‘Duizenden zonsopgangen, sterren, cirkels en bellen glansden en wentelden voor mijn ogen’, vertelt hoofdpersoon Harm uit De Harm & Miepje Kurk Story van Remco Campert aan het eind van het verhaal, als hij verkracht wordt door een feministe. Deze opmerking rekent op de bekendheid van twee van Hans Verhagens bekendste titels: Sterren, cirkels, bellen (1968) en Duizenden zonsondergangen (1971), dichtbundels. En bekend waren ze; van Duizenden zonsondergangen lag binnen een paar maanden na verschijnen, de derde druk al in de winkel, een daverend succes voor lang niet altijd gemakkelijke poëzie.
Je kunt zeggen dat Hans Verhagen de wind mee had voor de ontvangst van zijn bundels, maar hij heeft die wind voor een gedeelte zeker ook zelf aangeblazen. Vooral dan als televisieprogrammamaker van bijvoorbeeld het taboe-doorbrekende Hoepla en het trendsettende Het Gat van Nederland. In zekere zin markeren die twee programma's, net als de twee genoemde bundels uit respectievelijk 1968 en 1972 Verhagens overgang van zakelijkheid naar romantiek.
Als jongste telg van het neo-realistische tijdschrift Gard Sivik leek hij zich aanvankelijk sterk tegen de geijkte lyrische inslag van poëzie te keren. Een gedicht, zo lyrisch als de volle maan / van een barakkenkamp, schreef hij in zijn debuut Rozen & motoren (1963). Hoe moet je dat nu lezen? Als propaganda voor nieuwe zakelijkheid of nieuwe romantiek? Het heeft bij Verhagen misschien nooit echt ver uit elkaar gelegen, zelfs niet toen hij vanuit het isolerings- en concentreringsprincipe verzen schreef die er als flarden tekst uit leer- en handboeken, prospectussen, folders en andere alledaagse uitingen van de welvaartsmaatschappij uitzagen.
Het bekendste voorbeeld daarvan is wel de cyclus ‘Kanker - Cancer - Krebs’ waarin hij dichtte: Een pijnloze knobbel / kan onheilspellender zijn / dan een pijnlijke. Een nuchtere waarheid waarachter veel sentiment schuil kan gaan. Nadat hij verder nog regels had gemaakt als Overdreven strak van struktuur, dus eindeloos interpretabel, / lijkt deze proeve van totale poëzie bij voortdurende herlezing / op waarheid te berusten kondigde Verhagen in de slotcyclus van Sterren, cirkels, bellen zijn terugkeer naar de romantiek aan, of liever gezegd die naar de
De Nederlandse redacteuren van Gard Sivik, van l. naar r.: Hans Sleutelaar, Armando, Hans Verhagen en C.B. Vaandrager.
Een dichter - de schrijfmachine waarin
de schoonheid van het leven wordt bezongen
Soms kan je geen mond van een mikrofoon
onderscheiden, geen geestelijk leven
van een televisieprogramma
Dichter? soms weet ik werkelijk niet
of ik nu zwijgen moet of kijken
Cyclus gedichten door Hans Verhagen, gebundeld in Sterren, cirkels, bellen (1968).
vorige
