Het schilder-boeck


auteur: Karel van Mander


bron: Karel van Mander, Het schilder-boeck (facsimile van de eerste uitgave, Haarlem 1604), Davaco Publishers, Utrecht 1969  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

Het leven van Gualdrop Gortzius, gheseyt Geldrop, Schilder van Loven.

Ghelijck als ick wel meer mach hebben verhaelt, dat het conterfeyten nae t'leven, wel het meeste deel van werck is, dat den jonge Schilders, oft ander in dese Landen voor valt, en dat om die oorsaeck, en om t'ghewins wille, veel hun daer toe meest, oft gantsch veronledigen: So ist ooc toegegaen met den wel schilderenden Gualdrop Gortzius, die men in't gemeen noemt Geldrop. Desen is gheboren gheweest binnen de Stadt van Loven in Brabant Ao. 1553. den welcken ghecomen tot ontrent zijn 17. oft 18. Iaren, Antwerpen in de Schilder-const seer gheruchtich wesende, is daer zijnen aenvangh van leeren comen doen, by Frans Vrancks van Herentals: van daer door des Meesters overlijden, oft anders, by den vermaerden Franciscus Pourbus, daer hy onder ander uytnementheyt in de Const, een overtreflijcke schoon voorbeeldt hadde, van te conterfeyten nae t'leven: dat hy Gortzius door vlijt, met goeden gheest soo in de Const ghevoordert heeft, dat hy daer eyndlijck is gheworden den Schilder van Duc de Terra Nova, met wien hy is ghecomen tot den Vrede-handel te Coelen, en is van dien tijt af altijt te Coelen blij-

[fol. 280v] origineel

ven woonen. Hy is een der uytnemenste Conterfeyters nae t'leven, die men te noemen weet: niet dat hy eyghentlijck alleen dit deel voor zijn schiet-teycken oft wit heeft, maer is oock uytmuntich en constich in te schilderen, ordinantien, en beelden, ghelijck verscheyden stucken van hem by den Liefhebbers, in verscheyden plaetsen te sien zijn. Tot Coelen, by Iohan Meerman, is van hem te sien een Diana, die seer wel geschildert is. Noch een schoon seer levende Susanna by Everhard Iabach. Noch twee schoone tronien, van Christus, en Maria, zijn oock te Coelen te sien, in de Const-camer van een geestlijck Heere en goet Const-beminder. Dese twee Figueren uytnemende wel gheschildert, zijn in twee platen ghesneden, door Crispian van de Passe, en comen uyt in druck. Noch is van Gualdrop eenen Euangelist seer wel en treflijck gheschildert, ten huyse eens Const-liefdigen, ghenoemt Iooris Haeck. Noch etlijcke uytnemende stucken, ten huyse van Frans Francken, en Iaques Mollijn, al binnen Coelen. Voort is van zijner handt seer constich ghedaen d'Historie van Hester, en Assuerus, en is te Hamborgh, tot eenen Const-liefhebber, genoemt Gortssen. Sijn wercken, bysonder de menichte der Conterfeytselen, en heerlijcke tronien van hem ghedaen, zijn seer overvloedigh, ghelijck nu Ao. 1604. zijnen vernuften goeden gheest, en weldoende constighe handt, noch daeghlijcx niet ledich en zijn, noch en rusten. Summa, hy heeft met zijn schoon vloeyende manier van wercken, veel ander, en ghemeen Conterfeyters, den ooghen gheopent, en verder doen sien als voor henen.