[p. 87] III Middernacht. [p. 88]  ‘Midnigth had flung her shadows o'er the world,  And sleep his fetters on the human soul:  Around the mountain peaks moist vapours curled,  While from the lifeless regions of the pole  Silence assumed her undisturbed control.     Hobart Caunter.  The Island Bride. Canto VI. [p. 89] Middernacht. 810       't Is middernacht: het uur der geesten, als  De nachtvorstin haar zwarten nevelwagen       Bestijgt, en zich om de elpenblanke hals 812    Het vale floers des duisters heeft geslagen.       't Is middernacht: de schrikbre stond, wanneer 815  Op d'aêm des winds de spoken 't zwerk doorgieren,       Of by een graf, vereend met 's afgronds heir, 816    Met woest gebaar hun helschen Sabbath vieren. 817         't Is middernacht: het uur, wen tuk op bloed 818    De Vampyr uit zijn doodschen slaap ontwakend, 819   820       In 't levend vleesch met scherpe tanden woedt,  Van hongerkoorts en wellust tevens blakend.       't Is middernacht: 't uur als de zondaar waakt, 822    En angstig schrikt voor eigen zuchten lozen,       Terwijl het kind der deugd de bede slaakt: 825  Genadig God, verlos my van den Boozen!       't Is middernacht: de schuwe nachtuil stemt  Een kreet, dien hy geen zonlicht durft doen hooren.       De vledermuis daalt gonzend neêr, en klemt  In 't rozenloof de stofbevlekte sporen. 829   830       In bloemengaarde, in beemd, in 't palmengroen,  Op dorre heide, in weelge kreupeldreven,       Verheft de nacht heur geestenrijksblazoen,  En alles krijgt geheimvol vorm en leven.	812  elpenblanke: ivoorblanke.  816  's afgronds heir: letterlijk: het helse leger; de helledrom.  817  hun helschen Sabbath: feest onder aanvoering van de duivel.  818  wen: wanneer.  819  Vampyr: zie: Aanteekeningen, pag. 118-119.  822  waakt: wakker is.  829  sporen: klauwen.
[p. 90]         De trouwe hond, de waker van 't gezin, 835  Gluurt angstig rond by 't middernachtuurnaken,       Trekt breede staart en ooren huilend in,  En schijnt bestemd tot siddren, niet tot waken.       't Is middernacht, voor Algiers grijze stad,  Mag zy heur beeld in 't golfschuim vrolijk baden; 840  Want in den kreits van haar gebied, bevat 840    De toekomst rouw en zwarte gruweldaden.          Daar, waar aan 't stuivend heuvelzand       De torens op den buitenwand  Des harems fier ten hemel rijzen, 845  En d'ongewijden van zich wijzen, 845         Verneemt men 't ruisschen van een tred,       Voorzichtig in het strand gezet;  Maar telken reis het voortgaan stakend, 848    Als ware een dreigend onheil nakend. 850       Beschenen door het licht der maan,       Stapt in 't verschiet een klepper aan,  Een Arabier van ouden adel;       Met trotsche staart en hoog gekuifd, 853         Een hengst die sneeuw en vlammen snuift: 854   855  Hy draagt in 't sierlijk Engelsch zadel 855         Een ruiter, met een kleed omplooid,       Waarmeê zich 't kroost van d'Atlas tooit. 857    Een Ataghan, gescherpt ten strijde, 858    Hangt in een band van Turksche zijde 860       Aan 's ruiters linkerheup: een paar       Pistolen, smaakvol, rijk en zwaar  Met zilverwerk getooid, versieren	840  kreits: kring, district.  845  ongewijden: onbevoegden, wie er niet thuishoren.  848  telken reis: iedere keer.  853  gekuifd: met manen.  854  met schuimvlokken van het snelle rijden en vurige adem.  855  Engels zadel: rijzadel, dat snelle draf vergemakkelijkt.  857  't kroost van de Atlas: de Kabylen.  858  Ataghan: zie: Aanteekeningen, pag. 119.
[p. 91]    Zijn gordel: om zijn lokken zwieren,       Vereenigd, gingang met damast; 864   865       Een gouden band snoert beiden vast  Ten tulbandwrong, en geeft den ruiter  Den schijn van woestenyvrijbuiter.          Fernando is 't: in zulk een dosch,       Gestegen op 't gehoorzaam ros, 870  Zal geen van Husseyns legerscharen  In hem een weêrparty ontwaren,       En 't Edenslicht, waarnaar hy smacht       Verandren in stikdonkre nacht.  In schaduw van een ouden toren, 875  Waar zich het golfgeklots laat hooren,  Verschuilt hy zich voor 't maanlichtgloren,       En vest hy op Casobahs muur       Zijn oogen, vol van tintlend vuur.     Het middernachtuur heeft geslagen. 880       Daar wordt een grendelknars gehoord:       Daar opent zich de torenpoort,  Voor wachter en Eunuk. Zy dragen, 882         Bevestigd aan een palmboomtak,       Een zwartgekleurde taffen zak, 884   885  Waarin een wezen schijnt te kermen,  En zich te weeren met zijn armen,       Gelijk 't insect in 't spinragnet       Zich lang, doch vruchteloos verzet.  Aan 't strand, een heuvel opgestegen, 890  Wijst een der Mooren, met een degen       Gewapend, op het kabblend meir.       De zwarte zak valt plotsling neêr,  En is in 't schuimend nat der golven  Een poos verzwolgen en bedolven.	864  gingang: gekleurd, meestal katoenen weefsel, veelal gestreept.  882  Eunuk: eunuch, ontmande.  884  taffen: uit gekookte zijde geweven stof
[p. 92]   895  De poort werd weêr gesloten: zwijgend       Is 't slaafsche schandrot neêrgevleid 896         By 't avondmaal, in vadsigheid.  Fernando blikt, den boezem hijgend       En vol verlangen op den wal, 900       Waaruit zijn heilgoed dalen zal;  Maar 't oog vermoeid van 't eindloos staren,  Blikt als door toeval op de baren:       Dáár drijft op 't golvend kristallijn,       Een zwarte baar: - dat is geen schijn, 905  Geen speelwerk der verbeelding: - leven,  Hoe vreemd ook, schijnt die vorm te omzweven:       Een menschenleven! .... ‘Dood en hel!’       (Dus gilt Fernando,) windensnel,  Neen, sneller en door niets bedwongen, 910  Is hy den zadel uitgesprongen,       In 't meir geploft, en draagt zijn hand       Als overwinningsonderpand,  Het voorwerp, dat met naamloos ijzen  Hem 't zwarte hair te berg doet rijzen.    915       Het leefde- en ademde en bewoog.  Fernando heeft met forsche knokken,  De banden van elkaâr getrokken,       En staart een jonkvrouw in het oog,  Een stervende engelin - Aline!    920  Gelijk de ontboeide sneeuwlawine,       Wanneer het lentevuur ontwaakt,       Langs de Alpen dondrend schuift en kraakt,  En dorpen slecht of nedergruizelt, 923         En tuinen ten woestijn vervormt, 925  Zoo wordt Fernandoos borst bestormd	896  schandrot: schendige bende; dit zit zwijgend bij 't avondmaal, omdat deze haremwachters stom gemaakt zijn.  923  slecht: sloopt.
[p. 93]    En overstelpt. Zijn denkkracht duizelt.       Koud als Alines bleek gelaat,       Is 't zweet dat hem op 't voorhoofd staat.  Hy sluit haar siddrend in zijn armen, 930       Viert vloekende aan zijn drift den toom,       Of wil dan met een kussenstroom  Haar ijskoud lipkoraal verwarmen,       Gelijk een voedster 't zogend kind,       Dat ze als haar eigen bloed bemint.    935  In 't einde ontwaakt ze en schijnt het leven       Haar weêrgeschonken; maar een poos       Staart ze in het ronde als levenloos,  En de aard zag haar voor altijd sneven.       Zóó flikkert nog het licht der lamp, 940       Aleer 't versterft in blaauwen damp!  Zóó ziet men voor de zonneluister,       By zomerdag, van 't schijnen mat,       Ter rust gaat in het golvend nat,  En de avondwacht vertrouwt aan 't duister, 945       Een wederschijn van rozenpracht, 945    Gemengeld met oranjekransen,  Langs duin en heesterstruiken glansen,       Als voorboô van de sombre nacht.     Maar elk der halfgesmoorde zuchten, 950       Die als een ruisschend snarenspel,       Of 't zoet gekabbel van een wel, 951    De borst der schoone maagd ontvluchten  En haar den stervenskamp verluchten,       Klonk zacht en liefelijk: ‘Vaarwel! 955       Vaarwel, Fernando! 't is my wél:  Uw mond sprak waarheid: 'k vlied voor immer,  Het my gehaatte vrouwentimmer!’	945  een wederschijn van rozenpracht: bepaling bij ziet (941).  951  wel: plaats waar water aan de oppervlakte komt.
[p. 94]         - ‘Droom ik? - of waak ik?’ - roept hy uit,       Met dat gesmoorde stemgeluid, 960  Dat door de wanhoop wordt geboren,  En vreeslijk snerpt in 's menschen ooren.       - ‘Droom ik? - of waak ik? - Neen, by God!  Want om te droomen moet men slapen,  En by 't rumoer van trom en wapen, 965       Dacht ik aan rust noch slaapgenot.  'k Heb niet geslapen: 't zijn geen droomen,  Die my dus foltren! Neen, volkomen       Is mijn ellende en naamloos groot;       Neen, meer; want mijn Aline is dood! 970  Dood? - Vreeslijk woord! - ô Duistre machten,       Wier hand der menschen leefdraad weeft,  En breekt: waarom op haar uw krachten       Beproefd; nu hier de doodgeest zweeft       En tallooze offers aan u geeft, 975  Waarom haar thands niet begenadigd?  Zijt gy dan nooit van wee verzadigd?          ô Noodlot! dat nooit tot my loeg 977    Met lonken, die hen 't meest bestralen,  Die schaarsch de smart den tol betalen, 979   980       Waarom verliet ze my zoo vroeg?  Waarom mocht ik haar niet verdedigen,  Toen zy door monsters zich beledigen       En boeien zag? - Weg schriklijk beeld,       Dat in twee wezens my verdeelt: 985  Een, dat de wanhoop kiest ten scheidsman,  En een, die droefheid neemt als leidsman;       De droefheid, die den heeten gloed       Der smart in tranen laauwen doet, 988    Maar duizendvoud meer wee doet lijden, 990       Dan wen de wanhoop met één slag	977  loeg: lachte.  979  de smart: meewerkend voorwerp.  988  laauwen: luwen.
[p. 95]         Ten spijt van 's noodlots blind gezag, 991    Het bloedend harte komt bevrijden,  En einde maakt aan tranen en geklag.     Wat hebt gy dierbre, niet geleden, 995       Toen gy uw rozenverwig vleesch,  In ijzren boeien voeldet smeden,       En ge uit uw keel, van 't kermen heesch,  Alleen den naam van my deedt hooren,  Voor wien gy eeuwig zyt verloren, 1000  Ofschoon hy voor u werd geboren.       Mijn dierbre, ontwaak! één oogenblik,  Ach dat één kus u mocht verwarmen,  Eén kus! - en geef dan in mijn armen       Den allerjongsten snik. 1005  Eén kus, zoo als in 't huwlijksleven,  De vrouw heur echtgenoot mag geven,       Eén vuurkus, door wier algeweld       Des eenen ziel in d'andren smelt 1008    En als op vleug'len rond doet zweven.    1010       Nog eens, geliefde Aline, ontwaak!       Mijn hartsvriendin! mijn zielsvermaak!  Sla de oogen op! waarom te sterven?       Wat heil het hemelrijk u biedt,       Gy vindt er uw Fernando niet: 1015  Gy zult er hem voor eeuwig derven.       Ontwaak, mijn dierbare en bespot       De macht des doods! ja, die van God!  Kil blijft ge en sluimert voort: ô bronnen       Van tranen, die mijn wang besproeit, 1020  Verdroogt! - De storm heeft uitgeloeid;	991  ten spijt van: ondanks.  1008  des eeenen ziel: de ziel van de een
[p. 96]    De wanhoop heeft de smart verwonnen.       Gy oogen, hebt voor 't laatst geweend.       Tot marmer is mijn borst versteend;  En als ik weêr een klacht moog slaken, 1025  Zal 't helsche vuur my eeuwig blaken,       En schame in 's afgronds rampwoestijn,       De Booze zich mijn Heer te zijn.     Dat geeft mijn boezem lucht: gelasterd       Heb ik mijn aanzijn; bliksemstraal 1030       Noch dood, verslond by zulk een taal  Den renegaat, den snooden bastert,       Den landverzaker. - Ik verwon  Den worstlaar, die my zou doen zwichten;  Maar die geen heup my mocht verwrichten, 1032-34   1035       Ja, zelf geen hair my schaden kon:       Ik zie aan d'Oosterhorizon  Een morgen, rijk aan stralen, lichten.       Doe thands aan 't hoofd van Frankrijks heir,  Bourmont, de lelievendels waaien, 1040  Uw haan zal hier geen zege kraaien!  Mijn hand zal u den lijktoorts zwaaien!       'k Plof met uw vijand u ter neêr,  En 't vleesch van Frank en Arabieren,  Verstrek ten spijze aan raaf en gieren. 1045       ô Mocht mijn aêm de Simoun zijn, 1045    Die door een helgeest voortgedreven,       In 't gloeiend stof der zandwoestijn  Den kemel naast zijn Heer doet sneven!          Mijn afgodsbeeld, mijn oogelijn, 1050  Mijn doode bruid, bestijg mijn renner,  Ik voer als moedig strijdrosmenner	1032-34  een verwijzing naar de worsteling van Jacob met God, die hem de heup ontwrichtte (Genesis 32: 22-32).  1045  Simoun: zie: Aanteekeningen, pag. 119.
[p. 97]         Naar 't bruidsbed u, by maneschijn.  Dat bruidsbed is geen sofa, geurig       Als 't rooskarpet in Husseyns gaard 1055  En even frisch, als duizendkleurig       De gunsten van een Sultan waard.  Neen, 't is de borstweer van een toren,       Die, als het fransche leger naakt,  Een blaauwe sulfervlam laat gloren, 1060       En dondrend uit elkander kraakt.  Maar ons scheidt nooit die vlam, omstrengeld       Door my, blijft ge eeuwig - eeuwig MIJN;  En 't zy als daemon, of verengeld,       Aline, ik zal uw meester zijn!’ 1065  Hy zwijgt en zucht ....               De ontslapen Schoone  Hangt bleek, de zwarte hairen los,  In 't zaâlgestoelt van 't moedig ros.     - ‘Ach, waarom haar de myrthenkroone       Zoo vroeg van 't minzaam hoofd gerukt, 1070       En zulk een Edensbloem geplukt?  Waarom haar in Provences dreven  Aan minnende oudren niet hergeven?       Voor dat ze, in slaverny gekneld,       Het offer werd van 't wreedst geweld? 1075  Waarom mocht zy geen gade in 't leven  Een voorsmaak van den hemel geven,       En moeder zijn van kinderen, die       Gewiegeld op des vaders knie,  Haar godlijk schoon vermenigvuldigen, 1080  En hem als Priester daarvan huldigen;       Hem, voor wiens onverdoofbre min,       Zy noodlot was en heilgodin?  Waarom toch? - maar wie durft het wagen  De wareldorde te ondervragen, [p. 98]   1085       Waartoe op aard het kwaad gebiedt?       Dat vragen past den stervling niet.  Dat past hem niet, die zonder WILLEN,  Door 's noodlots onoplosbre grillen,       Het ZIJN ontvangt, en in de nacht 1090       Wordt voortgestuwd met blinde kracht.  By God, hier dwaalt de mensch in 't duister:  Hem meldt alleen een zacht gefluister,       Een les, die hem zijn voedster gaf:       Aan de andre zy van 't somber graf, 1095  Verkeert de zwarte nacht in luister,       En vindt de zonde een EEUWGE straf.  Misschien ... maar hier omringd van dampen,  Is 't doel des levens bloedig kampen,  Het loon des brave onlijdbre rampen, 1100       Beproeving, wanhoop, tot de dood       Dat alles opneemt in zijn schoot;  En eens een dag van weêrvergelding  Van ieders daden geef' vermelding:       Want zonder zulk een morgenschijn, 1105  Zoû de aard niets dan een woestenye,  De mensch een wreede helharpye 1106         En God een Dwingland zijn.  Een Dwingeland? - verstomt, mijn lippen!       Vergeef 't my, eeuwge Levensbron, 1110       Wier ZIJN ik nooit doorgronden kon,  Dat ik dat woord my liet ontglippen.  Vergeef 't my! - ach, een zwavelgloed       Ontvlamt mijn brein, beweegt mijn bloed,  En schroeft de borst my dicht en dichter. 1115       Vergeef 't my, Wezen, dat ik vrees;       Maar op wiens wet my niemand wees,  Zijt my geen onverzoenlijk richter!       JEHOVAH, ALLAH, CHRISTUS, of	1106  helharpije: wraakgierig, bloeddorstig monster uit de hel.
[p. 99]         Wat naam gy draagt; ik buig me in 't stof 1120  Voor U, als 't nietigst veil, ter neder: 1120         Vernietig me in het eindloos NIET,       Of geef my in uw lichtgebied,  Als Engel, mijn Aline weder.       Oneindige, die my verstaat, 1125  En die mijn zondig hart doorgrond hebt,  Voor ge U als Heiland my verkond hebt,       Wees met my, hooploos renegaat!       Vergeef my zonde en euveldaad,  Wanneer mijn jongste stonde slaat!’    1130  Zóó bad Fernando, in wiens boezem       De schikbre orkaan had uitgewoed;       Maar in wiens hart de wonde bloedt,       En felle pijnen lijden doet,  Gelijk van 't wreedst venijn de droezem 1134   1135       Tot op den boôm des bekers zinkt,       Als men hem schielijk binnendrinkt.  Zóó dacht hy onder 't slotwaart sporen       Van 't ros dat zijn Aline draagt,       Met zachten tred, als wou 't de maagd 1140  Zelfs in den slaap des doods niet storen.       Ter buitenpoort genaakt, ontsluit  De Turksche wacht hem d'ijzren grendel:  Dáár wikkelt in een groenkleurd vendel       De Renegaat zijn doode bruid, 1145  En zet haar zacht op 't mosch ter neder;       Maar voor hy intreedt, maakt hy 't ros       Gebit en blinkend hoofdstel los,       En vrijdt het van zijn zadeldosch.  - ‘Keer naar uw woestenyen weder, 1150       En smaak de vrijheid als weleer.       Trouw waart gy immer aan uw Heer;	1120  veil: het gemene, verdorvene, nietswaardige; veil zou hier dan staan voor veil' = veile. Een andere mogelijkheid is, dat veil = klimopplant, die nu, zonder steun, over de grond kruipt.  1134  venijn: vergif.
[p. 100]    (Dus spreekt hy), trouw als goud, dat zweer ik;       Zacht was uw aart, en toch vol moed,       En vogelvlug uw rappe voet; 1155  Maar 'k eisch geen dienst meer; spoedig keer ik,       Als gy, terug van waar ik kwam.  Gy hebt een kostbren last gedragen,  Een engel, door eens duivels lagen       Vermoord, gelijk een weerloos lam. 1160  Daarom zal nooit een zaâl u knellen; 1160    Maar als de vlugste der gazellen,       Rent gy voortaan den klavergrond       Van Atlas vruchtbre weiden rond.  Vaarwel, mijn Omar; smaak in blijheid 1165  Het zoet genot der zoete vrijheid;       ô Dat ik ook de vrijheid vond!’     Het paard, bevrijd van zaâl en teugels,       Snelt, als verstond het 's meesters reên,       Met luid gebriesch ter vlakte heen, 1170  Als leende 't van een arend vleugels,       En laat zijn droeven Heer alleen;  Indien men hem alleen mag heten,  Wiens hart van foltring wordt doorreten.          - ‘Gy gaat; (dus zucht Fernando diep,) 1175  Weldra zijt ge uit mijn oog verloren,       En schoon mijn stem u wederriep,  Gy zoudt toch naar die stem niet hooren.       Zóó is 't met onze vreugde op aard!  Is ze eenmaal aan ons hart ontvloden, 1180       Hoe weemoedsvol ook nagestaard,  Terug laat zy zich nimmer nooden.       Zy is gelijk de watergolf       Die, korts geleên, het mosch bedolf	1160  zaâl: zadel.
[p. 101]    Met koelend schuim. By de eb van 't water, 1185       Dorst de oever weêr: een nieuwe vloed  Brengt onder lieflijk meirgeklater,       Verkoeling aan voor zonnegloed;  Maar ebbe en vloed klimme op en neder,  Dezelfde golf keert nimmer weder.’ - 1190       Nu draagt Fernando zijn trezoor, 1190    Omzichtig door de slotpoort: bevend       By iedre heldre stralengloor  Der fakkels, hem op 't plein omzwevend:       In 't eind, langs hulppoort en rondeel, 1194   1195       Bereikt hy in het grijs kasteel  Zijn overwulfd verblijf, en vleidt er  Het dierbaar lijk ter aarde, spreidt er       Zijn mantel over heen: klemt stil       Zijn mond op 't voorhoofd, ijzig, kil, 1200  En dat geen kus meer kan verwarmen:  Nog ééns drukt hy zijn schat in de armen,       En snelt dan heen, waar hem de wacht       Verbeidt, by 't wijken van de nacht.          De dageraad verrijst: met blinkend karmozijn 1204   1205       Tooit hy den horizon der geele zandwoestijn,       En geeft haar 't aanzicht van een zee, in slaap gewiegeld,       Door westerwinden: 't rood van 't lieflijk aanzicht spiegelt       Zich in de Oasis: 't groen van 't ruisschend Palmenwoud,       Omzoomt hy kwistig met een rand van smijdig goud, 1210  En de Atlas door zijn blik behaaglijk gageslagen,  Schijnt met vernieuwde kracht der heemlen wicht te dragen. 1211         Het woudgediert ontwaakt en wijdt hem d'uchtendgroet,       En ziet de stralen van zijn meester in 't gemoet,  Den trotschen Zonnegod, die in Afrijkes dalen 1215  Voor 't oog van 't wareldrond zijn middagthroon doet pralen.	1190  trezoor: schat.  1194  rondeel: ronde of halfronde toren, uitgebouwd uit een muur.  1204  karmozijn: purperrood.  1211  wicht: gewicht.
[p. 102]         Het leger van Bourmont, op oorlogslauwren heet,       Staat voor de vest geschaard, en is ten storm gereed.  De krijgsmortieren, met hun vracht van kogels, richten  Hun koopren gorgels dreigend naar de roofvest: zwichten 1219   1220  Moet Husseyn heden, of het fransche heir vergaan.       Aan 't Oosterdeel der stad ziet men de ruitren staan,  Ib volle slaglijn, fier op 't schittrend zegevieren,  In 't bloedig kampspel met Kabyl en Arabieren.       Zy hebben 't Ibrahim by Khalefs dal getoond, 1224   1225       Wat onverwinbre moed en spierkracht in hen woont,  En weêr in 't Middagland de wondren doen herleven,  Door held Murat in 't plein van Aboukir bedreven.          Ook aan de Noorderzy der stad, door d'Oceaan       Bespoeld, bedreigt alom een vreesselijke orkaan. 1230  De vloot van Duperré liet onder schaauw der wallen,  Geen weêrstand duchtende, in het zand haar ankers vallen,       En 't zelfde bliksemvuur, dat eens by Navarijn 1232         Den Turken doodlijk was, bestookt den Bedouijn.  Dáár rijst de zon ter kim! - haar lichtglans ziet op zwaarden, 1235  Op speren, helmen, staal, op land- en scheeps-standaarden,       En tulbandwrongen, met een kostbre struizenveer       Versierd, en helden, die den dood trotseerden, neêr.  Dáár schalt de krijgstrompet! dáár klatert de oorlogsdonder  Langs de oude roofstad; maar zy haalt het hoofd niet onder: 1240       Zy geeft met woeker weêr, kartetsch, granaat en schroot, 1240         En wie haar zonen velt, schenkt ze op haar beurt den dood  Maar eindlijk is Bourmont het Keizersfort genaderd, 1242	1219  gorgels: kelen (hier: monden).  1224  Ibrahim: zie: Aanteekeningen, pag. 114  1232  Navarijn: Navarino ( = Pylos); hier werd de Turks-Egyptische vloot op 21 oktober 1827 door een Engels-Frans-Russisch eskader vernietigd. Na deze slag was de sultan gedwongen de Grieken de vrijheid te geven.  1240  kartets: bus gevuld met ijzeren kogels, die uit een houwitser werd afgeschoten en een soort van hagel-uitwerking op betrekkelijk korte afstand had. schroot: lading van een kanon met onregelmatige stukken ijzer, wat eveneens een verspreidende werking op korte afstand had.  1242  Van der Hoop geeft in zijn laatste Aanteekening een uitvoerige levensschets van Bourmont (pag. 99-106 van De Renegaat). Het is een geschiedenis van herhaaldelijk partij wisselen in de tijd van Republiek, Keizerrijk en Restauratie. Dit is voor Van der Hoop geenszins aanleiding tot kritiek. Het feit, dat Bourmont zich in de jaren twintig ‘een volkomen Royalist’ betoonde, dat hij Algiers veroverde en .... dat hij in 1832 bitter verguisd werd, was voor onze dichter belangrijker. ‘1832 was immers’ - zo besluit hij zijn Aanteekening - ‘het jaar, toen Frankrijk in de Citadel van Antwerpen, de Nederlandsche dapperen met zijne reuzige overmacht verpletterde? - Het kwam er in dat jaar op geene onrechtvaardigheid meer of minder aan voor een volk, dat aan de behoeften van het oogenblik zoo dikwerf het edelste ten offer bracht!’
[p. 103]    Dáár, even als de storm een forschen eik ontbladert,       Heeft hy, wat hem weêrstond, geveld als rijpend graan, 1245       En duizend Turken in de worstling doen vergaan.  De Maan van Mecca zwicht in 't eind op trans en muren.  Geen enkel bolwerk meer beantwoordt de oorlogsvuren.       Een kleine schaar alleen staat by de havenwal,       In 't doodverspreidend vuur der fransche schepen pal. 1250  Maar de eertriomph behaald op moedige Arabieren  Volmakend, rukt een drom manhafte grenadieren       Ter muurstorm voor, geleid door heirbijldragers. Hoor!       Dáár volgt een schrikbre slag een rossen bliksemgloor.  Dáár spat het Keizersfort verbrokkeld uit zijn naven! 1254   1255  't Is al in vuur, in smook en walmend puin begraven,  En by het vlamgeruisch en 't schokkend muurgekraak,  Krijschte op een schorren toon een stem het woord van WRAAK!     Toen het zonlicht neeg ter kimmen, loeg het Frankrijks lelievaan,  Als 't blazoen der overwinning met zijn stralen vriendlijk aan. 1260  Husseyns hoogmoed was gekortwiekt: in den naam der menschlijkheid,  Voegde Frankrijk by zyn daden 't allerschoonste wapenfeit;  En de roofstaat, die sints eeuwen strafloos heerschte op 't wareldmeir,	1254  naven: hier: voegen.
[p. 104]    Is het bloedig zwaard ontwrongen, en zinkt in zijn NIET ter neêr.  Toen in d'uchtend na den avond van zoo glorievol een dag, 1265  Ook het puin van Karels burchtslot Frankrijks lelie planten zag,  En men Algerijn of Franschman, die den jongsten snik dáár gaf,  Schoon elkaâr in 't leven vijand, rust schonk in hetzelfde graf  Vond men onder 't gruis bedolven, en met stollend bloed bespat,  't Lichaam van een forschen krijgsman, die een jonkvrouw hield omvat; 1270  Vreeslijk waren 's krijgsmans trekken door den pulverknal misvormd;  Maar de maagd geleek een moschroos van den stengel afgestormd;  En, terwijl een vloek de lippen van den man te ontvluchten scheen,  Zweefde langs haar bleeke wangen hemelvrede en kalmte heên.  't Was Fernando met Aline, hier in 't somber grafgesteent, 1275  In het uur van Frankrijks zege, door de hand des doods vereend.