terug  begin  verder

G.

G.B.:

zie gewone bereiding , is ook gouvernementsbesluit.

gaanderij

[zeldzaam]: zie galerij .

gabah

e rice in the husk; paddy (H.J.).
f riz non décortiqué.
d Reis in der Kübe; zie bras .

gagah

e dry rice field. Ook wel: gaga.
f rizière sèche (haute).
d trockenes Reisfeld.

gagement

[van mindere militairen]

e pay.
f solde = paye des soldats (N.L.I.).
d [der] Sold, Löhnung: Die Offiziere, Sanitätsoffiziere, Zeugpersonal und die Wallmeister empfangen Gehalt, Unteroffiziere und Mannschaften Löhnung (Heeresverfassung, § 10).

gajoeng

e dipper, hand-bucket (Worsfold, Visit to Java, p. 32).
f cuvette.
d Badeeimer(chen), Schöpfeimer(chen), Kübel - vgl. Maasz, Quer durch Sumatra, p. 12: In der Badekammer befindet sich ein gröszeres, gemauertes Bassin, aus dem man mit einem kleinen Kübel das Wasser schöpft.

galengan

e rice-field dike.
f digue de rizière. Vgl. Cat. Indo-Chine, 1900, p. 76: La plus grande partie du riz produit par l'Indo-Chine est cultivée dans des champs entourés de petites digues.
d Deich (um die Sawahs).

galerij

e verandah; gallery.
f véranda(h); galerie. Vgl. d'Enjoy, La Santé aux Colonies, p. 62: La maison coloniale doit être... entourée d'une spacieuse vérandah.
d herumlaufende Veranda, Verande.

galvanometer

e galvanometer.
[p. 65]
f galvanomètre.
d [das] Galvanometer.

gambi(e)r

e gambier of gambeer (An), terra Japonica = gambier, formerly supposed to be a kind of earth from Japan (Wh.).
f [le] gambier, ook gambir. Vgl.: le Nauclea Gambir, qui croît spontanément dans l'Inde transgangétique et dans les îles de la Sonde, est un arbrisseau grimpant, qui fournit Gutta gambir, ou simplement Gambir (B.).
d [das] Gambir, Gummigambier of Bastard-Katechu. Bij de lederbereiding in gebruik onder den naam van gelber Katechu.

gamelan(g)

e gam(e)lan: The topeng's gamelan consists of two sets of the circles of tiny gongs,... that are struck with wooden sticks, and two wood and two metal gambang kayu (wood and metal bars of different length and thickness mounted on a boatshaped frame), or native xylophones, to which single instrument the name ‘gamelan’ is so often given in the West (Scidmore, Java, p. 287). Annie Linden schrijft gamalang in Gold, p. 171.
f gamlang = orchestre javanais et malais (R. Ghill, Le Pantoun des Pantoun).
d [der] Gamlang (Spemann, Weltpanorama, p. 567).

gampong:

zie kampong .

gandasoeli

e garland-flower.
f [le] gandasuli à bouquets (B.) en gandasouli (M.V.E.).
d Kranzblume.

* gang

e lane.
f ruelle.
d Alleegasse.

gantang

e gantang (five katties in East-Java, ten elsewhere) = 8,5766 L.
f gantang = 8,5766 L.
d Gantang = 8,5766 L.

gardoe:

zie gardoekerel .

gardoehoeder:

zie gardoekerel .

gardoe(huisje)

e (native) watch-house, guard-house.
f poste (de garde).
d Wachthäuschen.

gardoekerel

e watch-man, guard. In E.-Indië chowkeydar, vroeger pyke: all pykes, chokeydars, pasbans, dusauds, nigabans, harees, and other descriptions of village watchmen are declared subject to the orders of the darogah (H.J.).
f gardien, garde de nuit.
d Wächter.

gardoewachter:

zie gardoekerel .

gardoewaker:

zie gardoewachter .

garnizoensapotheek

e military dispensary.
f pharmacie militaire.
d Stabsapotheke.
[p. 66]

garnizoensarts

e surgeon to the garrison.
f officier de santé de la garnison.
d Garnisonsarzt.

garnizoensdienst

e service in garrison.
f service de garnison of de place.
d Garnisonsdienst.

garnizoenskommandant

e commander of the [a] garrison.
f chef de garnison, commandant d'armes.
d Garnisonsältester.

gasgloeilicht

e incandescent gas-light.
f lumière incandescente par le gaz.
d Gasglühlicht.

gebang(palm)

e tallipot, talipot.
f coryphe gébang.
d [der] Gebang (S.V.).

de 2 Gebroeders

[in de Roode Zee]

e the Brothers.
f les deux Frères.
d die Brüder.

gedecolleteerd

e decolletée (Fransch), in a lownecked dress. Vgl. Malet, Sir Richard Calmady, p. 29: a decolletée cricket-player.
f décolletée, en peau (fam.).
d dekolletiert, ausgeschnitten.

gedekt

[ambtenaarstaal]

e covered, justified by precedent.
f sauf, justifié, beter (à) couvert
d unangreifbar, gedeckt.

gedragcijfer

[op schoolrapporten]

e conduct-marks.
f marques de conduite.
d Führungszensuren.

geelbek

[Z.A.]: zie halfbloed .

geelvink:

zie kanarievogel .

geëmployeerde

e employee.
f employé.
d Bediensteter, Angestellter.

gegageerd

[v. mindere militairen]

e retired (on full pay pension), time-expired.
f retraité.
d mit voller Löhnung entlassen. In Duitschland heeten de ‘gegageerde militairen’ die in aanmerking komen voor een burgerlijke betrekking Militäranwärter.

gegalvaniseerd

[ijzer]

e galvanised.
f galvanisé.
d galvanisiert.

gehannes

e gossip, gossiping, jaw.
f babillage.
d Gerede, Klatsch, Salbaderei, Schwätzerei.

gekko1)

e gecko: The lizards ‘chuck-chucked’ and ran over the walls; and the invisible gecko, gasping, called, it seemed to me,
[p. 67]
Becky! Becky! Becky! Becky! Becky! Becky! (Scidmore Java, v. p. 212).
f [le] gecko. Soms ook djekko.
d [der] Gecko, m.v. - s en soms Geckonen (S.V.).

gekleurde

[Z.A.]: zie kleurling .

geldloterij

e lottery.
f loterie.
d Lotterie, Geld-Lotterie (D.K.Z.).

geldverzending

e remittance.
f envoi d'argent.
d Geldsendung.

gelijkgestelden

e persons (those) assimilated to (with) Europeans.
f (Européens et) assimilés. Aussi dit-on quelquefois: les indigènes et assimilés (Girault, Législation Col., II, p. 2).
d (Europäer und) diesen Gleichgestellte.

gemas

vert.: een aanval hebbend van de drift, waarin men iemand, waarvan men veel houdt, wel ‘op zou kunnen eten.’

gemengd

[van - bloed]

e of mixed breed, half-caste.
f de sang mêlé.
d misch-, halbblütig.

gendi(e)

e goglet, alcarraza (-vessel) in M.S. Ook gendy, maar hiermee wordt in Eng.-Indië een waschkom bedoeld.
f gargoulette, alcarazas - vgl. d'Enjoy, La Santé aux Colonies, p. 30: Ceux qui tiennent à boire frais, se muniront de carafes en terre poreuse dénommées gargoulette ou alcaraza.
d Kühlkrug, Wasserkühler.

gendie-rak

e alcarraza stand.
f support de gargoulette.
d Kühlkruggestell.

genietroepen

e engineer corps.
f [le] génie, troupes du génie.
d Genietruppe.

genist

e royal engineer; engineer officer.
f soldat (officier) du génie.
d Geniesoldat, -offizier.

geparenteerd

e related, a relative of.
f parent, allié.
d verwandt.

gepensionneerd

e retired.
f mis à la remise, retraité.
d pensioniert, in den Ruhestand versetzt, a. D.

gepensionneerde

e retired official (soldier etc.).
f retraité.
d Pensionist.

gepieker

e brooding, en ook thinking, thought.
f réflection(s), rêverie, méditation(s).
[p. 68]
d Sinnen, ook Nachsinnen, Grübelei(en), Spintisirerei.

geroutineerd

e experienced, practised.
f routiné.
d bewandert, geschäftskundig.

gesoebat

e (constant) begging, coaxing, solicitation(s), entreaties.
f supplications, sollicitations.
d [das] Bitten und Beten, Anflehen.

gestaart

[van Chineezen]

e pig-tailed.
f à queue, à tresse.
d (einen) Zopf tragend.

getah

e gutta, getah (Sc.), vegetable sap, gum.
f gutta. Vgl. arbre à gutta (Jumelle, Cult. Col., II, p. 127). Ook gutte, résine, gomme, gomme-résine.
d Gutta, Gummiharz. In 't mv. Gutten.

getek

e raft.
f radeau, train de bois (bambou).
d [das] soms [der] Flosz.

a) geur:

zie fuif .

b) geur:

zie geurmakerij .

geurlat

[slang]

e swaggerer.
f fanfaron, crâneur, poseur.
d Grosztuer, Flunkerer.

geurmaker:

zie geurlat .

geurmakerij

e show, parade.
f fla-fla, tralala, crânage, crânottage.
d Flunkerei, Grosztuerei.

gevaar

[het gele -]

e the Yellow Peril.
f le péril jaune.
d die gelbe Gefahr.

gewestelijke raad:

zie raad .

gewone bereiding

[v. de koffie]

e ordinary preparation = the sun drying process.
f préparation ordinaire.
d das trockene Verfahren.

gezaghebber

[civiel -]

e governor, civil administrator.
f gouvernant.
d Gewalthaber (M.S.), Regierungschef.

gezagvoerder

[marine]

e master(-mariner), commander.
f commandant du bord.
d Kommandant.

gezondheids-etablissement

e sanatorium, sanitorium.
f sanatorium, établissement de santé, sanatoire.
d Heilstation, Erholungsstation, Sanitätsanstalt, Genesungsheim (Spemann, Weltpanorama, p. 275).

gezondheidsredenen

[om -]

e from motives of health,
[p. 69]
[three months' leave] on account of illness (T.), on the ground of ill health.
f pour raisons de santé.
d aus Gesundheitsrücksichten, krankheitshalber, ook aus gesundheitlichen Gründen en gesundheitshalber.

gezondheidstoestand

e sanitary (hygienic) conditions.
f état de santé, état sanitaire.
d Gesundheitszustand, die gesundheitlichen Verhältnisse.

gingang

e gingham.
f guingan.
d Gingan.

giwang

e ear-drop.
f vis, pendeloque.
d Ohrschraube.

gladakker

e 1. pye (soldaten-slang), van pariahdog of enkel pariah, the common ownerless yellow dog (H.J.). Vgl. Kipling, Beast and Man in India, p. 266: The pie-dog, pariah, or street-dog, is usually rufous yellow, but all known dog tints occur. Soms (Punch) vindt men deze honden bayers of the moon genoemd; 2. rascal (scheldnaam). Ook scoundrel en yellow dog, a strong term of contempt (F. & H.). In Eng.-Indië nog budmash = a bad, worthless fellow; a scoundrel (Lentzner, Slang-English of Australia). Verder budzat = a low fellow, a ‘bad lot,’ a blackguard (Id.).
f 1. chien errant; 2. canaille, coquin, chenapan, sacripant, ruffian, arsouille, bélître.
d 1. herrenloser Hund, Pariahhund; 2. Schurke.

gladjanus

e sly-boots, (artful) dodger, sly dog, hedger, in E.-I. failsoof van 't Ar. failsuf from filosofos. But its popular sense is a ‘crafty schemer,’ an ‘artful dodger,’ zegt H.J.
f fin matois, finaud, fouineur, marloupin, aigrefin, maître gonin, fine mouche.
d Schlauberger, geriebener Kunde, Pfiffikus.

gladmuis:

zie gladjanus .

glagah

e Saccharum spontaneum.
f Saccharum spontaneum.
d Saccharum spontaneum.

glastouw

e string coated with a paste of pounded glass. Men vgl. Brownell, The Heart of Japan, p. 36: Youngsters have kite battles. They gum powdered glass to the strings and each tries to cut the other's kite free. Dit geldt in alle opzichten ook van de Indische jongens.
f corde de cerf-volant enduite de verre en poudre.
d mit feingestampftem Glas überzogene Papierdrachen-Schnur.

glatik

e rice-bird, paddy-bird or
[p. 70]
Java sparrow (Ch.): She really had no luck, for her Java sparrows died too at the bird-show in Edinburgh (Ouida, Crit. Studies, p. 240).
f padda, alouette de Java en glatic, reeds fig. gebruikt in de Vie Parisienne 1908, p. 819 b: Dans les villes où se rencontrent et se coudoient toutes les races: Biarritz, Ostende, Monte-Carlo, Le Caire, s'est développé un nouveau type féminin... Nées de parents coloniaux qui ne se voient qu'à de rares intervalles, les jeunes filles cosmopolites suivent leur mère à Paris, à Londres, dans les stations d'hiver à la mode, jusqu'au jour où elles retournent aux pays brûlés de soleil dont elles ont le sang voluptueux dans les veines. Peu surveillées, elles prennent une grande liberté d'allures, mais elles plaisent à tous par leur grâce provocante, leurs reparties spirituelles et moqueuses d'enfants mal élevées. Et surtout elles sont la joie et le sourire des caravansérails flottants, de ces grands paquebots qui les emportent vers la lointaine Océanie. Leur gaieté, leur charme leur ont fait donner le nom du gracieux oiseau des rizières, de l'alouette de Java: on les appelle ‘les Glatic.’
d Reisfresser, -vogel.

glazenbakje

e glass-tray.
f sous-verre.
d Gläsertellerchen.

glazendeksel

e glass cover.
f couvercle, dessus de verre.
d Glasdeckel.

glazenkast

e glazed cabinet, glass almeirah, plate-cupboard.
f vitrine, bonheur du jour, armoire vitrée.
d Glaskasten (H. Schuchardt, Kreol. Stud., IX, p. 120 als vertaling van almarie glaas). Ook Glasschrank.

glibbertjes

vert.: de gepelde en geconfijte vruchten van den arènpalm.

glimpieper:

zie gladjanus .

gobang

e halfpenny, a copper of a brown; in Amerika cent.
f sou.
d Gobang = 4 Pfennig.

goeboek

e bamboo watch-house in the paddy-fields.
f poste de garde en bambou dans les champs de riz.
d Wächterhäuschen: auf hohen Bambuspfählen erhebt sich da und dort ein Wächterhäuschen, ein ‘Gubuk’, von dem aus nach allen Richtungen Seile gespannt sind an denen bunte Sarongfetzen und zappelnde Puppen hängen (Haberlandt, Botanische Tropenreise, pag. 238).

goedang

e 1. godown, store-godown (Kipling, Gadsbys, p. 29), store-closet (M.), store-room, in E.-Indië in huis - vgl. H. Crompton, Indian Life, p. 158: The only connexion with your
[p. 71]
commissariat allowed in the dwelling is the store-room, invariably known in India as the godown; 2. ware-house. De India Gazette van 3 Maart 1781 heeft reeds volgens M.:
 
Godown usurps the ware-house place,
 
Compound denotes each walled space.
f 1. chambre à provisions; 2. magasin, entrepôt. M.V.E. geeft onder godong: c'est le nom vulgaire que les Malais donnent aux grands magasins et aux factoreries (?) et qui a été adopté par toutes les nations commerçantes de l'Europe. Vgl. ook Babut, F. Batel, I, p. 84: La ville de Batavia proprement dite est composée des entrepôts du commerce européen appelés godowns et de quelques demeures de marchands ou d'employés chinois, arabes ou indous.
d 1. Vorratskammer; 2. Warenlager.

goederentransport

e transport of goods, goods traffic.
f transport de(s) marchandises.
d Waren-, Gütertransport.

goede tijd

e good monsoon.
f bonne saison.
d guter Monsun.

goedgezind

[v. de bevolking]

e friendly, well-disposed.
f ami.
d befreundet.

goejava

[Z.A.]: djamboe bidji.

goela arèn

e jaggery, palm sugar: the name jaggery, which to-day is used with the special signification of palm-sugar or palm-molasses, is but a modern corruption of sarkara, first in to the Malayal chakkara, then in to the Portuguese jagara, jagra (Wt.).
f le jagre. Vgl. Jumelle, Cult. Col., I, p. 241: A Java pour l'obtenir on fait bouillir le liquide qui vient d'être recueilli, et, quand il atteint le degré de consistance voulue, on le moule en petites rondelles. C'est sous cette forme qu'il est vendu (gula aren). Ook sucre javanais.
d Palmzucker, ook brauner Baumzucker. Vgl. Pfyffer zu Neueck, Skizzen, pag. 13: der Aren oder braune Baumzucker.

goela djawa:

zie goela arèn .

goela klappa:

zie goela arèn .

goeling

e Dutch wife. Each bed is provided with a Dutch wife - along bolster placed down the centre of the bed to insure coolness when two people occupy it. (Delmar, Around the World through Japan, p. 44). Niet juist is: Dutch wife, an open frame of rotan or cane used in the Dutch Indies, etc. to rest the limbs upon in bed (M.). Toch is de tweede helft van Murray's omschrijving beter dan de humoristische (?) van Delmar.
f hollandaise: Sous la moustiquaire je ne trouve d'autre
[p. 72]
garniture qu'un drap de lit unique et un double oreiller, puis encore la classique ‘hollandaise’... c'est un long boudin en cuir (niet juist) de forme cylindrique, garni de toile blanche, dont on se sert pour éviter le contact des jambes et diminuer ainsi la transpiration pendant le sommeil (J. Leclercq, Un séjour dans l'île de Java, p. 17).
d Rollkissen, Schlafrolle: Ferner findet man überall in den breiten Kojen... die berühmte Schlafrolle, die der Engländer ‘Dutch wife’ nennt und die hier auch alle Privat- und Hotel-betten haben (von Rautenberg, Holl. Indien, p. 9).

† go(e)moet:

zie arenpalm .

goena-goena

e guna guna = 1. amatory philtre, love-charm; 2. charmed poison.
f gouna-gouna = 1. aphrodisiaque; 2. remède magique.
d Guna-Guna = 1. aphrodisisches Mittel; 2. sympathisches Zaubermittel.

goenie

e gunny, a strong coarse cloth manufactured in India from jute, and used as sacking (Ch.).
f [le] jute, chanvre de l'Inde (L.).
d [die] Jute (leinwand).

goeniezak

e gunny bag.
f sac (en toile) de jute.
d Jute-Sack.

goenoenger

e 1. up-country man, hill-man; 2. hill pony.
f 1. Javanais des montagnes; 2. pony des montagnes, cheval montagnard.
d 1. Bergjavaner; 2. Bergpferd.

go(e)ramie

e goramy en gourami, a fish found in the Eastern Archipelago, highly esteemed for the table (Ch.).
f [le] gourami. A l'Ile de France, on le connaît sous le nom de gouramier (M.V.E.).
d [der] Gurami (Mr.).

goerita

e waist-band, sarong-band.
f ceinture de saroung (G.I.N., p. 379).
d Sarungbinde.

goeroe

e gooroo, guru.
f guru: Suryavarman II fut sacré par un célèbre brahmane..., le pandita et guru nommé Dewakara (Album-Kern, p. 165).
d Guru (Sanders, Fremdwörterbuch), geistlicher Lehrer.

gogoh:

zie gagah .

gokken

e gamble.
f jouer, brelander, tripoter [in mijnwaarden].
d spielen, jeuen: Sie haben jeden Donnerstag einen Herrenabend wo dann feste gejeut wird (M. Böhme, Tagebuch einer Verlorenen, p. 235).

gokker

e gambler.
f joueur, brelandier.
d Spieler.
[p. 73]

golok

e golok, goluck: The Java goluck or short sword, is still used by all (Money, Java, I, p. 246).
f couperet.
d Waldmesser.

† gom:

zie gong .

gong

e gong.
f [le] gong, Malais gông (L.).
d [der] Gong.

gorami:

zie goerami .

† gorgelet:

zie gendi .

gorilla

[Afrika].

e gorilla.
f gorille.
d Gorilla.

goudfazant

e gold(en) pheasant (M.).
f faisan doré.
d Goldfasan.

goudhoudend

e auriferous, gold-bearing.
f aurifère.
d goldhaltig.

goudkoorts

e gold fever: I did not reach Sydney till the beginning of the gold-fever. (Mrs. Alexander, Fight with Fate, I, p. 95 Tauchn.). Ook yellow fever (F. & H.) of gold craze.
f fièvre de l'or.
d Goldfieber.

goudonderzoek

e gold assay(ing).
f essai d'or; essayage.
d [das] Probieren (von Gold).

't goudwasschen

e gold washing.
f lavage de l'or, lavage de terres aurifères.
d Gold(sand)waschen.

goudwasscherij

e gold washing.
f lavoir: au Chili et au Pérou endroit où l'on tire l'or par le lavage (N.L.).
d Goldwäsche.

gouvernementsambtenaar

e Government officer, official