27

Dag, dag!163 - Ik heb vergeten, eergisteren, je de doodsteek te geven. - Ja, ik had ook over wat je onder 4) noemt: het Begrip, wat willen zeggen; maar 't is beter, dat ik eerst jouw studie lees, want daarin zul je wel uitleggen, wat je daarmee bedoelt. -

Zie, Syritta lacht.164 'T is zeven jaar geleden, dat ik dat las. Ik heb gehuild toen.

'T was in Juni. Dat was òòk in Juni. Of eind Mei. Nee; ik geloof toch Juni.165 Ik noem dat vers - de laatste regel vind ik niet gelukkig - 'n Kunstwerk, met 'n heel groote K. Waar is nu die Ethische Wijsheid? (Over Begrip spreek ik dus niet, om dat ik eerst precies moet weten, wat je daaronder verstaat). Nu kun jij zeggen: ‘Om dat er geen ethische wijsheid achter ligt, vind ik dat vers geen Kunstwerk.’ Maar ik heb precies even veel recht op mijn bewondering, als jij op de jouwe. Hoe wil jij aannemelijk maken, dat jouw maatstaf zuiverder is dan de mijne? Hoe kan ik aannemelijk maken, dat de mijne zuiverder is dan de jouwe? Tegenover jouw (eventueele) verklaring, dat dat niet 'n Kunstwerk is van de prachtigste soort, staat mijn volmaakte zekerheid, dat 't dat wèl is. - Tusschen 'n Saurier en ons zijn er vier verschillen: 1) Begrijpen (wetenschap, filosofie); 2) Goed en kwaad; 3) Mooi en leelijk; 4) God en Wereld. Mij lijkt 4) 't gewichtigste; 't rijkste; de eerste 3 zitten er in. Het religieuze Al-gevoel kan nu een van die drie bizonder gewichtig doen schijnen; bij 'n Griek bijv. in 't algemeen 3; bij Plato 1) en 2) ook, met 'n geneigdheid zelfs, 2) te accentueeren; maar dan komt de Phaedrus, waarin hij zegt dat 't de schoonheid is, die ons doet denken: Hoe was 't ook weer, vroeger, die alwetendheid? Ik vind 't heel begrijpelijk, dat iemand de nadruk legt op 't ethische; maar niet begrijp ik, dat hij dat doet anders dan als burger, als vader, als vriend, enz. Wanneer hij 't doet als Dichter, dan bewijst hij daarmee, dat hij zijn burger-zijn, zijn vader-zijn, zijn vriend-enz.-zijn, gewichtiger vindt

dan zijn van-God's-geslacht-zijn. - Ja wel: 't is moeilijk, 'n goed mensch te zijn,166 maar moeilijk, zooals 't moeilijk is, 'n Parthenon te maken of 'n Eros. - Wacht even: nòg 'n doodsteek; want je bent taai: jouw Broeders. Het ethische zit daar in; natuurlijk. Maar ik voel heel duidelijk - ik heb er vaak in gelezen - dat er 'n vergezicht in ligt op Iets, dat niet meer ethisch is. Misschien verbeeld ik me, dat ik dat voel; ik bedoel: misschien voel ik 't, om dat ik me dat suggereer, om dat ik me half, of nog minder, bewust voornam, dat te voelen. Schrijf me 's - als je al deze doodsteken hebt overleefd - of jij zelf niet iets dergelijks voelt.

Dag!

d. M.