys: ick daerop seyde, dat myn bruydt was een ionck mensche ende oversulcks beschroomt, naer het gebruyck alsdoen eerst ingevoert, by schoner dage zoo solennelick te gaen trouwen: maer zooverre men ons daerinne wilde voegen (gelyck tot op dyen tijdt was gebruyckt), dat de trouwinge tsavondts nae het avondtgebet mochte geschieden, dat wy alsdan de geboden wel wilden laten gaen in de kercke. Waerop by den voorsz. heeren (dye ick mene dat waren Egbert Roeloffsz. Reijnier van Neck ende Cornelis Florissz.) werde geseyt in substantie: Ghij zijdt een oudt patriot, dye mede lange tydt buyten tslandts hebt geswurven, ten zoude nyet wel passen, dat ghij niet in de kerck soudet trouwen, versoeckende dat ick dat alsoo zoude willen doen; zij zouden besorgen, dat de trouwinge nae het avondtgebet zoude geschieden; waerop ick dat alsoo liet passeren, zonder eenich verder achterduncken, als meenende daer mede vast te gaen. Maer den tydt van trouwen naeby gecomen zynde, hebbe ick echter verstaen, dat by den predicanten daerin swaericheydt werde gemaeckt, waerover ick zelfs met eenigen van den mijnen mochte comen voor het consistorium, meest al van uytheemschen bestaende, alwaer na veel woorden over ende wederover gebruyckt, mij werde aengeseyt, dat se om mynentwillen nyet en wilden te buyten gaen de resolutie ofte het decreet bij hen luyden doen heel nieuwelicks genomen ende gestatueert1), wel rondelick verclarende, dat de heeren dye myn zodanige beloften hadden gedaen, haerluyden daerin nyet hadden te gebieden; sulcks dat ick myn daerop datelick vondt by den heere Egbert Roeloffsz, zoo ick meene, als nae by de kercke wonende2), ende verhaelde hem myn wedervaeren; denwelcken oock datelick met mijn ginck nae het voorsz. consistorium ende zoo veel te wege bracht, dat de beloften aen myn gedaen werde plaetse gegeven, doch alsoo dat niemandt van de predicanten deser stede over dye trouwinge

stonde, maer een predicant van buyten hem daertoe liet gebruycken1).

Wy hebben oock uijt de communicatie desen somer ofte vooriaer op tstuck van de kerckelycke ordonnantie ter vergaderinge van den Heeren xxxvj Raden gevallen2), bevonden, dat zyne Ex^e hog m^e. in den iaere 1583 eenige predicanten heeft gehouden voor de oorsaecke vandt verlies van Flaenderen ende tselfde heeft genomen voor tfundament van de nodicheydt om een kerckelycke ordonnantie te maecken.

Waerbij mede wel mach comen het bedrijf van sommige onser predicanten in den iaere 1587 hyer te lande gevallen, ten tijde van den Grave van Leycester, daerinne zij zoo ongematicht waeren, dat se hyer ter stede zelfs hen niet ontsagen de personen, dye op de resolutien van den heeren burgermeesteren ende xxxvj Raden deser stede, opdt beleydt van des gemene landts zaecken ter vergaderinge van den Heeren Staten (niet zonder groot peryckel) werden gebruyckt, in openbare predicatien alsulcks af te malen ende te bescriven, als of mense met vingeren hadde aengewesen. Ende dit alles, niettegenstaende dat de heeren burgermeesteren doen ter tydt regierende, altemael bestonden van personen, dye in ballingschap ofte voorvluchticheydt langen tijdt buyten t'slandts hadden geleeft: na denwelcken immers geen omsyen behoorde te wesen ende vermochten evenwel nyet zoo veel te wege te brengen,

dat de voorschreven predicanten, hen tot behoirlycke gematichtheydt wilden begeven1).

Gelijck oock eenen Hermannus Modet2), predicant te Utrecht, doenmaels mede principael bedriver was van de alteratien binnen derselver stadt, waerdoor verscheyden van de gequalificeertste landtsaten uyt de regieringe ende uyt deselfde stadt waeren gesett, van dewelcke ick wel zeeckerlick meene onderrecht te wesen, dat zy zodanige presentatie hadden gedaen, dat se in tijden van noodt tot bescherminge van haere stadt ende voornemelick van dyen van Hollandt ende Westvrieslandt, zooveel volcks van oorloge te voet ende te paerde in haere stadt wilden ontfangen, als men zoude weten te onderhouden. Ende wierden in plaetse van zodanige luyden wederom ingevoert in

eenige voorneemste ampteren, een deel uytheemsche luyden, dewelcke oock nyet nae en lieten, onder de hoofden van de schutteryen deser stede, mede te arbeyden om denselven mede gelycken cours te doen nemen, twelck door tgoedt beleydt van den heere burgermeesteren ende xxxvj Raden werde voorgeeomen.

Item tgeene hem omtrent dyenzelven tijdt hyer ter stede heeft toegedragen in de gepretendeerde toverye van seeckeren balancyemaecker opdt water by de oude brugge1) daerin eenige ministers zonder behoirlycke kennisse van saecken, alsulcken vooroordel hadden ingenomen, dat se myn heeren van der wet zoo importuyn vielen, dattet alte groot was ende daerdoor de heeren in dye zaecke, dye doch van hem selven vol becommeringe ende vol gevaers was, noch veel te meer swaericheydt veroorsaeckte.

Ick mach oock wel met waerheydt seggen, dat een dach drye ofte vyer nae date burgermeester Claes Fransz. z.g. eerstmael burgemeester was gecoren2), ick met hem ofte hy met mijn daervan quam te spreecken ende dat hy myn verclaerde, dat zijn huysvrouwe weynich tydts voor dezelve electie op een plaetse hadde geweest ende hem hadde gerapporteert, dat zij aldaer hadde verstaen het voornemen te wesen om hem burgermeester te maecken: dan en gaf mijn niet te kennen, off zy dat hadde verstaen van eenige predicanten, van den kerckenraedt ofte yemandt

anders. Maer dat is zeecker, dat ick wel ses ofte seven maenden voor de electie dat iaer 1611 gevallen, van een predicant zelfs hebbe verstaen de meeninge te wesen om den heere Roelof Egbertssz tot het burgermeesterampt te brengen, gelyck het oock gevolcht is.

Ende zeeckere iaeren te voorn als ick int Collegie van de Gecommitteerde Raden hebbe gedient1), ben ick oock present geweest, dat zeeckeren burgermeester van een stadt van Hollandt, dye wel van de meeste lasten van der oorloge hadde gedragen, in geschille zijnde met eenen predicant derselver stede, waervan dye questie diende voor den heeren van tselfde collegie, alwaer denzelven predicant den burgermeester rondelick verweet, dat hij hem tot het burgermeesterampt hadde gebracht ende dat hy zonder zyn toedoen voor dye reyse daertoe nyet zoude hebben gecomen.

Men2) heeft oock nu int begin van dese tegenwoordige misverstanden, insonderheydt int quartier van Alckmaer bevonden, dat een weynich meer als het derdendeel van

het classis aldaer hem nijet en hebben ontsyen sodanige nieuwicheydt1) aen te rechten, datse den predicanten aldaer hebben gevercht te onderteyckenen zeecker beraemt formulier op de volcomen approbatie van de confessie ende catechismus, ende datse dengeenen dye swaricheydt daerin maeckten, daerover van haeren dienst hebben gesuspendeert, dewelcke zy oock in lange tijdt daernae, nyet weder hebben willen admitteren, nyettegenstaende nae verscheyden conferentien op de voorsz. differenten gevallen ende diverse informatien daerop genomen, de heeren Staten de zaecke zulcks bevonden, dat se tot verscheyden reysen, zoo by beseyndinge als by missiven, dyen van de voorsz. classe hadden geordonneert den voorsz gesuspendeerden predicanten, wederom in integrum te stellen2).

Omtrent denselven tydt ist oock gebeurt dat binnen deser stede eenen syeckentrooster3) buyten kennisse van

burgermeesteren, by dyen van den kerckenraedt van zijne bedieninge werde verlaten, uyt zaecke dat hy met eenige zyne consorten gewoon zynde altemet in tstuck van religions zaecken eenige conferentie te houden, hij hem voornemelick in tstuck van de praedestinatie met henluyden nyet konde conformeren; welcken armen man te voorn een schoenlapper geweest zijnde, eenige iaeren te voorn, zijne neeringe verlaten ende het sieckentroosterschap aengenomen hebbende, ende alsulcks van zijne kalantten ende kennisse tenemael versteecken zijnde, daerover aen den heeren burgermeesteren heeft gedoleert: dewelcke omsulcks medelyden metten voorseyden armen man hebbende, poochden dye zaecke by den kerckenraedt zulcks te accommoderen, dat se hem (dewyle doch zyne gagie by de stadt werde betaelt) wederom zouden willen gebruycken, synde tot dyen eynde haerluyder gedeputeerden voor burgermeesteren gecompareert geweest, zonder dat men yedt daerin heeft konnen uijtrechten, maer werde eyntelick by Dominum Plancium geseyt, datte voorsz. man mochte gaen by syne vrienden tot Utrecht, denoterende (zoo mijn docht) zijne geloofsgenoten, dat dye hem mochten helpen.

Myne heeren hooren oock selfs dagelycks wel, dat onse

predicanten binnen deser stede zeer incivilick uytvaren opde regieringe ende deselfde by der gemeente schynen stinckende te willen maecken, over de mennichfuldicheydt van hoerderye, dronckenschap, doodtslagen ende dyergelycke: in allen schijne off mijn heeren daerin niet zoo groten mishagen hadden als zijluyden zelver, twelck zij nochtans wel beter behoren te weten1). Ende zoo zy de zaecken zelfs wilden naedencken, zoo konnen zy wel bevroeden, dattet niet zoo licht is daerin te remedieren als te bestraffen, ter oorsaecke van de grote confluentie van alderleye soorte van volck, insonderheydt krychsvolck te water ende te lande, het gemeene zeevarende volck, oock dye haer op de verre reysen laten gebruycken, mitsgaders de grote mennichte van arbeydtsvolck van allereye (sic) soorten zoo van handtwerckers als dragers ende dyergelycke2). Alsoo myn wel indachtich is, dat ick degeene dye tot Geneve hebben gewoont, wel hebbe hooren seggen, dat zy den luyden van deselve stadt over de mishandelingen aldaer vallende, voor excuse wel hebben hooren voorwenden: La guerre nous gaste, daer nochtans deselve stadt by dese stadt in dat deel nyet en is te vergelycken.

Alsmen dan daertegen naedenckt, hoe dat nu lange iaren achtervolcht is den voet om in den kerckenraedt veel uyt-

heemschen te gebruycken, ia zelfs degeene, dye ten tijde van haer eerste beroepinge zeer weynich tydts hyer gewoont hebben gehadt. Item dat deselve buyten kennisse van de Magistraet maecken ende practiseren wetten ende decreten zoowel over den naturellen van den lande als andere. In sulcker voegen dat ick meene, dat het meestendeel van henluyden nyet alleen geen eedt van getrouwicheydt, noch aendt landt noch aende stadt veel min in tstuck van haer offitie gedaen heeft: maer werden oock dye voorsz. resolutien ende decreten nyet gepubliceert, ofte den volcke bekent gemaeckt, gelyckmen alle andere polytycke wetten ende ordonantien gewoon is te doen; ende zonder twelcke dye oock voor krachteloos werden gehouden ende daeromme het Pausdoom van haere concilien ende dyergelycke zaecken vele grote boecken heeft laten uytgaen ende tot kennisse van alle de werldt heeft laten comen. Daer nu tusschen den magistraet van Alckmaer ende dye van de classe aldaer niet van de minste swaricheyden is, dat dye van den voorsz. classe haeren particulieren boeck alleen nyet hebben willen laten voor den dach comen ende dattet selfde eyntelick ten voorschyn comende, bevonden is geweest eenige bladeren daer uyt gesneden te wesen1). En schijnen alle zodanige saecken nyet te strecken tot kleynachtinge ende despect, zowel van de regieringe, als van alle den ingeboornen van den lande? ende moeten nochtans alsulcke resolutien ende decreten dragen den naem van de kereke van alsulcke plaetsen daeronder dye kerckenraden respective zijn geseten, nyettegenstande weynich ingeboornen daeronder zijn bekent.

Ick ben niet curieus om nauwe te syen op de fauten ende gebreecken van anderen, veel min deselve te onthouden ende op te halen, alsoo ick wel weete dat men zonder elckander veel te goede te houden, qualick vriendtschap met ander luyden kan houden, ende datten alderbesten onder ons nyet dan veel te veel ontbreeckt. Maer als de vrage int hooft van desen gestelt, ter vergaderinge alhyer werde geproponeert, ende dat de zaecke daerinne

vervaet nyet en is van kleynder importantie, zoo hebbe ick mijn memorie daerop recolerende nae mijne swackheydt dus veele daerop bij geschrifte gestelt.

Wij verstaen wel uyt onse eygen predicantten, dat zy door het toelaten van der Overheydt van een veertichiarige continuatie van de openbare predicatie in dese landen, schijnen te willen besluyten, dat men sodanige leere als eenige nu daeruyt willen maecken, in geenen deele zoude mogen tegenspreecken; dan ick meene, als zy de zaecke beter naedencken willen, dat zy wel zullen verstaen alsulcks een swack fundament te wesen. Soo zy dat oock nyet begeren te doen, nochte de reden plaetse te geven, staet te letten off zij nyet mettertydt op tzelfde fundament gelycke besluyt zullen pogen te maecken van de langduyrige possessie van den kerckenraedt? ende dat deselve ter oorsaecke vandyen, van nu voortaen oock meest by uytheemschen bestaen ende uyt uytheemschen zal moeten werden gecoren zonder oock by eede aen eenige instructie ofte politycke regieringe van den lande ofte van den steden verbonden te wesen? ende dat haere actien evenwel zullen gaen moeten op den name van de steden ende plaetsen, daer zy respective zijn geseten? ofte haere vergaderingen werden gehouden?

Sal men dit alles alsoo met goeden ogen moeten aensyen, sonder aenwysinge te mogen doen vandt ongelyck twelck het landt ende den naturellen ingeboornen van dyen daerby geschyet, nochte oock mogen insisteren ten eynde dye zaecken behoorlick mogen werden geredresseert? Soo duchte ick, dat dautoriteyt publyck genochsaem zoude wesen gebracht onder den voet ende dat wy zouden vallen in een anarchia.

Ick spreecke nyet by forme van verwijt, maer de simpele eenvuldige waerheydt, wandt het is al menschenwerck alsoo de eergiericheydt, lichtvaerdigcheydt ende reuckeloosheydt alte veel plaetse heeft, ende tot allen tijden gehadt heeft by veelen schriftgeleerden ende predicantten, opdat wij nyet onse eygen gebreecken over thooft syende, zoo scharp syen op tgeene dat wij meenen anderen te gebreecken. Maer liever nae christelycker aerdt ende billickheydt tot elckanders gebreeckelyckheydt ende feylen

broedcrlick mochten conniveren, tot onser aller behoudinge ende euwige zalicheydt. Ende zullen onse eygen voorneemste theologen ende insonderheydt zijne Mat. van Grootbritannien in zijn conincklick geschenck1) wel goede aenwysinge doen, wadt daer dagelycks passeert onder veelen van dengeenen dye het licht des werreldts ende het sout der aerden wesen ende anderluyden met een goedt exempel voorgaen ende voorlichten zouden.

Een weynich zal ick hyer noch bijvoegen, dat ick meene datten heeren burgermeesteren ende oudtburgermeesteren wel bekent is, dat de beroepinge van den predicanten alhyer nu langen tijdt alsoo toegegaen is2): dat alhoewel het den name heeft, dat deselfde geschiet by advys ende consent van den voorsz. heeren, dat nochtans het zelfde nyet veel meer en is als eenen simpelen schyn, alsoo veele iaren herwerts de beroepingen by dyen van den kerckenraedt zulcks zyn beleyt geweest, dat men telcken maele als dye beroepinge in communicatie werde geleyt, de myne aldus ofte alsoo gemaeckt heeft, dat de zaecke haest heeft ende geen uytstel mochte lyden, om eenige sonderlinge informatie op de personen, op haere gaven, ofte op haeren handel ende wandel te nemen, ende dat alsulcks by meerderheydt van stemmen de saecken opdt compas ende kunde van den kerckenraedt, ofte van den geenen dye sodanige beroepingen hebben te wege gebracht, meest doorgegaen zijn. Ick meene zoo de burgermeester Claes Franssz noch int leven waer, wel indachtich wesen zoude ende dat den burgermeester Roelof Egbertssz, dye ick meene dat doenmaels tresorier was, noch wel gedenckt, wadt in den iaere 1597 gepasseert is in de beroepinge dye doen voorhanden was van een predicant van der Goes in Zelandt ende hoe dye saecke werde beleyt3).

Maer meene wel zeecker te wesen, dat dit lopende iaer 1611 by eenige predicanten als Plancius ende Ursinus, zoo ick de namen recht hebbe, deen off dander van den diaconen int particulier in zyn huys is afgeeyscht vyftich realen van achten ofte daer omtrent, tot onderstandt van een predicant tot Egmondt ofte daer omtrent wonende, dye zy verclaerden veel gebruyckt te wesen in de zaecken, int quartier van Alckmaer gevallen, belovende aen den voorsz. diaeckene, dat zy hem dye somme by het collegie van den diaeckenen zouden doen valideren1). Ende ick meene oock noch goede memorie te hebben, dat ick over veel iaeren ben berecht, dat Ghysbert Ianssz. van der Pol z.g. dyaecken zynde, by eenigen predicant ofte predicanten, eenich geldt werde afgeeyscht, om buyten kennisse van de diaconen bekeert te werden, zoo denselven predicant ofte predicanten dat goedtvonden. Andere mogen naedencken off dat geen zaecken zyn van groot bedencken gelyck mede, dat by hetzelve Collegie van den Scholarchen de

weduwe van Rector Mr. Peter van Meerhout1) haeres mans gagie voor zeeckeren tydt werde gecontinueert, waerin burgermeesteren nyet wel tevreden waeren, als dye zelfs haer zouden hebben ontsyen zodanige continuatie te doen buyten kennisse van oudtburgermeesteren ende hebben nochtans dye zaecke byden scholarchen in manieren als voorn gedaen zynde, alsoo moeten passeren, om het woordt van den scholarchen nyet te verachteren.

Copien van twee latijnsche brieven by D. Iohannem Kuchlinum2) uyt Leyden aen den burgermeester Claes Franssz geschreven.

Valde me recreavit ornatissime D. Consul vestra humanitns et beneficentia quam exhibuistis genero et filiae meae. Gratias ergo vobis ago maximas, et quaecumque a me officia possent proficisci, ea prompta et parata vobis omnibus semper erunt. Intellexi Lansbergium ecclesiae Tergousanae ministrum vocatum esse Amsterodamum. Facundus est nec indoctus, sed peritus Astronomiae. Plancium Geometram habetis, Astrologum accipietis forte, cogitabis pro tua prudentia an sit vestrae ecclesiae futurum utile ipsius ministerium. Nam ea est astronomiae ratio ut totum hominem ad sui amorem et profundam alliciat speculationem. Pluribus intentus minor est ad singula sensus. Deinde alter minister ecclesiae tergousanae3) heri Ultraiecto veniens et hac transiens significabat omnia illa quae inter ecclesiam Amsterdamensem et Lans-

bergium hactenis sunt acta, clam senioribus omnibus et collega suo fieri. Furtim illa ecclesia privaretur suo pastore. Iactitat sibi stipendium mille florenorum oblatum et duos filios sumptibus civitatis Amsterdamensis sustentandos esse. Se mortuo, viduam octingentos florenos accepturam. Singulis liberis 50 florenos dominos consules destinisse. Scio haec fingi. Sed doleo ex animo sanctissimas nostras vocationes affectibus faedis pollui. Hac ratione ira Dei quae in ecclesiam Amsterdamensem plus satis ardet inflammatur magis cui extinguendae me obligatum fateor. Vale amplissime domine, tuam uxorem, generum et filiam amanter saluto. a^o 97, 14 Octobris. Lugduni Batavorum.

Het opschrift was:
Eerentfesten, discreten, zeer voorsienigen heere Claes Franssz burgermeester tot Amsterdam.
Loont den bode.

S.P. Persuasissimum sibi dominus Consul habeat clam et inscia ecclesia Tergousana, mutuas illas de vocatione Amsterdamensi deliberationes fieri. Nam ex ore collegae ipsius habeo. Deinde addictissimus est astronomiae studio: Edidit libellum de triangulo Leidae impressum. Haec duo mecum ruminans non potui bona conscientia hoc tegere: Ideoque scripsi prolixe ad D. Rudolphum Egberti iam thesaurarium Urbis vestrae. Utrumque res cadat, gaudeo me monuisse dominos consules quibus vestras et Rodolphi peto amanter tradi legendas. Raptissime 15 Octobris 97. Salutem nuncio plurimam D.D. Consulibus. Sed rogo ut pro sua prudentia meam significationem tegant. Vestri studiosissimus Ioh. Kuchlinus.

Paulo inferius ad hac duo verba erant ascripta, quae aegre potui legere: sed videbantur esse: Expecto responsurn.

Superscriptio erat:
Eerentfesten, discreten, zeer voorsienigen Heer Claes Franssz, burgermeester tot Amsterdam.
Cito.
Cito.
Cito.

Dese twee voorseyde principale briefkens wierden op den 6^en Decembris a^o 97 geliasseert aen de liasse van burgermeesteren, beginnende den 1^en Novembris ende eyndende Lichtmis daeraen volgende, presentibus Boom, Bardesius ende Hooft.

Copie van eenen brief van den Agent Damman uyt Schotlandt1).