Biografie Jacob Campo Weyerman 1

Verhalen over een beroemd ingenieus oplichter en diens stompzinnige slachtoffers: daar smulden Kerstemans lezers van. Verhalen waarin Kersteman het niet zo nauw nam met de grens tussen feit en fictie. Verscheidene malen verwijst hij wel, omwille van zijn geloofwaardigheid, naar zijn zegslieden, zijn bronnen.

In hoeverre men de anekdotes over Weyerman geloofde, weten we niet. Maar wel gaat hier het gezegde op: waar rook is, is vuur. Met andere woorden: Kersteman zal wel overdrijven maar er zit in zijn biografie een grote kern van waarheid. Bovendien, zo redeneerde men, zal een schrijver met zo'n lasterlijke pen wel meer op z'n kerfstok hebben dan alleen afpersingspraktijken.

Inmiddels is er een groot aantal biografische gegevens over Weyerman bekend. Niet in de laatste plaats is hijzelf er debet aan geweest dat we het relaas van Kersteman kunnen verifiëren (hoewel we ook auto-biografische gegevens altijd kritisch moeten bezien) 1.

Jacob Campo is geboren op maandag 9 augustus 1677 in het legerkamp bij Charleroi. Zijn vader heet Hendrick Weyerman, ruiter in het regiment blauwe garde van de Graaf van Portland. Of hij lakei is geweest, is niet bekend 2. Over zijn moeder, Elisabeth Sommerell, doen vele verhalen de ronde, mede dankzij Kersteman 3. In werkelijkheid is ze marketentster geweest; zo heeft ze haar toekomstige echtgenoot leren kennen. Jaren later wordt ze eigenaresse van een goedlopende herberg in Breda. Op 11 oktober 1676 vindt het huwelijk plaats van Weyermans ouders 4. Vanaf oktober 1680 woont de familie Weyerman in Breda. In 1695 overlijdt Weyermans vader, in 1723 zijn moeder.

In Breda neemt de jonge Weyerman naar eigen zeggen schilderlessen bij Ferdinand van Kessel. Van onmin met zijn moeder zijn geen gegevens

bekend 1. Wel legt hij het aan met de herbergiersdochter Catharina Snepp bij wie hij in 1703 een zoon krijgt 2. Nadat hij volleerd is, vertrekt Weyerman in 1704 als reizend schilder naar Londen om diverse schilderopdrachten in de wacht te slepen. Ook later, terug in zijn geboorteland, werkt hij als schilder in diverse steden. Af en toe haalt hij in zijn geschriften uit naar zijn opdrachtgevers, als die hem slecht betalen. Of hij in Rome is geweest, en daar bijvoorbeeld de Nederlandse schildersbent heeft opgezocht, is niet bekend. Verder weten we dat hij in Frankrijk is geweest en - vaker en langer - in Duitsland.

Behalve met schilderen houdt Weyerman zich ook bezig met schrijven. Zijn eerste toneelstukkenverschijnen al spoedig. Daarnaast is hij actief in de kunsthandel, waarvoor hij enkele malen de Noordzee oversteekt.

In 1720 laat hij de eerste aflevering van de Rotterdamsche Hermes in druk verschijnen, zijn eerste satirische tijdschrift uit een lange reeks. Twee jaar later krijgt hij een verhouding met Adriana Simons-de Visser, met wie hij enige tijd samenwoont. Hij trouwt met Johanna Ernst 3, in 1727, bij wie hij al twee zoons heeft. Drie jaar later wordt zijn enige dochter geboren. Zijn financiële positie is intussen dermate verslechterd, en het aantal schuldeisers zo toegenomen, dat hij de wijk neemt van Amsterdam naar de vrijplaats Vianen. Hij gaat gewoon door met zijn schrijversactiviteiten: een historische werk als De Leevens van paus Alexander VI en zyn zoon Cesar Borgia, de criminelebiografie Levens byzonderheeden van Johan Hendrik, Baron van Syberg, de ‘pilot’ over Viaanse oplichters Den

voorlooper van de kronyk der bankrotiers, en tijdschriften als de Adelaar, de Talmud en de Laplandsche Tovertrommel. Als een tijdschrift niet loopt, stopt hij en begint een nieuw. In een andere formule, met een andere naam.

In zijn geschriften nagelt Weyerman bij herhaling anderen aan de schandpaal. Tegen betaling kunnen zijn slachtoffers dit voorkomen. Dit is onder meer het geval bij weduwe Anna Bruinsteen wie het twee zilveren kandelaars kost. Deze chantagepraktijken leiden tenslotte tot zijn arrestatie (1738) en veroordeling (1739) tot levenslange opsluiting in de Gevangenpoort te Den Haag. Daar houdt hij zich bezig met schrijven en schilderen om zo de kost te kunnen verdienen voor vrouw en kinderen. In 1747 is Weyerman overleden.