III. Hooftstuc.
De veranderende Eigenschappen der Reedenleeden, ende Onderscheiding nae de zelve.
De Veranderende Eigenschappen of de Veranderingen der Reedenleeden zijn tweederlei: 1 Enkelde, 2 Dubbelde.
De Enkelde Veranderingen der Reedenleeden zijn driederlei: 1 Die de Form betreft, 2 Die de Stof, 3 Die de Form en Stof bei aengaen.
De Verandering der Reedenleeden nae haer Form, en in't byzonder nae haer naeste Form, is 1 Naesteformtalverandering, 2 Sneetrapverschicking.
De Naesteformtalverandering der Reedenleeden of Litformtalverandering is, waer door de Derdendeelen meerder, of minder in getal worden, blijvende de zelve stof.
Is 1 Reedenlitmenging, 2 Reedenlitscheiding.
[p. 155]
Vande Reedenlitmenging heeftmen een Voorbeelt, wanneermen vande stof deezer twee Leeden (De Hoorntoorns woonen onder de  erde: ende maeken daer Nesten/ die r nt zijn als een Cloot.) een Lit maect aldus. De Hoorntoons woonende onder de erde/ maeken daer Nesten die ront zijn als een Cloot. Weederom alsmen deeze vier Leeden (Het is bek nt voor een yder: dat de weteren des Winters bevriezen: Doch de w js/ hoe zulx geschiet: is van nemant/ recht ontdect. tot twee maect aldus. Het is bekent voor een jder/ dat de waeteren des Winters bevriezen: Doch de wijs hoe zulx geschet/ is van niemant recht ontdect. Vande Reedenlitscheiding heeftmen Voorbeelden, alsmen de lestvoorgaende twee leeden verandert inde Lest-voorgaende vier: en weederom, alsmen het gemengde eene Lit, spreekende vande Hoorntoorens, scheit inde twee, daer uitet gemengt was.
De Sneetalverandering, welke men ooc Sneetrapverclimming mach noemen, is als de Climming der Reedenleeden verandert (blijvende de zelve stof) door de verstelling des Oppresneetraps 1) in een andere plaets.
Als, De Zilnaelde/ wijst ontrent de Vlaemse Eilanden/ recht Noortwaert. De Zeilnaelde/ wijst ontrent de Vlemse Eilanden/ recht Noortwaert. De Zeilnaelde/ wijst ontrent de Vlaemse Eilanden/ recht Noortwaert. Hier is de Stof van een Reedenlit driemael gestelt, zijnde elkereis de Oppersneetrap in een andere plaets; eerst inde eerste Snee, daer nae inde tweede, eindelijc inde derde: daer door de Climming in elc Lit anders is.
De Verandering der Reedenleeden nae haer Stof, is de Grootheits-verandering: en geschiet alsmen een Reedenlit grooter en kleinder uitspreect.
Mach onderscheiden worden in 1 Lankheits-verandering, 2 Grofheits-verandering, 3 Luiheits-verandering. De eerste weeder in 1 Verlenging der Reedenleeden, alsmen die langsaemer uitspreect: 2 Vercorting, alsmen die rasser uitspreect. De tweede ooc in 1 Vergrooving der Reedenleeden, alsmen die groover uitspreect: 2 Verfijning alsmen die fijnder uitspreect. De derde meede in 1 Luide spreeking of Verharding, 2 Goelijkerspreeking of Verzachting.
De Verandering der Reedenleeden nae haer Form en stof bei, is tweederlei: 1 Nae de wijs, 2 Nae beide die in't geheel.
De Verandering der Reedenleeden nae beide de Form en Stof ten Deele, welke ic Deelverandering noem, is Driederlei: 1 Deeltalverandering, 2 Deelverschicking, 3 Deelwisseling.
De Deeltalverandering, en in't byzonder de Sneetalverandering der Reedenleeden is, waer door het Getal der Reedensneen inde Reedenleeden nae de Form en stof der Sneen bei, meerder of minder wort.
Zulke Verandering, als ic hier Deeltalverandering noem, heb ic inde Verhandeling der Woordleeden, Woorden, en Sneen, Grootheits-verandering genoemt: door dien my doe geen bequaemer naem inden zin quam.
De Sneetalverandering der Reedenleeden is tweederlei: 1 Sneebyvoeging, 2 Sneeweering.
Voorbeelt van Sneebyvoeging der Reedenleeden is, alsmen by dit Reedenlit uit twee Sneen bestaende (Het luit zeer vreemt, dat den Heemel stil staet.) noch een of twee Sneen by doet. blijvende eevewel maer een Reedenlit, aldus. Het luit zeer vreemt, te zeggen, dat den Heemel stil staet. Het luit zeer vreemt, en wonderlijc te zeggen, dat den Heemel stil staet. Maar alsmen in plaets van dit leste Reedenlit, uit vier Sneen bestaende, het naestleste spreect, bestaende alleen uit drie Sneen: of ooc het eerste dat uit twee Sneen bestaet, de Sneen die't leste Lit meer hadde alzoo uitlaetende: Zoo heeftmen Voorbeelt vande Sneweering der Reedenleeden.
De Deelverschicking der Reedenleeden, en byzonderlijc de Sneeverschicking is, als een of meer heele Sneen uit de eene plaets des Reedenlits in een ander verstelt wort.
Zulke verandering als ic hier Deelverschicking noem, heb ic te vooren Stofverschicking geheeten, doe my niet beeters voorkoomende. De Sneeverschicking der Reedenleeden canmen by Voorbeelt zien, alsmen de volgende Reedenleeden teegen malcanderen vergelijct
| 
