Het schilder-boeck


auteur: Karel van Mander


bron: Karel van Mander, Het schilder-boeck (facsimile van de eerste uitgave, Haarlem 1604), Davaco Publishers, Utrecht 1969  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

Het leven van Ioannes Stradanus, uytnemende Schilder, van Brugghe.

Ons Nederlandtsche Belgica, met de Steden haer Dochters, en heeft geen cleen oorsaeck hardlijck te bekijven de gierighe bloemvoerende schoone Florencen, datse haer onthoudt niet alleen de bloem in de Const van Sculptura, den Nederlandtschen Ioan de Bolognie: maer oock den uytnemenden Hans van der Straet, Schilder van Brugghe in Vlaender, die sy als loose Circe, smeeckende Calypso, oft tooverighe Alcina, uyt zijn Vaderlandt houdende, hy haer laet grijs en wit worden, ghenegen wesende oock zijn doot

[fol. 267v] origineel

gebeent tot haren roem verborgen te bewaren. Brugge, die hem voortbracht, en daer t'eerste licht zijn oogen is verschenen, behoudt evenwel soo veel roem, dat hy haer Borgher oft inboorling is, het welck hy is gheworden in't Iaer ons Heeren 1536. en also ick verstae, oorspronglijck uyt t'hoogh edel doorluchtigh huys van de kinderen van der Straet, welcker gheslacht uytgheroyt, verstroyt, oft in vercleeninghe is comen, om datse Ao. 1127. in S. Donaes Kerck te Brugge, ombrachten Carel de Goede, 13en. Graef, en 19en Forestier van Vlaender, als een die t'Graefschap onwetlijck soude hebben beseten. Hans dan, die men veel Stradanus noemt, hebbende van in Vlaender een taemlijck goet begin in onse Const, is ghereyst in Italien, en hebbende voor zijn woonplaets vercoren Florencen, heeft aldaer veel schoon wercken op t'nat en van Oly-verwe ghedaen. Hy heeft oock Vasarij in de sale van des Hertoghen Paleys, en in veel meer plaetsen, een groote hulp gedaen, en is door veel sulcke schoon oorsaken een uytnemende veerdigh Meester geworden. Hy heeft te Florencen in de Kerck van de Nunziata ghedaen een groot heerlijck stuck, wesende een Crucifix, daer de Krijghsknechten onder ander oock de spongie in een edick-vat nat maken oft doppen, gelijck dees ordinantie ghesneden is, en in Print uytcomt. Voor den Hertogh heeft hy gheteyckent veel patroonen van Tapijten, soo van de krijghen des Hertoghen Cosmij, en veelderley jachten, seer aerdigh en versierlijck van ordinantien, ghelijck wy dese dingen door Philips Galle, en ander, veel sien uytcomen. Ghelijckmen oock siet tweederley Passien, veelderhande Peerden, ghestaltigh na den aerdt van verscheyden Landen: Oock neffens Hemskercken begonnen wercken der Apostelen het heel ghevolgh, en veel meer ander dinghen, welcke die ons ghenoeghsaem aenwijs doen, en ghetuyghnis gheven zijnen overvloedigen cloecken gheest, soo in't ordineren der Historien, als in't stellen, en toemaken zijner beelden, met alderley omstandicheden der Const. Hy is nu dit Iaer 1604. een vry gheselle van 74. Iaren, en een cierlijck lidt in d'Academie van de Teycken-const binnen Florencen, levende in eenen stillen gerusten staet. In indien ons toecomender tijt Italien oft Hetrurien zijn lichaem onthouden moet, soo sal Vlaender ten minsten haer ghetroosten, sulck een besonder Brugghelingh te hebben ghehadt, die t'schoon Florencen met de bloemen zijner wercken noch schoonder wesen heeft toeghelangt.