[Dagh-werck]

Titels

Varianten A, 1658, 1672

 

Holl. titel:

 

C Half uijt. De open variant in A (Half) werck verworpen.

Om het spiegelmonogram van A (Zie een vb. in Bulletin van het Rijksmuseum, jrg. 1971, p. 5) onder de titel zijn in C in een kring de griekse woorden ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΗ ΧΩΡΙΖΕΤΩ aangebracht.

KI geen hollandse titel.

KII geeft als hollandse titel slechts: DAGH-WERCK (in groot kapitaal).

en daaronder een citaat uit Seneca:

Observabo me protinus, et quod est utilissimum DIEM meum recognoscam.

Hoc nos pessimos facit, quod nemo vitam suam respicit. Sen. Lib. Ep 12. Ep. 1.

 

Latijnse titel:

 

A marginale aant. bij ET SVI: vid. pag. vers.; onder de latijnse spreuk beneden Sen. ep. 101 KII voegt nog twee latijnse citaten toe:

Stabilita mens scit, nihil interesse inter diem et seculum. Sen. Ep. 101.

Unus Dies gradus est vitae. Id. Ep. 12.

 

Manuscr. aant.:

 

Hollandse titel (A)

r.	4	[-~] ≤aen sijn≥
	8	Boven werck de open variant uijt.

Latijnse titel:

r.	1	[-STELLARUM] ≤SIDERUM≥ Geen herhaling:!
	3, 4	De aanvankelijke orde VITAM DIEI, DIEM VITAE door nummers voor de regels omgekeerd. H. vond blijknaar beter: eerst de dag en dan het leven (van die dag)
	7	in de marge: vid. pag. vers. = zie de versozijde van de bladzijde. Daar staat nl. het gedichtje Ontbreeckt u ijet aen 'twerck enz. waarnaar H. verwijst.

Commentaar:

 

Holl. titel:

 

r. 9 en ijet meer. Zie Inleiding blz. 4.

Het ‘spiegelmonogram’ dat H. onder de titel tekende bestaat uit een S, geflankeerd door twee C's, waarvan de linkse in spiegelschrift. De eenheid van Constantijn en Susanne, waarvan Dagh-werck een doorlopend getuigenis vormde, werd hier nog eens grafisch uitgedrukt.

Bij de grote revisie van het werk in 1638 voorzag H. dit spiegelmonogram van de bij de varianten reeds vermelde griekse woorden, ontleend aan Matth. 19, 6 of Marc. 10, 9: (Wat God samengevoegd heeft) scheide de mens niet. H. heeft m.i. willen aanduiden dat ook de dood de verbintenis met Suzanne niet kon teniet doen. KII voegde aan de sobere hollandse titel Dagh-werck een latijnse spreuk toe (zie de variant) waarvan de vertaling is:

Ik zal mezelf onafgebroken gadeslaan en - iets, wat zeer nuttig is - een dag van mij nog eens nagaan. Wat ons slecht maakt, is dit, dat niemand op zijn eigen leven terugziet. Seneca, Brief 1 van boek 12 (d.i. 83, 2).

 

Latijnse titel:

 

Vertaling:

 

Aan het glanzendste der hemellichamen, aan Sterre, de helft van zijn levenskracht, wijdt deze Levensdag, dit leven van een dag, de helft van zijn werk en van hemzelf met eeuwige rouw, zijn gevoelens niet meester, de schrijver.

(D. = dedicavit).

Latijns citaat:

Vertaling:

Rep u te leven en beschouw iedere afzonderlijke dag als een afzonderlijk leven. Seneca, epistula 101 = Seneca, Brief 101, 10.

De toegevoegde citaten in KII (zie de variant):

Vertaling:

De geest die tot standvastigheid is gekomen, weet, dat er geen verschil is tussen een dag en een eeuw. Seneca, Brieven 101 9.

De ene dag is een schrede op de levensbaan. Dezelfde, Brieven 12, 6.