Noodig een anderen Brahmaan uit, ik ben vandaag bezet. - En toch, helaas, het is al zoo ver met mij gekomen, dat ik door de eerste de beste mij moet laten uitnoodigen, om althans iets te eten te krijgen. Ach, ongelukkige Maitréya, hoe was dat vroeger anders! Vroeger, toen mijn vriend, de edele Carudátta nog rijk was, werd hier dag en nacht gebraden en gekookt, dat alles vol hing van etenslucht. Ik was neergezeten aan de deur van het binnenhuis met wel honderd schoteltjes om mij heen als een schilder en om de beurt doopte ik er mijn vingers in en schoof ze weer terug. Als een stier op het marktplein stond ik te herkauwen. En nu? Mijn vriend is arm geworden, den ganschen dag zwerf ik rond naar alle kanten en 's-avonds keer ik hier terug om te overnachten als een doffer naar zijn til. Zie, daar komt hij aan om de huisgoden het offer te brengen.

Hé daar, menschen! een speler gaat op den loop met een schuld van tien goudstukken! Grijpt hem, grijpt hem, houdt den dief!

Dat ellendige spelen, dat vervloekte dobbelen, dat eeuwige verzot zijn op het oogengetal! Ik ontvlucht het en het pakt mij, ik verafschuw het en het laat mij niet los. Zoo ook vandaag weer, de speerworp heeft mij doodelijk getroffen als met een krijgsmanslans en de ezelsworp heeft een jong geworpen, dat een monster was en een gruwel om aan te zien. En daarom, toen ik den bankhouder verdiept zag in een lange berekening van wat ik in een kort oogenblik was kwijt geraakt, ben ik weggevlucht

en de straat opgeloopen. Maar waar nu naar toe, wie helpt mij verder? Wacht, terwijl ze mij zoeken, ga ik hier met omgekeerde voeten naar die leege nis toe en stel het godenbeeld voor.

Menschen, een speler is aan den haal met tien goudstukken, grijpt hem, grijpt hem, houdt den dief! Waar is hij gebleven, die bedrieger van eerlijke menschen, waar is hij heen gestrompeld en gestruikeld in zijn angst, die schande van zijn gezin?

Hier heeft hij geloopen. En hier houdt het voetspoor op.

Een omgekeerd voetspoor, achterstevoren, en naar de nis met het godenbeeld? Wel, hij is er achteruitloopend naar toe gegaan! geeft den speler een veelbeteekenenden blik Een mooi godenbeeld, zoo aandachtig en zoo vroom en zoo bijzonder natuurlijk!

Wat is het voor een beeld? van hout?

Wel neen, van steen, van echte steen, zwaar en hard en koud om aan te voelen; een mooi beeld en bijster natuurlijk. Maar kom, laten we hier een spelletje maken.

Het is mijn beurt.

Neen, mijn beurt!

Neen, mijn beurt!

Aha, daar hebben we den vent!

Zie zoo, nu voor den dag met je tien goudstukken, schavuit!

Edele Heer, ik zal u betalen.

Onmiddellijk dan.

Onmiddellijk? dat zal moeilijk gaan. Ik buig nederig mijn hoofd en vraag ootmoedig om een klein uitstel. zij slaan hem Houdt op, houdt op, ik zal betalen.

Vooruit dan.

Maar dan moeten jullie allebei me de helft kwijtschelden.

In vredesnaam, maar betaal.

Dus UEdele schenkt mij de helft vrij?

Ja.

En u schenkt mij ook de helft vrij?

Ja, ik ook.

Twee halven maken één heel; tweemaal de helft kwijtgescholden is heelemaal kwijtgescholden en dus...

Geestig uitgerekend, maar nu laat ik je niet weer los, voor je betaald hebt en wel de volle som, betalen zeg ik je.

En waarvan zou ik betalen?

Verkoop dan je vader.

Mijn vader is zoek, al van voor mijn geboorte af.

Verkoop dan je moeder.

Die is uitgeleend sinds haar laatste huwelijk.

Verkoop dan je zelf.

Dat is een inval! tot het publiek. Wie der Heeren biedt er geld op mij? Het is ten behoeve van dezen besten braven speelhuishouder. Daarom niet allen tegelijk. U mijnheer! Waarvoor ik te gebruiken ben? Voor knecht, mijnheer, om u te dienen. Niet? U dan, mijnheer? Boodschappenlooper zal ik wezen, loopen zal ík als de beste, loopen, loopen...

Houdt den dief, houdt den dief!

Zoo is de meester door het Niet vermeesterd! tot Maitreya Zeg eens, kraaipootschedelkop, kwajongen van een Brahmaan, doe uit mijn naam aan den schooier Carudátta de volgende boodschap: deze bajadere, dit meisje, met goud getooid, met juweelen versierd als een tooneelspeelster, die zich heeft uitgedoscht voor een rol in een heldendrama, deze Vasantaséna met name, is op u verliefd, sinds zij u gezien heeft in den tempelhof van Kama. En terwijl wij met geweld haar trachtten te winnen, is zij uw woning binnengevlucht. Als gij haar nu goedschiks wegstuurt en zonder proces uitlevert, zal er eeuwige vriendschap tusschen ons zijn. Maar als gij haar niet afstaat, zal er tusschen ons vijandschap wezen tot in den dood. En denk er aan:

Dat moet je netjes zeggen en vlug zeggen en zoo duidelijk ver-

staanbaar, dat ik het hooren kan op de duivetil van mijn paleis. En als je dat niet opzegt, zooals ik het wensch, dan zal ik je kop kraken als een okkernoot tusschen twee deurscharnieren.

Ik zal het zoo bezorgen. af

Slaaf, is de meester werkelijk heengegaan?

Ja, Heer.

Laten wij dan maken, dat wij gauw wegkomen!

Neem dan het zwaard, heer.

Houd gij het maar!

Wel neen, hier is het, grootmogende Heer, neem het toch aan.

Dit meisje hier, deze Vasantaséna met name, is op u verliefd,

sinds zij u gezien heeft in den tempelhof van Kama. En terwijl wij met geweld haar trachtten te winnen...

‘Te winnen met geweld’: die woorden eeren.

... is zij uw woning binnengevlucht. Als gij haar nu goedschiks wegstuurt en zonder proces uitlevert, zal er eeuwige vriendschap tusschen ons zijn. Maar als ge haar niet afstaat, zal er tusschen ons vijandschap wezen tot in den dood.

Vriend Maitréya, neem

O, wel bedankt!

Waar, waar is de jonkvrouw?

Lomperd, zijt ge zoo opgewonden, dat ge niet ziet, dat ze vlak voor u staat?

Jonkvrouw, ik groet u.

Ge ziet er vroolijk uit, Karnapúraka, wat is er voorgevallen?

Ge hebt wat gemist, jonkvrouw, dat ge vandaag de heldhaftigheid van Karnapúraka niet met eigen oogen gezien hebt.

Wat is dat wel geweest, mijn vriend?

Luister slechts. Die kwaadaardige olifant van u, de zuilenbreker

bijgenaamd, had zijn paal verbrijzeld, zijn kornak gedood en was de hoofdstraat opgeloopen. Dat was een opschudding! en een geschreeuw: haal de kinderen weg, klim de boom in, kruip het dak op, zie je niet, dat hij hier op aan komt. Voetspangen raken los, gordels met juweelen bezet scheuren, armbanden van parels breken stuk en de dolle olifant, met slurf, met pooten en met slagtanden dompelt hij zich in de stad als in een bloeiende lotosvijver. Een bedelmonnik komt hem in den weg. Staf, drinkensnap, etensschotel vallen hem uit de handen, hij zelf wordt opgetild en op de slagtanden geworpen en al het volk roept, o God, hij wordt vermoord!

En niemand verroerde zich? O, de lafaards!

Stel u gerust; de jonkvrouw gelieve te luisteren. Toen, ziende dat hij, een losgerukte ketting meesleepende, den bedelmonnik ophief en tusschen zijn tanden greep, heb ik, Karnapúraka, of neen, uw slaaf, mejonkvrouw, door u met kluiten rijst gevoed, heb ik van de markt een ijzeren staaf weggepakt en heb het beest toegeschreeuwd en er op losgeslagen, op den olifant, die er uit zag als de top van een rotsgebergte, geslagen, geslagen, totdat hij den monnik los liet van tusschen zijn tanden uit.

Mooi zoo, Karnapúraka, mooi zoo. En wat toen?

Toen liepen allen te hoop, dat de heele stad overhelde als een ongelijk geladen schip en allen riepen: bravo, Karnapúraka, bravo! En toen, jonkvrouw, was er iemand, die zich eerst de plaatsen betastte, waar men gewoonlijk zijn juweelen draagt, en toen dat

tevergeefsch was, naar den hemel ziende en diep zuchtende, heeft hij mij ter belooning dezen mantel omgeworpen.

Ruikt die mantel ook naar jasmijn?

Jonkvrouw, hij ruikt zoo naar den olifant, dat ik geen andere lucht kan onderscheiden.

Kijk dan eens naar het naamteeken.

Hier staat het, lees het zelf. reikt haar den mantel aan

‘Den eedlen Carudátta's eigendom.’

Wat zegt ge, Karnapúraka, staat de mantel de jonkvrouw niet goed?

Hm, ja, dat schikt wel, zoo tamelijk.

Karnapúraka, hier hebt ge een belooning. geeft hem een sieraad

Prachtig staat u die mantel nu, overheerlijk! wil gaan

Karnapúraka, waar is de edele Carudátta op dit oogenblik?

Langs denzelfden weg is hij naar huis teruggekeerd. af

Zeg mij, geachte, wie is die man met een lakenschen rok bekleed en overladen met een wonderlijke verschiedenheid van juweelen; wiegelend en met draaiing van ledematen drentelt hij op en neer.

Dat is Vasantaséna's broeder, edele.

Hoe vreeselijke kastijdingstraffen moet hij hebben doorgemaakt

in zijn vorige leven om tot belooning te worden herboren als de broeder van Vasantaséna! En toch, - neen, al straalt hij ook van sieraden en al glimt hij van olie en welriekende zalven, toch moet men hem schuwen als een tulpenboom, die gegroeid is op een begraafplaats. Maar zeg mij, geachte, wie is die vrouw in een gebloemden, mantel op een hoogen zetel gezeten, de voeten, glibberig van olie, in een paar muilen gestoken?

Dat is de moeder van onze jonkvrouw, edele.

O hé, wat heeft die onreine heks een omvang van lichaam! Die is bepaald vooraf in huis moeten gebracht worden, als een godenkolossusbeeld, voordat men er aan denken kon een deur te gaan bouwen.

Ge moogt ons moedertje niet zoo beschimpen, ze heeft de derdendaagsche koorts.

O, heilige derdendaagsche koorts, straf ook mij met zulke zegeningen!

Slavinnendochter, dan was het beter dat zulk een opgeblazen dikzak stierf, dan was er een smulpartij voor wel duizend hongerige jakhalzen. Maar waar blijft uw meesteres?

Wat een hebzuchtig vrouwspersoon, en hoe onvriendelijk! Zoo maar, zonder een woord van dank heeft ze het parelsnoer aangenomen en opgestoken. In al haar overvloed heeft ze nog niet gezegd, Maitréya, rust wat uit, drink een glas water. Mocht ik van die slavinnendochter het aangezicht nooit weer te zien krijgen. Terecht wordt er gezegd:

Laat ik toch zien, dat ik mijn vriend af breng van zijn neiging tot bajaderen. Hij gaat de veranda op. Heil u, het ga u wel!

Welkom, vriend Maitréya. Hoe staat het met de zaak?

De zaak is verloren.

Heeft zij het snoer niet aangenomen?

Als dat eens waar mocht wezen! Haar hand, teeder als een pas ontloken lotosplant op haar kostbaar voorhoofd leggende, heeft zij met een edelen zwier het aangenomen en het mij af handig gemaakt.

En hoe zegt ge dan, de zaak is verloren.

Dat is nog al duidelijk. Voor een poover kistje van niemendal, dat wij niet hebben opgegeten, dat wij niet hebben opgedronken, maar dat de dieven hebben weggehaald, heeft ze ons een parelsnoer ontfutseld, dat het puik is der vier oceanen. En op den koop toe, heeft ze haar vriendin een wenk gegeven en haar gezicht met een slip van haar kleed bedekt en mij hartelijk uitgelachen. En daarom val ik u, als Brahmaan, te voeten en smeek u nederig, wend uw geest af van die neiging tot bajaderen. Vriend, zulk een vrouw is als een aardkluit, men raakt ze niet weer kwijt als ze eenmaal in den schoen is gekomen en bovendien:

Vriend, genoeg van die vermanende woorden. Word ik niet door mijn omstandigheden zelve in toom gehouden? Is er niet gezegd:

ter zijde Voor geld ja, en voor niets anders zijn ze te winnen. luid Heb ik niet van haar afgezien, omdat de fortuin van mij heeft afgezien?

Hij ziet naar den hemel op, hij zucht... Terwijl ik hem wilde terughouden, merk ik dat ik zijn verlangen nog heb doen toenemen. Er wordt dan toch wel terecht gezegd: ‘Dwars van zin is de min, zij gaat tegen alle wijsheid in.’ luide En, vriend, ook heeft zij nog gezegd: ‘Bericht aan Carudátta, dat ik vanavond hem bezoeken wil.’ Ik maak er uit op, dat zij het parelsnoer niet mooi genoeg vindt en dat zij er iets anders voor komt vragen.

Laat haar komen, vriend, zij zal bevredigd heen gaan.

Ik ben nat tot op mijn rug van den regen en koud van de wind

tot in het merg van mijn beenderen. En dan word ik uitgestuurd bij dit weer met een boodschap van niemendal: zeg aan den edelen Carudátta, dat zij vanavond komen wil. Alsof daar zoo'n haast bij was. Kijk, daar zit hij; en daar is zoowaar ook die kwajongen van een Brahmaan. Wacht, ik zal me bij hem eens eerst aandienen. gooit met een kluitje naar Maitreya

Wie is dat? Kijk, daar is Kumbhílaka. hij daalt in den tuin af. Wees welkom, Kumbhílaka, en kom binnen.

Edele, ik groet u.

Vertel eens, waarvoor kom je bij zulk weer en in donker hier?

Zij, zij, zij!

Wie, wie, wie?

Zij, zij!

Slavinnenzoon, wat doe je toch als de voorlooper van een Koning, die aldoor uitroept, op zij, menschen, op zij, op zij!

En jij als een eentonig vogelstemmetje, wiedewiet, wiedewiet.

Zeg het dan.

Komaan, je moet er eens naar raden. In welk jaargetijde loopen de mangoboomen uit?

In den zomer.

Wel neen, wel neen.

Wat zal ik dan antwoorden? Laat ik het aan Carudátta gaan vragen. luid Wacht hier een oogenblik. gaat naar Carudatta Vriend, ik moet u eens wat vragen; in welk jaargetijde loopen de mangoboomen uit?

Domoor, in de vasanta!

Domoor, in de vasanta!

Pas op, nu komt de tweede vraag. Wie zingt er in de dorpen van de veiligheid?

Wel, de stadswacht.

De stadswacht in de dorpen? Neen vriend, weer mis, weer mis.

Ik begrijp er niets van. Kom, ik zal het nog eens aan Carudátta vragen. luid Heer, wie zorgt er voor de veiligheid in de dorpen?

De sena, vriend.

De sena, slavinnenzoon.

Voeg nu die twee bij elkaar en spreek ze vlug uit.

Sena Vasanta.

Omgekeerd, omgekeerd.

Sena Vasanta.

Domoor, de onderdeelen moet je omkeeren.

Sena Vasanta.

Ach neen, de onderdeelen van het woord!

Vasantasena!

Eindelijk. Welnu, die is op komst. Bericht aan Carudátta, dat zij op weg is, dat zij al zoo goed als hier is. Kan ik dat aan u overlaten?

Ik zal het zeggen. Kumbhilaka af Heer, er komt een schuldeischer om u te manen.

Hoe komt er tot ons huis een schuldeischer?

Hij staat al bijna aan de deur. Aanstonds komt Vasantaséna en heeft bericht vooruit gestuurd.

Mijn waarde, nooit hebt ge blijder boodschap gebracht. Kom, laten we ons op haar bezoek voorbereiden.

Vriend, ga eens hooren, wie daar is.

Zooals u beveelt. hij daalt in den tuin af. Heil u, jonkvrouw!

Ik groet u, Edele! tot den hoveling Meester, deze schermdraagster staat u ten dienste.

Handig bedacht om mij mijn afscheid te geven. luid Zoo zij het, geachte Vasantaséna. hoveling en schermdraagster af.

Maitréya, waar is uw speler?

Daar mag mijn meester zich wel door gevleid voelen, dat zij hem een speler noemt. luide Hij is thuis, geachte, treed binnen.

Wat moet ik zeggen, waarmee hem begroeten?

Zeg: speler, brengt de avond u geluk?

En verder? hoe vervolg ik het gesprek?

Dat wijst het oogenblik u zelf wel aan.