II Een Trouwgeval

Van de uit Zeeland afkomstige jurist en literator Jacob Cats (1577-1660) zag in 1625 het Houwelick het licht. Hierin worden alle aangelegenheden die betrekking hebben op het huwelijk besproken. In 1637 verscheen het tweede grote werk van deze schrijver met betrekking tot de liefde en het huwelijk, getiteld 's Werelts Begin, Midden, Eynde, Besloten in den Trov-Ringh.

In de Trov-Ringh worden vertellingen, die in dichtvorm gesteld zijn, van commentaar voorzien in een aansluitend gesprek tussen de jonge, ongetrouwde Philogamus en de oude, wijze Sophroniscus. Onderstaande teksten stellen in het kader van het trouwen op te jonge leeftijd het probleem van de ‘nestelknoop’ aan de orde. ‘Nestelknoop’ betekent letterlijk het vastknopen van de broekveter van de man. Dat houdt in dat de man impotent kan worden bij zijn eigen vrouw. Als voorbeeld geeft Cats de geschiedenis van Martin Guerre die, te jong getrouwd, geen kind bij zijn vrouw kon verwekken tot hij van de nestelknoop werd genezen. Hoewel Sophroniscus toegeeft, dat het verhaal wat onwaarschijnlijk lijkt, gunt hij het toch het voordeel van de twijfel.

19Soph. Op een tijdt, goede Philogame, als ick in mijn jonckheydt in 20 Vranckrijck was, soo ghebeurdet schier soo haest ick daer aen-ghekomen 21 was, dat seker jongh paer volcx, inde ghebuerte daer ick my doen onthiel, 22 des nachts sigh liet bevestigē inde trouwe: en alsoo ick vraeghde 23 waerom sulcx by nachte en niet by dage en geschiede, wert my tot 24 antwoorde gegeven, dat het selve soo wert goet gevonden, om te ontgaen 25 het knoopen van den nestel, daer mede dese jonge lieden werden gheseyt 26 gedreyght te zijn; dewijle veel menschen van gevoelen zijn, dat voor der 27 Sonnen op-gangh dese spokerijen geen kracht en souden hebben: ofte 28 immers, datter des nachts niemandt (als de naeste vrienden) kennisse 29 van het trouwen en is hebbende. En alsoo ick vorder vraeghde wat dit was, 30 en hoe het in 't werck gestelt wert, is my vorder verhaelt van de ghene 31 die het schenen wel sekerlijck te weten, dat onder het trouwen, en als 32 de Priester aen de jonghe lieden de handen doet voeghen, yemant tusschen 33 beyden eenighe spoock-woorden mommelt, ende daer op een knoop inde nestel

34 leyt, hy daer mede den Bruydegom onbequaem maeckt om sijn Bruyt te 35 moghen ghenieten, zijnde even-wel de selve Bruydegom niet onbequaem 36 het gheselschap van andere vrouwen te gebruycken.

37Phi. Wel dunckt u dat dit afsoo kan gheschieden, en dat een boos-wicht 38 door quade kunsten soo veel soude vermeugen, even juyst ten aensiene van 39 het deel dat hem wettelick is toe-gevoeght?

40Soph. Mijn ghevoelen en soude misschien van geen groot bedencken hier 41 in wesen, dewijle wy (God moet des hoogelick gedanckt zijn) in onse. 42 landen des geen exempels en weten. En van andere landen, en wat aldaer 43 omgaet, en derven wy soo volmondelick niet spreecken, dewijle wy den 44 aert van de selve van langher hant niet wel en hebben doorgront. 45 Wy laten dan sulcx doen de ghene die des uyt ervarentheyt volle kennisse 46 zijn hebbende: onder de selve is Johannes Corasius, een groot 47 Rechts-geleerde, ende boven dat een wijs, ervaren, en gheleert man, 48 aen wien niet licht eenighe beuselingen in de handt zijn te steken: 49 dese seyt onder andere, van dit werck sprekende, in eyghen woorden 50 aldus: Ick soude alle dese dingen onwaerschijnelick oordeelen, 51 ten ware my, door ontalicke exempelen, vande waerheyt deser saken 52 daghelicx quame te blijcken. Bovendien soo getuygen gheleerde 53 Theologanten, midtsgaders de geestelijcke rechten, oock mede eenighe 54 oude Rabbijnen sulcx inder waerheydt te geschieden.

Een Trouwgeval

Vragen