Verzamelde gedichten (ed. W.J. van den Akker en G.J. Dorleijn)


auteur: Martinus Nijhoff


editeur: W.J. van den Akker en G.J. Dorleijn


bron: Martinus Nijhoff, Verzamelde gedichten (ed. W.J. van den Akker en G.J. Dorleijn). Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam 2001 (derde druk)  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

[p. 282]

Veertig jaar

Onderstaand gedicht werd juist een jaar geleden door M. Nijhoff geschreven, in opdracht van de A.V.R.O., naar aanleiding van het veertig-jarig regeringsjubileum van H.M. de Koningin.
Het midden van het gedicht (regel 30 tot 39) bestaat uit woorden uit het eedsformulier door Hare Majesteit bij de kroning, in 1898, uitgesproken.
De schrijver brengt hierbij dank aan A.H.N. - W., zonder wier bijstand dit werk noch begonnen noch voltooid zou zijn
.
 
Veertig jaar Kroon en Scepter;
 
veertig jaren van
 
beukende zee tegen de smalle duinstrook, steeds
 
zuigend en zand loswoelend, 't dieperliggend land
 
belagend; veertig jaar van wisseling van licht,
 
schroeiend of levenwekkend, en van duisternis,
 
doods of verkwikkend; veertig jaar van dauw of droogte,
 
van wolken, regendragend en het veld bevruchtend,
 
of, wit en wijkend, als belofte oningelost
 
gestapeld langs de kim; veertig jaar hoop en wanhoop,
 
wanhoop en hoop; winst, schade; rijke en mislukte oogst;
 
veertig jaren van wind die waait waarheen hij wil,
 
koersen begunstigend of stuitend; van rivieren,
 
weelde banend, zwellende tot verwildering
 
wanneer op verre bergen sneeuw ontijdig smelt.
 
En veertig jaren van weerstand bieden: stuivend zand
 
met helmbeplanting duizendvingerig weerhouden,
 
grondeigendom beveiligen, land winnen, en
 
met land- en waterwegen 't wederzijds verbond
 
bevestigen van achterland en havens; veertig
 
jaren den bodem keren, het gewas beschermen,
 
vruchten veredelen, en, ter verdediging,
[p. 283]
 
als 't moet, der zich vermenigvuldigende welvaart
 
met goed en bloed bereidstaan; veertig jaren van
 
steeds in breder verband ononderbroken voortgaan,
 
tempo bespoedigend; van steeds hoger vlucht nemen,
 
van nieuwe vindingen, makend de wereldruimte,
 
omwelvend moederland en overzees gebied,
 
tot een bevlagde brug en beider vaderland.
 
 
 
Veertig jaar Landsvrouwe;
 
veertig jaren, Onschendbaar,
 
den eed aan 't volk gestand, de grondwet onderhouden
 
en de onafhankelijkheid en 't grondgebied des rijks
 
verdedigd, bij Gods gratie, en veertig jaar bewaard;
 
veertig jaar de algemene en bijzondere vrijheid
 
en de bezworen rechten aller onderdanen
 
beschermd als een goed koning schuldig is te doen,
 
en welvaart, in het algemeen en in 't bijzonder,
 
met alle middelen wettelijk ter beschikking
 
instandgehouden en bevorderd, veertig jaar.
 
 
 
Veertig jaar Troon en Koningsmantel;
 
veertig jaar
 
boven de wet en onder Gods genade: 't aardse
 
tenietgedaan, en, door de doop des doods herboren,
 
wandelend in nieuw leven; door de duizenden
 
omstuwd, bekleed met eenzaamheid; voor 't venster staan,
 
bloemen zien, vlinders in de tuin, en achter zich
 
zware meubels voelen, getooid met zinnebeelden
 
van taak en van traditie, en 't raam sluiten, en
 
zich aan 't werk zetten; vrouw zijn, en het hermelijn
 
neersneeuwen voelen om de schouders; moeder zijn,
 
en 't enig eigen kind terstond aan 't land weer afstaan;
 
stemmen jubelen horen, en, dieper ontroering
 
dan uit te spreken valt weerhoudend, groetend met
 
wuivende hand en knikkend hoofd den weg vervolgen.
[p. 284]
 
Veertig jaar Hart van 't land en Volkslied;
 
veertig jaar
 
stuwkracht en melodie voor de talloze voeten
 
die 's morgens met elkander klinkend langs de hoofdweg
 
naar 't werk toe gaan, en 's avonds, kerend, elk zijn kant uit,
 
weerklinken in de zijstraat; droom en troost der handen
 
die, reppend, onder zacht geneurie, truitjes breien
 
voor eerstgeborenen, of lijkwa weven, haastig,
 
bij kaarslicht; onverwacht goudstrooiende verschenen
 
toververschijning voor de kinderogen die
 
't ontsnapte luchtballonnetje achterhaald zien, of
 
achter de winkelruit blinkende wens vervuld;
 
geestdrift teweegbrengend waar feest is, moed insprekend
 
waar tranen zijn, zegen bezegelend waar 't schip
 
te water wordt gelaten, een schutsluis geopend,
 
een standaard uitgereikt. Veertig jaar Hart van 't hart,
 
Lied van het volk, als eerstaanwezende, en als laatste.
 
 
 
Veertig jaar van waken, weten, getuige zijn.
 
 
 
Veertig jaar Handhaven.