Waar is de Gefreiter Schmidt gebleven?

Zo nu en dan zijn er ook anderen die in de schaduw van gisteren hun woordje zeggen en dan vaak heel wat groter en belangrijker lieden dan ik. Er spelen zich ook belangrijke dingen af! Het komende proces tegen Eichmann is daarvan wel één van de toppunten.

Het is niemand minder dan Adenauer zelf, die gemeend heeft naar aanleiding van dit komende proces zijn stem te moeten laten horen. Hij is ietwat bezorgd dat het straks in de wereld opnieuw anti-Duitse gevoelens zal wakker roepen en zijn bezorgdheid lijkt mij niet ongegrond. Maar geen enkele ware Duitser laat het daarbij zitten en dus maakte hij ook de opmerking, dat het Duitse volk evenzeer onder Hitler geleden had als de joden.

 

Ziezo, nu weten we het!

Wie de gang van zaken in Duitsland een beetje nauwkeurig bestudeert zal bemerken, dat (naast een aantal zeer hoopgevende verschijnselen) men opnieuw bezig is het sprookje te formeren van het onschuldige Duitsland. Zo gebeurde het in 1919 en daarna, zó gaat het thans opnieuw. Toen moest de ‘leugen van Versailles’ ontmaskerd worden, nu is het dat lijdende Duitse volk, straks het onschuldige en nog iets later heeft Hitler de oorlog verloren omdat de Duitsers hebben geweigerd voor Hitler te vechten zo goed als ze konden! En dat alles ontstaat op de golven van een nieuw Duits nationalistisch getij, ondersteund door de successen van het Wirtschaftswunder en vergemakkelijkt door de internationale situatie, die hen, naar Hitlers oude formule, nu werkelijk in de voorhoede van een anti-communistisch front heeft geplaatst.

Ik hou er eigenlijk niet van over ‘de’ schuld van ‘het Duitse volk’ te spreken. Geen enkele collectieve beschuldiging ligt me en het riekt te veel naar Hitlers ‘Die Juden’. Maar ik hou er nog minder van dat van Duitse kant zelf nieuwe sprookjes worden gefabriceerd...

 

Van de oorlogsmisdadigers die het Derde Rijk heeft voortgebracht, worden alleen de allergrootsten en allerergsten gestraft. Dat is goed, maar het is ook gevaarlijk. Met de bestraffing van de allerergsten en het als rechtmatig erkennen daarvan, meent het Duitse volk zich voldoende te hebben gelegitimeerd als anti-Hitler. Het volk, de gewone man, de gewone soldaat kan dan rustig in ere worden hersteld en dat gebeurt ook allerwegen in Duitsland.

Die gewone soldaat aan het front bleek echter een dappere, onvermoeide vechter (‘Der beste Soldat der Welt’) voor de uitvoering van Hitlers plannen,

want in de woestijn van Noord-Afrika en in de steppen van Rusland verdedigt men niet het eigen vaderland, maar ondersteunt men een aanvalsoorlog en een gigantisch plan tot knechting van Europa. Men behoeft geen politieke hogeschool te hebben doorlopen om dat te begrijpen.

Bovendien, zo vraag ik mij in alle eenvoud af, zouden al die grote misdadigers hun werk wel hebben kunnen uitvoeren, als er geen kleine mannetjes geweest waren, die ijverig gehoorzaamden?

 

Nee, men behoeft persoonlijk geen joden vergast te hebben, men heeft ze alleen maar helpen registreren, men heeft ze van huis gehaald (zelfs met medelijden in het hart, zoals dat heet), men heeft ze op de trein gezet, opgepast dat niemand ontsnappen kon enzovoort enzovoort. Gestolen heeft men niet, maar aan het transport van gestolen goederen heeft ‘der Vati’ goed verdiend!

Men heeft geen dorp uitgemoord, maar wel de wacht gehouden bij de kale schuur, waar slachtoffers hun laatste nacht doorbrachten. Men heeft geen vrouwen verkracht en geen onschuldige burgers neergeschoten, maar ze onder tragische omstandigheden wel van hun oude rammelfiets beroofd en het zakje aardappels gestolen, dat ze op een barre tocht van tientallen kilometers bij elkaar gebedeld hadden!

 

Wie de laatste tv-uitzending van dr. L. de Jong over de Februaristaking heeft gezien, weet (als hij het niet allang wist!) hoe jodenjongens in de overvalwagens zijn getrapt en geslagen. Hij heeft gehoord van het onmenselijke circus dat de Grüne Polizei met de gevangen stakers opvoerde in het Lloyd Hotel te Amsterdam.

 

Ik heb met eigen ogen gezien hoe geüniformeerde Duitsers Nederlandse voorbijgangers in het gezicht sloegen, omdat die mensen huilden of triest keken bij het aanzien van een jodenrazzia.

 

Overal in het ganse door Hitler bezette Europa zijn ze er geweest, de ijverigen, de gehoorzamen, de kleinere schoften, die het werk van de grote schoften hebben uitgevoerd, ‘tadellos’ en zelfs met vreugde en vol kleine eigen initiatieven, die hun dan de zoveelste medaille met het eikenloof bezorgden! Zij zijn niet bestraft. Men heeft ze niet eens meer kunnen vinden en ze zijn met hun tienduizenden en honderdduizenden ondergedoken in het nieuwe Duitsland. Ze zijn opnieuw bakker of slager of postbode, veehandelaar of succesvol zakenman. Het zijn normale fatsoenlijke burgers geworden, die hebben meegeholpen Duitsland weer op de been te brengen en die hun geld barmhartig komen spenderen in de vroegere vijandelijke gebieden van Zandvoort en Den Helder, Lugano en Riva, Ostende en Kopenhagen.

Bij de bierpullen van hun oudstrijdersorganisaties beleven ze die glorietijd telkens weer opnieuw, hoeden ze ‘die Ehre des deutschen Soldaten’. Maar daar zijn ze onder ons! Als u of ik ze tegenkomen, zijn ze altijd ‘tegen’ geweest en ze

hebben, ook volgens Adenauer, onder het Hitlerregime geleden als de joden gedaan hebben.

 

Gefreiter Schmidt, die u in het motto van dit artikeltje vindt, bestaat niet. Dat wil zeggen, hij bestaat duizendvoudig en meer, maar hij is te veel en te gewoon om als afzonderlijk mens herkend te worden.

 

Bij een bezoek aan Duitsland kan ik me nooit geheel bevrijden van het onheilspellende gevoel, dat de conducteur, die mijn kaartje knipt, ‘erbij’ geweest is, en dat de vriendelijke bloemenman op de hoek nog wel gemakkelijk de weg naar het Daniel Meyerplein zal weten te vinden. Hij heeft er immers ‘im Krieg’ zijn werk gedaan.

Ik probeer mij van dit gevoel te bevrijden. Ik weet dat, althans in morele zin, veel van hetgeen ze deden op rekening geschreven moet worden van het duivelse systeem, waarin ze zelf ook gevangen waren, maar... waarin ze kennelijk ijverig en zonder morren hun rolletje speelden.

Niet ik roep ze in mijn herinnering terug, maar Adenauer zelf en alle andere Duitse grootmeesters met hem, als ze proberen, langzaamaan, een nieuwe mythe te fabriceren van het lijdende Duitsland.

Ze zijn er, die gestreden en geleden hebben! Eén van hen bijvoorbeeld heette Frahm, hij vluchtte uit Duitsland weg, kreeg in de Noorse verzetsbeweging de naam van Willy Brandt en is momenteel burgemeester van Berlijn. Maar meneer Strauss, officier in Hitlers leger en thans minister van defensie, wil uitgerekend hem rekenschap vragen van hetgeen hij in twaalf jaren van ballingschap heeft gedaan! Alsof er niet nog tienduizenden rondlopen die dat eerst maar eens moeten doen over de twaalf jaren dat ze onder en voor Hitler hebben gewerkt!

Een andere, een Duitser die werkelijk geleden heeft, vergaat in het zand naast de stoffelijke resten van hen, die vermoord werden op de executieplaats bij de Woeste Hoeve. Hij weigerde, als Duits soldaat, te schieten en werd, mét de Nederlanders, neergeschoten...

Hij is ook onbekend. Misschien heette hij ook wel Schmidt...

18 maart 1961.