XXVIII. De bisschop en de schaapherder.

DE tijding van het gevangennemen des Bisschops en het bemachtigen van Utrecht, was een donderslag voor de Hollanders; het beleg van de stad Montfoort werd terstond opgebroken, en men zond bericht van het gebeurde aan Maximiliaan. De vrede met Frankrijk gaf hem de gelegenheid, om nu, eens vooral, met geweld de hoop zijner vijanden voor altijd te vernielen, en hij kwam herwaarts; van alle zijden verzamelden zich zijne krijgslieden en tot den dienst opgeroepen burgers; het volk van heer David voegde zich hierbij, en het leger rukte omstreeks de helft der maand Juni vóór de wederspannige stad. Weldra werden de torens, poorten en muren beschoten uit slangen, bussen en mortieren, en kunstig samengestelde enginen wedijverden met deze om de stad en hare muren te vernielen.

Frank bevond zich bij het leger; hij was de Schaffelaars gevolgd, van welke slechts een gedeelte in Utrecht was geweest tijdens de overrompeling. Zijn knaap wist alleen, dat hij afwezig was geweest; de ruiters, die nog in leven waren gebleven, hadden hem des nachts wel niet gezien, maar door de verwarring, welke er heerschte, had niemand opgemerkt, dat Frank eerst tegen den nacht zich te Wijk bij de Schaffelaars kwam voegen. Geen oogenblik echter waren het gelaat en de woorden van den Bisschop uit zijn geheugen geweken; Maria beminde hem, en evenwel was hij niet opgeruimd: hij had zijn plicht verzaakt.

Het gebrek aan levensmiddelen in de stad, de macht van den vijand, en de verwoestingen, die het geschut reeds had teweeggebracht, deden de belegerden een poging doen, om een vergelijk te treffen; doch zonder vrucht. Een week later kwamen echter heer Engelbert, de burggraaf van Montfoort en verscheidene aanzienlijke burgers opnieuw, op goed vertrouwen, nogmaals bij den aartshertog om over den vrede te handelen. De burggraaf, door een zijner vrienden gewaarschuwd, dat men hen allen in het wederkeeren zou gevangennemen, vond gelegenheid om zich te verwijderen, en zich, door de vlugheid van zijn paard en bekendheid met de wegen, in de stad te redden; de anderen echter bleven gevangen.

Die van Utrecht waren woedend over deze daad, en zwoeren het verraad te wreken; ook sloegen zij een storm af, die zonder voorkennis van Maximiliaan gedaan werd, en bij welken de neef van den Aartshertog een wonde ontving, waaraan hij kort daarna overleed. De voorstad de Waard, die met hooge wallen, grachten en veel bussen en ander geschut voorzien was, wilde men het eerst trachten te vermeesteren. Herhaalde stormen liepen

echter vruchteloos af; maar eindelijk werd zij op den 29sten Juli door de belegeraars met storm ingenomen. De aanval geschiedde met evenveel moed en woede als de verdediging; behoeven wij meer te zeggen, dan dat de Zwarte Bende in de voorstad lag, en dat de Schaffelaars met luide kreten gevorderd hadden den eersten aanval te mogen doen? Het was alsof de dooden uit hun graf opstonden, de namen van Jan van Schaffelaar en het bendehoofd werden onder het strijden uitgeroepen; de edelman, die nu de bisschoppelijke ruiters gebood, toonde zich zijn voorganger waardig. Het was voor het eerst, dat de Schaffelaars die zwarte harnassen weder ontmoetten sedert den dood van hun aanvoerder; de voorstad werd een tweede Eemnes voor de Zwarte Bende; Quintyn redde zich met weinigen zijner ruiters binnen de stad. De Schaffelaars en Frank, die hen als een wrekende engel in dezen vreeselijken strijd waren vooruitgesteld, hadden den dood van hun aanvoerder, van zijn vriend, bloedig gewroken.

Heer Joost van Lalain werd in de volgende maand doodgeschoten terwijl hij een groote bus tegen de stad hielp stellen; zulks verhinderde echter den Aartshertog niet, de stad nauwer en nauwer in te sluiten. Eindelijk werd de oproerige stad genoodzaakt, uit vrees voor erger, zich te onderwerpen. Den 6den September deed Maximiliaan, over de brug, die de burgers over de stadsgracht hadden moeten opslaan, en door den muur, welken zij hadden moeten openbreken, zijn intocht in de stad. De tegenstanders van heer David vluchtten, of verbeidden in bange verwachting de toekomst, en de burgers van Amersfoort, die na den val van Utrecht het zegevierend leger voor hunne muren konden verwachten, haastten zich een voordeelige overeenkomst met den Bisschop te sluiten, en brachten zelven hem met een macht van gewapenden naar Utrecht.

Men bemerkte echter al dadelijk, dat heer David ditmaal niet verzuimde zijn krijgsvolk in de stad te brengen, en zich van zijne vijanden te verzekeren; en terwijl de spraak ging, dat men hunne huizen onder den voet zou halen, versterkten de Hollanders, die de Katharijnen-poort bezet hielden, deze aan de stadszijde met bolwerken en grachten. De heerschzuchtige Bisschop, nog woedend over den onderganen hoon, stelde alle middelen in het werk, om te ontdekken, op wien hij zijn toorn laden moest; hij wilde degenen onverwijld straffen, die zijn gevangenneming veroorzaakt hadden. Zij, die in de stad woonden en met zijne vijanden den aanslag hadden beraamd, waren waarschijnlijk gevlucht; hem bleef dus vooreerst alleen over, om te onderzoeken of zijne eigene krijgslieden hun plicht gedaan hadden. De muur achter de Lauwerstraat, die gedeeltelijk door Frank, gedeeltelijk door den zoon van een van des Bisschops ijverigste voorstanders had behooren bewaakt te worden, was beklommen; daarom liet heer David hen terstond beiden vatten. De ruiters waren meest bij den overval gedood, en de weinigen, die nog leefden, verklaarden, dat zij Frank gedurende den nacht nog gezien hadden; dat zij ook niet twijfelden, of hij was met hen tegen den vijand slaags geweest; ofschoon de verwarring hen zeker gehinderd had hen te zien. Zij zeiden de waarheid, zelfs minder dan de waarheid, om den vriend van Jan van Schaffelaar te redden: de knaap Henri, die alleen door zijn nietige gestalte verhinderd was geworden, evenals Walson, in plaats van zijn heer te strijden en misschien te sneuvelen, zwoer, dat Frank zijn post niet verlaten had. De trouwe ruiters hadden niet verzuimd goede wacht te houden; de knechten van den tweeden gevangene echter wel; op hen en op hun bevelhebber lag de schuld; maar zij hadden Frank niet gezien, toen de Schaffelaars hen te hulp snelden, om den in de stad gedrongen vijand te keer te gaan. Hierop grondden zij hunne verdediging, die geloof vond; want de een was de zoon van een edelman, die vermogende bloedverwanten en vrienden had, de andere was een gewezen schaapherdersjongen, wiens diensten niet in aanmerking kwamen. Zijn leven, dat hij honderden malen in de voorstad gewaagd had, wilde men hem benemen; er moest een slachtoffer gevonden worden; zijn dood kon alleen zijne rechters tevreden stellen, den toorn van den Bisschop doen bedaren en den jongen edelman redden. Tot nog toe had Frank staande gehouden, dat hij zijn plicht gedaan had; het was onwaar; maar de waarheid was de dood, en hij wilde leven. Doch toen men zijn knaap en zijne ruiters opnieuw aansprak, toen hij voorzag, dat zij ter pijnbank zouden gesleept worden, kwam hem de edelmoedige opoffering van zijn vriend in de gedachten: hij wilde Jan van Schaffelaar niet geheel onwaardig zijn. De rechters dachten, dat hij zelf terugbeefde voor de folteringen; want hij deed een uitroep, die smart en wanhoop uitdrukte; doch deze gold Maria. Hij lichtte daarna het hoofd op en zeide: ‘Deze mannen hebben mij gezien, zij hebben geene schuld; hetgeen mijn knaap gezegd heeft, is de waarheid; ze weten

echter niet, dat ik mijn post verlaten heb; ik heb mijn plicht verzuimd; zij hebben geen schuld; mij alleen moet gij veroordeelen!’

De Bisschop verwachtte een schuldigverklaring, en de rechters velden het doodvonnis...

‘Zoo zeker als mijne vijanden mij zullen leeren kennen,’ zeide de Bisschop driftig tegen heer Loef van Oosterweerd, die voor hem stond, ‘zoo zeker zeg ik u: hij zal sterven; zijn aanvoerder heeft vruchtelnos getracht mij te verbidden. De ridder Salazar had voor hem gesproken bij den Aartshertog; gisteren verzocht deze mij hem het leven te schenken; weet gij, wat ik antwoordde? - Dappere neef! zeide ik, men heeft mij gezegd, dat gij eenigen uwer mannen hebt laten opknoopen, omdat zij zonder uw bevel de stad bestormd hadden, en gij hebt wel gedaan; maar wees dus zoo goed het niet vreemd te vinden, dat ik een ellendeling laat onthoofden, die zijn post verlaten heeft en mijne vernedering heeft veroorzaakt. - De Aartshertog lachte; hij gevoelde, dat ik het verzoek afsloeg, en sprak over andere zaken.’

‘Ik had gedacht, dat uwe vorstelijke genade,’ zeide de heer Loef eerbiedig, ‘uit aanmerking mijner getrouwe diensten, mijn verzoek niet zou afgeslagen hebben.’

‘Gedacht?’ riep de Bisschop spottend, ‘durven hopen was wel, zouden wij denken; en wat die diensten betreft, de belooning zal wel opwegen tegen de straf voor de diensten aan Montfoort en den Klevenaar bewezen. Maar schrik niet, getrouwe heer! wij zullen onze schulden betalen, al willen wij u buiten de mogelijkheid stellen, uwe nicht aan een gemeenen ruiter weg te werpen en uwe bekendheid met dien Perrol vergeten, die mijn getrouwen leenman heeft vermoord, voor wien wij zelven gebeden hebben.’

Heer Loef sidderde, toen de Bisschop sprak; en deze, die zijne ontroering lachende gadesloeg, vervolgde ernstig, toen hij niet meer durfde verzoeken om het leven van Frank te sparen: ‘Wij staan u toe ons te verlaten. Morgen wordt het vonnis voltrokken; wij zullen last geven u in den vroegen morgen de gevangenis te openen; gij kunt hem dan voor het laatst bezoeken.’

Heer Loef boog zich diep, en verliet, achteruittredende, het vertrek. Het scheen, dat deze weigering en de toespraak hem hadden ternedergeslagen; het noodlot van Frank, de smart welke Ada zou gevoelen, de vernietiging zijner plannen, alles was geschikt om hem te bedroeven.

Het vertrek was ruim en hoog van verdieping; aan de eene zijde was de groote schoorsteen; tegenover dezen stond op een kleine verhevenheid een zetel van zwart ebbenhout, die kunstig gesneden was; een fluweelen kussen lag er op, en een kleed, dat de vader van den Bisschop weleer van den Griekschen keizer ten geschenke had ontvangen, lag onder dezen stoel, van welken heer David somtijds gebruik maakte, als hij iemand ofschoon in zijn binnenvertrek, met eenige plechtigheid wilde ontvangen. Drie kruisramen verlichtten het vertrek, dat rondom behangen was met een tapijtwerk met goud en zilver bewerkt, en waarop de prediking en de marteldood van de eerste bisschoppen van Utrecht waren voorgesteld. Boven den schoorsteen hing een prachtig wapen: het eerste en het vierde deel droegen drie gouden leliën op een blauw veld, omzoomd met een geschakeerden band van zilver en rood over Nieuw-Bourgondië. Het tweede bevatte een blauw veld, beladen met zes gouden karteelen of schuin nederdalende banden ter rechterzijde, voor Oud-Bourgondië, en ter linker een gouden leeuw op zwart, rood getongd en geklauwd, voor Brabant. Het derde deel had wederom Oud-Bourgondië in de eerste helft, en daartegen in de wederhelft een zilveren schild met een rooden leeuw, gekroond en geklauwd van goud, en blauw van tong, voor Limburg. Op het midden, over alles heen was het wapen van Vlaanderen, een goud veld beladen met een zwarten leeuw, rood getongd en geklauwd. Het was het wapen van heer David, dat hij gekregen had, toen zijn vader hem door den paus had laten wettig verklaren; op een klein stukje na, hetwelk van onderen van het schild was afgesneden, was het gelijk aan dat van Filips den Goede.

Ter wederzijde van den schoorsteen hingen, met gevaar van eenige beelden van het tapijtwerk te bedekken, twee schilderijen; aan het wapen dat op de eene stond, naast den vorst, welken men afgebeeld had, en aan een zinspeling in het verschiet op de verovering van het Gulden Vlies, herkende men den vader van den Bisschop, terwijl zijne moeder Coletta, burgvrouw van Bosquil, op de tweede scheen voorgesteld te zijn, ten minste naar het wapen te oordeelen. In het verschiet zag men de godin der schoonheid, den appel uit de hand van den herder Paris ontvangende.

De bisschop zat bij een der ramen in een armzetel aan een tafel, die bedekt was met papieren en perkamenten. Meester Hermanus van Lockhorst, kanunnik in het kapittel van een Dom, zat tegenover hem; hij vervulde de plaats van den



vicaris Dirck Utenweert, die door de ongemakken, in zijn gevangenschap uitgestaan, op het ziekbed was geworpen, van hetwelk hij niet weder zou opstaan. Twee geestelijken zaten op eenigen afstand aan een kleine tafel, zonder op te zien, te schrijven; een page stond bij de deur, en toen deze geopend was, hoorde men het heen en weder gaan der lijfwacht die in het voorvertrek de wacht hield. Heer David sprak met meester Lockhorst, en zeide gemelijk: ‘Van alle zijden komt men mij lastig vallen over dien verrader of lafaard; ik zal blijde zijn, meester! als zijne straf voltrokken is.’ De kanunnik boog zich en wilde antwoorden, toen juist de deur geopend werd en een page, die binnentrad, kwam berichten, dat er iemand in het voorvertrek was, die zijn Eerwaarde verlangde te spreken. Met bevreemding vernam de bisschop, dat het iemand der gemeenste volksklasse scheen te zijn, die zeide een zaak van gewicht te openbaren te hebben. Hij bedacht zich eenige oogenblikken en zeide toen: ‘Laat hem hier komen; maar zorg, dat mijne lijfwacht zich gereed houde.’ De page vertrok, en hij vervolgde: ‘Wij dienen hem wel te hooren; zou er weder verraad broeien tegen onzen persoon?’

De Bisschop zag vreemd op, toen zich Ralph voor zijn oog vertoonde: die lange grijsaard met een kleeding van schapenleder, stak vreemd af tegen den rijk gekleeden page en het tapijtwerk; zelfs de geestelijken en de kanunnik lieten een oogenblik de pen rusten, en staarden hem met verbazing aan. Hij stond daar als een staak bij de deur, met zijn oog op den Bisschop van Utrecht gericht; hij hield de ruige muts op het hoofd en wierp zich niet aan zijne voeten.

De oogen van den Bisschop fonkelden, en terwijl hij zich half oprichtte, riep hij toornig: ‘Kent gij mij niet, schooier! of hebt gij vergeten, dat gij ons iets te zeggen hadt?’

‘Neen!’ antwoordde Ralph langzaam, en nam de muts van het hoofd. Hij naderde onbevreesd; doch de Bisschop riep driftig: ‘Blijf daar!’ en wees met den vinger, aan welken een kostbare ring schitterde, naar de deur.

Toen grimlachte de schaapherder en zeide: ‘Ik heb geen wapens, Bisschop! .. en ben oud.’ Een oogenblik bleef hij nog staan; het scheen hem moeite te kosten de stramme leden te buigen; daarna knielde hij neder.

De Bisschop scheen voldaan, toen hij zich in die nederige houding voor hem had geplaatst, en vroeg: ‘Hoe zijt gij tot aan mijne vertrekken genaderd? staat er geen wacht meer aan mijn hof?’

‘Ja, eerwaarde Vader!’ hernam de schaapherder; ‘maar de ruiters kennen mij, en zij lieten mij door; zij weten wat ik verzoeken wil.’

‘Gij komt dus om te verzoeken?’ zeide de Bisschop onvriendelijk. ‘Nu, het weigeren is gemakkelijker, dan een oploop te bedwingen; ik dacht, dat mijne vijanden... maar wat wilt gij, oude man?’

‘Iets, dat u niets kost, eerwaarde Vader!’ zeide Ralph smeekende. ‘Het leven van een mensch, - genade voor Frank, den man van wapenen, die morgen sterven moet!’

‘Ha!’ riep heer David toornig, ‘gij komt ook voor hem? bij de zalige ziel van den vromen koning mijn patroon! verwijder u, of ik laat u door mijne wacht ter deure uitsleepen!’

‘Gelijk gij den knaap van Jan van Schaffelaar hebt laten doen,’ zeide Ralph ernstig. ‘Welnu, Frank was zijn vriend, den een liet gij over aan Perrol; hem wacht de beul...’

Opnieuw zagen de mannen, welke schreven, even op; de moedige reden van den gemeenen bedelaar verbaasde hen; zelfs de Bisschop zag bevreemd om naar den grijsaard.

‘Hij was trouw en dapper; wij hebben voor hem gebeden, oude!’ zeide hij bedaard, na eenige oogenblikken het stilzwijgen bewaard te hebben, ‘wij hooren u aan, - wie zijt gij? - wat hebt gij tot zijne verschooning te zeggen?’

‘Ik ben Ralph de schaapherder,’ zeide deze, en zag den Bisschop vorschend aan. Deze luisterde onverschillig en hij vervolgde: ‘Het toeval bracht mij eens aan een boerenwoning, die verwoest was; een man en een vrouw lagen vermoord naast elkander: een kind, dat nog leefde, schreeuwde en spartelde aan hunne zijde, het was Frank; hij had geene ouders; ik verzorgde hem en bracht hem groot; hij werd mijn jongen. Maar eens ontmoette hij Jan van Schaffelaar: die wapenpraal, die paarden, dat geschal der trompetten drongen hem door tot in de ziel; hij verliet mij en bad Van Schaffelaar hem aan te nemen. Deze deed het; hij werd knaap, daarna man van wapenen en vriend van zijn aanvoerder, dit zegt genoeg; hij is dapper en dient u trouw. Kan er, na zijne daden in de voorstad, getwijfeld worden aan zijn moed en ijver voor zijn Bisschop! Eerwaarde vader! om Gods wil, in naam van Jan van Schaffelaar! ik smeek u, schenk hem genade.’ De stem van den grijsaard was aangedaan; hij wierp zich voorover neder, en zijn grijze baard raakte het kleed, dat den grond bedekte.

‘Gij spreekt van moed en trouw,’ zeide heer David schamper, en de man, voor wien gij genade vraagt, heeft zijn post verlaten; wij voeren staf en zwaard en kunnen het recht niet stuiten, - ga heen, grijsaard! morgen kunt gij hem zien; hij moet sterven...!’

‘Eerwaarde Vader in Gode! genade!’ riep Ralph jammerende, ‘beroof mij niet van hem; want zijn dood zou de mijne zijn; het vergeven is zulk eene zoete plicht, en gij zijt een Bisschop, een priester van onzen gebenedijden Heer en zaligmaker; wees hem genadig, dan zult gij ook genade vinden.’

‘Ha! gij vergeet den eerbied voor onzen persoon,’ riep de Bisschop driftig, terwijl hij zijn violetkleurigen mantel terechtschikte. ‘Heeft de ellendeling



niet ons leven gewaagd? kan hij den smaad vergoeden, dien wij door hem hebben moeten lijden? al had hij tien levens te verliezen, dan kan hij zulks niet; de verguizingen roepen om wraak; hij moet sterven...’

‘Het is hier dus niet de Bisschop, die met de tranen in de oogen een schuldige straft, maar een Bisschop, die zich wreekt - en zijn goddelijke Meester, wiens onwaardige knecht hij is, bad voor zijne vijanden!’ riep Ralph.

‘En indien dit zoo ware...’ vroeg de Bisschop dreigend, ‘indien hij zich ook over die ongepaste woorden wilde wreken? Weet gij niet, schooier! dat het bloed van Bourgondië door mijn aderen vloeit, ofschoon ik den mijter draag?’ Doch toen Ralph niets antwoordde, maar bleef liggen, bedaarde zijn drift, hij schaamde zich mogelijk over hetgeen hij gezegd had en zeide: ‘Hebt gij anders niets te zeggen, mijn zoon! ga dan in vrede; een oogenblik lijdens kan den jongeling den hemel openen en hem zijn vergrijp doen vergeven.’

‘Gelooft gij dan, dat de Hemel hem straffen zal, omdat hij ging bidden op het graf van zijn vriend, - dat hij zijn pleegvader gesproken heeft, - omdat de liefde zijn hart vervulde, en hij daarom zijn post verliet?’ vroeg Ralph langzaam, en lichtte het hoofd op.

‘Wij hopen van niet, mijn zoon!’ hernam de Bisschop ernstig; ‘maar die redenen kunnen hem hier niet verschoonen; hij was krijgsman...’

‘Maar geen priester!’ riep Ralph, terwijl hij opstond. ‘De priester kan het verlangen, mag het verlangen niet kennen, dat den jongeling naar de maagd voert, welke hij liefheeft. Een priester kan de dankbaarheid niet kennen, welke Frank voor mij gevoelt; want hij vordert eerbied en ontzag van een grijsaard; hij vloekt zijn vader, als het belang van de kerk het vordert; want hij is priester en geen zoon meer...! Gij noemt mij zoon,

ik kon uw vader zijn. Neen, Bisschop! gij kunt niet weten, wat hem naar het graf van den vriend joeg, dien gij hebt laten vermoorden, zonder een poging aan te wenden...’

‘Zwijg!’ riep heer David driftig. ‘Bij St. Maarten! wij zullen zien, of wij langer de rede van dien ellendeling moeten aanhooren. Page...!’ Maar hij zweeg plotseling, de blik, dien de schaapherder op hem wierp, deed hem verstommen, en deze zeide ernstig, terwijl hij de dorre hand uitstrekte:

‘David van Bourgondië! gij moet mij hooren! of wilt gij, dat ik morgen spreek, als het zwaard gevallen is? Dan zal uw macht het bloed niet van dat priesterlijke gewaad kunnen wegnemen; want hetgeen ik dan zal zeggen, zal het er mede bedekken! en gij zult vergeefs om genade roepen!’

‘Ik...?’ riep de Bisschop sidderende van toorn, ‘ik, Bisschop van Utrecht? Hoe zult gij spreken, als een donkere kerker u gevangen houdt, of als uw grijze kop nog vóór den zijnen wordt afgeslagen?’

‘Mijne stem moge niet meer gehoord worden op aarde,’ zeide Ralph ernstig, ‘voor Gods rechterstoel zal de schaapherder naast den Bisschop staan; uwe lijfwacht zal mij dáár het zwijgen niet opleggen; dáár zal de schooier spreken vóór den priestervorst; maar dan is het te laat voor u, gij zijt verloren...!’ De Bisschop was opgestaan, toen de schaapherder begon te spreken; de uitdrukking welke er in die woorden lag, de vaste overtuiging, die den grijsaard scheen te bezielen, deden den machtigen Bisschop sidderen; de schaapherder in zijn slechte kleederen was grooter dan de priester in plechtgewaad. Hij zweeg. Toen vervolgde Ralph bedaard: ‘Hoor mij eenige oogenblikken aan, eerwaarde Vader! om uwentwille, niet om den armen ruiter, verzoek ik het - maar niemand dan gij moogt mijne woorden hooren, zend dezen weg.’ Dit zeggende, wees hij op den kanunnik, den geestelijke en den page.

‘Gij wilt met mij alleen blijven?’ vroeg de Bisschop wantrouwig, terwijl hij den grijsaard van het hoofd tot de voeten bezag.

‘Ja, met u alleen, Eerwaarde!’ was het antwoord; en toen de Bisschop onvergenoegd het hoofd schudde, riep Ralph met vuur: ‘ik ben oud en weerloos; doch ik weet, dat een dapper man ook dappere kinderen heeft, en uw vader was een vroom en geducht heer; ik ben dus dubbel overtuigd dat David van Bourgondië mij niet vreezen kan.’

Een oogenblik stond de Bisschop in beraad, waarna hij bedaard tot den kanunnik zeide: ‘Meester! laat ons alleen,’ en wees vervolgens bevelend naar de deur, terwijl hij den geestelijke en den page aanzag. Zwijgend bogen zij zich, en verlieten het vertrek; toen zette de Bisschop zich neder en vroeg somber: ‘Wat hebt gij nu te zeggen?’

‘De ruiter is mijn kleinzoon!’ zeide de schaapherder langzaam.

‘Gij hebt dus gelogen - ons bedrogen!’ riep de Bisschop driftig.

‘Maar nu spreek ik de waarheid,’ antwoordde Ralph onbeschroomd en ernstig. Gij zijt de eerste mensch, tot wien ik het gezegd heb; hij zelf weet het niet, en moet het niet weten; o! ware zijn leven niet in gevaar, gij zoudt het niet van mij vernomen hebben!’

De bisschop grimlachte, en zeide toen koel: ‘Wij danken u voor dit belangrijk bericht; maar waarom verzweegt gij het voor den ruiter, of waart gij misschien bevreesdj dat hij u niet zou aannemen als zijn grootvader?’

‘Neen!’ riep Ralph met geestdrift, ‘de herdersknaap heeft mij verlaten; maar de kleinzoon zou mij nimmer verlaten hebben; gij kent hem niet. Maar wilt gij weten, Bisschop! wat dezen mond gesloten hield, waarom ik het geluk heb opgeofferd, om mij dien voor den grijsaard zoo zoeten naam door hem hooren te geven? Het is, omdat hij nimmer dan met achting en eerbied aan zijne zalige moeder zou denken; het is,’ vervolgde hij met verheffing van stem, ‘omdat hij zijn vader niet zou vervloeken!’

‘Het is braaf, oude!’ zeide de bisschop, ‘maar dit alles kan den schuldige niet redden.’

‘Ha! gij zegt dit koud en onverschillig,’ riep Ralph schamper. ‘Maar weet gij wel, wat de vloek van een zoon zeggen wil, Bisschop! Hij is meer dan de banvloek van het hoofd der kerk, verschrikkelijker dan de vloek van den vader! Gevoelt gij dit niet...?’

‘Die redenen doen hier niets af,’ zeide de Bisschop ongeduldig, ‘de schuld van den vader kan den zoon niet redden. Maar wie was zijn vader dan?’ vroeg hij, terwijl hij opstond; misschien trof hem de hooge ernst, die op des grijsaards gelaat stond uitgedrukt.

‘Wie hij was...?’ riep Palph luid, terwijl zijne oogen vuurvlammen schenen. ‘Het was...’ Hier zweeg hij, schudde somber het hoofd, en vervolgde bedaard, terwijl hij de magere hand uitstrekte: ‘Zet u neder, Bisschop! gij zult het weten, dewijl het zoo zijn

moet.’ De woorden van den schaapherder boezemden den Bisschop onwillekeurig ontzag in, en hij ging zitten. Toen zeide Ralph, terwijl zijn stem beurtelings droefheid en ernst verried, en hij nu eens langzaam, dan snel vervolgde, naarmate de herinneringen zijn gemoed aandeden: ‘Het is jaren gelden, dat ik in het woud op de Ameronger bergen woonde; mijne eenvoudige woning stond niet ver van het Egelmeer; mijne vrouw was in den Heere ontslapen; ik had geen zoon, maar een dochter. Zij was mijn eenige en dierbaarste schat; want zij was deugdzaam; zij was mijne hoop; want zij was jong en gezond; ik was trotsch op haar, omdat zij schoon was. Wilt gij weten, Bisschop, van welken tijd ik spreek: het was toen Gijsbert van Brederode nog Bisschop was en vóórdat uw geduchte vader u met zijn volk van wapenen in Utrecht bracht; gij woondet toen op het slot ter Horst. Op zekeren avond, toen wij te zamen het avondeten nuttigden, traden twee mannen overhaast in mijn woning; één hunner, die een krijgsman scheen te zijn, ofschoon zij beiden als kooplieden gekleed waren, nam den hoed af, en wischte zich het zweet van het aangezicht; hij bad mij, hem te verbergen, omdat men hem vervolgde. Zij hadden hunne paarden verlaten en waren door het bosch gevlucht.



De tweede was jonger, maar sprak niet, en wachtte met gedekten hoofde af, wat ik zou antwoorden. Mijne dochter zag mij smeekend aan, en daar zij onder mijn dak waren, stond ik hun toe wat zij mij verzochten. Een oogenblik daarna kwamen eenige ruiters van Bisschop Gijsbert bij mij; zij waren het spoor bijster geraakt, terwijl zij twee zendelingen van den Bourgondiër vervolgden, en vroegen mij naar hen. Ik verzweeg, dat zij in mijne woning verborgen waren; de ruiters dreigden, maar ik bleef bij mijn zeggen; toen dwongen zij mij, hen door het bosch naar den weg terug te brengen, waar hunne makkers met de paarden wachtten; ik moest het wel. Zij vertrokken met de paarden der vluchtelingen, die sterk en fraai, maar slechts eenvoudig getuigd waren. Naar mijne woning teruggekeerd, diende ik den vluchtelingen als wegwijzer naar het slot ter Horst: zij waren in dienst van heer David, zeide mij de een. Laat in den nacht keerde ik eerst terug naar mijne woning met een stuk goudgeld, dat zij mij ten geschenke hadden gegeven.’

Hier zweeg de schaapherder. De Bisschop had opmerkzaam geluisterd, maar was hem niet in de rede gevallen; zijn gelaat was ernstig, en hij zat onbeweeglijk. Toen vervolgde de schaapherder: ‘Sedert dien tijd kende ik de vreugde niet meer!... Dagen en weken moest ik soms ver van mijn eigen haard rondzwerven, om te leven en mijn kostwinning uit te oefenen, en altijd vond ik mijn kind gezond en vroolijk weder. Den volgenden dag nam ik volgens gewoonte den staf weder op; doch toen ik terugkeerde, kwam zij mij niet gelijk vroeger, te gemoet springen, zoodra ik mijne woning naderde. Zij wilde vroolijk schijnen, maar zij weende; ik verzocht haar mij de oorzaak van die droefheid te zeggen, doch zij zweeg. Een ongelukkige gave der natuur had mij wel mijn ongeluk doen vooruitzien; maar nooit baatte mij dat treurige vooruitzien in de toekomst; het wijst mij de middelen niet aan om het ongeluk te voorkomen; zou ik anders die mannen in mijn woning verborgen hebben? - Neen! de ruiters zouden hen weggesleept, ik zou hunne schuilplaats ontdekt hebben...! Verwondert het u, Bisschop? Welnu gij zult de reden hooren,’ zeide Ralph, de hand uitstrekkende. ‘Eindelijk bekende mijn kind, geknield aan mijne voeten, de oorzaak van hare droefheid, of liever van hare wanhoop; de smeekingen van den bedroefden vader drongen haar misschien minder om te spreken dan de angst over den ontrouw van den man, die haar verleid had. Want de man, Bisschop! wien ik het leven gered, dien ik ten minste voor zijne vijanden verborgen had, met gevaar misschien van mijn leven, hij had mijn geluk, de onschuld van mijn kind verwoest! - Gij huivert, Bisschop: en met reden: niet degene, die het woord gevoerd had, maar zijn metgezel was gekomen, in schijn om te danken voor mijne edele daad, zooals hij zeide, maar veeleer om haar te berooven van hare deugd. Mijn kind jammerde en bad om ontferming; ik behoefde de hand niet aan het recht te houden, zooals gij, Bisschop! ik nam haar in mijne armen en troostte haar, vergaf haar alles; want zij was jong en zonder schuld. De verleider had zijne bezoeken gestaakt; hij had haar verlaten, en evenwel wist hij, dat mijn kind een onderpand zijner liefde onder het hart droeg; zij bad mij te gaan om hem

op te zoeken; want zij had hem lief; hij kon ziek zijn, hare hulp behoeven! - Arm, onnoozel kind...!’

‘Heugt u de dag nog, Bisschop?’ zeide Ralph ernstig, terwijl heer David zijn hoofd op zijn linkerhand liet rusten, en zoo het scheen met aandacht naar den steen zag, die aan den eersten vinger van zijne rechterhand schitterde, ‘heugt u de dag nog, toen al die edelen en ridders u kwamen afhalen, en gij van uw bisdom bezit gingt nemen? O! dat was een dag, dien gij nimmer kunt vergeten, en die Ralph ook altijd heugen zal. Ik kwam om den verleider op te zoeken, om hem zijne plichten te herinneren; ik zocht een man voor mijn kind, een vader voor het hare. Juist verliet de prachtig uitgedoste stoet, op moedige paarden gezeten, het slot; vroolijk klonken de trompetten. Ik wachtte, op mijn staf leunende, tot die optocht voorbij zou zijn; dan wilde ik mij aanmelden. Ik lette intusschen op de knechten, die hunne meesters volgden; hij kon daar immers onder zijn. Ik zag die ruiterbende naderen, van welke sommigen hier uw hof bewaken; hij, die vooruitreed, voerde een wapen op zijn schild, dat gij misschien nog niet geheel vergeten hebt, een gelen balk op een rood veld en een witte lelie. Een oogenblik wendde de krijgsman het edele gelaat naar mijne zijde, en het was alsof ik met blindheid geslagen werd; ik dacht, dat de gladde wapenrusting mijn oog verbijtserde, en zag nog eens - maar hij was voorbij. Doch toen het middelste gedeelte van de schaar voorbijreed - toen viel ik neder, en evenwel was ik toen nog sterk. Als door den donder getroffen, lag ik daar, en kreeg mijn bewustzijn niet weder vóór het oogenblik, dat de laatste tonen der trompetten mij in de ooren klonken. Gij waart voorbijgetrokken, Bisschop met dien stoet, en reeds buiten het gezicht. Ik had hem gevonden, had den verleider gezien; maar hij kon geen vader zijn van het onschuldige wicht, dat mijn kind onder het hart droeg; zijn vaderschap zou hem slechts tot verachting verstrekt hebben. Ik nam den staf op, keerde terug en zeide, dat de verleider dood was; mijn kind jammerde, en bad voor hem, - zij sprak hem vrij van alle schuld...’

‘Dat wicht zonder vader was Frank; zijn geboorte kostte zijne ongelukkige moeder het leven. De dood was haar welkom; ik beweende haar; maar niet omdat zij nu ongelukkig was... De man, die mijn geluk verwoestte, zag noch naar het slachtoffer zijner driften, noch naar zijn kind om; nooit vernam ik iets van hem, en toen ik mijn kind begraven had, verliet ik mijne woning; sedert dien tijd ben ik een zwerveling...’

De Bisschop ondersteunde zijn hoofd met zijne beide handen, toen de schaapherder zweeg; elk woord, dat de oude man gesproken had, scheen hem door de ziel te gaan. ‘Mijn kind bad mij stervend, hem niet te vloeken,’ zeide Ralph ernstig, ‘en ik heb het nog niet gedaan, Bisschop!’

‘Grijsaard!’ zeide heer David langzaam en afgebroken en zonder van houding te veranderen: ‘Frank was immers op den toren van Barneveld? waarom zag ik u toen niet?’...

‘Waarom?’ riep Ralph hoonend lachende. ‘Zou de Bisschop zijne mannen, zijn persoon misschien gewaagd hebben, om den kleinzoon van den schaapherder te redden...? De arme knaap werd wel door uwe lijfwacht uit het slot gesleept. Gij liet immers heer Jan van Schaffelaar vermoorden!’

De Bisschop sidderde, en een lang zwijgen heerschte er. Toen lichtte hij het hoofd op, vestigde den matten blik op den schaapherder en zeide: ‘Zet u neder’; maar Ralph schudde het hoofd. Toen vroeg de Bisschop: ‘Wat wilt gij, dat ik doen zal?’

‘Hem genade verleenen,’ zeide de schaapherder bedaard.

‘Hij heeft genade; hij zal leven!’ zeide de Bisschop snel; zijn stem verried meer vastheid, en hij vroeg nogmaals: ‘Wat verlangt gij nog meer?’

‘Niets; zijne vrijheid is mij genoeg,’ antwoordde Ralph koel.

‘Neen, dat kan zoo niet!’ riep de Bisschop, en opende snel een ebbenhouten kistje, dat op de tafel stond, stak er de hand in, en zeide: ‘Zie, hier is goud; neem het aan...’ Maar Ralph, die onder zijn wambuis tastte, riep schielijk: ‘Bisschop! ik ben gekomen om hem te redden en om niets anders; maar ik heb óók goud, en zal het mijne hier laten, zonder het uwe te nemen.’

Verwonderd zag heer David op, toen de schaapherder den inhoud van een zakje op de tafel wierp, en de gouden stukken over het groene kleed rolden, en hij zeide: ‘Hier zijn een en dertig postulaatguldens; de verleider van mijn kind gaf er haar dertig ter bewaring; het waren bespaarde penningen, zoo hij zeide, maar eigenlijk eene belooning voor hare

zwakheid; de vader ontving er een, omdat hij hem verborgen had. Hier is het goud; het brandt mij in de hand!’

De Bisschop zeide niets, maar wendde het gelaat af, eindelijk vroeg hij: ‘Hebt gij niet gezegd, dat Frank bemint? wie is zij...?’

‘Maria, Wouter's dochter uit de Vergulde Helm te Amersfoort,’ zeide de schaapherder langzaam, waarna de Bisschop verwonderd uitriep:

‘De dochter van een smid!’

‘En waarom niet, Bisschop?’ hernam Ralph. ‘Uw leenman, Jan van Schaffelaar was haar bruidegom; zij is deugdzaam en schoon.’

‘Uw kleinzoon kan beter huwelijk doen,’ zeide heer David; maar Ralph schudde het hoofd en antwoordde: ‘Zij beminnen elkander; wat maakt gelukkiger dan een trouwe, deugdzame huisvrouw?’

De Bisschop stond op, en ging met groote schreden heen en weder door het vertrek; zijn gelaat, dat zijne bedaardheid had terugbekomen, was edel en trotsch; zijn wit gewaad hing over de schouders; zijne oogen fonkelden; toen bleef hij voor Ralph stilstaan. De Bisschop gaf den schaapherder de hand, en hij zeide met drift, doch vriendelijk: ‘Vader Ralph! morgen zult gij uw kleinzoon zien, gij zelf zult hem tot mij leiden; wij nemen hem in onze bescherming; uwe gelukkige dagen keeren terug; gij zult veel vreugde van hem beleven.’

‘Zijn leven is mij genoeg,’ zeide Ralph; doch de Bisschop vervolgde vol vuur: ‘Maar mij niet. O, gij weet niet, wat gij weigert, oude man! gij kunt niet in zijn hart lezen, maar ik wel; paarden en wapenrustingen zullen hem niet ontbreken; roem en eer wachten uw kleinzoon; hij zal gelukkig zijn!’ Ralph schudde het hoofd, en de Bisschop voer voort: ‘Gij gelooft mij niet? Bij St. Maarten en St. Andreas! oude! onthoud den armen jongen zijn geluk niet; jaren zwierf hij met u rond, en diende, terwijl hij zelf moest gediend worden. Ha! ik dacht, dat gij Frank meer liefde toedroegt.’

Ralph antwoordde niet, maar de Bisschop riep: ‘Maar hoe zult gij het verhinderen, dat ik hem verhef, dat ik hem gelukkig maak? Zult gij hem verliezen, omdat hij aanzienlijk wordt? kan hij niet met zijn grootvader naar de heide terugkeeren, als hij het verlangt...?’

De schaapherder bedacht zich en zuchtte. Het streelde zijn hart, Frank verheven te zien, en de liefde tot zijn kleinzoon overwon bijna geheel zijn vrees en zijn weerzin tegen het voorstel van den Bisschop; toen zeide hij langzaam: ‘In Gods naam dan, het zij zoo; maar zweert gij mij, hem niet te zeggen wie ik ben, wie zijne ouders waren?’

‘Ik zweer het!’ zeide de Bisschop. Toen richtte Ralph zijne schreden naar de deur; maar heer David trad op hem toe, en vroeg vriendelijk: ‘Hebt gij mij niets te vragen voor u? wij scheiden immers in vrede?’

‘Neen, Bisschop! niets,’ hernam de schaapherder ernstig. ‘Gewoonlijk vraagt men u om uw zegen, als men u verlaat; maar ik doe dit niet; later zal Ralph u misschien den zijnen geven.’

Toen opende de schaapherder de deur en verdween; de trotsche Bisschop stapte eenige oogenblikken heen en weder, verzamelde met somberen ernst de goudstukken, die op het tafelkleed lagen, en borg ze in het kistje. Daarna werd zijn gelaat opgeruimd en fier; hij zette zich neder, vatte een pen op en begon te schrijven.

Het was op den volgenden dag in den morgen. Frank



lag niet meer geketend in de diepe gevangenkluis van het Bisschopshof; want zijne wanhoop had den stokbewaarder doen bevreesd zijn, dat hij niets aan den beul zou kunnen overleveren dan het lichaam van den ongelukkigen ruiter, die zich het hoofd wilde verbrijzelen, terwijl hij om Maria riep, en den Hemel en den menschen smeekte om hem te redden; want hij wilde niet sterven, omdat Maria hem liefhad. Hij zat nu op een houten bank, met het hoofd voorovergebogen, rustende op zijne handen, in de groote kamer, waarin men hem, den vorigen dag, na den middag gebracht had, toen de ketenen waren losgemaakt, en men hem gezegd had, dat hij de hoop niet moest opgeven, dat het vonnis waarschijnlijk niet zou voltrokken worden. Zwijgend had hij deze woorden aangehoord; want zijn drift was reeds bedaard; hij was schier wezenloos en had zich zonder wederstand laten leiden; zijne razernij was geweken. Hij had een oogen-

blik aandachtig de met ijzeren traliën voorziene venters en de naakte witte muren beschouwd, en zich toen nedergezet; het was nog een gevangenis, waarin hij zich bevond. ‘Men heeft mijne laatste oogenblikken willen verzachten, of de monnik, die mij bezoeken zal, is oud en bang voor de vochtigheid der gewelven; de stokbewaarder wil mij troosten; hij gelooft, dat ik schrik tegen dat zwaard; maar er is immers geen genade!’ Zoo dacht hij, en een treurige grimlach lag op zijn gelaat, toen men hem alleen liet. Hij zat den volgenden morgen nog op die bank, welke hij slechts gedurende den avond en den nacht verlaten had, om het vertrek op en neder te gaan. Hij moest sterven! en hij beminde, en Maria had hem lief.

Hij werd dus niet gewaar, wie hem kwam bezoeken, en hij vermoedde, toen de deur geopend werd, dat het de geestelijke zou zijn, die hem tot den dood kwam voorbereiden, maar zag niet op. Op eenmaal echter voelde hij, dat twee armen hem omsloten; langzaam richtte hij het hoofd op; maar riep toen snel en verheugd: ‘Ha! zijt gij het, vader! eindelijk hebben zij mijn beden dan verhoord; o! ik kon immers ook niet sterven zonder u te zien.’

‘Frank!’ zeide Ralph, terwijl hij hem tegen zijne borst sloot, en zijn gebaarden mond op de bleeke wang van den jongeling drukte, ‘ik ben gekomen; eerder kon ik niet; God zij gedankt! ik zie u dan weder.’

‘Maar voor korten tijd slechts, vader!’ zeide Frank treurig, - ‘ik heb misdaan, ik moet sterven; gij en al mijne begunstigers hebben immers vergeefs voor mij gebeden. Ik heb mijn post verlaten...’

‘Heeft men u dan niet gezegd...?’ vroeg Ralph snel; doch Frank viel hem in de rede en riep: ‘Ja, mijn vader, maar ik weet beter; ik dacht, dat de monnik kwam; doch uwe komst is mij liever. Helaas! waarom kunt gij mij mijne zonden niet vergeven! en evenwel als gij mij zegent, zou ik gelooven den zegen van den priester te kunnen ontberen. Maar ik laster uwe dienaren, mijn God! genade! - Ralph!’ zeide hij aarzelend, ‘gij zijt treurig, gij kunt ook niet vroolijk zijn; maar ééne bede; Maria en u, wie heb ik nader op de aarde? beiden zijt gij mij even waard; doch zij is zwak, zij kan niet komen; nimmer zal ik haar wederzien; indien zij vóór mij stond, ik zou ook niet kunnen sterven, - en het moet immers.’

‘Neen, mijn Frank!’ zeide Ralph; maar Frank riep met drift: ‘Ik weet het immers! waartoe het verborgen gehouden? ik heb geen vrees, ofschoon ik wanhopig ben! want Maria... Doch mijn verzoek, vader! gij zijt oud, maar sterk! gij hebt mij lief, gij noemdet Frank immers uw zoon. Mijn vader! om den wille van onzen Heer Jezus en zijn gebenedijde Moeder, blijf bij mij, vader! in het uur des doods! laat den beul de hand niet aan mij slaan! zijn zwaard alleen rake mij, dan is de Bisschop en het recht voldaan. Ralph, de schaapherder, zal toch zijn zoon niet verlaten!’

‘Frank!’ riep Ralph luid, en wischte zijne tranen af, ‘gelooft gij mij niet? Spreek niet meer! want ik luister, zonder dat ik het wil, naar uwe droevige gedachten, in zoolang hoorde ik uwe stem niet. Gij zult niet sterven! gij hebt genade!’

‘Vader! waarom bedriegt gij mij? ik zal bedaard zijn, ik zal geene tranen vergieten. Frank zal vroolijk zijn! maar verlaat mij niet!’ bad de jongeling, en knielde zich vast aan het ruige wambuis van den ouden man. Hij wilde lachen, doch kon niet; de tranen sprongen hem uit de oogen, en hij liet zijn hoofd op de borst van Ralph vallen.

‘Kind!’ zeide deze aangedaan, en zag vol vreugde op Frank neder, ‘ik spreek de waarheid; zoudt gij anders in deze kamer zijn? de monnik heeft u immers nog niet bezocht; gisteren ben ik bij den Bisschop geweest, en hij heeft u genade verleend!’

‘Genade?’ riep Frank, zijn hoofd oplichtende; maar hij schudde het ongeloovig, en eindigde somber: ‘Den aartshertog heeft hij ze geweigerd, en...’

‘Maar mij niet; hij mocht ze mij niet weigeren,’ zeide Ralph ernstig. ‘Gij zult niet tegen den middag sterven, nooit voor deze zaak; uwe dagen zijn wel geteld, doch heer David zal die niet afsnijden; hij kan niet; God alleen weet het uur van uw dood!’

‘Ik leven!’ riep Frank, terwijl hij opsprong, ‘bedriegt gij u niet, vader? Frank leven! heb ik wel genade? mijn God! - waarmede heb ik het verdiend? - Maar gij zijt niet vroolijk; bedriegt men mij? dit kan geen scherts zijn, vader! O! het zou verschrikkelijk wezen; maar Ralph liegt niet, Maria! ik heb u weer! Frank leeft, Maria! - ha! kan men sterven van vreugde?’ ... zeide hij en wankelde. Snel stond de schaapherder op, vatte hem in zijne armen, zette hem naast zich neder, en zeide langzaam:

‘Het verdriet vermoordt, maar de vreugde nog veel meer; het verdriet doet den mensch

opzien en troost zoeken daarboven; als hij verheugd is, leeft hij alleen voor de aarde: daarom ben ik niet opgeruimd, ofschoon uw leven behouden is; de weelde, eer en roem dooden ook, Frank! - maar het hart, de ziel. Het gebrek doet zondigen, doch de overvloed nog veel meer!’

‘Maar wat wilt gij zeggen, vader?’ vroeg Frank verwonderd. ‘Is Maria niet eenvoudig en deugdzaam, en hare ouders...?’

‘Maria!’ zeide de schaapherder, het hoofd schuddende: ‘Ik sprak van u, Frank!’

‘Van mij, vader!’ riep Frank; zijn gelaat was geheel veranderd, en zijne oogen fonkelden; ‘de weelde? ha! een ruiter! Het is waar; mijn vriend, bij wien ik heden dacht te zijn, heeft mij bedacht; nog na zijn dood heeft hij willen zorgen voor den knaap. Ik heb alles wat ik verlangen kan; twee paarden, waaronder Moor, ik heb wapens en Maria's hart!’

‘Die wapens en paarden, ja!’ zeide Ralph ernstig; ‘maar Maria...’

‘Vader! zij bemint mij!’ riep Frank met vuur en vol vertrouwen.

‘Ik weet het; maar indien zij eens...’ zeide Ralph.

‘Zij is dood!’ gilde Frank, terwijl zijn oog verschrikkelijk rolde.

‘Neen, kind! - dwaas kind! waarom verschrikt gij mij?’ riep Ralph, sidderend. Toen zeide Frank: ‘O! vergeving, vader! maar zie, ik dacht... o! zonder haar kan ik niet leven.’

‘Dat wilde ik zeggen, Frank!’ zeide Ralph, en trok hem naast zich neder. ‘Ziet gij niet in, kind! dat gij haar verliezen zoudt, als zij rijk werd, als eer en aanzien haar deel werden?’

‘Neen, Vader!’ zeide Frank gerustgesteld, ‘zij bemint mij immers; doch welke toovergeest zou haar rijk en groot maken; maar al ware het zoo, dan zou Maria alles met mij deelen; zij bemint mij...’

De schaapherder schudde het hoofd, luisterde en zeide: ‘Ik hoor uw knaap naderen; maar zou uw hart ook niet veranderen, Frank! als eer en rijkdom uw deel werden? zoudt gij haar misschien niet verliezen, als gij rijk en aanzienlijk werdt?’

‘O neen, vader!’ lachte Frank, ‘onze harten zijn zoo nauw vereenigd; slechts de dood kan ons voor een oogenblik scheiden, maar eer en grootheid nimmer.’

‘God geve het!’ zeide Ralph en Frank zag vreemd op; want Henri, die na den dood van zijn meester hem diende, trad de kamer binnen: eenige prachtig gekleede pages van heer David, die kleederen, wapenstukken, een verguld waschbekken en doeken droegen, volgden hem. ‘Henri! - vader! wat is dat?’ riep hij, beurtelings hen en de pages aanziende, die, op een rij staande, zich diep bogen.

‘Heer!’ zeide de knaap, wiens gezicht glinsterde van trots en vreugde; maar Ralph zeide bedaard: ‘Frank! gij moet den Bisschop gaan danken voor zijne genade, en in dit kleed kunt gij niet verschijnen.’

‘Ha!’ riep Frank, terwijl hij zich de oogen wreef, ‘ik dacht, dat ik niet wel zag. Henri! zijt gij het wel?’

‘Ja, Heer!’ hernam deze buigende, en riep toen ernstig: ‘Treed vooruit! page! en vul het bekken. Deze gehoorzaamde. Het was Frank, alsof hij droomde; hij zag nu eens den verheugden knaap, dan de eerbiedig op eenigen



afstand staande pages, dan weder den schaapherder aan, hem, met een glimlach op het gelaat, wenkende toe te geven aan het verlangen van Henri, die hem nu verzocht zijn kleed uit te doen. Zonder tegenspraak liet hij Henri begaan; het welriekende water wischte de stof, het zweet, de tranen van zijn gelaat en lichaam af, en zijn haar werd in orde gebracht; hij zelf had het besef niet dit te doen; want hij was geheel verslagen. Het fijne linnen hemd, dat hem over het hoofd werd geworpen, deed hem vermoeden, dat al die kleederen voor hem zouden zijn; maar hij kon het nog niet gelooven, ofschoon het hem scheen, dat Ralph dit had willen te kennen geven. Weldra stond hij, geheel in wit hertsleder gekleed, bij de tafel; dit buigzame kleed sloot hem over het geheele lichaam, en slechts zijn hoofd, zijn hals en zijne handen waren nog onbedekt.

‘Ralph!’ riep hij verbaasd, toen de knaap een nieuwen page riep; ‘is die wapenrusting voor mij? maar neen, zij vergissen zich. - Henri! gij moet hier niet zijn, gij zijt verkeerd, knaap!’

‘Vergeef mij, Heer!’ zeide Henri, en vervolgde vertrouwelijk: ‘Laat geen verwondering blijken, want die knapen zijn tot spotten geneigd; 't is wel voor u.’

Een schitterende maliënkolder werd hem over het hoofd gedaan; het roode fluweel, waarmede die gevoerd was, stond een eind weegs tegen zijn hals op, en was met gouddraad gestikt; de maliën zaten dicht op elkander, en waren van gepolijst staal met een gouden biesje; de wijde mouwen reikten tot halverwege den elleboog, en het onderste gedeelte van den kolder tot halverwege de knieën; zoowel de mouwen, als het onderste gedeelte, liepen in punten uit. Frank stond roerloos, dewijl hij niet wist wat hem gebeurde; toen wenkte Henri met de hand, waarop weder een andere page naderde, en Frank riep verbaasd: ‘Dien rok - moet ik dien dragen?’

‘Ja, Heer, zoo terstond zijt gij gekleed,’ antwoordde zijn knaap. Frank boog zich terwijl Henri op de teenen stond. Over de schitterende maliën, en een weinig lager af, hing nu een wapenrok van blauw fluweel, omzoomd met een breed zilveren oplegsel; op de zijden was hij opengesneden tot boven de heup. De opengesneden mouwen kwamen niet zoo ver als het maliënhemd over den arm; het wapen van den Bisschop gestikt van zijde, goud en zilver prijkte op de borst. Henri gespte hem nu den draagband om, waaraan een prachtige dolk hing.

Een uitroep van vreugde ontsnapte den jongeling; en was het te verwonderen? Hij, die den beul verwacht had, moest deze kleederen dragen. Den schaapherder zelven blonk de blijdschap uit de oogen; zijne treurigheid scheen geweken, nu hij den geliefden Frank zoo fier, zoo gelukkig vóór zich zag; hij zelf trad toe, nam het zwaard uit de hand van den page, die zich voor den grijsaard boog; hij wilde ook de hand leenen om zijn kleinzoon te wapenen; hij stak de roodlederen scheede door den draagband, en zeide, terwijl hij op het rijke gevest sloeg en den kling gedeeltelijk ontblootte: ‘Draag zorg, dat nimmer onschuldig bloed aan dit lemmer kleve, Frank! het staal laat zich afvegen; - doch het bloed blijft eeuwig op de ziel!’

‘Neen, vader!’ zeide Frank, aangedaan door de woorden van den ouden man, ‘liever wil ik sterven. Maar zeg mij nog eens, dat uw gewezen jongen hier vóór u staat. O! Waarom leeft mijn weldoener niet meer! mijn God! als Maria mij kon zien...’ Hierop riep hij treurig: ‘Ik ben verheugd, en zij weent zeker; zij denkt, dat ik sterven moet, en ik ben vol leven.’

‘Heer!’ zeide Henri, ‘ziedaar uwe muts,’ en hij legde een roode, met gouden boordsel opgeluisterde muts op de tafel; een witte en een blauwe veder prijkten er op, door een kostbaren steen te zamen gehouden; ‘en hier zijn uwe handschoenen; nu uwe schoenen nog, dan zijt gij gereed.’

Frank bezag de handschoenen, die met stalen plaatjes, omzoomd met een gouden bies, waren opgelegd, en toen Henri hem de hooge en lange schoenen van rood leder aantrok, riep hij verwonderd: ‘Met zilveren sporen!’

‘Ja, Frank!’ zeide de schaapherder, ‘en misschien zullen zij spoedig verguld worden!’

‘O, neen! vader!’ riep Frank ongeloovig, ‘gij zegt het maar: ik, ridder? neen, dit kan niet. O! Maria! wat zoudt gij zeggen...’ eindigde hij, en zag, in gedachten verzonken, vóór zich.

‘Gij zijt gereed, Heer!’ zeide Henri, die opstond en zich diep boog.

‘Heer David wacht u,’ zeide Ralph; toen drukte Frank de hand van Henri, en wierp zich uit overmaat van aandoening in de armen van den schaapherder, zeggende: ‘U dank ik het voor de tweede maal; ook deze eer, deze kleederen dank ik u, mijn hart zegt het mij!’

‘Gij vreest dus niet dien kostbaren rok tegen mijn ellendig kleed te bederven?’ vroeg Ralph, en Frank antwoordde: ‘Zijt gij vader Ralph niet? ben ik niet uw Frank? O! zeg het, dat gij mij niet verlaten zult om deze pracht; anders...’

‘Neen,’ zeide Ralph ernstig; ‘maar denk aan mijne woorden; verheug u niet te veel: de vreugde gaat dikwijls het leed vooraf; de grootheid geeft geen geluk, Frank! Doch wij moeten heengaan.’

De schaapherder trad terug, om zijne muts, die op den grond lag, op te rapen. Frank naderde snel den knaap en vroeg zacht: ‘Heeft men mij opgeschikt om zoo te sterven, o! dat zou wreed zijn. Heb ik wel genade, Henri?’

‘Wel zeer zeker, Heer! zou ik anders zoo verheugd



zijn?’ herhaalde deze.

‘Het is waar,’ zeide Frank, in gedachten verzonken; ‘maar het is alsof ik betooverd ben,’ toen riep hij snel: ‘Henri! laat Moor dadelijk opzadelen. Maria treurt, en zoodra heer David mij laat gaan, moet ik vertrekken. Hemel! wat zal zij gelukkig zijn!’

‘Kom, Frank!’ zeide Ralph, die de zwarte haarlokken van den jongeling naar achteren wierp, en hem de muts op het hoofd zette. De knaap gaf de handschoenen aan; de schaapherder nam Frank bij den arm, en leidde hem voort; de pages bogen zich; hij zelf zag verwonderd om zich heen, bracht vervolgens de hand aan het voorhoofd, en zeide zacht: ‘Waak ik, of is alles een droom? Mijn God! verlos mij van den booze. Maria! bid voor mij. Ik heb genade; ha, wat zult gij zeggen, mijn liefste! mijne bruid!’

 

De Bisschop sprak met een kanunnik, die naast zijn stoel stond, toen men hem kwam berichten, dat Ralph er was. ‘Het is goed,’ antwoordde hij, en gaf een teeken aan de pages om te vertrekken; daarna vervolgde hij: ‘Meester! laat mij nu alleen; zij zijn lang weggebleven. Zeg den grijasaard, dat hij met den ruiter binnentrede.’

De kanunnik boog zich en verliet de kamer, terwijl de Bisschop opstond, en zich in den zetel over den schoorsteen nederzette. De deur ging open, en de schaapherder trad binnen. Door de kracht der gewoonte en de aandoeningen, die hem beheerschten, had hij zeker vergeten, den staf neder te zetten; echter nam hij de muts af. Frank had zijn hoofd reeds ontbloot, en hield den blik naar den grond gericht, terwijl Ralph den jongeling met zich voorttrok, die bijna zijn bewustzijn verloren had. Heer David zeide toen ernstig, doch niet onvriendelijk: ‘Nader ons!’

Frank richtte zijn hoofd op, en ontmoette het oog van den Bisschop. Hij was nu in tegenwoordigheid van den heer, wiens dienst hij verzuimd, wiens leven hij schandelijk gewaagd had. Nog klonk hem de vloek in de ooren. Dezelfde man sprak, en hij snelde vooruit, liet de muts aan zijne handen ontglippen, en riep, terwijl hij zich plat voor den Bisschop nederwierp: ‘Genade! eerwaarde Vader in Gode! genade!’

‘Weet hij dan nog niet...?’ zeide heer David vragend, en zag Ralph aan; maar deze knikte met het hoofd, terwijl hij den zetel naderde, waarop de Bisschop vervolgde: ‘Wij hebben u immers genade verleend, Frank! het is onze wil, dat gij leeft en gelukkig zijt.’

‘Toen ik uwe vorstelijke genade in het klooster te Amersfoort zag verdwijnen,’ stamelde Frank sidderend, ‘toen heeft uw vloek mij getroffen; want uwe ramp was mijne schuld; die vloek is erger dan het doodvonnis. - Ontferming...!’ en hij kuste het kleed van heer David.

‘Alles vergeven wij u,’ zeide de Bisschop en vervolgde vriendelijk: ‘Sta nu op; laat mij eens zien, hoe dat kleed u staat.’ Frank richtte zich op de eene knie op, en bleef toen liggen; maar de Bisschop reikte hem de hand en noodzaakte hem op te staan. Toen zette hij zich op zijn gemak neder en bezag Frank van het hoofd tot de voeten; zijn trotsch gelaat was vriendelijk; zijn oog glinsterde van tevredenheid, zijn baard bewoog zich: want hij lachte, en zeide, zich tot Ralph keerende, die de knie nog niet gebogen had, hetgeen Frank echter niet eens had opgemerkt: ‘Hij is schoon, grijsaard! de Hemel zond u bij mij, o! het zou jammer geweest zijn. - Zeg eens, Frank! gij behoeft niet te sidderen voor ons, vraag het den herder maar; voelt gij u gelukkig, staat dat kleed, staan die wapens u aan?’

‘O, eerwaarde Vader! zooveel goedheid, waardoor heb ik dit verdiend? waarmede kan

ik dit vergelden?’ riep Frank en wilde nederknielen; maar de Bisschop vatte zijne hand, en antwoordde vertrouwelijk:

‘Door onze gunstbewijzen met erkentelijkheid aan te nemen en ons voor uw welzijn te laten zorgen; wij zelven weten het best, wat u gelukkig kan maken. - Is het zoo niet, grijsaard?’ vroeg de Bisschop en keerde zich tot den schaapherder, die het hoofd boog en langzaam zeide: ‘Zijn Eerwaarde kan niets anders bedoelen dan uw geluk, Frank!’

‘En kan ik er aan twijfelen, Ralph?’ riep Frank. ‘Mijn genadige heer heeft mij immers alles vergeven!’

De schaapherder zuchtte; maar noch de jongeling, noch de Bisschop sloegen er acht op, en deze vervolgde: ‘Frank! als het eerste bewijs van onze gunst, verheffen wij u tot luitenant der Schaffelaars; onze aanvoerder bekomt misschien in het vervolg van ons een ander bevelhebberschap. Gij zijt nog jong en kunt wel wachten: evenwel bestemmen wij u om eenmaal de plaats te vervullen van onzen getrouwsten krijgsman, van uw vriend, in wiens laatste gloriedaden gij gedeeld hebt.’

‘Ik! zijne plaats vervullen...?’ riep Frank verwonderd, en schudde treurig het hoofd. ‘Ik! eerwaarde Vader! ik ben onwaardig...’

‘Verbeelding!’ viel de Bisschop hem in de rede, en vervolgde trotsch: ‘Wij zullen u den rang geven voor welken wij u geschikt oordeelen; niet uw, alleen ons gevoelen komt in aanmerking.’ Frank zweeg verlegen, en heer David vervolgde vriendelijk: ‘Zeide ik niet, dat gij zelf niet wist, wat u dienstig kon zijn, dat wij er dus om denken moesten? Hoor, Frank! gij draagt mijn wapen op uwe borst, het is dat van mijn geduchten heer en vader, jongeling! gij draagt de kleuren van Bourgondië; gij zijt in onzen dienst; wij willen dat u niets ontbreke. Vele ridders en edellieden zijn met mijn neef van Oostenrijk medegekomen; de krijgsman, dieri wij genegen zijn, moet niet schromen een rit met hem te doen, een lans te breken, een paard en een wapenrusting te wagen. Paarden en wapens zult gij hebben, en goud! Wij willen u groot en gelukkig zien.’

‘Genadige Heer!’ riep Frank, de knie buigende en de hand aan het voorhoofd brengende: ‘Ik ben opgetogen en verslagen; ik weet niet of ik droom of waak, en ik lig toch aan uwe voeten. - Dat is Ralph, de schaapherder, mijn tweede vader. De booze heeft immers geen macht op mij in uwe tegenwoordigheid; die woorden komen uit uw heiligen mond.’

‘Neen, Frank!’ zeide de Bisschop glimlachende, ‘de Bisschop van Utrecht spreekt tot u.’ Hij zweeg en vervolgde ernstig: ‘Sta op! gij hebt daar van Ralph gesproken; houdt gij de gedachtenis van uw vader in eere en liefde, ofschoon gij hem nooit gekend hebt?’

‘O eerwaarde Vader!’ riep Frank aangedaan, hij en zijne moeder staan altijd ter zijde van mijn Goddelijken Verlosser, als ik bid; zij beschermen hun kind, zij hebben uw hart tot genade bewogen.’

‘Het is mij wel mijn zoon!’ zeide de Bisschop, en zijn stem verried zijn ontroering. ‘Uwe moeder was zeker een heilige vrouw, wij zullen haar gedenken in onze gebeden; bid zelf voor uw vader; hij kon uwe voorspraak soms nog behoeven.’

‘O! ik geloof het niet! maar ik zal het doen,’ zeide Frank, en zag ten hemel; tranen liepen langs zijn wapenrok, en vielen op de schitterende kleuren van het wapen.

‘Gij zijt dus voldaan over onze geschenken,’ zeide de Bisschop, die geen ontroering meer liet bemerken.

‘Voldaan!’ riep Frank, ‘kan uwe vorstelijke genade dit nog vragen? slechts... één verlangen heb ik nog, eerwaarde Vader! ik bid u, zeg mij, wat ik doen kan, om dit te vergelden. O! ik kan nog niet gelooven, dat alles waarheid is.’

‘Gij zijt ons gehoorzaamheid en eerbied verschuldigd, als uw heer en als uw Bisschop van Utrecht, en David van Bourgondië verlangt niets anders,’ zeide de Bisschop, en vervolgde glimlachende: ‘Die maliënkolder en wapenrok staan u goed; maar zet de muts eens op.’

‘In de tegenwoordigheid van uwe genade?’ riep Frank terugdeinzende.

‘Ik wil het, zeide heer David. ‘Wij willen de kleuren van ons geslacht eens op uw hoofd zien wapperen. Frank gehoorzaamde; tevreden lachte de Bisschop, en riep: ‘Bij den heiligen David, mijn patroon, en het bloed van Bourgondië! gij zijt een edelman van wapenen, Frank! en wij vertrouwen, dat wij u met de gouden sporen zullen zien, voordat wij den staf van St. Willebrord nederleggen.’

Frank naderde hem, en zijn gelaat blonk van edele tevredenheid; maar toen viel zijn

oog op Ralph, die zwijgend en met een droevigen trek op zijn gelaat naast den zetel stond. Snel trad hij nu vooruit, en wierp zich aan zijne borst; hij had den Bisschop vergeten, en riep: ‘Alles, vader! dank ik u, wat ik ben en worden moge, ik ben het aan u verplicht.’

De schaapherder sloeg bewogen zijn arm om den rijken wapenrok, en zeide aangedaan: ‘Alle zegeningen komen van God, Frank! maar hoovaardij en weelde van den satan; vergeet nimmer, wat gij geweest zijt.

‘Of wat gij hadt moeten zijn!’ riep de Bisschop driftig. Frank sidderde en trad terug, nam de muts af, en wilde verschooning vragen, dat hij den schaapherder had aangesproken; hij wist, dat hij wèl gedaan had, maar vreesde toch het ontzag verloren te hebben; doch heer David vroeg vriendelijk, en scheen niet toornig te zijn: ‘Gij bemint reeds, niet waar?’

‘Ja, eerwaarde Vader...?’ hernam Frank snel. Daarop zweeg hij, en dacht aan Maria.

‘Wij wisten het reeds,’ vervolgde de Bisschop. ‘Onze luitenant is nog jong; maar evenwel, indien zijn belang het vorderde, zouden wij onze toestemming tot zijn huwelijk geven...’

‘Maria...!’ riep Frank luid, en drukte de hand tegen zijn hart, terwijl het geluk hem uit de oogen blonk. Toen zeide de Bisschop: ‘Ha! zoo heet, geloof ik, die dochter van den smid; maar Ada van Rijn bemint u immers: haar oom zeide het mij; zij is schoon...’

‘O! zeer zeker!’ zeide Frank, toen heer David zweeg, ‘ik heb haar lief en ben haar zooveel dank schuldig! zij is zoo goed en ongelukkig.’

‘Maar ook rijk, en haar oom zou u nu niet tot haar echtgenoot verlangen! ha! ha! doch bekreun u niet om zijne toestemming,’ antwoordde heer David lachende.

‘Maar het is Maria, die ik bemin, genadige Heer!’ zeide Frank beschroomd, doch angstig de handen vouwende.

‘Gij denkt zoo, Frank!’ hernam de Bisschop grimlachende, ‘het is een liefde van uwe kindsche dagen, die ras voorbij zal gaan! wij weten beter, wat u kan gelukkig maken; gij kunt naar hooger uitzien.’

Frank stond verpletterd, en hij wilde eindelijk lucht geven aan het pijnlijk gevoel, dat zijn hart te zamen drukte, toen de Bisschop hem een wenk met de hand gaf, om te zwijgen, en zeide, terwijl hij luisterde: ‘Wat is dat...?’

Men hoorde de voetstappen en de houten der hellebaarden van de lijfwachten op de steenen in het voorvertrek klinken. Luid verhieven zich eenige stemmen, boven welke ééne zich bijzonder hooren liet. ‘Wil men mijne lijfwacht overrompelen? - omringt het verraad ons weder? riep de Bisschop verbaasd. ‘Bij het bloed van Bourgondië! ik zal mij niet ten tweede male door het slijk laten sleepen! zij zullen het zwaard mijns vaders in mijne handen zien, voordat zij mij aanvatten!’ Hij stond op, trad snel ter zijde, deed het tapijtwerk, dat langs den muur hing, van elkander, waarachter een geheele wapenrusting stond verborgen tegen den muur; maar toen lachte hij trotsch, ging weder zitten en zeide bedaard: ‘Welnu, mijn luitenant! ik geloof, dat wij u ter goeder ure tot ons hebben geroepen.’

‘O! zij zullen uw geheiligden persoon niet naderen dan over mijn lijk,’ riep Frank vol moed, en sloeg op zijn zwaard. De woordenwisseling werd hoe langer hoe heviger; iemand legde de hand reeds op het slot van de deur. ‘Die ellendelingen! zij verdedigen mij niet, - maar gij zult uw plicht doen,’ riep de Bisschop, van toorn bevende. Toen plaatste zich de schaapherder, ofschoon ongewapend, naast den jongeling, dien hij met zijne handen en zijn staf wilde beschermen. ‘O! treed ter zijde, vader!’ bad Frank, ‘ik ben sterk genoeg om u beiden te beschermen!’ Op hetzelfde oogenblik zwegen de stemmen, en de deur sprong open; een man in rijk gewaad trad met drift in het vertrek, maar bleef als versteend staan, toen Frank, die zijn zwaard trok, het hem voorhield en dreigend uitriep: ‘Sta! - of ik stoot u neder!’

De vreemdeling wierp een blik op den jongen man in dien prachtigen wapendos, die met

het blinkende zwaard in de hand vóór hem stond, vervolgens op den Bisschop, en boog zich diep.

‘Bij den heiligen David, mijn patroon!’ riep de Bisschop driftig, die nu inzag, dat het geen vijand was, die binnen was gedrongen, ‘wie geeft u de stoutheid vóór ons te verschijnen? Gelukkig voor u, dat gij de kleuren van den Aartshertog draagt. - Frank! raak hem niet aan.’

‘Laat het hem doen!’ riep de vreemdeling met vuur, en sloeg op zijn zwaard, terwijl hij een blik met Frank wisselde, die zijn kling liet zakken, maar het hoofd moedig ophief, en hem dreigend aanzag. ‘Maar, eerwaarde Vader in God! uw pages wilden mij niet aanmelden, en de Aartshertog heeft mij gezonden... Kent uwe genade den heer Van Croy niet meer?’ eindigde hij lachende.

‘Ha!’ riep heer David verwonderd, laat dien edelman ons naderen, Frank! - Er zijn zooveel jaren verloopen, sedert wij u niet gezien hebben, Heer! maar wij vragen u verschooning voor deze onbeleefde ontvangst.’

‘Die wij reeds vergeten hebben, eerwaarde Vader!’ hernam de edelman, voor hem nederknielende; maar heer David gaf hem den tijd niet om de knie te buigen, reikte hem de hand en vroeg beleefd: ‘En wat geeft ons het genoegen u te zien?’

De heer van Croy zag naar Frank, en eenigszins met bevreemding naar den schaapherder, en heer David, die zijne bedoeling vatte, leidde hem bij de hand naar het venster; toen zeide de edelman: ‘Genadige Heer! ik kom zoo even met den Bisschop van Kamerijk en den prins van Oranje in de stad; maar hetgeen u nog meer verwonderen zal - den dertigsten van de vorige maand is koning Lodewijk de Elfde gestorven.’

‘Hij dood!’ riep de Bisschop, en hij vervolgde toen, tevreden lachende: ‘Ha! gij deedt wel, mijn vertrek binnen te treden, al hadt gij mijne lijfwacht neergestooten, gij zoudt op mijne eer wel gedaan hebben. - Hij dood! devijand van mijn huis, en die mijn edelen broeder heeft ten val gebracht! Heer! gij verplicht ons door dat bericht; de Hemel is met ons!’

Eerwaarde! de Aartshertog zond mij alleenlijk in allerijl, om uwe genade van die heugelijke tijding geen oogenblik onbewust te laten; maar hij volgt mij spoedig en wacht mij. Gedoog, dat ik vertrekke,’ zeide de heer Van Croy.

‘Het zij zoo, Heer!’ hernam de Bisschop; ‘en in het vertrouwen u spoedig weer te zien, zeggen wij u nogmaals dank, en rekenen ons uw schuldenaar voor een gift, voor het bericht dat gij ons overgebracht hebt.’ Hij gaf den edelman de hand, die zich boog en verwijderde. Zoodra de blik van Croy weder op Frank viel, bleef hij onwillekeurig staan en zocht zijn oog de schilderij bij den schoorsteen; toen zag hij naar heer David om, boog zich daarna nogmaals, verliet het vertrek, en zeide vriendelijk in het voorbijgaan:



‘Jonkheer! of wie gij zijn moogt, ik bied u de hand, ofschoon gij mij uw zwaard hebt voorgehouden!’ Frank boog het hoofd, drukte den edelman de hand, en zeide eerbiedig: ‘Heb dank, Heer! maar ik ben geen edelman.’

Een poos bleef David van Bourgondië in gedachten staan; de dood van dien gehaten vorst, die zijns vaders goedheid zoo ondankbaar had vergolden, streelde het hart van den zoon, ofschoon hij priester was; toen lachte hij en riep hoonend: ‘Hij is dood!’ - doch vervolgde somber: ‘Maar waar is het bloed van Bourgondië?’ en zag naar het afbeeldsel van zijn vader, dat naast den schoorsteen hing. Toen rustte zijn blik op Frank, en zijne oogen glinsterden; maar de opgewondenheid verdween; want zijne hand raakte het gouden kruis, dat op zijn mantel hing; hij bezag zijn priesterlijk gewaad en zuchtte.

Noch de schaapherder, noch Frank stoorde hem; de laatste was in zijne gedachten bij Maria, en hij had met tegenzin het zwaard in de scheede gestoken. Ralph sloeg den Bisschop oplettend gade die naderde en riep: ‘Frank!’ Toen zag de jongeling op, en heer David vervolgde lachende; ‘Ik ben over u voldaan; mijn vriend Van Croy had bijna kennis gemaakt met uw kling; gij kunt nu gaan; uwe kamers zijn reeds gereedgemaakt; tot nader order blijft gij in mijn hof wonen; gij zijt een goede lijfwacht, bij mijn patroon! - hebt gij ook nog iets te vragen, te verzoeken...?’

‘Genadige Heer!...’ zeide Frank verlegen.

‘Welnu?’ vroeg de Bisschop. Toen vervolgde Frank: ‘Voor twee dagen verzoek ik verlof... mijn hart trekt mij naar Amersfoort...’

‘Waarom zoo spoedig?’ zeide de Bisschop onvriendelijk.

‘O! ik bid u, eerwaarde Vader!’ riep Frank, de handen vouwende: ‘Maria treurt nog om mij; zij denkt, dat ik dood ben, en ik heb genade.’

‘Alsof onze heilige godsdienst niet zou kunnen troosten,’ zeide de Bisschop. ‘Onthoud wel, Frank: dat wij voor uw geluk moeten zorgen, dat eer en aanzien u omringen zullen. Maar uw gelaat wordt treurig; later zult gij beter gevoelen, wat wij bedoelen, en hoe goed wij het met u voor hebben; - welnu, wij geven u het verlof.’

‘Eerwaarde!’ riep Frank dankbaar, en knielde neder: ‘O! ik dank u, Maria zal u zegenen; uwe vorstelijke genade geeft mij haar weder.’

De Bisschop grimlachte, hief hem op en zeide: ‘Ook zij zal door mij gelukkig worden; maar sta op, Frank!’ De jongeling kuste zijne hand, en heer David vervolgde vriendelijk, terwijl hij zijne rechterhand op den schouder van den luitenant legde: ‘Gij zult ons gehoorzaam en getrouw zijn, wij weten het, maar wij verlangen ook, dat gij een gedeelte van de genegenheid, welke gij voor Ralph gevoelt, op ons overdraagt. Mijn zoon! ga nu, en denk dat alles wat wij doen voor uw welzijn is, dat gij rijk en groot zult worden.’

‘O, ik dank u, eerwaarde Vader!’ zeide Frank aangedaan, boog zich diep, en trad achterwaarts; de schaapherder ging insgelijks naar de deur; doch de Bisschop zeide: ‘Blijf nog, Ralph! wij willen u spreken.’

‘Vader!’ zeide Frank toen, ‘ik kan niet langer toeven. Maria treurt en wacht mij.’

‘Ik weerhoud u niet, Frank!’ antwoordde de oude man, en zag hem weemoedig aan. ‘Ga! en evenwel is het mij zoo droevig om het hart; maar dat goud zal u Ralph niet doen vergeten. Ga dan in Gods naam; doch ik zal u morgenochtend wachten op den berg van Amersfoort onder den boom; want ik ben te afgemat, om u terstond te volgen; - zult gij komen?’

‘Zeker vader!’ riep Frank verheugd, ‘en Maria misschien ook - o! ik moet nu gaan!’

‘Vaarwel, mijn kind!’ zeide Ralph en drukte hem aan zijn hart, ‘ik zal u wachten.’ ‘Of wij u...’ fluisterde Frank, boog zich toen voor den Bisschop, en snelde het vertrek uit.

‘Wat zeide hij u?’ vroeg deze, toen Frank, dien hij had nagezien, vertrokken was. ‘Dat hij mij morgen zien zou,’ hernam Ralph droogweg.

‘Gelooft gij, dat hij die deern sterk bemint?’ vroeg de Bisschop. Toen hernam de schaapherder verwonderd: ‘Hebt gij het dan niet gezien, Bisschop? - zijn hart behoort haar geheel.’

‘Gij denkt dus, dat niets hem die dwaze liefde zal kunnen doen vergeten?’ zeide heer David; en Ralph hernam schamper:

‘Néén! hij is getrouwer dan zijn vader: nooit zal hij haar verzaken; de liefde zal sterker wegen dan uw goud en uwe wapens!’

‘Maar indien wij bevelen, Ralph?’ riep de Bisschop.

‘Zal hij niet gehoorzamen; beveel over zijn arm Bisschop! maar niet over zijn hart,’ zeide de schaapherder ernstig.

‘En als hij weet, wie beveelt...!’ riep heer David.

‘En gij hebt gezworen, Bisschop!’ zeide Ralph, de hand dreigend uitstrekkende. Toen zweeg David, en vroeg een oogenblik daarna: ‘Gij zijt dus niet tevreden met hetgeen ik gedaan heb, gij wilt u verzetten tegen zijn geluk?’

‘Neen - doch wel tegen zijn ongeluk,’ riep Ralph.

‘Ik vertrouw, dat Frank wijzer zal zijn dan gij; wij zullen zien, wie gelijk zal hebben; hij zal weten te kiezen tusschen David van Bourgondië en Ralph.’

‘Dat zal hij!’ riep de schaapherder ernstig. ‘Maar onthoud, Bisschop! dat zoo zijn hart gebroken werd, omdat het zich niet had laten verleiden, onthoud dan, dat Ralph u zijn zegen nog niet gegeven heeft!’ Dit zeggende, trad hij naar de deur, en de Bisschop, die het hoofd gebogen had, riep, het weder oprichtende en met den voet stampende: ‘En gij! dat David van Bourgondië zich niet bekreunt om uw zegen!’

Evenwel vond de page, die eenigen tijd daarna binnentrad, om te berichten, dat de Aartshertog Maximiliaan het hof naderde, den Bisschop, in gedachten verdiept, voor het glasraam staan, en de edelknaap moest tweemaal zijn bericht herhalen, voordat zijn heer hem gewaar werd.