Viertalig aanvullend hulpwoordenboek voor Groot-Nederland

F.P.H. Prick van Wely

titelpagina

© 2006 dbnl / erven F.P.H. Prick van Wely

DBNL vignet

Voorrede.Voorrede.Inleiding. Indië en de Nederlandsche lexicographie.Lexicographisch gedeelte.Afkortingen en teekens.A.AO:aaltjesziekte aan aanboren * aanhoogte aanhoorigheden aankap * aankeeren aanleggen aanlegsteiger aanpassingsvermogen aanplant aanstelling aanvraag aanvullingsexamen aardstoot aard(ver)schuiving abis perkara acclimatisatie acclimatisatie-proces acclimatisatie-station acclimatiseeren achtererf achtergalerij achterland achterstand adat adé adenoïden adipati adjunct-houtvester administrateur administrateurswoning administratief adoeh!adressant adviseur advokaat afbellen afbouw afdeelingschef afkloppen afkomen afloopen Afrikaantjes afscheep afscheidsreceptie afscheidsvisite afsteken aftelefoneeren aftikken:afvoerkanaal agar-agar ajer blanda ajer djeroek:ajo akal akar wangi *al!alang-alang alcatief Alfoeren alfoersch alg. st.:alla(h)!aloen-aloen amalgamatie amalgameeren Amboina:amboineesch:Ambon Ambonees ambonsch ambtenaar ambtenaar ambtsbrief ambtsressort americaine ameublement(je)amfioen † Amme:amok & amok maken amokmaker amokpartij † amokroeper:† amokschreeuwer:amoksignaal † amokspe(e)l(d)er:† amokspoeger:† amokspuwer:ampas ampas-oven * amper anak mas ananas ananastaart ancienniteit andjing tanah andong angkin angkloeng animisme ankong anopheles antecedent antecedenten antimakassar antipyrine antjar apenbroodboom apenland apennoot apenpokken Arab arak arak obat arakstokerij arang areaal areka:arenpalm arensuiker:arit Armeniaan armeniaansch armenzorg armwezen arrow-root artillerie constructiewinkel aschregen asem(boom)asemstroop asphalt asphalteeren aspirant-controleur aspirine assistente assistent-resident assurantiepenningen atap Atchinnoot atjar atjar-bamboe Atjeh Atjeher atjehjas atjehsch atlasvlinder atoeran attestatie de vita Australiër autolet(te)avondschot avondtafel avondtoilet B.B.O.W.:B.V.baadje † baaitje:baantjesjager baanverschuiving:baar baardvogel baarsch baba babi babichinees:babiroesa baboe bacove:badak badhanddoek badjing badklompen badwater badzeep bahoe:bajem bak bakkeleien bakoe bakoe bal costumé bale-bale Balinees(ch)* balsemiek bamboe bamboe doeri bamboestoel bami † banaan:† bananier:bandeng bandjir bandjiren [van 'n rivier]bank bankzaken Bantammer banteng barang baris(s)an barouchet(te)bastionsgroenten bataljonscommandant Bataviaan bataviaasch batig slot batik batikken batok:Bat(t)akker bat(t)aksch † battoor:bavetje bawal bawang Beaumontgeweer bebakening bébé bedak bedakken bedakkwast bedakpot bediendenbelasting bediendenkamer bediendenkantoor bediendenpersoneel bedoek bedrijfsbelasting beëindiging begintraktement begrafenisfonds begrootingsjaar behoud be(j)o bek bekel:bekendheid * bekend stellen:belanghebbenden belastingjaar:beleeningsbriefje belle:bendehoofd bendie beneden benedenlanden benedenstad Bengalees benting benzoë:beoordeelingslijst:bepekken bergbatterij bergcultuur bergeend:bergklimaat bergland berglucht bergmeer bergpaard bergrijst bergschoenen bergspoorweg bergstorting:bergstreek bergterrein bergtocht bergtuin † bergwilden:bergwind beri-beri beri-berilijder besmetverklaring bestelloon bestuur Bestuursacademie bestuursambtenaar bestuurskamer bestuurslid bestuurstafel bestuurstelsel bestuurswege betalingstaat † betel:† beteldoos:† betelkistje:† betelnoot:bet(t)et Betje post betoel bevloeiingswerken bevorderen bezuinigingsmaatregelen bezwaar bibit bibitaanplant bibittuin:bidmatje biek(je)bierhal bijbaantje bijcultuur bijgebouwen bijkantoor bijlage bijprodukt bijverdienste bijwerken bikoe-bikoe bilak Bimanees bindrotting:bingoeng binnengalerij binnenjongen:binnenland(en)binnenlander binnenlandsch binnenmeid binnenplaats binnenprauw bintang bioscoop:bisbilles bitteren:bitterpraatjes bitterflesch bitterglas Bittermeren bittertafel bitteruur bitterwater bladziekte blanda blandja:blank blankofficier blauwe:* blazen blijvers blik blik(je)blikkenmelk blikopener blikverpakking blimbing † bloedloop:bloemencorso blok:bobo boea nona:boeboek boeboer boeboerlap Boeddhabeeld Boeddhist boeddhistisch boedel boedjang Boeginees(ch)boejongen boei boeloe ajam:boeloe-boeloe boemboe-boemboe boengkoes(an)de boer met zijn varkens boe(w)a nonna boe(w)aja boffer Bogor:Bogoriaan:bombardeeren Bombayer:Bombaykerel bon(netje)bonboekje † bonk a) boom b) boom:boomen boomhagedis boomklerk boomorchidee boomslang boomvaren boomzaken boorgat boormachine boormeester a) boorwater b) boorwater boorzalf bootgelegenheid boreh boschbedrijf:boschbeheer boschcultuur boschdistrict boschexploitant:boschexploitatie boschflora † boschganger:boschinrichting boschkip Boschneger boschperceel boschproduct boschreglement boschwezen bosen boterbriefje bougainville bouw bouwmaatschappij boven Bovenlanden bovenstad boy:brabbelmaleisch:Brahmanisme brandal brandmeester brandspuitmeester brandy brandy-soda brani bras breng(-breng)brief briefje brigges broeder brom * brood broodwortel broomkali bruidstranen bruggenbouw bufferstaat buggy buik buikaandoening:buiklijder buikziekte buisleiding:buitenbezittingen buitenbus buitenkamer buitenlandsch verlof buitenlandsche vijand:buitenplaats:buitenpost Buitenzorg bullen * bultzak bureau-ambtenaar bureaucratisme bureauman bureau-ministre bureau-oppasser bureauwerk burger burgerlid burgerschrijver burgerziekenverpleger bussen C.caban cacao-cultuur cacao-planter cafeine caladium.† calappus:calcarium calmans calomel campagne candidaat-ambtenaar canna cannetillewerk canon † capock:caramboleeren carbol carbolzeep cardamom carrière cascara cassave castor-olie † catsjoe:ceintuurbaan Celebes cementtegel centrale certificaat † chacrelat:champy chassinet chemicaliënhandel chemicus:chemiker chevelure Chinees chinine:chloras calicus * chocoladebloempje chocoladekleurig cholera-drank cholera-epidemie cholera geval cholera-lijder cholerine christengemeente chutney cinematograaf cireeren Çiva clandestien † clappus:† clappusolie:clematis coca Cochin-China codewoord collecteur comfort commensalenhuis commissie commissie van toezicht compagnie comptabelen concessie concessie-aanvraag concessie-jager concessionaris concubinaat concubine † condé:conduite(-staat)confetti congreslid conservenfabriek constipatie consulaat consulair consul-generaal contractant:contract-koelie contractvrouw contravisite controleur convocatiebiljet coprah couchette coupon-boekje credietbank credietbrief crime † cri(t)s:croton † crijs:cultuur cultuurdienst cultuurdwang cultuurmaatschappij cultuuronderneming cultuurplant cultuurplichtig cultuurstelsel cultuurtuin cyanide cyankali D.dadap dagdienst daggelder daghuur † dagregister dagverblijf Dajak(ker)dajaksch dalam dalang dalima damesfiets damessalon dam(m)ar dandang dankbetuiging † danshoer:dansmeid daoen koerap darmkatarrh darmontsteking datjin decentralisatie declaratie:dedak deeleman(kar)dekhut deklading dekpassagier dekstoel delicatessen demang demonstratie-veld deng-deng departement departementschef deponeeren depotbataljon dermatol des(s)a des(s)aman detonator deukhoed developpeeren Dewatempel diakonessenhuis dienstaanwijzing dienstdoend dienstdoener dienstenveloppe dienstjaar dienstjaren dienstklopper dienstnota dienstorder dienstpaard dienstpet dienstreis dienstreiziger:dienststaat dienststuk diensttijd dienstverbintenis dienstweigering diepzee onderzoek dijk diksap dirigeerend dirk dispensjongen:dispenskast distinctief districtshoofd djaga djagoeng djahat dja(h)it djaksa djambelan:djamblang djamboe ajer djamboe bidji djamboe (bol)djamboe kloetoek:djamboe merah:djamboe monjet djarak djati djati blanda djengkol:djeroek djimat djitokan djoeragan djoeroemoedi djoeroetoelis djoe(w)ar djoe(w)et:djongos:doctor djawa doctor djawa school doejong doekoe doekoen doepa doeren doerian:doesoen dogcart dokter djawa:dokter-majoor domeingrond donderen † dongris doordienen * doorkomen doorloopend doorloopende wagen doornappel * doorstaan doortrekkend doorzenden * doos:doppen dorpshoofd dos-à-dos douane-formaliteiten draagpaard:draailicht draairak dragoman drawidisch dressoir dril drilschool † drioen:droge tijd drogman:dronk droogschuur drukpersreglement druppelfleschje † dryoen:dubbelschroefstoomboot dubbel spoor dubbeltjesquaestie dupeeren † durioen:dwangarbeid dwangarbeider dwangarbeiderskwartier dwangbeer:dwangcultuur dwangmaatregel dynamo dysenterie E.ebro edeleer:éénjarig éénpersoons eerbied eereschuld eerstaanwezend eerste reis eetbare aarde eetstokjes ei eierplant eigendomsperceel eilandengroep einddiploma eindexamen eindvergadering electromotor electromotorisch electro-technicus emigratie emigratie-kantoor emplacement Engelsch entre-deux erf erfpacht erfpachter erfpachtsperceel erratisch blok estatesbenoodigdheden etappe etensdrager etenskast etenstafel eterij Euraziër europeaniseeren Europeër † Europees:Europeesch † Europisch:evacuatie evacueeren ex officio expeditiebeambte expeditiekorps expeditietroep exploitatie exploiteeren exploratie exploratiemaatschappij export exporteeren exporteur exporthuis extraboot extractie F.Fabricatie-chef:fabrieksgebouw factorij factuur familieberichten familiehut familieomstandigheden fancy-fair † feestbloem:feestterrein fermenteerschuur fetisch fettor fez fiatteeren fietsbroek fietskeur fietslantaarn fietspak fietspet fietspomp fietstocht filiaal Filippino:Film filter filterpers filtreerkan fiskaal flamboyant Flem flèr:flesschen flikkerlicht flobert flottille-vaartuig foelie:fokstier formulier formatie fouragegeld fox:fox-terrier frappeeren fraude fregatvogel frikkadel fröbelen fröbelonderwijzeres fröbelschool fuif fuiven functie fungeerend fuselier fusie G.G.B.:G.-G.:gaanderij gabah gagah gagement gajoeng galengan galerij galvanometer gambi(e)r gamelan(g)gampong:gandasoeli * gang gantang gardoe:gardoehoeder:gardoe(huisje)gardoekerel gardoewachter:gardoewaker:garnizoensapotheek garnizoensarts garnizoensdienst garnizoenskommandant gasgloeilicht gebang(palm)de 2 Gebroeders gedecolleteerd gedekt gedragcijfer geelbek geelvink:geëmployeerde gegageerd gegalvaniseerd gehannes gekko gekleurde geldloterij geldverzending gelijkgestelden gemas gemengd gendi(e)gendie-rak genietroepen genist geparenteerd gepensionneerd gepensionneerde gepieker geroutineerd gesoebat gestaart getah getek a) geur:b) geur:geurlat geurmaker:geurmakerij gevaar gewestelijke raad:gewone bereiding gezaghebber gezagvoerder gezondheids-etablissement gezondheidsredenen gezondheidstoestand gingang giwang gladakker gladjanus gladmuis:glagah glastouw glatik glazenbakje glazendeksel glazenkast glibbertjes glimpieper:gobang goeboek goedang goederentransport goede tijd goedgezind goejava goela arèn goela djawa:goela klappa:goeling † go(e)moet:goena-goena goenie goeniezak goenoenger go(e)ramie goerita goeroe gogoh:gokken gokker golok † gom:gong gorami:† gorgelet:gorilla goudfazant goudhoudend goudkoorts goudonderzoek 't goudwasschen goudwasscherij gouvernementsambtenaar gouvernementsbeschikking gouvernementsbesluit gouvernementsbureau gouvernementscultures gouvernementsdienst gouvernementsgebied gouvernementsgrond gouvernementshotel gouvernementsland:gouvernementspakhuis gouvernementsreiziger gouvernementsschool gouvernementsstoomer gouvernementswoning gouverneur-generaal gouverneursche graaien:gramophoonplaat granuleus grasboer:grasboom graskerel:grasman:grassnijder grazen grensgebergte grensgeschil grensregeling grensregelingscommissie griemis griffie grobak grofwild grondhuur grondpeilwezen † grondverf grootambtenaarsexamen grootbedrijf † Groot-Java:Groot-Nederland † guardasol:guerilla gummiband G.v.d.H.H.S.:haard hadji halen halfbloed Halifoeroe:halte haltechef handel handelsgeëmployeerde handelsgewassen handelspolitiek handelsvereeniging handschoen handschoentje handwagen(tje)hangar hanglantaarn hangkast hannessen harde pad harder hardlooper hardloopers haringsla harnachement hartjes hartvervetting havenkantoor havenlicht havenpolitie havenwerken heer heerendiensten heerendienstplichtig heerendienstplichtigheid heerenfiets hekkenspringer hekwieler:hekwielstoomer helmhoed hemeling henna herbebossching:herbenoeming herbewouding:herexamen herplaatsen herplaatsing herstellingsoord hervormingsmaatregelen heulsap hevea hiergeboren Hindoeïsme Hindo(e)stani Hindoetijd hoedenkapstok hoenderpark hoestmiddel Hoffmann:Hoffmannsdruppels hofmeesteres:* hollander Hollandsch-Chineesch hond hond hond hongertyphus † hongitocht Hongkong honigvogel hoofdaanlegger hoofdagent hoofdambtenaar hoofdbureau hoofdcomité hoofdconducteur hoofddoek hoofdenschool hoofdgebouw hoofdgeld hoofdingenieur hoofdinspecteur hoofdopzichter hoofdplaats hoofdsuiker hoofdverpleegster hooggeplaatst hoog-javaansch hoog-maleisch hooge oomes:hoornschil hopperbarge hormat hospitaalschip houtaankap houtaankapondernemer houtaankaponderneming:houtcontractant:houtstapelplaats houttransport houtvendutie houtvester houtvesterij huisbediende huisfeestje huishoudster:huishuur-indemniteit huisjongen † huismeid:† huistaks:huistoilet hulpbank hulploods hulppostcommies hulppostkantoor hulpprediker hulppriester hummel hutbagage hutkoffer hutpassagier huurcontract huurwaarde huurwagen huzarensla hydrographisch I.I.V.ijsbeeren ijsbon ijsbus ijscompressen ijsdepot ijsemmer(tje)ijsfabriek ijshuisje ijskamer ijskan ijskap ijskast ijskist ijsmachine ijspudding ijstang ijsvla ijswater ijzerschimmel ijzerzand immigrant immigratie imperialisme import importartikel importeeren importeur importfirma:importhuis inboeten indemniteit † India:† Indiaan:† Indiaa(n)sch:† Indiaansch blauw:† Indiaansche weit:Indiaansch koren:indianisme Indië † Indiën:Indiër indigo indigoboer indigocultuur indigofabriek Indiïsme:Indisch Indische crocus:Indische den:Indische sering:Indische vijg [N]Indische weit Indischgast Indischman:Indo Indo-China Indo-Chineesch Indo-Europeaan:Indo-Europeesch indologisch indoloog Indonesië Indonesiër Indonesisch industriezout ingang inkomstenbelasting inktwellusteling inlander inlandsch inpikkerij:inpoten inrichten a) inrichting b) inrichting inspecteurschap inspectie inspectie-reis Insulinde intercommunaal inzinking irrigatiekanaal irrigatie-werken irrigator Islam Islamiet islamitisch J.ja?jaarpas:jaarvogel † jagerboom:jakkepoes jamboes † jambos:jandoedel Jan Oost:Jantje Japanner † Japanoiser:Japansch Jappie Javaansch Javaasch Java koffie jodoform jongen jongens joodkali justiciabelen jute K.kaaien kaaiman:† kaaiman † kaakop:† kaalkop:Kaapsche jasmijn kaartenkamer kabaai kabaal kabaja:kabajaspeld kabar kabbes kabelschip kaboe kaboepaten:kadal kadettenschool † kaffer:† kaffervrucht:kafir kaftan kain † kajatenhout:kajenier kajoepoeti (=olie)kaka:kakap kakatoe(a)kakemono kaki boesoek kakkerlak kalam kaldoe kalfsoog(en)† Kalingga:kali kalken kalong kamerjongen kamferboom kamferspiritus kamoening:kamp kampakpartij:kampement kampong kampong-bewoner kamponghond:kamponghoofd:kampret kananga kanarie(boom)kanarievogel:kaneelappel kaneelboom kankeren kantjil kantoor kantoorbus kantoorchef kantoorheer kantoorstoel kantooruren kantoorwagen kap kapas kapitein Chinees kapitein-intendant kapiteinsche kapiteinsrang kapiteinswoning kaploon kapok (-boom)kaptein Jas karang:karbou(w)karet karetboom karoe karoeng:karrentransport kar(retje)karrevoerder karreweg kasoemba:kas(s)ian kas(s)ianstelsel kast kas-tekort kastorolie:katapang:kates:katjang katjang goreng katjang idjo katja piring † katje:katje katjepiering katjong katoenaanplant katoenpitten kattebak kat(t)i(e)kawedanan:Kawi kazernekind:kazernemeid kazuaris keboeten kebon kedehhouder kedon(g)dong keerkringslanden keerkring(s)vogel kèh:keladi:kelderen kelderflesch:Keling:kelor kembang spatoe kembodja kemiri kemoening kentering kepala kampong:kepang:kepiting keplekken kerk kerosine kerrie kerriesoep † kerrietafel:kerstenen kerstening kesemek kesoemba kesoemba keling ketapang ketel(l)a (-poehon):ketimoen ketjap ketjoe:ketjoeboeng ketjoeën:ketjoepartij:ketrangan ketsen kettingbeer kettingganger kettingjongen:kettingloos kettingstraf keur keuringscommissie:keuze khaki(dril)khakipak † kiattenhout:kidang kieken kiekje kijkavond kijkdag kikkerland kimkiel kimono kina kinabast kinaboom kinacultuur kinadruppels kina-onderneming kinaplanter kinaveiling kinderweegschaal kinine:kininefabriek kininepil kininesulphaat kininetablet kininevergiftiging kinoloog kipassen:† kipersol:kippenlapjes kippenkoopman:kippenvent klaagvrouw klaarstoomen klachtenboek klamboe klamboegoed klamboehaak klapnoot klapper:klapperaanplanting:klapperboom klapperboschje klapperdop klapperkrab * klappermelk:klappernoot klapperolie klapperrat:klappersuiker klappertor klappertuin klappervezel klapperwater † klappus:klapzaak klas klassiaan kleedingmagazijn kleefrijst kleinambtenaarsexamen kleinbaas kleinnooi klerk klerkenbaantje klerkengelden klerkenwerk kletstafel kleurling klewang klimaatschieten klimaatsverandering * klimop klimvisch Kling Klingalees:a) klipsteen b) klipsteen:klipvisch klontong kloosterschool knaap * knechtje knipspeld knokkelkoorts kobang:kobus kodak kodjong kodok koeboe koeboemilie koeienkraal koejava koekang koelie koelieloods koelieloon koelie-opstootje koelie-ordonnantie koelie-ronselaar koeliethee koeliewerver:koeliewerk koelkamer:koempoelan koenjit koepokinrichting koesambi koetang koetilan koffie koffiebereidings etablissement koffiebes koffieblad koffiebladziekte:koffiebloesem koffieboer:koffieboorder koffiebranderij koffiecongres koffie-cultuur koffie-extract koffieland koffieluis koffieonderneming:koffiepakhuis koffiepelmolen koffieplanter koffieplantje koffiepluk koffiepulper koffietuin kofo kogelvisch kojang kokerellen kokkie kokkin:kokosmelk kokosnoot kokosvet kokosvezel koksgast kolang-kaling:kola-noot kolenhaven kolenladen kolenloods kolenstof kolenveld kolonelsche koloniaal(tje)kolonie kolonisatie kolot komedie stamboel komma-bacil kommiezerij kompenie kompenie ketjil konde(h)kongsi(e)koningsappel koningspalm kontjo † kooibehangsel:kookster:koolboom koolpalm koolzuurhoudend koopje koopkracht koorts koorts koortsaanval † koortsbast:koortsboom koortsdag koortsepidemie koortslijder koortsmiddel koortspoeder koortsrilling koortsthermometer koortsuitslag koortsvrij a) kop b) kop c) kop kopdoek kopi daoen † koppenklover:koppensneller koraalbank koraalsteen:korakora korma * kornet:korting kos(s)ong kostjongen kot:kot(t)a kou kous kousenbaadje kraaiennest kraal:kraboe:krachtinstallatie krachtoverbrenging krachtstation krakal krakallen kramassen krandjang krantenhanger krantenman krapatta-boom kras krasborstelen kraterketel kratermeer kratokboon kraton kredietinstelling kree kreeftensla Kreool(sche)krère-krère krielkip kringetje kris krissen † krits:kroepoek kroeskop kroketje krokodillenstad krontjong kroonlamp kroonduif kroonvogel:kros(s)i gojang:kros(s)i males:kruisprauw krulpalm kunstwerken kurkengeld kustbevolking kustbladen kustboot kustgebergte kustlichtwachter kustlijn kustopname kustplaats kuststaat kuststreek kuststrook kustvaartuig kustverdediging kustverlichting kwaadwillig kwak:kwakboer kwartaalverslag kwartaalzuiper kwast kweekbed:kwee (-kwee)kwee lappies L.laadruim laadvermogen Laag-Javaansch Laag-Maleisch laan laatstelijk labaar labarang laborant lachduif ladang laden en lossen lajar:lakoe laks laksa laksheid * lammeling lampenjongen Lampongs lanciers land landaulet(te)landbouw landbouwcrediet landbouwdorp:landbouwkolonie landbouwmaatschappij landbouwondernemer landbouwonderneming landbouwscheikunde landbouwschool landelijk landelijke land- en volkenkunde landheer landhoofd landhuurder landingsdivisie landingssteiger landraad landrente landsadvocaat:landsdienaar landsdrukkerij 's lands kas landskoepokinrichting landswege landvoogd:landvoogdes:landweg langganan langgar langstaart:lansdragende larong lastercampagne latah laxans † lazarus:lebaran leeftijdgrens leenvorst leenvorstendom leesgezelschap leestijd leestrommel leesvereeniging:legen:legercommandant legkast legkip legkoffie leguaan:leitje lekker a) lekkermaken b) lekkermaken lekkermaker lekkermakerij leksteen Lelang lemmetje lengganan:lepra lepradokter lepralijder leprosarium lesoeng:letji letterslot levensverzekering mij.leverabces leveringscontract leveringsvoorwaarden lezersplaats licentie licentie-houder lichten lichtolie lichtopzichter lidi ligmatje:lijfjongen lijfmeid likkewaan lijntrekker lila limiet limiteeren limmetje † linde linnenjuffrouw linnenkamer liplap † lipperd:lobak lodji loemboeng loempang:loerah:loeri loetoeng