Het fin-de-siècle in de Nederlandse schilderkunst

Dit bestand biedt, behoudens een aantal hierna te noemen ingrepen, een diplomatische weergave van Het fin-de-siècle in de Nederlandse schilderkunst. De symbolistische beweging 1890-1900 van Bettina Polak uit 1955.

redactionele ingrepen

p. *1: kop ‘[Afbeeldingen]’ toegevoegd.

p. 417: kop ‘[Herkomst der afbeeldingen]’ toegevoegd.

Bij de omzetting van de gebruikte bron naar deze publicatie in de dbnl is een aantal delen van de tekst niet overgenomen. Hieronder volgen de tekstgedeelten die wel in het origineel voorkomen maar hier uit de lopende tekst zijn weggelaten. Ook de blanco pagina's (p. ii, 336, 338 en 418) zijn niet opgenomen in de lopende tekst.

[pagina i]

UTRECHTSE BIJDRAGEN TOT DE KUNSTGESCHIEDENIS

onder redactie van het Kunsthistorisch Instituut der Rijksuniversiteit te Utrecht IV

[pagina iii]

BETTINA POLAK

HET FIN-DE-SIÈCLE IN DE NEDERLANDSE SCHILDERKUNST

De symbolistische beweging 1890-1900

'S-GRAVENHAGE

MARTINUS NIJHOFF

1955

[pagina iv]

printed in the netherlands

[pagina vii]

INHOUDSOPGAVE

TEN GELEIDE		v

I. DE ATMOSFEER VAN HET FIN-DE-SIèCLE		1

	Sociale achtergrond. Religieuze sfeer. Culturele belangstelling	1

	Het symbolisme in de letterkunde	6

	Het symbolisme in de beeldende kunsten	11

	De stijl van het symbolisme in de schilderkunst	17

	De symbolen	20

	Defatale vrouw	28
	Salome	30
	Cleopatra	33
	Medusa	35
	De Sphinx	36
	De slang	44
	Chimaere. Harpij. Gier	46

	Pan	47
	De centaur	49

	De onschuldige jonge vrouw	49
	De bruid	51
	De lelie	53
	De lotos	56
	De roos	58
	De zonnebloem	59
	De passiebloem	60
	De winde	61
	De zwaan	61
	Harp. Lier. Viool.	63

	Het jonge meisje. De rijpe vrouw. De oude vrouw	65
	Heden. Verleden. Toekomst	66
	Het noodlot	68
	De dood	71

	De zielewereld	74
	De smart	74
	Stemmingen van melancholie, herfst en schemering	78

	Het anarchisme	80
	De arbeid	83
	De zaaier	85

[pagina viii]

II. HET SYMBOLISME IN NEDERLAND. 1890-1894		87

	1. Toorop, magiër van de lijn	87

	2. Thorn Prikker, componist van lijn en vlak	152

	3. Der Kinderen, middelaar tussen individu en gemeenschap	187
	a. Eerste ontwikkelingsgang	187
	b. Het heimwee naar de Gemeenschapskunst	201
	c. Der Kinderen als illustrator. Overgangsperiode van de Eerste naar de Tweede Bossche Wandschildering	213

	4. Roland Holst, wegbereider tot de monumentale kunst	230

	5. In de golfslag van de vier voorgangers	272
	Etienne Bosch (1863-1933)	276
	H.A. van Daalhoff (1867-1953)	278
	S. Moulijn (1886-1948)	278
	Floris Verster (1861-1927)	279
	Henricus (Hendricus Jansen) (1867-1921)	280
	Th. A.C. Colenbrander (1841-1930)	286
	Th. van Hoytema (1863-1917)	286
	L.W.R. Wenckebach (1860-1937)	286

III. HET SYMBOLISME IN NEDERLAND. 1894-1900		290

	Dageraad van de nieuwe tijd	290

SUMMARY		308

LITTERATUUR		317

REGISTER VAN PERSONEN EN ZAKEN		325

APPENDIX: CATALOGUE RAISONNÉ DER SYMBOLISTISCHE WERKEN VAN TOOROP, THORN PRIKKER, DER KINDEREN en ROLAND HOLST		337

LIJST VAN AFBEELDINGEN		412

AFBEELDINGEN

HERKOMST DER AFBEELDINGEN