Eerste tooneel.
brizeïs, cephize.
brizeïs
WAar dwaalen wy? Ik zie geen' menschen. Zyn zy allen,
Die zo lang rustten, op den vyand uitgevallen?
'k Zie geen' beweeging; ik hoor niet het minst geluid.
1430
Barst nu, 'k ben eens alleen, myn' traanen, barst nu uit.
'k Geef u een vryen loop. In welke zwaarigheden
Stort zich een stervling niet, die eens het spoor der reden1432
Verlaat, en, door de drift vervoerd van zynen zin,1433
Te bits in 't haaten, of te teêr is in zyn' min!
1435
Achilles gramschap kost zyn waardsten vriend het leeven.
Nu wordt hy weder door een nieuwen toorn gedreeven;
Wil alles onderstaan, tot koeling van zyn moed,1437
Eerst in Held Hectors, dan in Agamemnons bloed.
Strydt hy dan voor den Griek, of voor de Frigiaanen?
1440
Maar ach! myn' liefde geeft my grooter stof tot traanen.
Toen ik myn Vaderland zag vallen, groote Goôn!
Waarom moest gy my toen bewaaren? welk een hoon
[p. 89]
Heb ik in 't Grieksche heir, na dien tyd, niet geleden!
Maar 't was eerst een begin van myn' rampzaligheden.
1445
Die hand, die mynen Heer, myn waarden Bedgenoot,
Die myne vrienden, die myn' Broederen ter dood
Gebragt heeft, kus ik zelve, ô schande! en staa verlegen,1447
Dat zy myn' vyanden weerhoudt in hunnen zegen.1448
Was 't, al op één tyd te verliezen, niet genoeg
1450
Voor een' rampzaalge vrouw! Maar neen, Brizeïs droeg
Haar noodlot met geduld, en dacht, door vroome klagten,
En een' sneeuwitte deugd, die rampen te verzachten.
Maar, ach! die deugd lydt zelve ook schipbreuk in het end.
'k Aanbid den oorsprong van myn' droefheid en elend;
1455
'k Smeek hem, met traanen in 't gezigt, dat hy zich wapen',
Om 't overschot myns lands met zyne legerknaapen
Te vallen op het lyf, en gansch te roeijen uit;1447
En 'k zucht, om dat hy 't oor voor myn' gebeden sluit:1448
Ja noem hem zelve wreed, wyl hy my durft ontzeggen,
1460
De stad, op myn verzoek, in puin en asch te leggen.
cephize
De vroomsten zien zich 't meest door 't los geval bestreên1461
Gy zyt geene oorzaak van uw' wederwaardigheên.
brizeïs
Zo noch Achilles my bemint, gelyk voor deezen,
't Is waar, 'k heb reden om myn' droefheid te geneezen.
1465
Maar hebt gy niet gezien, noch zelfs van deezen dag,
Met welk een trots, met wat verachting hy my zag?
Hoe streng hy my geboodt zyn byzyn weer te ontvluchten;
En hebt gy hem, zelfs op dat woord, wel eens zien zuchten?
Dit smart my 't meest van al, dat 'k my moet zien versmaad
1470
Van hem, om wien ik zelf myne eer en pligt verraad.
[p. 90]
cephize
't Was echter, om aan u zyn' trouwe min te toonen,
Toen Agamemnon hem bestondt zo fel te hoonen,1472
Dat hy den stryd verliet, en rustte nacht en dag,
Hoe groot de nood ook was, daar hy ons alle in zag.
1475
Hy klaagde, dat hy uw gezigt zo lang moest derven.1475
brizeïs
Hy klaagde, dat hy geen' voldoening kon verwerven.
Brizeïs niet te zien, was hem een' kleine smart;
Maar zo lang zonder wraak te blyven, trof zyn hart.
Maar ach! hoe wordt myn' ziel thans tusschen hoop en vreezen
1480
Gedreeven! Weet gy niet, wat de oorzaak toch mag weezen,
Dat Agamemnon my belast heeft, aanstonds weêr1481
Te keeren naar de tent van mynen Held?
cephize
Wanneer
Achilles 't sterflot van zyn halsvriend hadt vernomen,
Is hy, vervoerd van toorn, terstond in 't veld gekomen,
1485
Om weer ten stryd te gaan. Ik weet alleen, dat hy
Den Veldheer is ontmoet in deeze raazery,1486
En hem gesprooken heeft in 't aanzien van de Helden.
Het overige zal ons Phenix mooglyk melden.
Ik zie hem naderen.
brizeïs
Ach! hadt Achilles steeds
1490
De lessen van dien man gevolgd, van wat al leeds
Hadt hy zich zelf bevryd?
[p. 91]
Tweede tooneel.
brizeïs, phenix, cephize
brizeïs
ACh! troost my in myn lyden,
Getrouwe Phenix! mag ik me op uw' komst verblyden?
Waar is Achilles? waar de Veldheer? Om wat reên
Zondt Agamemnon my terstond weer herwaarts heen?1494
phenix
1495
Droog uwe traanen af, Mevrouw; houd op van schreien
Het einde nadert van uw' rampen. 'k durf my vleien,
Dat, zo Achilles het geluk heeft, dat zyn' hand.
Het vreesselyke staal in Hectors boezem plant,
Hy, die ons zynen wrok zo bitter deedt beweenen,
1500
Zich in het kort weer met den Veldheer zal vereenen.1500
brizeïs
't Is waar, Achilles hand is dapper: maar de kracht
Van braaven Hector wordt niet veiliglyk veracht.
Als dit de grond is, daar 'k myn' blyschap op moet bouwen;
'k Beken, dat 'k op die hoop my weinig durf betrouwen.
1505
De Zoon van Priam, met de wapens van myn Held,
In 't midden van zyn volk, en meester van het veld,
Strydt met te groot een moed voor Trojes hooge wallen.
En schoon hem 't los geluk al tegen wilde vallen,1508
Hoe kan Achilles hand hem toch beletten, dat
1510
Hy zyne woede ontwyke, en vlucht' tot in de stad?
Maar heeft Achilles met den Veldheer reeds gesproken?
[p. 92]
phenix
Toen Hectors woênde hand Patroclus hadt doorstoken,
Begaf ons heir zich straks ter vlucht. de Frigiaan1513
Dorst op een nieuw zyn klaauw aan onze schepen slaan.
1515
Hy was reeds bezig, met de vlam daar in te steeken,
Wanneer Achilles kwam, om zynen vriend te wreeken.
De Vorsten waren reeds vergaderd by de vloot;
En pleegden t'zaamen raad, wat hun in deezen nood
Te doen stondt. Nestors en Held Tydeus braave zoonen1519
1520
Staan midden in den kring, schoon zwaar gekwetst, en toonen,
Zelfs door hun voorbeeld noch, hoe elk zyn Vaderland
Behoort ten dienst te staan. De Veldheer, met zyn' hand
In eenen sluyer, zoekt, terwijl hy niet kan stryden,1523
Door goeden raad, de vloot en 't leger te bevryden.
1525
In deezen staat treedt hem Achilles te gemoet.1525
Zyne oogen schitteren van gramschap; gansch verwoed
Toen hy den Veldheer zag, en hem begon te naderen.
Het wraakvuur deedt hem 't bloed meer kooken in zyne aderen.
Hy vliegt straks naar hem toe, en, slaande zyne hand1529
1530
Aan 't zwaard, barst hy dus uit: O pest van 't Vaderland!
Boet, boet uw lust nu in Achilles heldentraanen!
Verheug u in 't geluk der snoode Frigiaanen!
Maar gy zult u niet lang verblyden in myn' smart.
Verweer u, of ik dryf u 't staal door 't snoode hart.
1535
De schim van mynen vriend rust eer niet, voor myn' handen
In 't bloed van Hector, en in 't uwe, zyne schanden
Weer hebben afgewischt.1537
[p. 93]
phenix
Vrees niet, Mevrouw. De wyze Ulysses, en de Helden,
1540
Een afschrik hebbende van zulk een' wreedheid, stelden
Zich voor den Veldheer, die, tot zyn geluk, gewond,
Niet magtig was, dat hy dien vyand wederstondt.1542
Ulysses vat het woord, zoekt voor hem te beweeren,1543
Hoe hy zyn grooten naam en deugden zoude onteeren,
1545
Zo hy hem aantastte, en dorst kwetsen, die zyn' hand
Gebragt hadt buiten staat, door 't stryden voor zyn land.
Toont hem in 't korte ook, hoe de Veldheer zy genegen,
Zich weder met hem te verzoenen; hoe de zegen1548
Der Trojers zyne hulp vereischte voor de vloot.
1550
Vorst Agamemnon zelf, bewoogen door den nood
Van 't bange Vaderland, treedt hem stoutmoedig nader,
En spreekt hem minlyk aan: Gy scheldt my voor verraader,
Achilles; my, die al gedaan heb, wat ik kon,
Op hoop, dat ik in 't einde uw' trotsheid eens verwon.
1555
Ik deed myn pligt; maar noch zal ik u klaarer blyken
Doen zien, hoe min ik dacht, u te verongelyken.1556
Zo spreekt hy, en beveelt met eenen, dat me u aan
Zou zeggen, aanstonds naar Achilles tent te gaan.
Straks vliegt Achilles voort, en laat zich, onder 't scheiden,
1560
Dus hooren: Groote Goôn! wilt myne hand geleiden!
Gunt my 't geluk, dat ik, wanhoopende en verwoed,
Myn wraakvuur blusschen moge in Hectors heldenbloed!
Of, vaart hy voort, zyn oog op Agamemnon slaande,
Is 't sterflot van dien Held voor my noch niet aanstaande,
1565
En kan hy myne woede ontvluchten in dien nood,
Uw bloed zal mynen vriend verzoenen, na zyn' dood.
Gy zult het offer zyn, dat ik voor hem zal slachten.
Zo spreekt hy; en begeeft zich, moedig op zyn' krachten,1568
Straks, met het overschot van zyne benden, naar
1570
Het heetste van den stryd, het grootste van 't gevaar.
[p. 94]
k Verwacht den Veldheer hier, die, knarssende op zyn' tanden,
Noch roemt, tot heil van 't land, zo groot een' smaad en schanden1572
Te lyden. echter doet hy beter, als uw Held,
Die 's lands welvaaren min, als eige glorie, telt.
brizeïs
1575
Helaas! myn vriend; men zal den eersten mensch noch vinden,
Die zich door geene drift noch hartstocht laat verblinden.
Hoe schoon, hoe heerlyk zoude Achilles heldendeugd
Niet blinken door 't heelal; indien hy van zyn' jeugd
Wat minder hadt betrouwd op zyn' gevreesde krachten!
1580
Nu wil hy, dat hem elk, als zynen Heer, zal achten,
Om dat de Godspraak hem voorspeld heeft, dat zyn' hand
Het moedig Troje zal doen vallen in het zand.
Maar ach! gy weet myn' liefde, en kend zyn aard en zeden.
Mag ik staat maaken op zyn' gunste en tederheden?
1565
Bemint Achilles my? Heb ik wel 't minste deel
In zynen toorn gehad?
phenix
O ja, Mevrouw; zeer veel.
Ik heb hem dikwils, om uw afzyn, hooren klaagen.
Gy kunt, geloof me, gy kunt hem alleen behaagen.
brizeïs
Dit stelt my weer gerust. Ik vreesde in deezen staat,
1590
Dat zyne liefde ook was geweeken voor zyn haat.
phenix
Ik zie den Veldheer van het Grieksche leger komen.
brizeïs
Goôn! die den trotsen aard der menschen kunt betoomen,
En dwingen naar uw zin! behaagt u myn gebed,
Bevredigt het gemoed van Held Achilles met1594
1595
Den Koning van Mycene, op dat ik zelve mede
Myn' blyschap eindlyk zie herbloeien door hun vrede!
[p. 95]
Derde tooneel.
agamemnon, met zyn' rechte hand in eenen sluyer,brizeïs, ulysses, phenix, cephize.
agamemnon
MEvrouw, het lot moet zich verklaaren in het end.1597
Wy sneuvlen deezen dag in de algemeene elend,
Of zien den traagen val van Trojes muuren naderen.
1600
Achilles, dien het bloed aan 't kooken raakte in de aderen,
Op 't hooren van de dood van zynen waardsten vrind,
Recht thans een bloedbad aan, terwyl hy, gansch verblind1602
Door wanhoop, en door rouw verwoed, en uitgelaaten,1603
Door 't veld vliegt. Duizend van de dapperste soldaaten
1605
Zyn niet bekwaam, hem te weerhouden in zyn vaart.
Zo 't gunstig noodlot thans dien grooten Held niet spaart,
Zo mogen we ons, bedekt met oneere en met schanden,
Begeeven met de vloot naar afgelegen' stranden.
'k Beken het ongelyk, dat ik hem heb gedaan;
1610
En mooglyk weet ge, dat, toen hy ten stryd zou gaan,
Hy my ontmoette; met wat dolheid, met wat tooren,
Hy my zyn fellen haat, en zucht tot wraak deedt hooren;
Hoe hy my zelve, hadt Ulysses 't niet belet,
Zyn bloedig zwaard alreeds hadt op de borst gezet.
1615
'k Weet, ik heb niet veel goeds van zyne komst te wachten.
'k Zal echter poogen, om zyn' gramschap te verzachten,
Hier blyven, tot ik hem zie keeren uit het veld,
En niet meêr vreezen voor zyn' woede, noch geweld.
Den ramp, dien 't Grieksche volk nu zo lang heeft geleden,
1620
Heb ik voortkomen zien uit onze oneenigheden.
Dees twist heeft hem en my reeds duur genoeg gestaan.
't Wordt tyd, dat elk van ons zich eenmaal zie voldaan,
[p. 96]
Dat we ons bevredigen, en 't Grieksche leger toonen,1623
Hoe zeer wy wenschen, hen in 't einde te verschoonen.1624
1625
Maar ach! wat kan ik doen, 't geen ik niet heb bezocht?1625
Wat heeft dien wreeden tot bedaaren oit gebrogt?
Dien toomeloozen, die, door ydele gedachten
Vervoerd, waant, dat hem elk, gelyk een God, moet achten:
Schoon ik van 't algemeen, naar billykheid en eisch,
1630
Als Hoofd van 't Grieksche heir benoemd ben op deez' reis.
Doch 't gaa, zo 't wil! ik zal myn' vyandschap vergeeten.
En, Goden, heb ik my in mynen pligt gekweeten;1632
Zo is myn' ziel gerust, en zal, zelfs na haar' dood,
Vertroosting vinden in uw' goedheid, daar geen nood,
1635
Geen' wraakzucht van een mensch my immer zal doen beeven.
'k Voel reeds dien bittren haat uit myn gemoed verdreeven.
'k Voel een' voorspelling van een heerlyker geluk.
Dat dan Achilles 't zwaard in Hectors boezem drukk',
Op dat de vyanden zich eens voor ons verneêren,
1640
En Grieken in het eind....1640
Vierde tooneel.
agamemnon, ulysses, brizeïs, phenix, cephize, alcimus.
alcimus
NOit zaagt gy d'ondergang zo na van Trojes wallen,
Myn Heer. De Hemel geef dat zy in 't korte vallen!1644
[p. 97]
agamemnon
1645
Wat tyding brengt gy ons? spreek, Alcimus. wel aan:
Verhaal my in het kort, hoe alles is gegaan.
alcimus
Gy zaagt hoe Peleus zoon, verwoed door wraak en tooren,
Den vyand viel op 't lyf. Zo ras de Trojers hooren,
Dat hy weer in het veld gekeerd is, en hem zien,
1650
Zag ik hen gansch verbaasd naar hunne vesten vliên.1650
De schrik was algemeen. hoe Hector schreeuwde en raasde,
't Was alles vruchteloos. zyn' stem kon die verbaasde
Niet wederhouden, noch doen stilstaan in hun vlucht.
De Grieken heffen een gejuich aan, dat de lucht
1655
Weergalmt aan allen kant, waardoor de vyand meerder
Verslaagen wordt. 't Was nu geen stryd meer; 't was veel eerder
Een schrikkelyke moord. Geen twintig Grieken zyn
Gekwetst, daar duizenden van Trojers, door de pyn,
En 't missen van hun bloed, verzwakt, het veld beverven.1659
1660
Die 't niet ontvluchten kan, mag geen' genaê verwerven.
Achilles midd'lerwyl zoekt Hector. Deeze Held,
Die niet gewoon was, zonder wederstand, het veld
Te ruimen, wykt; maar zo, dat hy, zelfs onder 't wyken,
Veel, die hem naderen, doet storten op de lyken.
1665
Maar hadt hy minder moed, en meerder vrees, gehad,
Licht was hy met zyn volk gekomen in de stad.
De Koning Priam zelve, op 't hoogste van zyn' wallen
Gestegen, ziet zyn volk, d'een na den and'ren, vallen;
Laat straks, om meerder schade en onheil te verhoên,1669
1670
De poort ontsluiten, om den vluchteling het woên
Des Griekschen legerknaaps, is 't mogelyk, te onttrekken.
De dappre Hector, die zyn roem niet wil bevlekken,
Komt vluchtende achter aan, en strydt noch, daar hy vlucht.
Achilles volgt hem na, en doet de ruime lucht1674-1675
[p. 98]
1675
Weergalmen op zyn naam: doch weet het zo te maaken,
Dat Hector eindlyk niet weêr by zyn volk kan raaken,
Noch nadren aan de poort; snydt hem den toegang af,
En wapent zynen arm tot een' gestrenge straf.
't Verbaasde volk, dat reeds 't geweer hadt weg gesmeeten,1679
1680
Hadt ook 't gevaar van dien beminden Held vergeeten,
En, durvende zyn oog niet wenden achter uit,
Laat hem Achilles woede en raazerny ten buit.
Hy roept vergeefsch om hulp, ontsluit te laat zyne oogen,
En ziet zyn' reukloosheid. De Grieken, noch bewoogen1684
1685
Door 't droevig noodlot van Patroclus, vallen aan,
Om alle te gelyk zyn moorder te verslaan.
Maar neen: Achilles deugd kan dit geweld niet lyden.
Zyn' wraak wil, dat hy zelve alleen met hem zal stryden;
Verbiedt zyn' troepen hem te naderen, en treedt
1690
Naar zynen vyand toe, den oorsprong van zyn leed.
't Zien van zyn' wapenen, daar Hector mede pronkte,
't Herdenken aan de dood van zynen vriend, ontvonkte
Zyn' gramschap meer en meer. in 't eind barst hy dus uit:
Gy hebt u lang genoeg gesierd met deezen buit,
1695
Ontmenschte moorder van den waardsten myner vrinden!
Gy zult in myne hand een' strenge wreekster vinden.
Of de uwe zal my zelve op deeze plaats verslaan.
Zo spreekt hy, en valt straks op zynen vyand aan.1698
Maar Hector, gansch verschrikt, en ziende zich begeeven1699
1700
Van allen bystand, laat zyn oog noch eenmaal zweeven
Naar Trojes hoogen wal, of hy in deezen nood
Noch eenige uitkomst zag, tot uitstel van zyn' dood.
Maar vruchtloos. Hy verweert zich eindlyk; doch zyn' krachten
Verflaauwen langs hoe meer. In 't eind barst hy in klagten1704
1705
En droeve zuchten uit, terwyl Achilles hand
Hem wond op wond geeft, en doet storten in het zand.
[p. 99]
Hy bidt hem stervende, dat hy zyn koud gebeente,
Tot troost zyns vaders, en der droevige gemeente,
Wil zenden naar de stad. Achilles ziet hem aan;
1710
En spreekt: Ontmenschte! eerst moet myn wraakvuur zyn voldaan.
Gy hebt Patroclus ook mishandeld, na zyn sterven.
Gy zult, zelfs na uw' dood, van my geen' gunst verwerven.
Zo spreekt hy, en dryft hem het staal dwars door het hart,
En Hector eindigt, met zyn leeven, zyne smart.
agamemnon
1715
Laat nu Achilles wraak voldaan zyn, groote Goden!
Laat hy myn' vriendschap, die ik hem heb aangeboden,
Aanvaarden! en dat hy in 't eind bemerke, hoe
De twist der Grooten 't volk strekt tot een geesselroe!
alcimus
Achilles, niet voldaan, dat hy hem van het leeven
1720
Beroofd hadt, roept zyn volk by een, die, aangedreeven
Door wraakzucht, op het lyk noch woeden in dien staat,
Daar hy het zelve geeft ten prooie aan hunnen haat.
In 't einde ontwapent hy 't, en bindt het met zyn' voeten
Aan zynen wagen vast, om dus den Vorst te ontmoeten,1724
1725
Die, met Andromaché, de Huisvrouw van dien Held,
Dit schouwspel aanzag van de muuren, en 't geweld
Van Peleus zoon vervloekte, en Hemel, Zee en Aarde
Tot wraak riep over een' zo wreede en zo ontaarde
Onmenschlykheid. Ik zag Andromaché, verwoed,1729
1730
Haar' kleed'ren scheuren, en alreeds met d'eenen voet
Op Trojes muur, om dus van boven neer te springen,
En Hectors moorder 't staal in 't wreede hart te wringen,
Of op het lyk haars mans te sterven. Het geween
Weergalmde van den wal, langs veld en oever heen;
1735
Terwyl Achilles 't lyk, gebonden aan zyn wagen,
[p. 100]
Door bloed en etter sleept. Alle oogen, die dit zagen,
Betuigen, ik beken 't, een afkeer van zyn doen.
Hy stoort zich nergens aan, en vaart steeds voort in 't woen.
Hier wordt een geluid van veld muziek gehoord.
ulysses
Hy nadert reeds. Ik kan het juichen onderscheiden
1740
Der troepen.
agamemnon
Laat ons hier dien grooten Held verbeiden,
En toonen hem, in plaats van afgunst en van nyd,
Hoe we alle, om zynen roem en glorie, zyn verblyd.
ulysses
Hy komt. Het heldenvuur straalt hem nog uit zyne oogen.
Vyfde tooneel.
achilles, agamemnon, ulysses, brizeïs, phenix, alcimus, automedon, cephize.
agamemnnon
ZYt welkom, braave Held! dank zy uw groot vermogen,1744
1745
Dat Grieken zich op nieuw in staat ziet, Trojes wal1745
En poort te nadren, als voor heen, door Hectors val!
achilles
Vind ik u hier, myn Heer? en u, Mevrouw?
[p. 101]
agamemnon
In 't ende
Is myne ziel geraakt door de algemeene elende
Van onze troepen; en ik zie dat Griekenland
1750
Zyn heil te wachten hebbe alleen van uwe hand.
Gekwetst, en magtloos, om my zelven te verweeren,
Zag 'k my van u gedreigd. Nu ik u weêr zie keeren,1752
Vertoon ik my voor u, en stel my zelven bloot
Voor uw' wraakgierigheid. Wat toeft gy nog? doorstoot
1755
Dit vyandlyke hart; beroof my van het leeven,
Indien myn val uw' wraak voldoening weet te geeven.
Maar denk, dat zulk een' woede, een' gramschap, zo ontzind,
Om hoog een wreeker, in den Raad der Goden, vindt.
achilles
Geveinsde! die, om 't oog der werreld te misleiden,
1760
Uw' valsche goedheid zoekt door 't leger te verspreiden,
Uw' vredelievendheid ten hoogsten top ophaalt,
En my, als een Tieran, voor ieders oogen maalt!1762
Was uw gemoed zo vroom, noit hadt gy durven denken,
't Ontzag, dat elk aan my verschuldigd is, te krenken.
1765
Gy zyt het Hoofd van 't heir; maar uwe heerschappy
Strekt zich zo ver niet uit, dat die ook over my
Gebieden zou. Neen; 'k ben gekomen voor deez' wallen,
Om hen door myne hand ter neder te doen vallen:
Niet, om te luisteren naar Agamemnon; niet,
1770
Om uit te voeren, 't geene een ander my gebiedt.
Neen: geen Mycener schryft Achilles zyn' geboden.
Ik stryd voor 't land; en doe alleen het geen de Goden
Van my begeeren.
agamemnon
Ik beken, 'k heb u gehoond.
Maar, heb ik myn berouw niet lang genoeg getoond:
[p. 102]
1775
En heeft het vaderland nog niet genoeg geleden
Om onze vyandschap, en bittre oneenigheden?
Wat heb ik in het eind te wachten? spreek myn Heer.
Gy zelve ziet; ik heb u reeds Brizeïs weêr
Ter hand gesteld; terwyl de giften....
achilles
't Zyn geen' giften,
1780
Of gaaven; neen myn Heer, die myn gemoed en driften
Bevredigen.
agamemnon, zeer hevig
Wat wil Achilles dan? of is 't,
Na zo veel rampen, tot voldoening van dien twist,
Noch niet genoeg, dat Agamemnon u komt smeeken?
ulysses
Is myn' getrouwheid u, ô Helden, oit gebleeken,
1785
En vond ge oit voordeel by myn' redenen en raad,1785
Hoort my noch eens, en denkt niet meêr om uwen haat:
En, schoon Ulysses tot geen Priester zy verkooren,
Versmaad de waarheid niet uit zynen mond te hooren.
Elk kent, ô Peleus zoon, uw' krachten in het veld.
1790
Ook heeft de wyze mond van Calchas u voorspeld,1790
Dat uwe dapperheid den Troischen wal zou slechten:
En gy, gy hebt voor ons niet eerder willen vechten,
Voor Priams braafste Zoon Patroclus hadt geveld.
De dood van deezen vriend, dien weergaêloozen Held,
1795
Kon uw gemoed alleen bewegen; toen wy zagen,
Hoe vaak de onnozelen de straffe moeten draagen1796
Van 't geen een ander doet. Patroclus dappre hand
Zoude ook aan uwe zy noch stryden voor het land,
Indien de aanbieding van den Veldheer u hadt konnen
1800
Vermurwen. maar wat hy, wat wy al t'zaam begonnen,
[p. 103]
't Was alles vruchteloos. Het noodlot, en de Goôn,
Die gy getergd hebt, door 't onthouden van dien hoon,
Bewaarden u, op dat gy Troje zoudt verwinnen;
Maar straften u in hem, dien gy met harte en zinnen
1805
Beminde. 't Godendom wist, dat zyn' dood alleen
U, na zo dol een toorn, weer brengen zou tot reên.1806
De Veldheer heeft gedaan (zo spreek ik zelf, zo spreeken
De troepen nevens my) om uwen toorn te breeken,
Al wat hem mooglyk was; en, heeft hy u gehoond,
1810
Hy heeft u zyn berouw ook klaar genoeg getoond.
Maar toen geen mensch uw trots en fierheid kon verzachten,
Heeft u het Godendom in 't eind door sterker krachten
Gedwongen. Uwe ziel, geraakt door 't ongeluk
Van uwen waardsten vriend, verloschte ons uit den druk.
1815
De Trojers die ons zelfs belegerden, zyn weder1815
Gedreeven in de stad. de dappre Hector, neder
Geslaagen door uw arm, vervulde door zyn val
Het hart van Priam zelve, en Trojes veegen wal1818
Met eenen doodschen schrik. Wilt gy u nu bevredigen
1820
Met Agamemnon, die wel eer u dorst beledigen;
Wilt gy, aan zyne zy, weer stryden in het veld,
Wy zien die trotse stad wel haast in ons geweld.1822
Wel aan, myn Heer, toon, dat uw' ziel naar recht en reden1823
Noch luistert. ieder heeft zyn' zwakheid hier beneden.
1825
Gelukkig, die zich noch verbetert, eer de haat
Der Goden hun geduld verwint! Dan is 't te laat.
achilles
Goôn! die my eindlyk geeft, myn blind gezigt te ontsluiten,1827
Wilt, met het einde van myn toorn, ook d'uwen stuiten!
Ik ben gestraft; en zie dat myne schuld, ô smart!
1830
Patroclus, u het staal van Hector dreef door 't hart.
[p. 104]
Helaas! uw dood zal myn gemoed altyd bezwaaren.
Moest, door myn' vriendschap, u dit onheil wedervaaren!
Kom, Agamemnon, kom! verzoenenwe ons! wel aan!
't Geen eens is uitgevoerd blyft te allen tyd gedaan.
1835
Den dooden koenen wy het licht niet wedergeeven:
Maar laat ons zorgen voor de geene, die noch leeven.
't Volk heeft om onze schuld al smarts genoeg geleên.
Ik buig my eindlyk voor uw' vriendschap, en de reên.
'k Omhels u, als myn vriend, en zweer by 't hoofd der Goden,
1840
Dat ik na deezen, meer als eertyds, uw' geboden
Betrachten zal. Laat ons een' vriendschap maaken, die
Geen jaar, geene eeuw na deeze oit weêr gebroken zie!
agamemnon
Goôn! spreekt Achilles mond zo vriendelyk een' rede!
Zyn wy op nieuw vereend door eene oprechte vrede!
1845
Myn' ziel, door zulk een' vreugd verrukt, kan door den mond
Zich noch niet uiten. Lees, lees uit myn oog den grond
Myns harten. Gy, gy wilt ons wederom beschermen!
Gun, dat ik u myn vriend, moog' drukken in myne armen.
phenix
Nu heb ik lang genoeg, ô Goôn, geleefd op aard.
1850
Achilles in het eind toont zich uw' gunst weer waard.
En gy, ô Helden, die uw' deugd paart met uw' krachten,
Die trotse stad zal u zo lang niet meer verachten.
achilles
En gy, Mevrouw, die vreesde in dees bedroefden staat,1853
Dat ge ook te duchten hadt voor mynen toorn en haat;
1855
'k Omhels u, en wil u op nieuw weer welkom heeten
In myne tent. wil ook uw' droeve zorg vergeeten.
[p. 105]
Achilles mint u, als voor heen. stel u gerust.
Myn' liefde groeit weer, nu myn' gramschap is gebluscht.
brizeïs
De deugd der vroomen kan voor korten tyd wel zwichten,
1860
Maar 't vuur der reden zal haar altyd weer verlichten.1860
Gy keert dan weder tot de vriendschap, en myn' min!
Ach! ge eert te gunstig uw' gevange, en uw' slaavin.
achilles
Laat ons het leger straks deez' vriendschap ook doen weeten.1863
Het zal van stonden aan zyn ouden ramp vergeeten.
1865
En laat ons in het heir een' prachtige offerand
Bereiden voor de Goôn, ten teken dat dees band
Van liefde en vriendschap door geen' twist weer zy te breeken.
De Goden moeten hem, die weer gehoond wordt, wreeken!
Patroclus, ach! zag ook uw oog dees zegen aan,
1870
Wat zou 't me een' vreugde zyn! Ik heb uw' schim voldaan,
Maar ach! noch smart me uw' dood, en doet my droevig zuchten.
Gy stierft, gelyk een Held. men heeft u noit zien vluchten.
'k Zal ook eene uitvaart, naar de grootte van uw moed,
Voor u bereiden. 'k Zal uw lykvuur met het bloed
1875
Van twalef edele Trojaanen, die ik beevend
In hunne vlucht gevat, en tot dien einde leevend
Bewaard heb, voor het laatst besprengen. In den tyd
Van twalef dagen zal geen Griek weer gaan ten stryd.
Het gansche leger zal met spelen uwe daaden
1880
Verheerlyken; uw graf met groene lauwerbladen
Bevlechten. Ik zal zelf, met droefheid en geklag,
Het lyk van Hector aan myn wagen, dag aan dag,
In 't oog des Troischen muurs, rondom uw houtmyt voeren,1883
En sleepen langs het veld; om dus het hart te ontroeren1884
1885
Van Priam zelve. Och of hy 't aanzag van den wal!
Zo zuchte uw vyand zelf, Patroclus, om uw' val!
[p. 106]
agamemnon
Verdeeld, verlooren wy veel duizenden van zielen.
Vereenigd, zyn we in staat den vyand te vernielen.
Onthouden wy dit beide! en, Goôn! geeft dat dees band
1890
Van vriendschap noit weêr scheur' tot smart van 't Vaderland!
Einde van het vyfde en laatste Bedryf.
1447verlegen: beschaamd.
1448zegen: overwinning.
1447verlegen: beschaamd.
1448zegen: overwinning.
1461't los geval: de grillige Fortuin (ook in vs. 1508).
1472bestondt: het waagde.
1475uw gezigt: uw aanblik, u te zien.
1481belast: opgedragen.
1486Den Veldheer: Agamemnon.
1494terstond: zoëven.
1500in het kort: binnenkort.
1508hem tegen wilde vallen: zich tegen hem wilde keren.
1513straks: dadelijk.
1519Nestors en Tydeus zoonen: Antylochus, de zoon van Nestor, en Diomedes, de zoon van Tydeus, beiden behorende tot de dapperste Griekse helden voor Troje.
1523sluyer: doek, verband.
1525staat: toestand.
1529straks: dadelijk (ook in vs. 1559).
1537wat gaat my aan!: wat overkomt mijl!
1538het stuk: de daad.
1542magtig: in staat.
1543voor hem te beweeren: tegenover hem staande te houden, hem ervan te overtuigen.
1548zegen: zege, overwinning.
1556hoe min ik dacht: hoe weinig het mijn bedoeling was.
1568moedig op: trots op.
1623bevredigen: verzoenen.
1624verschoonen: sparen.
1625bezocht: beproefd.
1632in: van.
1640Grieken: Griekenland.
1641iever: haast.
1642aanperst: aandrijft.
1644in 't korte: binnenkort.
1650verbaasd: onthutst, verbijsterd; vesten: vestingwerken.
1659beverven: rood kleuren.
1669straks: terstond.
1674-1675doet de lucht weergalmen op zyn naam: (nl. door steeds uitdagend Hectors naam te roepen).
1679't Verbaasde volk: de verbijsterde (Trojaanse) soldaten.
1684reukloosheid: roekeloosheid (nl. door te ver achter te blijven).
1698straks: aanstonds.
1699begeeven: verlaten.
1704langs hoe meer: hoe langer hoe meer.
1806reên: rede.
1815zelfs: zelf.
1818veegen: ten ondergang gedoemde.
1822wel haast: welhaast, spoedig.
1823reden: rede, redelijkheid.
1827myn blind gezigt te ontsluiten: weer ziende te worden.
1853bedroefden staat: droevige toestand.
