Act. III. Sc. I.
tryn.
tryn
Sij roert haer, begint op te sitten, dickmaels geewende en reckende, met haer ooghen toe.
Soeck - soeck! - me luste wel - en poosje - noch te legge,
Maer - 'kben te dunn edeckt. - Soeck! - Claes - kmoetje wat segge. -
Sij tast naer hem.
Ben j'all op vaer? soo vroôgh? - Hoe istit bet verhoijt! -
Soeck! - all 'tstroo boven - en de lakes hiel verstroijt. -
855
De tijcke natt. - Wel heij! heitet te nacht eregent?
Is 'top me kliere niet, soo ben ick wel esegent. -
Sij doet haer' oogen half open.
'Tluijck op? Claes, ben je geck? Keês, - Keês, doet dit luijck wat toe.
Kees - waer is deusen uijl? Keês - 'kben dit schreewe moe;
Sij sitt op haer knien en tast om hoogh naer 'tluijck.
Kmoet self op, sien ick wel - Yeês Kristes! - foeij! wat donder,859
860
Hoe ist hier dus estelt! bae - 'tstinckt hier in 'tvooronder
As oft en mishoop waer. - Wel heij! ick droomde strack,
Maer now en droom ick niet. - die veijnsters, en dad dack.862
Dat sien ick.
Sij vrijft haer ooghen.
Jae'ck, ick sie 't. We leggen an de pale
Of an de Kaeij, dats wiss. 'tgesicht en ken niet fale.
865
Ksie daer de selfde Poort van gustere, dat's waer.865
De selfde winckels - jae'ck. men ooghe benne klaer -866
Wel Jeses kindere, hoe droomden ick te nacht! Heer,867
Me docht ick wier op 'tland etrocke bij de nacht-meer.
Hoe tornde mijn die prij, die Toovenaerster, die. -
870
Wel heij! 'ten is ghien droom, 'tis waer ebeurt, nae'ck sie. -
Dat Varcke! 'klegg beghet en wentel inde modder.
O Domene t'Saerdam, ije bent en rechten brodder,
Je hadme soo belooft, ije sout die Ugnerij873
Belese met ije kunst, en bidde me gat vrij,
875
Nou 'st ijtem weer het selfd, en argher as te vore.875
'Tis waer, de Vroemoer seijt, 'kben met en helm ebore:
Maer gaet de spokerij de menssen an der leên?
Soo sinw'er oolick an. -
Sij begint haer selven te besien.
O heilighe gebeên
Van alle Kristene! 'kben deur espoockt, en weer deur;
880
'Ken lijck me selve niet - Claes Gerrtse, j'hadd en Meer veur,
Nong krijgj' en hengst op stall, of en Ruijn; 'kweet noch niet.
Wel, watte mislickheit! 'kben as en knecht: wel siet,
Dat benne Boxe - dits en Wambes mit sen knoope. -
Hoe magh men backhuijs staen? - 'Ten is noch niet beloope:
885
'Kvoel noch gien baert: dat's goet. maer hij magh komme. toch;
'Kben en jong mans parsoon, en eerst ebore noch.
Maer, khebb en hoet op, doe'ck? wel, wat het't te beduije,
'Tis bij men ziel kernijck! me sou de klocke luije888
Om sucken Tooverij. En vrouw in iene nacht
890
E man eworde! Claes, Claes Gerrtse, 'kwouw je 'tsaght. -
Maer as hij 't sien sel, Heer, wat wild'ren huijsje legge!
Hoe bluts will arme Claes staen kijke. maer 'kmagh segge,
Besiet ije selve. licht selt selve Tooverwijf
'Tspull hebben uijt espeult, en hebbe Claes mijn lijf,
895
Mijn Claesens an edaen. dat sou all moijties koele.
Ick weet niet wat ick liest sou wesen, om 'tgevoele,
Twijf of de man. men heught, dat tuske Mans en Wijfs
Ereis dat spul ontstong, en 'tmaeckte veul gekijfs
T'Saerdam in 't AEvent lagh; elck wouw de wijste wese;
900
D'ien heijt de Manne 'tlock, d'aer de Wijfs toe ewese;900
Ick hiel't doe voorde Man, en wensten om en vaen901
Dat ick men leve mocht in Broock en Wammes gaen:
En 'tloopter hier op uijt: we leggen all en wensse,
En ongse lieven Heer verhoort somtijds de mensse
905
Eers' om sien. Wel, ick mocht wel wete bij de ghiss,
Of onse Claes noch Claes, of all Clasijntjen is.
Ick houwmen an de koop, 'tspoock magh an mijn beklijve,
Indient me saligh is, 'kwill wel Claes Gerrtse blijve. -
Maer sou'ck'et zijn, beghett, en blijven, alle ding
910
Most wese na den eijs, eer icker t'zeil op ghingh:
Wat drommel, laet eens sien. - of oock men deel men deel is: -
Sij ondersoeckt haer.
Wel heij! en eve wel ben ick tryntje kernelis.
- En wind-eij! - bij men keêl, en wind-eij! - Trijn is Trijn.
- Maer soetjes, sout niet wel Kernelis Trijnsse zijn?
915
- Wel neen werentigh. - Trijn staet voor, en 'tisser even
As 't gistren ochtent was - Ken ick 'tme niet ontgeven?
- 'Tseit niet: daer niet en is verliest den Heer sen recht.
Spill, spull en balle quijt. - Neen; 'tis waer; 'tstaeter slecht,918
Daer is gien kijcke nae. O Sakerelemente!
920
(Vergeeftme, Lieven Heer, Ick segget van gewente)
Is ongse Klaes nou noch Clasijntje, lijck as flus,
Soo staenewe mekaer niet leâlicke ter Kuss;922
Dat will en hijlick zijn!
Met gevouwen handen.
Men lieste Toovervrouwtje,
'Kvergeeftje voor mijn deel, helpt Klaes slech van sen vouwtje,
925
'Ten dientme seper niet. - Sommier sommarum dan,925
De niewe Broock moet uijt en d'ouwe Rocken an,
Hoed of, Muts op: Ick magh van bovene beghinne:
Voor eerst de tuijte loss. - Wat maghte Geck versinne!
Waer is me Muts? - waer is men lijfje? - waer men klet? -
930
Waer zijn men rocke? - soet, as icker wel op lett,
Waer is men Borsrock? - waer men hemde? - waer men hose? -
Men Toffele begett. Hebb ick 'tall moete lose?
Denckt an men sleutelraex, men kussebuijl, men Beurs!
O spoockster, wie je bent, wat vondje daer all keurs
935
Van goud en sulver geld, as ick 'twel overreken.
Men sulvre vingeroed most icker me in steken,
Moer soffels as ick ben. Ja wel, 'thiet Tooverij,
'Tvolck wilt soo hebbe; maer all seijme Rooverij,
Het lijckens' op en Deuijt: Hoe 'tonse Claes sel vatte,
940
Daer slae'ck veul twijffels an. As me vertelt dat Katte
Dan katte zijn, dan wijfs, en wolve dan iens mans,
Dan wolve, dat dat goed, kweet nie waer, an den dans
Mekander vrolick maeckt, en in plaijsiertjes leve,
En datter oppet lest en hoope van die Teve
945
Elck oppen Beusemstock en mette bille bloot
De schoortstien uijt laveert, en helpt d'ien an sen doot,
Den aeren an en wipp, den dorden an en vrijster,
Dan sitti staegh en lacht, en seidt all, 'Tis te bijster!
Wat maeckme 'tvolck all diets! het is en deel licht goed,
950
En hoope Galgen-aes voor 'thels vier op evoedt,
Met brandmercke vergult van allerhande Heere,951
Hoerwaerde, Koppelaers, en dieder bij verkeere,
Besteedsters, Heelsters, Huijckefaexe, Dobbelaers,953
Quacksalvers, Heijens met der kindren opper naers954
955
In dekens en swart haer ewentelt en ewonde,
Dat volck ken toovere, en toovre bij gans wonde956
IJe ghelletje uijt je Beurs, ije kliere van ije lijf
Oft Okes bokes waer. O Klaes saeghje ije wijf
IJou arme Trijntje, Claes, in dustennighe lure,
960
Sou je niet segge Claes, de Duijvel of sen Bure
Zijn 'twijf an boord eweest, de Hoere van de Stadt
Die hebben 't veer voor veer etrocken uijtter gat?
Wel mochje 't segge, Vaer; ick moetet selver segge,
All weet ick selver niet wien dat ick 'top sel legge.
965
O schelme, wie je bent, ô varckens, waerje woont,
J'hebt en verraeders hart an Knelis kind etoont,
Sij Schreijt
Jae j', en verraeders hart, dat segg ick. Vriende, Bure,
Goe luij, kijck je niet uijt!968
Sc. II.
hanneken uyt. tryn.
hanneken uyt
Tis now bekans draij ure,
Den dôgherood goôt op: maijn dinge zaijn gedoôn,
970
'Kben hiees en droigh geschrieewt, 'kmagh ick noôr heuijs toe goôn
En slôpen e goech gat in desen dagh. was ditte?
'Kdocht daddick e gespoôck (God zaeghen ons) sagh sitte.
Wad ist oick? - 'Tis emens. - 'Tis ene vent die kraijt,
Of enen hont die heuijlt. - datti me niet en baijt. -
975
Wat en bieest ben ick ick! 'tis ene knecht in speci.
Wat is ou, jongman? spreeckt. - en hedde gieen discreci?
As enen Officier ou aenspreeckt, swaijgde dan?
Kom, kom, geschickt, belaeft. siem' eens oôn as e man.
Siedoôr ieens, baij men ziel, 'tis ene lieve lacker,
980
'Tis e suet tronike. Jongman, woôrs ouwe macker,
Hoe sitt' hier sus allieen? Het schaijnt ene lackaij
Of soo e pôsike te zaijn, of alle baij,
Van ene kôlen Don. 'ksien ick 't wel oôn de kleere,
Oôn sulcken liveraij kent me licht sulcken Heere.
985
Wat, is ou gelt verteuijst, en kous en schoenen toe?
tryn
Jae, 'ck ben kael en beroijt, maer, vriend, ick weet niet hoe;
Weet jij 't niet?
hanneken uyt
Wadden sproôck! was zaijde veur en nôci?
Lôt sien; ten was giee Spoins; dat heêt en ander grôci:
Toloins? niee, noch all min. Van dusend leuijker Wals!
990
Dat is soo wonderlaijck om hoiren, en soo vals.
Parlez, je parle à vous.991
tryn
Men lust niet mier t'avoese,
Ick danckje voor je bier.
hanneken uyt
haij seêt doôr ijet va kroese,
Nô'ck tussen baije kan begraijpe, 'tgoô bekans
As Neerdeuijts, moôr soo noch wat op sen Engelsmans.
995
Sou 't ene Stiaert zaijn? Ser, kan ijoe not Ingels speke?995
tryn
Wat seggje?
hanneken uyt
Das goe Deuijts. en baij gans eleweke,996
'Tis Hollans. 'kmocht ick ick's wel paijse. Knechje, dan,
(Soo veul noch kan icks pas) hoe komj' hier, soete man?
tryn
Ick hebb en soete man, Claes Gerritse bij name,
1000
Maer dat en ben ick niet. die mijn men kliere name,
En hongeder me voor dit luijs-nest an me gat,
Betoov're ijou gesicht.
hanneken uyt
Monseur, hoe segde dat?
tryn
Ick ben Monseur noch man. Of men broock groen of geel is,1003
'Tseijt niet. en evewel ben ick Trijntje Kernelis.
hanneken uyt
1005
Was zaijde?
tryn
e man, as is ije Suster en ije Moer.
hanneken uyt
E vroumens! loôt ieens sien. -
tryn
Wegh; ick en ben gien hoer.
IJ'hebt sucken slagh niet voor. - kseggje, laet me mit vrede,
Of ick selje, op men doot, onder men voete trede,
Wat selt hier wese?
hanneken uyt
Jô, zaijde soo bois van oôrt?
1010
'Ken wistes niefveur nou, dach'e recht vrouwmens woôrt.
Te minste maghme sien wass'in den Boesem vure,
Das t'Antwerpe gemaijn. Sie, wat en sotte cure,
En soude niet e mens e memmeke lôte sien?
tryn
Loop, deuse malle geck; all bennew' hier allien,
1015
'Kwill niet. en evewel, of ije docht dattick fluijtte,
En maeckteje wat diets, kom anne, voelt van buijte,
Sij laet hem haer borst op 'twambas voelen
Wiens lijckent dit spull best, ije vaers goet of ije moers?
hanneken uyt
Tis soo woor as ick laef e vrouwke! mes amours,
Me lieveke, me kint, kan ick ou ijevers diene?
1020
Ick schenck ou men hieel laijf.
tryn
'ken eis niet as ije biene.
Lientme die voor en poôs en helpmen hier van daen1022
Eer dat de son op gaet (se beghint op te gaen)
'Tvolck is hier ijverigh, se loope vroôgh te kercke,
En asmen imment sagh, de looste mochtent mercke,
1025
Dan kreegh ick wel en galgh met jonghens ammen staert.
hanneken uyt
Seghme, men herteke, woor dach ghe gaere woôrt,
Ksal ouwe laijdsman zaijn, all souw'ck ick immen doit goon.
Och erme, moette soo met die frôij voettjens bloit gaen?
Is 't verr? woôr moette zaijn?
hanneken uyt
Sint Jeuris? Kaijserpoirt?1031
tryn
Neen.
hanneken uyt
Kipdeurp?
tryn
Gien van alle.
hanneken uyt
Is 'toôn de Wôterkant?
tryn
Wel jaet, wat meughje kalle?
Klaes Gerrits' hiet me man, en 'tis en schipper, Baes;
Die leijt hier met ongs schip; ô vaer, 'tis sucken Claes,
1035
Dat j'hem kost.
hanneken uyt
Soo, soo, soo, nouw sullewet wel vinde.
tryn
Ja wel, all ist schoon dagh, ick wangdel aste blinde,
Ick volghj' op goet geloof, 'kvertrouw je mient gien arg:1037
Noch rouwtet me van all de moeijte die'ck ije varg. -
Hebj' oock en vrouwtje?
hanneken uyt
Och jô, en heel galante moeijer,
1040
Frôij en bizeart geklieet, en meddet hoôr voll poeijer.1040
tryn
Soo Joffrouw Klappermans!1041
hanneken uyt
Das hier soo de manier
'Tis hier all Uffrouw, klaijn en groit.
tryn
Wel, waerse hier,
Ick gaffer wel en less. nouw sel ickse ijou liere.
Isse wat goelickjes, en draeghtse moije kliere,
1045
Laetse niet licht allien deur vreemde straete gaen.
Houtse wat in 't versier. Wangt hoe 'tmijn is vergaen,
Dat kenjer nouw verslaen, ije sietet voor ije ooge.
O lieve Klapperman, 'kben schandelick bedroge.
Hier weunt en boos geslacht van vrouvolck.
hanneken uyt
Das wel woôr,
1050
Khadd ick doôghs wa meer rusts, asset nie soo en woôr.
Elck heuijsken heesse kreuijske.
tryn
Jae, dat's 'touwe spreeck-woord.
Maer hoor, soo j'hier oftaer en klucht van dese week hoort,
Of inde Crante leest; en melt toch niet van mijn,1053
'Ksel sien of't voor me man bedeckt sel kenne zijn,
1055
Soo weet jij 'tmaer allien. en ien is gien: niet waer, vaer?1055
Licht dattick korts van hier vertreck, en oppen aer vaer,1056
Daer me'st uijt. seljeme trouw wese?
hanneken uyt
Wadden vroôgh!
'Kben ick ick Klapperman baij Nacht, en nie baij doôgh,1057
Doôr meughde vast op goôn. O lief kint sou'ck ick melden,
1060
All waddick wel baij nacht sien om goon, ick vertelden
Van hier to Brussel toe, en quômer noch niet deur:
Moôr ick en kout moôr 's nachts, doôr treck ick gôsie veur.
tryn
'Kkrijgh bleinen in men voet, 'ken kent niet langer harde,
hanneken uyt
Dat hadd ick wel gevrieest: Corôsi.
tryn
Ist noch varde?
hanneken uyt
1065
Nieent, noch ene scheut weeghs, en hondert passe. Siet,
Doôr sied' alree va verr, de maste. Weette niet
Hoe dat ou vlagg is?
tryn
Jaeck, ick selse strack wel kenne.
Daer leijt ons schip. God danck datw' iens tot hier toe benne. -
Nou, fijn man, goeden dach, en groote grooten danck.
hanneken uyt
1070
Ten is gieen danckens waerd. hoe kraijgde nou en planck,
Om tscheep te rôken?
tryn
Ho dat kenn ick wel bestappe;
De schippers vrouwe doen 't wel sonder gangh of trappe:
Gedieuw.
hanneken uyt
'kwens ou goeij rust.
Sc. III.
hanneken uyt
hanneken uyt
'Kwill segge mette Man:
'Tsal e mirôkel zaijn soo se 't soo klaere kan.
1075
Ick bender af verlost, en van en veuijl temtôci;
Wa duvel, 'tvrouwken hadme sulcken goeijen grôci:
Ick wirt soo wonderlaijck. moôr 'tis nouw over, 'kmagh
Gô segge sonder sund men Liesbet goeijen dagh.
Sc. IV.
kees. tryn.
tryn
Sij roept soetjens
Kees. - Kees -. Kees, benje dood? wat duijcker, is dat slaepe!
1080
Kees, segg ick.
kees
Hou! - wie's taer?
tryn
kijck uijt. - siet de geck gaepe.
kees
Wat schortje? schaem je niet soo vroôgh en half voor dagh
Te loope bedele? Dat ick't noch ereijs sagh,
'Kmien dackje mit en honcks lantaren uijt sou lichte.1083
tryn
'Ken bedel niet.
kees
Wat dan? wat selje nou verdichte? -
1085
IJe grinnickter noch om, doej' honsfot? buijte boord,
Dat rae'ck jou as en vriend, meughje ghien Stockvis; voort.1086
tryn
Soet, Kees, siet watje doet: 'ken bedel niet.
kees
kedaere,
IJe selt, beghet, 'tschip uijt, all sou'cker voor plockhaere.
tryn
'Ken eis werentigh niet, ick gaefvje liever wat.
kees
1090
Ick jou mé, en voor eerst daer's en voet in je gat.
tryn
Maer siet wie datje't doet.
kees
Wie sou'cket doen? jou funne.
tryn
Kees, hoor ereijs.
kees
heruijt; 'kwilje'r gien tijd toe gunne.
tryn
Kees Krijnsse.
kees
Jae, dat's waer, soo hiet ick, wat roert't ijou?
Waer hebje dat ehoort? as rechts, hier kom ick nou
1095
Met soete wooretjes. Fielt, wilje niet vertrecke,
Den Baes leijt inde koij, en 'kdurf hem niet wel wecke,
Hij's wat ompasselick: maer, staeje me te stijf,
Ick weet wel beter raed, - hij heit beghet en wijf
En blancken duijvel! niet met hangden en met voete,
1100
Met klauwen, as en valck: maeckjeme langer moete,
Die sel ickj' an je gat gaen stoke.
tryn
Dat's gien noot,
De vrouw sel't me niet doen: kijck, ick ben naeckt en bloot,
En 'twijfjen is goed arms.
kees
Wat weetje't?
tryn
Sou'ckt niet wete?
S'heit me soo mennigh stick, jae vanner leckerst ete
1105
Van heur hangd inde mijn, jae, Keesjen, in men mont
Estoke.
kees
In jouw mont?
tryn
Jae, dats' hier selver stont,
Se souwt bekenne.
kees
Kom, ick selseje gaen rôpe:
Maer siet toe, leughenaer.
tryn
J' hoeft soo varr niet te loope,
Sij neemt den hoet af.
Hier isse. -
kees
Vrouw! - Tryn! - Vrouw!
tryn
Sus, houdje backes toe.
kees
1110
Maer Vrouw!
tryn
maeckt gien gespoock.
kees
maer Trijn, jouw malle koe,
Hoe siejer sus uijt?
tryn
Sus: 'kseltje wel iens vertelle
As 'tpas geeft.
kees
'kword schier geck, as ickj' in deuse velle
Sie proncke! benje 'toock? Vrouw benjet? benjet, Tryn?
Wat souwje 'twese! neen, 'ten ken niet meuglick zijn.
tryn
1115
Nou stille jij, 'tken wel.
tryn
Sus: hebje gien pissienci?
We hebbe nou gien tijd. as 'tquaed weer over is,
Dan sel ickje men storm verrek'ne. Segh bij ghiss,
Of Claes wel so vast slaept, dattickem niet sou wecke,
1120
Of ick en beetje van sen deke quam te trecke
En krôper bij te koij?
kees
Och jae, dat weet ick wel.
Ick preeckt'em gustre soo veul soopjes in sen vell,
En soo veul smoockjes toe, dat hijje sou vergete:
(Wangt Vrouw ('kken quaelick vrouw noch segge) ije moet wete,
1125
Der heit en lijdigh spull om jouw in 'tschip eweest)
'Kwill segge dat je wel vrijmoedelick en veest
Meught laete, songder seurgh. hij ken niet wacker worde
Voor middigh, dat gaet vast: en of hij soo wat morde,
Houwj' of je geck waert.
tryn
Braef! 'ksel ierst dit vuijle goet
1130
Gaen schodde van men naers, beneen in 't Ruijm.
kees
Dat doet.
kees
'ksel't Troortjen op gaen steke.1132
tryn
Daer leijt men werckedaeghse goet oock. brengt all mé.
Sc. V.
tryn.
Dat is en braeve knecht; wel, as 'tKees niet en dé
1135
Kweet niet hoe 'tlocke souw. Daer keumt hij.
Sc. VI.
kees. tryn.
kees
Hier's je goetje:
'Khebt Troortje toe e daen.
tryn
Ick danck je men goe Bloetje,
'Tsel te verdiene staen.
kees
Wat meughje segge, vrouw?
Maer je verstong flus wel wat dat ick segge wouw,
Doe'ck die quae woorde sprack: ije seltse niet gedencke,
1140
Nie waer, Moer?
tryn
Malle geck! Ick selje noch beschencke
Voor deuse niewen dienst, en voor den ouwe toe.
Genacht, ick magh niet meer, ick ben beget soo moe
Dat ick men tong uijt steeck, en 'tsangt valt immen ooghe.
Ick slaep schier daer ick stae - Kossje dit hemt wat drooghe,
1145
Het komt soo vochtigh, Kees, uijt die verbrutste kas
kees
Wel hoe, vrouw, wordje doll? ist arger asset was?
Wel heij! waer sou'cket vier ontsteken, in 'tvoorongder,
Daer Claes leijt? droom je, vrouw.
tryn
Jae'ck toch, en 'tis gien wongder.
Sij gaet beneden.
Sc. VII.
kees.
kees
Maer 'tsel wel wongder zijn, steil jij die man te vreên.
1150
IJ gut, Moer, kenje sulcke kunsjes? Gae jij heen.
IJe selt me kaer wel haest totten bongtwercker vinde.1151
Maer wat het't te beduijê, se worde strack weer vrinde
As 't Trijn verkurven heijt: Claes is goet, en sij loos.
Schabaet. wat roert'et mijn. kgae legge noch en poos.1154
859Yeês Kristes: in de druk vervangen door ‘ô mensse’.
862Ze is nog niet helemaal wakker. Wel beseft ze dat ze niet op het varende schip zit.
865Poort: ze herkent nu de poort van het nonnenklooster.
866winckels: werkplaatsen.
867Jeses: in de druk vervangen door ‘lieve’.
873Ugnerij: tovernarij (van ‘Unger’ of ‘Eunjer’, Hongaar, tovenaar).
875item: insgelijks.
888kernijck: kroniekachtig.
900reminiscentie aan Ovidius' Metamorfosen, waar Tiresias het geschil tussen Jupiter en Juno moet beslechten omtrent de vraag wie in de erotiek bevoorrecht is, de man of de vrouw.
901en vaen: ongeveer vier liter bier.
918'tstaeter slecht: vgl. aantekening bij vers 705.
922leâlike: op loyale manier.
925Sommier sommarum: summa summarum, slotconclusie.
951Met ... Heere: ze droegen de merktekens van verschillende landsheren, die door de beul waren aangebracht.
953Besteedsters: vrouwen die dienstboden besteedden (op hun plaats brachten); er kwamen vaak oneerbare praktijken aan te pas.
954Heijens: ‘heidenen’, zigeuners; de vrouwen droegen de kinderen op hun rug.
956gans: verbastering van ‘Gods’.
968kijck je niet uijt: als je niet uitkijkt (loopt het mis).
991avoese: op iemands gezondheid drinken (à vous: proost).
995Stiaert: staart (man). scheldnaam voor ‘Engelsman’; de oorsprong is onzeker. speke: speak.
996baij gans eleweke: ‘bij gods heilige week’; bastaardvloek; de heilige week is de week voor Pasen.
1003groen of geel: mannen waren in allerlei kleuren gekleed, vrouwen niet.
1022se beghint: in K 2 is de antimetrie opgelost: se schijnt vast op te gaen.
1030Poort: vanuit het Bierhoofd was ze vertrokken door een poort in de stadsmuur.
1031Sint Jeuris: de oude St.-Jorispoort vlak bij de St.-Joriskerk. Kaiserpoirt: de nieuwe St.-Jorispoort; keizer Karel reed hierdoor in 1545 de stad binnen. Kipdeurp: de Kipdorppoort bij de St.-Jacobskerk.
1037mient gien arg: bedoelt niets kwaads.
1040bizeart: vgl. Frans ‘bizarre’, parmantig.
1041Joffrouw: ‘jonkvrouw’, aanspreking van dame, mevrouw.
1053Crante: courrante nouvelle, ‘lopend nieuws’. In Antwerpen gaf Abraham Verhoeven op de hoek van de Cammersstraat en Lombardenvest vanaf 1605 vliegende bladen uit met berichten. In 1637 nam Hieronymus Verdussen die ‘krant’ over. Trijn was langs dat huis (thans dagbladmuseum) gekomen, vlak voordat ze het nonnenklooster bereikte.
1055ien is gien: zie aantekening bij vers 452.
1056oppen aer: ergens anders heen.
1057Klapperman: nachtwaker, hier dubbelzinnig: ‘de man die klapt’, die praat en nachtwaker is.
1083honcks lantaren: vgl. vers 237 ‘honde’; de hond werd geassocieerd met slaag.
1086Stockvis: stokslagen; stokvis werd met stokken murw geslagen.
1115wat pestelenci: bastaardvloek; vgl. de verzen 471, 514, 698 ‘wa ploôgh’ (plaag = pest).
1131gans selleweke: vgl. aantekening bij vers 996.
1132Troortjen: vgl. aantekening bij vers 430; hier de kleerkast.
1151bongtwercker: de bontwerker had een stok als werktuig.
1154Schabaet: wat maakt het uit? kgae legge noch en poos: na deze regel beëindigde Huygens op 27 september 1653 de klucht met een epiloog:
Na een week besloot hij er een klassieke komedie van te maken in vijf bedrijven.
Du verdeling in akten en scènes bracht hij nu pas aan.
Hoe 't af liep tusschen Claes en Trijn, is niet te weten:
Dat weet de schipper wel. [zijn ander luij secreten:
Daer'st niet goed talen nae. Die Mans en Vrouwen kent,
Kan dencken hoe het gaet in 'tbedd en daer ontrent:
En wat souw Trijn en Claes met kijven leggen malen?
De Vrede was in 'tland, den uijtslagh van Westphalen.
Du verdeling in akten en scènes bracht hij nu pas aan.
