[p. 233] De Post van den Helicon. No. 30 Deeze Brief enz. is mij ter plaatsing toegezonden Mijnheer Mercurius! Wanneer het sentimenteele nu eens, gelijk het naar mijn inzien er al zeer wel naar begint te gelijken, van onzen Dichterlijken bodem zal verdreven zijn - Wat dan? Ik, die geheel anders er over denk dan de Nieuwe Nederlandsche Bibliotheekschrijvers, ben niet van gedachten, dat het sentimenteele alleen een schrijftrant is; maar in tegendeel: dat het in de source, in den geest van den Auteur schuilt; en daarom geloof ik, dat men na 't gemis er van, iets anders in de plaats nodig heeft - ten dien einde zend ik hier nevens een staaltjen van een' geheel anderen genie, mij onlangs ter hand gekomen; en om zijn singulariteit door mij afgeschreven, 't geen ik, om dat weinigen het Laplandsch verstaan, uit die taal in 't Hollandsch overgezet, u ter plaatsing in uw Weekblad toe zende. Ik ben   Zo wat half en half uw Vriend D.D.   [p. 234] Yrwin en Fredebag  *  of de steenrotsklip. Uit het Laplandsch.  F. Wat zuchtge, ô Yrwin, aan mijn borst?           Van wellust? Neen, van smart!  Wat wolkjen drijft er in uw oog,           Als ik u druk aan 't hart?  Ontbreekt er aan uw' heilstand iets?           Is u mijn min tot last?  Wat eischt, wat wil, wat wenscht uw ziel?           Wat klemt me uw arm zoo vast! -     E. Geminde! neen, ik wensch niets meer;           Uw liefde zij mijn deel!  Maar 'k weet niet wat voor somberheid           Beheerscht mijn' geest geheel.  Ik weet niet welk een voorgevoel           Van dreigend ongeval  Grijpt mij in al mijn leden aan:           Wat of ons maken zal! -     F. Ons naken? Yrwin! Aan uw zij'!           Daar ken ik geen gevaar!  De Hemel storte en brijzle mij;           Uw boezem is mijn baar!  Neen, Yrwin, neen, ons dreigt geen leed.           Mijn ziel getuigt het mij:  Zij huppelt in mijn smachtend hart.           Wat vreeze ik aan uw zij'! -     Zo spreekt de blonde Fredebag,           Daar ze in 't gekrulde gras  In de armen van heur' Bruigom zeeg,           En in zijne oogen las.  De zon, die nog een' flaauwen straal,           Door de avondkimmen schoot,  Verlichtte 't maagdlijk aangezicht           Met vurig blinkend rood. -	*  Frāddebäg; niet Vredebag, maar juweel der vrouwen Frädda beteekent vrouw. Trwin is schutter. Tr beteekend boog; win is man.
[p. 235]    Ach, Yrwin, zie, hoe gloeit de kim,           Terwijl het daglicht zinkt!  Wat overheerlijke avondglans           Waar meê de Hemel blinkt!  Gewis, dit stil, dit grootsch verschiet           Heeft iets ontzettends in.  De nacht koomt op, de schaduw klimt,           Kom, spoên wij naar 't gezin!     Het duister valt, de wijk is verr':           Wij zijn hier gantsch alleen.  Ja, Yrwin, ja, ik voel het ook.           Er waart iets om ons heen.  Iets gruwzaams hangt ons boven 't hoofd:           Het klamme zweet breekt me uit.  Mijn boezem beeft als schuddend riet:           Wat of dit toch beduidt?     Maar hoe, wat wil dit woest gelaat!           Ach, Yrwin, zijt gij 't wel?  Nog nooit heb ik u dus gezien:           Wat staan uw oogen fel!  Van waar dit gruwzaam steigrend haair!           Dat gapen van dien mond!  De loodverf die uw kaak betrekt!           Wat ziet ge dus in 't rond?         Omhels mij! ken uw Fredebag           Die aan uw' boezem hangt;      Die d'adem van uw hijgend hart           Op warme lippen vangt.      Wat doet gij? Yrwin, zijt gij 't nog?           Zijt gij 't, mijn Yrwin, gij!      Is 't droom? is 't zinbedrog? is 't spook?           ô Hemel, sta mij bij! -    [p. 236]    Zo spreektze, en ijst van 't monsterdier,           Dat in heure armen gromt;  Valt ijslijk gillend, ruglings neêr,           En blijft van schrik verstomd.  Geen Yrwin, neen, een Winterbeer,           Als zij zich wedervond,  Snoof met een' vreeselijken snuit           Om haren boezem rond.     Zij gilt, zij schreeuwt, zij vlucht, zij vliegt,           En voelt geen' grond in 't vliên!  Reeds is zij in heurs vaders stulp,           Maar waagt niet, om te zien.  Zij zit: zij zwijgt: men vraagt vergeefs:           Geen antwoord (wat men vraagt)  Wat haar, wat Yrwin is gebeurd,           Verkrijgt men van de maagd. -     Daar brengt men Yrwins opperkleed,           Zijn spriet, en leêren hoed  *  :  Deez', door een wolventand gescheurd,           En 't eerste, rood van bloed.  Nu twijfelt niemand aan zijn' dood.           Gewis, hij is geweest!  In weêrwil van zijn kracht, de prooi           Van eenig grimmig beest!     Nu gist men de oorzaak van heur' rouw;           Heeft deernis met heur' staat;  Neemt troost en teedre oplettendheên,           En zorg, en kunst, te baat.  Men vond haars minnaars sabelpels,           Zijn Walvisbeenen spriet,  En zoekt zijn overschot langs 't strand;           Maar beenders vindt men niet.	*  Hoed. Hrägel.
[p. 237]    Men werpt nochtans een' aardhoop op,           En richt, zijn' naam ter eer',  Een' dennenhouten staak daar naast,           En plant er zijn geweer.  De schoone ziet het zwijgende aan;           En, met een' woesten blik,  Dien niemand van heur huis verstaat,           Verraadt zij niets dan schrik. -     Dus zit zij twintig weken lang,           Geeft spraak, noch spraakgeluid,  En smelt in stomme tranen weg,           En treedt de hut niet uit.  Op 't laatst, daar niets vermogend is           Tot stilling van haar wee,  Voert haat heurs grijzen vaders zorg           Naar d'oever van de zee.     Nu koomt zij aan heurs vaders hand           Bij 't dorre strandgevaart',  Waar Thor  *  d'ontzachbren mokerstaf           Met staal en vuursteen paart.  Zij siddren op den drempelsteen,           Die voor den ingang ligt,  En heffen de oogen trillende op           Naar 't vormloos aangezicht.	*  Thor, de opperste Godheid der Laplanderen. Zijn gedaante was van ouds een oude boomstronk, waar in met een bijl eenige tekens van holle oogen, platten neus, en wijden mond, uitgehouwen waren. Zijn tempel stond (als hier en elders uit blijkt) voorheen aan 't strand, en was niet dan een open plein, met denneboomen omplant; dicht omheind, en met een' zwaren steen voor den ingang.
[p. 238]    De Priester leidt hen voor 't altaar:           Daar knielen zij in 't zand:  Hij vat de grove tooverbom  *  ,           Beschilderd door zijn hand.  Hij rommelt, draait hem over 't hoofd,           En suist den God in 't oor,  En smeekt hem voor de kranke maagd           Genaderlijk gehoor.     De vuurslag klinkt, de vonk springt af,           De Godheid hoort gebeên.  Hij strekt zich op de borst in 't stof,           Met uitgebreide leên:  De trommel rinkelt op zijn rug;           't Ontzag der Godheid groeit!  't Wordt aaklig in het heilig bosch           En 's Wichlaars borst ontgloeit.     De misdaad (bromt hij) treft het huis,           Dat d'onmensch schuilplaats gaf.  Heur wraak vervolgt en u en hem           Tot in den nacht van 't graf.  Het euvel beev' voor 's Hemels roê,           Waar 't op de zwakheid woedt.  Heur zaak is aller Goden zaak:           Zij vordren - menschenbloed.	*  De plechtigheden van den dienst van Thor en 't orakelvragen zijn, vrij overeenkomstig met het geen men hier vindt, afgebeeld in deGodsdienstplichten aller volken; waar men de tooverbom in deszelfs gebruik zien kan. De vuurslag bestaat in een' stalen ring en een' steen welken nevens een' houten hamer (de mokerstaf) aan 't Afgodsbeeld tot zijn gebruik opgehangen was. En het schijnt, dat het slaan van vonken voor een zichtbaarsteeken van de tegenwoordigheid der Godheid in zijn beeld gehouden wierd.
[p. 239]    De Wichlaar zwijgt: de tempel dreunt           Van 't gonzen van de trom  En 't heilig woord van d'offeraar,           Bant elk van 't heiligdom.  Daar gaat de droeve vader heen           Met zijn onredbaar kind:  Nu, beide spraak- en weezenloos,           En in hun misdaad blind.     De vader vouwt zijn handen saam,           En slaat het oog omhoog;  Ziet nu zijn droeve dochter aan,           En dan des hemels boog.  Ach hemel, zegt hij, neem dit hoofd!           Dit bloed verzoen' de schuld,  De bloedschuld, die mijn huis bevlekt,           Zo dit uw wraak vervult!     Mijn hart, mijn hand, zijn vrij van 't kwaad  *  ,           Mijn oogen, rein daar van:  Mijn eenvoud kent bedrog noch list,           Die iemand schaden kan.  En gij, mijn kroost! en, Yrwin, gij!           Waar zijn uw euveldaan?  Gij immers voelt u even rein,           Of - wat hebt gij begaan?     Hij sprak, en kust zijn dochters wang,           Van tranen thands doorgroefd:  En zet haar aan een' heuvel neêr;           Meer zinloos dan bedroefd.  Hij loopt verbijsterd om en om;      vMaar zonder oogmerk, om:  Nu, vloekende op zijn schuldloosheid,           En dan, op 't Godendom.     Een grimmige Ysbeer heft het hoofd           Van uit het bonzend meir,  Schiet toe, en valt met golven nats           Aan 's meisjens voeten neêr.  De grijsaart schrikt: het walvisbeen           Blinkt ijlings in zijn hand,  Snort weg, en boort door 't borstlig hair           In 's ondiers ingewand.	*  Kwaad. Palotati, misdaden, maleficia.
[p. 240]    Hij schreeuwt, treedt toe; en 't monster huilt,           En wentelt in zijn bloed.  Hij nadert, met de vreugde in 't hart,           Dat hij zijn telg behoedt.  Hij trekt het wapen uit de wond,           Maar, eer hij weder treft....  ô Wonder! 't dier verliest zijn' schijn,           Terwijl hij d'arm verheft.     Zijn muil, die gapend scheen naar moord,           Zijn breede snuit, versmalt;  Zijn borstels worden menschlijk hair,           Dat op zijn schoften valt:  Zijn klaauwen? - armen - strekt hij uit,           En toont een jonglings borst.  't Is Yrwin (hemel!) die daar ligt,           En d'arm nog opwaart torst.     't Is Yrwin (hémel) die daar ligt,           En in zijn' bloedstroom zwemt!  Die nog met machtelooze hand           Des grijsaarts handen klemt.  Ach, zegt hij, 'k heb aan 't lot voldaan;           Mijn onheil was verdiend:  Ik schudde 't menschlijk hart van mij;           'k Verried mijn' boezemvriend. -     Zo zegt hij; richt het hooft nog op;           Bezwaarlijk! stort, en sneeft.  Den grijsaart knikt het lijf, verstijfd,           Niet wetende of hij leeft.  Zijn dochter was versteend van rouw;           Hij zelf, hij werd een klip,  En beide strekken thands ten baak           Aan 't golvenklievend schip.     De zee besproeide sints hunn' voet,           En sneed hem af van 't land;  En sedert waagt geen misdaad  *  ooit           Zich zo nabij aan 't strand.  En sedert blijft de vriendentrouw           Bij 't menschdom ongeschend;  Want Yrwin en de Steenrotsklip           Zijn al wat leeft bekend.	*  Misdaad.D[...]uwé, eigenlijk boosartigheid, malitia.