Varianten:
C 10 pro captu lectoris in grotere letter.
C 10 Oude C 20 geworden Neemt C 21 Mijn
KI 13 onkundigen, KII onkundige.
Transliteratie:
1 Dicht Met maj., krachtens context. Zo ook elders in dit ‘voorwoord’.
20 gewerden M.i. schrijffout. H. gebruikt steeds werden, geworden.
Manuscr. aant.:
2-3 [-Maer] ≤[-Nu segt] Maer≥ het lange gebruijck[-t] [-seijt] ≤segt≥
Er is vermoedelijk verband met de volgende zin die ook met Maer begon.
H. zocht dan eerst de variatie in de eerste zin, maar keerde terug tot de aanhef Maer. De doorhaling van seijt staat in verband met geprobeerd Nu segt. Het werd vervangen door het nettere segt. De t achter gebruijck was een verschrijving.
4 [-Maer] <Noch<tans> Zie 2-3. tans lijkt toegevoegd. Duidelijker dan Noch dat overigens ook ‘Toch’ kan betekenen.
5 [-verscheide] ≤ongelijcke≥ dinghen ≤hier≥ vermenghen, [-ofte eer] ≤daer≥ verwisselen.
Ik vermoed dat ongelijcke voor H. scherper het begrip verschil uitdrukte dan verscheide, dat ook aantal kon aangeven.
Verder verduidelijking door tegenover elkaar: vermengen, verwisselen, twee verschillende zaken, in plaats van de eerst toegepaste zelfcorrectie ofte eer enz.
6 die [-geen] ≤selden≥ dicht [-en] baren: [-maer] meest... Logische correctie tot selden, gezien het vervolg van de bijzin! maer was overbodig.
11 Dicht ≤verr van onDicht≥ en behoefde [-sijn Tolck] ≤wat vertolcks≥. De interlineaire toevoeging verscherpte de tegenstelling; wat vertolcks was juister uitgedrukt: het gedicht had enige uitleg nodig. Vgl. r 8, waar de duidellk sprekende dichters geen tolk behoeven. Bovendien wilde H. variëren.
13 [-het] ≤de≥ [-schoonste] <soetste wijsheid...> De nadruk moest in dit verband vallen op de wijsheid der ouden, die wij anders niet zouden verstaan, niet op het schoonste wat ze geschreven hebben.
ons ≤onkundighe≥ Zinvolle toevoeging.
14 Maer [-sij] ≤de Tolcken≥ hebben [-ons] ≤hier en daer≥...
De volgende zin begon ook met Sij hebben, variatie dus; ons was overbodig. De mitigering door hier en daer was wel gewenst.
17 [-Den ghenen] ≤Den weinighen≥ Verscherping: het zijn er maar weinigen! die [d]+ <n> och Vermoedelijk wilde H. eerst schrijven: die d'oude noch heden naedichten, maar vond hij vooropstelling van de bijw. bep. expressiever.
19 schaduwe ≤volghe, en≥ nochtans volghe. H. bedoelde geen tegenstelling met de vorige zin, maar tussen als een scheve schaduw volgen en toch volgen.
22 quamender [-andere] ≤oock vreemde≥ handen ouer Verscherping van de uitdrukking: als er ook nog handen van vreemden overkwamen...
wat [-sou] ≤gedaente≥ kregen enz. Onmiddellijk interlineair verbeterd. Eerst wilde hij iets schrijven als: wat souden schaduwen van schaduwen voor gedaante krijgen. De correctie maakte de zin korter en krachtiger.