[p. 136]
I. Tooneel.
Ghrimoald, Hófmeester.
Hófmeester
1105
Ghy viert den breidel, Heer, te ruim an uw' weemoedigheidt.
Ghrimoald
't Gheval spuwt op my uit het bitterst zyner woedigheidt.
Bestraalt de ghulde zon, óft heeft hy ooit bestraalt,
Van daar hy 's mórghens rijst, tót daar hy 's avendts daalt,
Een vader, zo met ramp, en kommer overghooten,
1110
Als my, die, voor een uur, van dry doorluchte looten
Van mijne aaloude stam, twee zoonen, tróts van moedt,
En eene dóchter, wierdt gheliefkoost, en beghroet;
En nu de moordt van twee de vuurschaar der rechtvaerdigheidt1113
Ghebiedt te spannen, om den derden, na de waerdigheidt
1115
Van broêr- en zustermoordt, op t'óff'ren an hun ghraf,
Indien barmhartigheidt niet kreukt de strenge straf.
Ach zoon, en dóchter, die begheeven hebt dit leeven!
Ach zoon, die 't nóch gheniet; maar ook haast zult begheeven!
Hoe pijnt de liefde, die 'k u toedraagh, weederzijdts,
1120
Dit vaders harte, en própt mijn' boezem zo vol strijdts
Voor d'een, en d'andere, die elk staan na de zeeghe?
'k Ben 't einde raadts; en dit ghefólterdt hart, verleeghen
Met liefde teeghens liefd', scheidt onverrichter zaak!
Maar hoe, mijn hart, zult ghy dan weigheren de wraak,
1125
Die mijner kind'ren moordt afvordert van mijn' deeghen?
O neen: de liefde, die 'k hun toedraagh, streeft 'er teeghen,
En wil, dat zy haar' lust, tót walghens toe, verzaad',
En straf den moordenaar na waerde zyner daadt.
Maar magh 't u ook van 't hart, mijn hart, uw' stem te gheeven,
1130
Dat van een telgh, die haar van dry nóch is ghebleeven,
Uw' stam gheknót, en zo ghesnoeidt werd' van haar' kroon?
O neen; mijn' vaderliefd' pleit ook voor deezen zoon,
En brandt zo vuurigh, om hem 't leeven te bewaaren,
Als hen te wreeken. Ach! hoe prangen, hoe bezwaaren
1135
Mijn' ziel de leevende, en de doode, te ghelijk!
Deez' roepen, dat het Recht een billijk vonnis strijk'.
Die, dat men plaats ook der barmhartigheidt wil gheeven.
Deez' eisschen lijfstraf, en den moordenaar zijn leeven.
Die smeekt, om lijfsghenade, en berghing van dat pandt.
1140
Deez' wringen 't vinnigh zwaerdt der wraakzucht in de handt.
Die weederhoudt haar' arm, en doet haar' gramschap minderen.
Deez' schreeuwen, Vader, wreek de moordt van uwe kinderen.
Die bidt daar teeghen aan, spaar, Vader, uwen zoon,
Den stut uws ouderdoms, en erver van uw' kroon.
1145
Na welke zyde zal ik, onghelukkigh vader,
My wenden? Wien leen ik het oor? wiens ramp treft nader?
Wiens eisch volvoer ik? Ach, hoe is my 't hart beklemdt!
Hoe wordt mijn' bange bórst beneepen, en dus vremdt
Bestórmdt van tóghten, die elkander teeghenstreeven!1149
1150
'k Wil recht, ik wil ghenâ; 'k wil wreeken, 'k wil vergheeven;
'k Wil deez', en dien zijn' eisch voldoen, en niet voldoen.
Ay dul Gheluk, wat hebtghe op my dus fel te woên,1152
[p. 137]
En 't bitterste uwer ghal, met eene ghulp, te braaken!
Wat hadtghe in dit gheding, balstuurighe, te maaken
1155
My tót den Rechter, en mijn' kind'ren tót party?
Waarom zijn de vermoorde, óft de vermoorder my
Niet vreemdt? Hoe licht zou 't zijn, voor my, de moordt te wreeken
Op 't strengste, ófte uit ghenâ den moorder vry te spreeken?
Nu kan ik tót het een', nócht 't andere verstaan.1159
1160
Maar hoe, zal dan een zoon de schaal doen overslaan,
En zwaarer weeghen, dan een zoon, en dóchter samen?
De liefde tót een kindt, wiens zich mijn' ziel moet schaamen,
Zo meenighmaal haar schiet zijne ondaadt in 't ghedacht',
Heeft die, op 't vaderlijk ghemoedt, dan ghrooter kracht,
1165
Als tót twee kind'ren, die nooit dierghelijks bedreeven?
Helaas! stondt, voor de doodt des leevenden, het leeven
Van een der doode slechts te koop, mijn' liefde ghaf
Den wreeden moordenaar fluks over aan de straf.
Nu zou zijn' doodt hen niet alleen doen niet herleeven;
1170
Maar my nóch rooven hem, die over is ghebleeven
Mijn' ouderdom ten steun, het Britsche Koningdom
Ten Erfprins, en Prinsses Mathild' ten bruideghom.
Ach kinderen, die in de lente van uw leeven,
Daar aan, zo deerelijk, lijdt schipbreuk, wilt vergheeven
1175
Uw' Vader; dat hy u de wraak, welk' hem uw' doodt
Afvordert, weighert; dat hy kreukt het recht, uit noodt,
En, daar uw' onghelijk hem maant tót scherp verghelden,
Uw' broeder, en zijn' zoon, de misdaadt quijt wil schelden.
Helaas!
Hófmeester
Maar Vórst, heeft hy de moorden al beghaan?1179
1180
Waar zijn de tuighen? waar het blijk? wie klaaght hem aan?1180
Ghrimoald
Mijn' ghemaalin.
Hófmeester
Maar Heer, de waarheidt in 't gherichte
Vereischt twee monden, die den schuldighen betichten,
Twee monden, die door zucht van haat, nóchte eighenbaat,
Iets anders tuighen, als de zaak gheschooren staat.1184
1185
Hier noemtghe 'er nu maar eene, en die nóch daarbeneeven
Viellicht, door averechtsche inzichten aanghedreeven,
De waarheidt spaart, en gheeft een valsch ghetuighenis,
Belaadende een' met schuldt, die onbelaaden is.
Ghrimoald
'k Beken, nu ik het wel bezef, mijn' ghemaalinne
1190
Waar d'eerste stiefmoêr niet, die, loos en boos van zinnen,
Een stiefzoon hielp van kant, om haaren eighen zoon
Te plaatsen in den leegh ghemaakten zeeteltroon.
Hófmeester
En wie weet, óf zy zelf hierom uw' zoon, en dochter,
Door haaren zoon, niet heeft van 't licht beroofdt, en zócht 'er
1195
Ook deezen anderen van te berooven; waar 't
Niet door uw' komst belet gheweest, en in zijn vaert
Ghestuit een schelmstuk, zo vermeeten, en verbólghen:
't Welk, nademaal 't niet op dien voet heeft willen vólghen,
Zy, op deez' anderen misschien, met valscheidt, nóch
1200
Tracht door te dryven.
[p. 138]
Ghrimoald
Uw' vermoên op ghrondt steunt. Dóch
Indien 't zo light, zal haar, nócht hem, de straf niet missen,
Die zulk eene ondaadt past. Maar, om dit uit te visschen,
Wat dunkt u raadzaamst.
Hófmeester
Dat ghy aanstondts haalen laat
Uw' zoon, en ondervraaght hem, na den ghanschen staat,
1205
En omslagh van den strijdt.
Ghrimoald
Welaan, doet straks ghebieden,
Dat hy hier werd' ghebraght.
Hófmeester
Het zal terstondt gheschieden.
De Hófmeester, na dit zegghen, buiten gheghaan zijnde, keert voort weeder.
Prins Eduward, Heer, voor de poort der hófzaal staat,
En houdt zeer ernstigh aan, om u te spreeken.
Ghrimoald
Laat
Hem binnen koomen. Licht vermelt hy iet, welk' strekken
1210
Zal konnen, om 't bedrógh mijns ghemaalins t'ontdekken.
II. Tooneel.
Ghrimoald, Eduward.
Ghrimoald
Wel, wat begheertghe, zoon, van Vaderlief? wat is
Het, daarghe om komt?
Eduward
Dat ghy, uit de ghevankenis,
Mijn' broeder woudt ontslaan.
Ghrimoald
Hy heeft uw', en zijn' broeder,
En zuster omghebraght.
Eduward
Niet Vaderlief.
Ghrimoald
Uw' moeder
1215
Heeft zulks ghezien, en ons omstandighlijk verklaardt.
'k Denk immers niet, dat zy de waarheidt heeft ghespaart,
En mijn gheloof misleidt, met valscheidt, en met looghen.
Eduward
Toen Moeder, op 't gheschreeuw, ter kamer uitghevlooghen,
Liep na de hófzaal toe, van waar 't zijn oorsprong nam,
1220
Was ik 'er by, en vólghd' haar na, tót datze 'er quam.
Daar zagh ik zuster, reedts ter aarde neêrghezeeghen,
En haaren zoon, verwoedt met uitghetooghen deeghen,
En broeder Alarik, met dierghelijk gheweer,
Als felle kryghers, elk den and'ren ghaan te keer.
1225
Ik schreeuw, en moeder schreeuwt om bystandt, wat wy mooghen:
Tót broeder Trasimond, verbaast, komt uitghevlooghen,
En vraaght, waar 't is te doen? Dóch eêr hy trok van leêr,
En scheiden kon 't ghevecht, stort Alarik ter neêr,
Ghewondt van Fastarad, dien Trasimond, ontsteeken
1230
Van ghramschap, straks bespringt, om broeders leedt te wreeken.
[p. 139]
Naauw waarenz' handtghemeen, óf ghy, en 't hóf, hunn' strijdt....
III. Tooneel.
Ghrimoald, Trasimond, Eduward, Hófmeester, Lijfwacht.
Hófmeester
Heer Koning, hier 's uw zoon.
Ghrimoald
Hófmeester, zoek, met vlijt,
Na Fastarad, en breng hem hier anstondts, met wille
Ofte onwil; 't scheelt niet: gha, en zonder tijdtverspillen.1234
Hófmeester
1235
Ik voeghme op wegh, op dat ik 's Konings last volvoer.
IV. Tooneel.
Ghrimoald, Trasimond, Eduward, Lijfwacht.
Ghrimoald
Wel nu, ghy moordenaar van zuster, en van broêr,
Wat kont ghy brengen, welk uwe euveldaadt ontschuldigh.
Trasimond
Indien de Kooning zich verwaerdight, ons gheduldigh
Ghehoor te ghunnen, hy zal duidlijk speuren, dat
1240
Ik valschlijk wordt, van mijn' beschuldighers, bekladt.
Want wat brengt men te bord'? wat weeten zy te zegghen
Dat ghrondts ghenoegh heeft, om ten hals my op te legghen
De broêr- en zustermoordt, waar meê men my beticht?
Niets: óf het houdt gheen proef, en valt alsins te licht.
1245
Want, dat my wordt te last gheleght, van mijn' Stiefmoeder,
Hoe zy my, raazende, vondt vechten teeghens broeder,
Hoe ik hem wreedt vervólghde, als hy mijn slaghen mijdt,
Hoe zuster, tusschen bey, wou scheiden onzen strijdt,
En hoe 'k in 't eind', door haar' verhindering verwoeder
1250
Gheworden, eerst'lijk haar, en namaals mynen broeder
Hielp, door het zelfde staal, van kant, heeftze alles valsch
Verdicht, om 't schelmstuk, van haars zoons, op mynen hals
Te schuiven, dien ik zelf mijn' broeder, reedts verleeghen
Om bystandt, en 't ghevecht ontvliend', met blooten deeghen,
1255
Heb zien vervólghen, als een hongerighe leeuw,
Toen ik ter hófzaale in, op 't yss'lijk moordtgheschreeuw...
Ghrimoald
Mijn' Ghemaalin heeft ons 't heel anders voorghedraaghen.
Trasimond
Zijn Majesteit ghelieve, eens yder t'ondervraaghen,
Die by 't ghevecht was: hy zal speuren, met der vaert,
1260
Hoe ik de waarheidt spreeke, en zij die heb ghespaart.
Ghrimoald
Wie zijn die?
Trasimond
Eduward, en Stiefmoêrs kamenieren;
Ja Fastarad, haar zoon. Ik acht hem, van zo fieren
En eed'len inborst, dat hy, tót bezwaarenis
Des gheenen, dien hy weet dat ghansch onschuldigh is,
1265
Gheen valscheidt styven zal, schoon 't strekt tót zijn ontlasten.
Ghrimoald
Daar komt hy: houd u stil; ik zal hem ondertasten,1266
[p. 140]
En zien de waarheidt zelf te trekken uit zijn' mondt.
V. Toneel.
Ghrimoald, Trasimond, Fastarad, Eduward, Hófmeester, Lijfwacht, Hófknaapen.
Ghrimoald
Hofmeester, spoey u na mijn' ghemaalin terstondt,
En boodschap uit mijn' naam, dat, zonder eenigh beiden,
1270
Zij voor mijn' troon verschijne, en wil haar zelf gheleiden.
Hófmeester
Mijne yver t'uwen dienst steedts overboodigh staat.1271
VI. Toneel.
Ghrimoald, Trasimond, Fastarad, Eduward, Lijfwacht, Hófknaapen.
Ghrimoald teeghen Fastarad.
De moordenaar ontkent, hardtnekkighlijk, zijn' daadt,
En wilme, uit uwen mondt, zijne onschuldt laaten hooren,
Voorwendende, dat ghy, uit Koningsbloedt ghebooren,
1275
En eedel van ghemoedt, d'onnoozelen gheen schuldt,
Schoon tót uw achterstel, ten halze opschroeven zult.
En, alhoewel ik aan mijns Ghemaalins verklaaringe
Gheen twijffel sla; zo hebbe ik echter, ter bezwaaringe
Des schuldighen, en mijn' gherustheidt, u ontboôn,
1280
Op zijn verzoek; ten einde, al 't gheen hy, tót verschoon,
Te berd' kost brengen, ghy moght bondigh weederlegghen,
En voorts bekrachtighen, met eene, uw 's moeders zegghen.
Dies openbaar ons, hoe 't 'er meê gheschooren leidt.
Zijn' straffe 't vonnis vólght, en 't vonnis uw bescheidt.1284
Fastarad
1285
Gheduchte Vórst, der stamme, uit welke ik ben ghesprooten,
Der hooghe opvoeding, die 'k, van kindtsbeen, heb ghenooten,
Toonde ikme onwaerdigh, zo ik, valsch en laf van moedt,
Bezoedelde de ghlans van mijn doorluchtigh bloedt.
O neen. Nooit werd' mijn werk gheloochent van mijn' woorden.
1290
Dies weet, Heer Koning, dat uw zoon an deeze moorden
Niet schuldigh is.
Ghrimoald
Wie dan?
Fastarad
Uw' Dochter, die ik min,
En die haar broeder, in de plaats der Koningin,
Door 't Kaledoonsch ghewaadt verbysterdt, had doorsteeken,
Heeft mijn' verliefden arm gheport haar' doodt te wreeken?1294
Ghrimoald
1295
Zo hebt ghy dan mijn' zoon van 's leevenslicht beroofdt?
Fastarad
Hy had de schoone zon mijns leevens eerst ghedoofdt.
Ghrimoald
En vreesde ghy gheen wraak?
[p. 141]
VII. Tooneel.
Ghrimoald, Velleede, Trasimond, Eduward, Fastarad, Hófmeester, Hófknaapen, Lijfwacht.
Velleede
Wat is zijn' Majesteits believen,
Dat zy, in zulker ijl, my daghvaardt, voor haar' troon?
Ghrimoald
1300
De broêr- en zustermoordt, waar meê ghy mijnen zoon
Beticht hebt, wordt ten hals den uwen opgheschooven,
Met zulke blyken, die 't my dwingen te ghelooven.
Dies melt ons, óf ghy kont ghestadighen uw woordt,
Oft een verkeerden hebt beschuldight met die moordt.
Fastarad
1305
Vrouw Moeder, laat gheen veete, óft kinderliefde u rukken
Van 't spoor der Reeden, om de waarheidt t'onderdrukken.
'k Heb 't ghansch beloop der zaak den Koning, naakt en bloot,
Ontvouwen; schoon 't onsluit een toepadt na mijn' doodt:1308
Hy 's my een welkoom ghast; want nu 'k mijn' zielzon misse,
1310
Schaft my het blijdste licht maar droeve duisternisse.
Velleede
Ziet dan zijn' Majesteit haar' Ghâ voor zulk eene aan,
Die den misdaadighen beghunstigh vry te ghaan,
Verrukt door kinderliefde; en weêr, door haat onduldigh;1313
D'onschuldighen, met schuldt des schuldighen, beschuldigh.
1315
Zo heeftz' haar' ghemaalin ghesleeten onbekendt.
Nooit heeft zo vuil een smet mijn' zuiv're deughdt gheschendt.
Dies is 't, ontaarde zoon, onnut my toe te preeken,
Dat ik, beteugh'lende mijn' drift, zou waarheidt spreeken,
Als óf die waar' ghespaart. En schaamtghe u niet, met valsch
1320
Ghetuighenis (daar ghij, ten kóste van uw' hals,
Indien 't een vreemdt bestondt, uw' Moeder moest verschoonen)
Haar in haar aanzicht te bekladden, en te hoonen?
Zo lasterlijk een daadt verdiende, dat men 't quaadt,
Welkghe u berókkendt hebt, u overkoomen laat,
1325
En in uw' eighen vuil, rampzalighlijk, versmooren.
Maar mijn ghemoedt is al te preutsch, en hooghghebooren,1326
Om 't oogh te luiken aan uw' valscheidt, t' mijner wraak,
Den rechten toestandt te verdraayen van de zaak,
En haalen in den hals weêr d'eensghesprooken' woorden.
1330
De Koning weete dan, dat niemandt met die moorden
Behipt is, dan zijn zoon, die schandtvlek zyner stam.1331
Ghrimoald
Maar waarom vochten, toen ik in de hófzaal quam,
Met bloot gheweer, u zoon, en myne, als woede leeuwen?
Velleede
Hy, toegheschooten op uw 's Dóchters deerlijk schreeuwen,
1335
En ziend' haar' neêrgheveldt, uw' zoonen, dul ghestoordt,
Elkand'ren ghaan te keer; ley toe de broedermoordt
Te hinderen, en heeft terstondt van leer ghetooghen:
Dóch te vergheefs; alzo die dolkóp, door zijn pooghen,
In toorn ontsteeken, en aanvallend' met meêr kracht,
1340
Zijn ghruwzaam opzet heeft, te vaerdigher, volbraght;
En straks daar aan mijn' zoon, verwoedt, op 't lijf ghevlooghen....
[p. 142]
Ghrimoald
Schaamtghe u, halssterke, niet, dus valsch een tweeden looghen1342
Te dichten, tót ghestandt der eerste, en uw verschoon.
Staak eens al dit bedrógh, en, daar uw eighen zoon
1345
Zich schuldigh, en mijn' zoon kent vry, wil beeter spreeken.
Velleede
Mijn zoon, zeer heftigh met uw's Dóchters min ontsteeken,
En raazende van liefd', haakt staadigh na de doodt;
Sint, door het onderghaan dier zon, hy wierdt ontbloot
Van 't licht, welk hem alleen zijne ooghen kon verklaaren.
1350
Dies, willende uwen zoon ghrootmoedigh 't leeven spaaren,
Door 't zijne op t'ófferen, laad hy op zich zijn' schuldt,
En gheeft zijn' boezem bloot aan 's Vaders ongheduldt.
Ghrimoald
Verwaaten wijf, waar hólt uwe onbeschaamdheidt heenen?
Is dan alle eer, uit uw vervloekt ghedacht, verdweenen?
1355
En 't ghóddeloos ghewis verstókt, verstaáldt, versteendt,1355
Zo, dat u niet alleen gheen wroeghing nijpt van 't gheen 't
Alreets bestaan heeft, om onschuldigh bloedt te plengen,
En doen den Vader zelf zijn' eighen zoon ombrengen;
Maar voortslaat; en bedrógh en looghens, op bedrógh1359
1360
En looghens, stapelt, om dat ghruwlijk opzet dóch
Ten eind' te brengen? Waar 't niet nutter, datghe erkende
Uw' misghreep, en verzócht verghiff'nis, om te wenden,
Door die deemoedigheidt, van uwen hals nóch af
Myne aanghesteeken toorn, en uw' verdiende straf?
1365
Want daar light meerder blijk, dan Fastarads belydenis.
Daar zijn meêr tuighen, waar niet teeghen aan te stryden is.
Velleede
En wiens ghetuigh'nis roemt ghy dóch zo sterk, en hecht?
Ghrimoald
Onz' Eduwards, die t'zaâm met u quam by 't ghevecht.
Velleede
Een schoon ghetuighe, om mijn ghetuighnis te weêrspreeken!
1370
Zal dan met een bejaarde, in recht, zijn vergheleeken1370
Dus kleen een kindt, een wicht, welk naauwlijks ghoedt van quaadt
Weet t'onderscheiden?
Ghrimoald
Wis, D'onnooz'le jonkheidt ghaat,
En spreekt recht uit, hoe 't light gheschooren met de zaaken.
Velleede
D'onnooz'le jonkheidt is zeer licht wat diets te maaken,
1375
En klapt dan namaals, na dat voorschrift, ófte uit zucht.1375
Ghrimoald
Voor gheen van beiden maakt ons dit gheding beducht.
Bey zijn 't zijn Broeders; na wien zoud' hy overbuighen?
Velleede
Het zy, hoe 't wil: een kindt, en kan, nócht magh ghetuighen.
Ghrimoald
Hy zelf belijdt het. 't Kindt wordt niet alleen ghelooft.
Velleede
1380
Zijn welbemindes doodt heeft hem van brein beroofdt,
En doet hem yv'ren, om dat spoor haar na te treeden.
Maar 't schijnt, de Vórst heeft voor, zijn' zoon, met schijn van reeden,1382
Voor straf te vrijen, die 't rechtvaerdighe Ghericht,
[p. 143]
Voor broêr- en zustermoordt, zijn' handt, op 't strengst, verplicht
1385
Hem toe te dryven; en wil dies in twyffel trekken,
Wie 't is, die met dat bloedt, zijn' handen darde vlekken.
Ghrimoald
Hou op, hardtnekkighe, van alle uw' weederspraak.
Mijn ongheduldt, ontvlamdt tót yverigher wraak,
Gheen langer uitstel lijdt, en schoon ik meêr ghetuighen
1390
Heb, t'zynen laste; wil ik echter, dat ghy buighen
Dien wreev'len moedt, en hier, op staanden voet, de schuldt
Van uwen zoone, en uw verghrijp bekennen zult.
Velleede
Wil dan de Vórst, dat ik onnooz'len zal betyghen?1393
Hy zegghe 't gheen hem lust, en ghunne my te zwyghen,
1395
Zo 'k iets te berd' breng, 't welk met zijn' begheerte strijdt.
Ghrimoald
'k Zegh waarheidt, en ik wil, dat ghy die meê belijdt,
Of 'k zal aanstondts uw' zoon doen om het leeven brengen.
Velleede
En kreunt ghy niet bet, onschuldigh bloedt te plengen?
Ghrimoald
Onschuldigh bloedt, óft niet, het zal terstondt gheschiên.
1400
Dies spreek, óft wel mijn' wacht doorsteekt hem fluks.
Velleede
Indien
De Vórst beschooren heeft, zijn' zoon van straf te vryen,
Dat staat an hem; de mijn' hoeft daarom niet te lyen.
Ghrimoald
De mijne is vry van straf, onschuldigh aan de daadt;
En d'uwe lijdt met recht, handtdaadigh aan het quaadt;
1405
Beken dies schuldt, óft 'k zal hem, voor uwe ooghen straffen;
Daar uw' belydenis hem moght ghenâ beschaffen.
Velleede
De Vórst vergheef 't mijn' tong, zo zy niet lieghen kan.
Ghrimoald
Trouwanten trekt van leêr, en past op 't wenken van
Mijne ooghen....
Ghrimoald spreekt wyder iets zaft met zijne Lijfwacht.
Velleede ter zyden.
De Tiran pooght, door zijn' dreighementen,
1410
Mijn onverschrokken hart wat vrees slechts in te prenten:
Maar 'k merk, 't is veinzery. Dies blyve ik by mijn woordt.
Ghrimoald
Wel nu, belijdtghe uw' zoon, handtdaadigh aan de moordt?1412
Velleede
Mijn' tong is niet ghewoon, dan waarheidt, te belyden:
Dies vergh haar niets, Heer, dat daarteeghen moghte stryden.
1415
Ik hebze ontvouwen. Gheef nu mynen zoon de schuldt,
Oft spreek den uwen vry: ik draagh het met gheduldt.
Ghrimoald
Welaan, ik zal hem zijn' verdiende straf dan langen.
Trouwanten.
Velleede
Houdt. Helaas! hy heeft den steek ontfangen;
Ik kom te laat. Daar zijght hy neer. Mijn zoon, ach! ach!
Fastarad
1420
Ik vólgh mijn lief vernoeghdt: dies staak dit weegheklagh,
[p. 144]
En weest kloekhartigh. 't Quaadt ontvliedt nooit zijn' belooning.
Velleede
Vervloekte menschenbeul, vermoorder van uw Koning,
Verdelgher mijns gheslachts, verweldigher der kroon,
Verdrukker der ghemeente, en roover van mijn' troon,1424
1425
Moest nóch het lijk mijns zoons uw' troon ten rughsteun strekken,
En, met zijn bloedt, de schand' van uwen zoon bedekken?
't Is zijn verschoon alleen, en 't vesten van uw staf.....1427
Ghrimoald
Zwijgh, onbeschaamde, uw zoon heeft zijn' verdiende straf,
En ghy verdiende loon voor uw' bedrieghlijkheeden.
1430
Dies hou u stille, en stóp de vloedt dier lasterreeden,
Ofte ik weet raadt met u, en dien vermeet'len aart.
Hófknaapen, neemt het lijk, en draaght het kamerwaart.
Mijn' zoon bekleê mijn' zy. Hófmeester, wil ons vólghen,
Om t'overlegghen, hoe ik best, na zo verbólghen
1435
Een onweêr, huldighe ten nazaat mynen zoon,
En helpe wyders aan Mathildes trouw en troon.1436
VIII. Tooneel.
Velleede.
Balstuurigh lót, hoe looptghe ons teeghen!
Hoe onbesuisdt slaatghe ons voor 't hoofdt,
Met batsen weederspoedt, daar voorspoedt scheen beloofdt?
1440
Mijn toelegh niet alleen is tweemaals neêrghezeeghen
In 't voetzandt, zonder vrucht; maar (onverdraaghb're smart!)
Verwoedt my neêrgheploft op 't hart.
't Mislukken van de Tweelingbroeders
Te moorden, slaapende op hun bedt,
1445
Wierdt, toen men schadeloos daar af quam, licht verzet:
Maar dus mijn' zoon zijn' doodt, zelfs door 't beleidt zijns moeders,
't Welk pooghde een anderen op t'óff'ren aan zijn schuldt,
Te vórderen, breekt mijn gheduldt.1448
Vergheef my, waerde kindt, mijn zwyghen;
1450
Het pleite voor uw lijf en staf:
Daar 't nu, voor staf en lijf, u heeft ghestort in 't ghraf.
Maar zijt ghetroost, mijn' wraak, an 't wakkeren en styghen,
Zal met des moorders bloedt verheerlijken uw ghraf,
En lanks dien trap treên na mijn' staf.
1455
Maar wie zal best, ghedoemdt ter wraake,
Opruimen 't spoor ter zeeteltroon?1455-1456
De Dwinglandt streef voor uit, wiens voetstap vólgh zijn zoon,
De jongste sluite 't hek, en wil een drytal maaken,
Tót een zoenóffer, mijn vermoordt gheslacht ghewijdt.
1460
Mijn' wraak zich met gheen slechter lijdt.
Dóch zal 't my wel van 't harte mooghen,
Dat eenigh telghjen mijner stam,
Onze Eduward, die uit mijn leeven 't leeven nam,
Die voedsel, uit mijn bloedt, heeft, door mijn' borst, ghezooghen,
1465
Te scheuren van zijn' steel, te moorden met mijn' handt,
En óff'ren mijner wraak dat pandt?
[p. 145]
O ja, zy heeft de zucht van moeder1467
Gheheel ghedempt, en hy 's niet waerdt,
Dat hy, in 't leeven, van zijn' moeder, werd' ghespaart;
1470
Die, in het leeven, niet ghespaart heeft zynen broeder.
Ja, van mijn koninksbloedt is lang in hem de ghlants
Verdoofdt, door 't bloedt des Dwingelandts.
Heeft Prógne, om op 't verwoedst te wreeken1473
Haars zusters Philomeles schand',
1475
Door Thereus, haar ghemaal, gheknót van tong, en handt,1475
Haars Ytis strót doorboordt, zijn vleesch aan 't spit ghesteeken,
In keetelen ghezoôn, en, opghedischt, daar aan1477
Den Vader doen zijn' ghraaght' verzaân?
Heeft Atreus, om Mycenens kroone
1480
Te draaghen, en zijn huwlijksbedt,1480
Met bloedtschand' van Thyest baldaadighlijk besmet,
Den vader opgheschaft zijn dry onnooz'le zoonen,
Gheschonken 't bloedt voor wijn, en zoo de wreede lust
Van zijn' wraakghierigheidt ghebluscht?
1485
De wraak mijns zoons, en myner maaghen,
't Herwinnen van mijn' Scepterstaf
Verght mynen overmoedt gheen slapper ondaadt af.
Zy plengden schuld'loos bloedt; ik kan 't met schuldigh waaghen.
Welaan mijn' ziel, neem zo doorluchtigh een besluit,
1490
En voer 't niet min doorluchtigh uit.
Einde des vierden Bedrijfs.
1234't scheelt niet: dat maakt niet uit.
1266ondertasten: bevragen.
1271overbodigh: bereidvaardig.
1308toepadt: weg die leidt naar.
1313verrukt: verbijsterd.
1326preutsch: trots, fier.
1331behipt: belast.
1342halssterke: koppige.
1355ghewis: geweten.
1359voortslaat: doorgaat.
1370bejaarde: volwassene.
1375uit zucht: door liefde.
1382heeft voor: is van plan.
1424ghemeente: volk.
1427't Is alleen om hem (nl. Trasimond) schoon te wassen en uw heerschappij te vestigen (dat ge mijn zoon hebt omgebracht).
1436wijders: bovendien.
1448gheduldt: lijdzaamheid.
1455-1456maar wie zal het beste, gevonnist om door mijn wraak om te komen, de weg naar de troon vrij maken (nl. door gedood te worden).
1467zij: nl. de wraak.
1473e.v. Tereus had Philomela, de zuster van zijn vrouw Procne, verkracht, en haar de tong uitgesneden, opdat ze deze misdaad niet zou kunnen verraden. Door een kunstig weefsel echter gaf ze Procne van het voorgevallene bericht. Beide zusters namen toen wraak door Tereus zijn zoontje Itys gebraden voor te zetten.
1475gheknót van...handt: dit wordt niet van Philomela verteld, maar wel van Rozelyna in Vos' Aran en Titus (r.1040 vv.)!
1477ghezoôn: gekookt.
1480Zie voor deze geschiedenis de inleiding p.42-43.
