[p. *****4v]
origineel
Verklaring
Van de Print voor 't I Boek.
P
Rins
Wilhem Henrik
geeft, als bruidegom, zyn handt
Aan Britlandts Ryksprinses,
Maria
,
d'eer der vrouwen
.
De Godsvrucht ziet om hoog, om 's hemels troon t' aanschouwen
,
Voor 't heilig offervier dat op Godts altaar brandt
.
Kloekmoedigheit, bekleedt met prachtige sieraaden,
Met star en scepter, strekt een lyfwacht aan den Heldt
.
De Zuiverheit, zo kuisch gelyk haar duif, verzelt
De schoone bruidt, en pronkt met zedige gewaaden
.
's Lands Algemeene Vreugdt word door een vrou verbeeldt:
Zy heeft een bloemkrans en een scheepsroer in haar handen,
Een kroon 't hoofdt, en juicht om 't heil van zee en landen
.
De
*
Ryksbeschermgodt draagt de vrucht die 't aartryk teelt,
Door Overvloedt gestort in Acheloüs horen:
Hy heeft een offerschaal in zyne vuist gelaân
.
De blyde Hymen ziet de plechtigheden aan
.
Godts Alvoorzienigheit kan hier 't gezigt bekooren:
De zon versiert haar borst; een oog blinkt op haar staf;
Zy wyst op 't vorstlyk Paar, en slaat haare oogen neder:
Zy prest de Luchtbodin van boven op haar veder:
Die daalt, op 't hoog beval, van haaren wolktroon af
.
Hier ziet men aan den disch het vrolyk troufeest vieren,
Terwyl de Deugden, in 't verschiet, de bruidtskoets sieren
.
[p. t.o. 1]
origineel
[p. 1]
origineel
Wilhem de
III.
Eerste boek
.
+
M
Y lust een wapentoon te zetten op myn snaaren,
D'ontrolde legervaan, door duizent krygsgevaaren,
Op 't roeren van de trom, te volgen, en den Heldt
Te voeren in triomf uit Mavors oorlogsveldt.
My lust een zeeklaroen te steeken, en de kielen
En watertorens, die van zeesoldaaten krielen,
Te voeren door het zout op 't wajen van de vlag.
+
Gy Oorlogsgoden, die Godt Mavors ryksgezag
Met uw vermogen styft, en streeft, als lyfstaffieren,
Voor 's Opperkonings oog met vliegende banieren,
[p. 2]
origineel
En schraagt den krygsas van de moedige Belloon,
Helpt, helptme zingen en geleidt myn heldentoon.
Leert my den Herkules afmaalen op myn bladen,
Die 't landt van 't slaafs geweldt verloste door zyn daaden:
Die voor den Godtsdienst stryd op 't brieschend oorlogspaardt,
En gansch Europe in noodt verdedigt door zyn zwaardt.
+
Doorluchte Vader, en Grootvaders van myn' grooten
Verwinnaar, schoon de doodt uwe oogen houdt geslooten,
En 't lichaam, afgeslooft door 't oorlog, slaapt in 't stof,
Terwyl de ziel, om hoog by Godt in 't hemelshof
Verheerlykt, gaat ten rei by duizendt Cherubynen;
Uw roem zal in myn Heldt weêr uit uw grafzerk schynen,
En straalen schieten door de gansche waereldt heen.
+
Zo veel verwinningen, en sterkbemuurde steên
Den vyandt afgeperst: op zo veel zegetogten
De krygslaurieren, om de strydtbre kruin gevlochten,
In 't Spaansche bloedt geverft: de Vryheidt op haar stoel
Verheven met haar speer; maar eertydts 't wit en doel
+
Van Alvaas razerny: den Godtsdienst op d'altaaren
Bevestigt in 't gezigt van zielsgeweldenaaren:
Geboeide slaaven uit de ketenen geslaakt:
De ziel des martelaars, op 't moordtschavot geblaakt,
Gehangen of onthalst, bevreedigt onder 't wreeken.
De bloedtplakkaaten met de vlammen aangesteeken,
En zo veel heil ten dienst van Nederlandt verricht;
Zal nooit de Batavier vergeeten in zyn' plicht.
[p. 3]
origineel
+
Maar al die zaaken, hoe geviert en aangebeden,
Zyn minder, dan myn Heldt te teelen uit uw leden:
Ja al uw krygstrofeen, eerzuilen, hemelhoog
Uit 's vyandts puin gesticht, hoe herelyk in 't oog,
Min waardig, (schoon de Faam alom hun lof zal melden)
Dan dat gy Vaders zyt van zulk een' Zoone, ô Helden!
*
Heeft Nazo met dien toon Augustus oor gevleit;
Myn Zangheldin, verlieft op eere en dapperheidt,
En zo veel deugden, kan haar' yver niet bedwingen,
Om zulk een' lofzang voor uw Nazaat na te zingen.
Beroemde Vorsten, steekt nu 't hoofdt ten grafstede uit,
Verheerlykt met uw gunst myn vrolyk krygsgeluit.
't Gaat wel, ô Helden, 'k hebbe u naaulyks aangesproken,
Of voel myne aders van een edel vier ontstoken.
Noch eens, 't gaat wel: uw gunst ontvonkt myn ingewandt.
+
Vaar voort dan, Zangheldin, maar laat de minnebrandt
Uw baak verstrekken om die heirbaan op te streeven;
Doch geen onkuische vlam, als eer de Grieken schreven,
Ontsteeken in de borst van Paris, zal myn bladt
Bezoedelen met puin van troon of koningsstadt.
Een kuische minnedrift, gebout op zuivre gronden,
Gekoestert van de deugdt, om zo veel helsche vonden
In hun geboortensuur te smooren, en het quaadt
Te keeren, voedt myn pen, en stuurt myn heldenmaat.
+
Het guure Herfstsaizoen, bevrucht van wintervlaagen,
Verloste een korten tydt het landt van oorlogsplaagen,
[p. 4]
origineel
En dwong den legerknaap te wyken uit het veldt,
In 't heetste van het woên; als Neêrlandts Oorlogsheldt,
De derde
Wilhem
, uit het zegeryke Oranje
Gesprooten, en den echt van 't koninklyk Britanje,
De minnevonken queekte in 't edelmoedig bloet.
Een zoete hartstogt prangt het vorstelyk gemoedt,
Waar voor zyn hart, voorheen' onwinbaar, moet bezwyken.
Hy hadt, niet lang geleên, in d'overzeesche ryken,
Zyn oog verlustigt met het aangenaam gezigt
+
Van Hertog Jakobs Telg, Britanjes Konings Nicht.
De tweede Karel was de broeder van haar vader.
Maria Stuarts roem ontvonkt Vorst
Wilhems
ader.
Hoe, zegt hy: zal de Min, in zulk een oorlogsgloedt,
Niet uit te blusschen, dan door dierbaar heldenbloet,
Nu van de togten van myn boezem zegepraalen?
Zal zy de driften van myn oorlogslust bepaalen?
Wech, laffe liefde, ik banne u eeuwig uit myn zin.
Maar niet te hoog! ik voele een ongeneesbre min
Myne aders quetsen, en een goddelyk vermogen
My dwingen de Prinses te groeten met myne oogen.
Vaar wel dan voor een tydt, verlegen Nederlandt:
Zo dra de fakkel van myn huwlyk heeft gebrandt,
En my gelukt tot bruidt dat Ryksjuweel t'ontfangen;
Zal ik, geprikkeldt van het uiterste verlangen,
Weêrkeeren tot uw hulp, om Vrankryks krygsgeweldt
Te stuiten, en uw zaak bepleiten in het veldt.
[p. 5]
origineel
+
Zo spreekt de Vorst, en laat den vloteling beveelen
Zich te bereiden tot den togt; zyn zeekasteelen
De watervleugels aan te binden, om het zout
Te klooven: elk verricht den last hem aanbetrout,
En ievert om 't bevel met arbeit na te komen.
De Goden van den Staat, van blyschap ingenomen
Om 't opzet van den Heldt, genaaken hem om strydt.
Elk heeft een gunstig hart zyn oogmerk toegewydt,
En vergezelschapt met heilwenschende gedachten
Den minnaar naar de kust, daar hem de schepen wachten:
De Hemel, spreekenze, geleide u over zee,
En voere u veilig, Prins, aan konings Stuarts ree;
Daar moet Mariaas oog met gunst uw min bestraalen!
+
Terstont gebiedt de Vorst de zeilen op te haalen.
Eool, de koning van de winden, plaatst zyn stoet
In 't oosten, en de kiel bruist veilig door den vloedt.
De doeken zwellen, en de glatgekemde baaren
Bereiden hem den weg. Neptuin, van waterschaaren
Omsingeldt, dobbert op zyn schulpkaros voor uit.
De Nimfen naaken, als Godt Tritons schor geluidt
+
De gansche zee vervult uit zynen krommen horen.
De schone Galaté, uit Doris schoot geboren,
Voert, borlende uit den grondt, de Zeegodinnen aan:
Zy ziet, in 't zwemmen om de kiel, de minnevaan,
Van Febus toorts bestraalt, op mast en stengen pronken.
Zy leest uit
Wilhems
oog een hart vol minnevonken:
[p. 6]
origineel
Wy volgen, zingtze, den verliefden Minnaar na,
En zullen u, ô Vorst, geleiden vroeg en spâ,
Ja vlytig dragen op onze armen door de stroomen.
Ik weet een minnedrift valt pynlyk in te toomen.
+
'k Hebbe ook in myne jeugdt een minnewondt gevoedt;
En quynde in 't midden van de golven aan dien gloedt,
Niet uit te blusschen dan door 't oog van myn verwinnaar.
De zoon van Faunus en Simetis was myn minnaar.
De stranden, daar wy steets liefkoosden zy aan zy,
Zyn noch getuigen van ons aangenaam gevry:
Myn beeltenis stondt diep in Acis borst geschreven.
Maar Polifemus, door een minnenyt gedreven,
(O doodlyk opzet!) verft zyn klaauwen, gansch verwoedt,
En razende van spyt, in myn bemindes bloet.
Myn vader Nereus, die de tomelooze baaren
Met zynen drietandt kemt, en Doris, die de jaaren
Van zyne jeugdt zo trou kon koestren met haar min,
Beweenden myn verlies met een verslagen zin.
Myn onheil wierdt beschreit van alle waterryen.
+
'k Wensche u een beter lot, verliefde Prins, in 't vryen:
Nooit meng' zo bittre gal uw zoete minnevrucht.
Aanschout, myn' zusters, hoe die groote Veldtheer zucht,
En 't ingewandt verlangt, om 't Pronkjuweel der vrouwen,
Het voorwerp van zyn min, in Karels hof t'aanschouwen.
Dryf, gryze Vader, dryf uw winden sneller voort.
De kielen stuiven door de golven op dat woordt,
[p. 7]
origineel
En ankren veilig aan de Brittenlandtsche stranden.
De witte krytberg groet de schepen onder 't landen;
En zietze vrolyk, want de kryg heeft uitgewoedt,
Niet als bestryders, maar als vrienden te gemoet.
+
De Teemsvoogdes, belust den Veldtheer met haare oogen
Te naaken, hadt een rok van purper aangetogen:
De blonde haarvlecht, die zo sierlyk speelt en krult
Langs borst en schouder, met een krans van lies gehult;
Begerig met haar stoet den Minnaar op te wachten.
Maar
Wilhem
, afgemat door teedre minneklagten,
Verpoosde door den slaap de togten van zyn hart.
Ik zal, zo spreekt de Nimf, schoon my 't geheugen smart,
O watermaagden, 't geen ik heb gezien voor dezen,
Verhaalen:
Wilhems
komst, een Vorst by elk geprezen,
Errinnert my de zaak: zyn oog ontsluit myn mondt.
De Nimfen zitten om haar wagen neêr in 't rondt.
Ik ken, zo vaartze voort, dien roem der Oorlogshelden.
Ik heb de Faam voorheen' zyn daaden hooren melden.
De Britsche Kroon, helaas, door droevig misverstandt,
+
In kryg gewikkeldt met den Staat van Nederlandt,
Kreeg kontschap in 't begin van al deze oorlogsplaagen,
Dat hem den zeestaf en 't gebiedt was opgedraagen
Van Neêrlandts vlooten, om, in 't bloedig zeegevecht,
Door krygskunde en beleidt, te stryden voor het recht.
'k Zag vierwerf achtereen de hooge zeekasteelen,
Drie vlooten, op het zout een felle krygsrol speelen:
[p. 8]
origineel
Want Vrankryk styfde, trots op 't hooge zeegezag,
(De zaak is u bekent) de Brittenlandtse vlag.
Ik dreef myn stroomgespan in 't midden van de baaren;
Belust den strydt van ver t'aanschouwen, en de maaren,
Indien ons 't oorlogslot begunstigde in den slag,
Te draagen naar den Teems op dien gewenschten dag.
De dubble Koningsmagt daagt op aan alle kanten,
Belust de Britsche Roos in Neêrlandts Tuin te planten,
Of Fransche Leliën te zaajen door het veldt;
Maar Hollands Leeuw bewaakt zyn erf in 't zeegeweldt.
+
Prins Jakob leidt vol moedt zyns broeders oorlogsvlooten
Als Admiraal, bestuwt van Edelliên en Grooten,
Pilaaren van het ryk, sieraaden van het hof:
Elk strekt een Watergodt, en vlamt op eere en lof;
Ja wenscht de zegekroon te drukken op zyn haaren,
Of eeuwig na de doodt te leeven in de blaâren,
En heldenschriften, die nooit nydt of tydt verslindt.
De roode Vlag vertoondt het hoogste zeebewindt.
De rechte vleugel, daar de witte scheepsstandaarden,
Door eedt en krygsverbondt, met onze vaanen paarden,
+
Wordt door het Fransch bevel geleid van Graaf d'Estré.
De dappre Sandwich voert de slinke, en stuift door zee.
Maar 't is onnodig al de Helden op te noemen,
Gy hebt de namen door hun daaden hooren roemen.
De Staat van Neêrlandt zendt den grooten Michaël
+
Met zyne vlooten af (hy hadt noch 't zeebevel
[p. 9]
origineel
Ter dezer uure niet uit
Wilhems
mondt ontfangen.)
De Hoofden, wederzydts ten strydt gerust, verlangen
En dorsten om het bloet te zwelgen onder 't slaan.
De strydt begint. 't metaal barst los; en d'Oceaan
Verstrekt een moorttoneel. ja beide d'Admiraalen,
+
Belust met doodlyk loot elkanderen t'onthaalen,
Staan pal als leeuwen met een onverschrokken moedt.
De golf van Sowlsbay rookt van 't verschgeplengde bloet.
De braaven sneuvelen, en moeten 't leven laaten.
+
De strydtbre Montagu, de roem der zeesoldaaten,
Die eeuwig slaafde voor Vorst Karels ryksgezag,
Die dubble Troonzuil in den raad en kryg, (o slag,
Die Londen eeuwig zal beweenen en beklaagen!)
Wordt met zyn zoon, helaas! te derelyk verslaagen:
De vlammen weiden in zyn waterslot. de noodt
Vermaant den Graaf zyn heil te zoeken in de boot:
Matroos en zeeman volgt, om 't leven te bewaaren,
Maar smoort, voor 't vier bevreest, in 't midden van de baaren.
O deerlyk einde van Britanjes Watergodt!
+
Maar Hollandts Admiraal ontmoet geen beter lot.
Ik zag een doodlyk loot zyne ingewanden scheuren;
En most myn vyandt zelf den braaven Gent betreuren.
De kaaken van de Faam gezwollen van 's mans lof,
+
Trompetten lang zyn deugdt in Koning Karels hof.
Rochester zag voorheen', door onze nederlaagen,
Dat strydtbaar Waterhooft de zeelaurieren draagen,
[p. 10]
origineel
En wondren doen; zo kloek door Ruiters aangevoert:
Dat moet ik melden; schoon 't verhaal myn hart ontroert,
En 't schaadlyk oorlogsvier noch bliksemt in myne oogen.
't Algiersche roofgespuis bezuurde 's mans vermogen.
De Turksche Maan bezweek voor zulk een Waterzon.
Nu legt hy neêrgevelt die andren overwon.
ô Britten staat my toe dat ik den heldt mag eeren:
Het is een deugdt de deugdt zyns vyandts te waardeeren.
De strydt groeit vreeslyk aan, men moordt, men blaakt, menwoedt.
+
Prins Jakob, in 't gevaar van 't Godendom behoedt,
Verlaat zyn zeekasteel, doorboort aan alle kanten:
Hy doet zyn hooftbanier en koningsstandaart planten
Op 't zeeslot, dat zyn naam naar Karels ryksstadt draagt.
Heldt Herman, Schout by nacht, in 't krygsvier onversaagt,
+
Door bloedig schuim gevolgt van dappre Brittenlanders,
Bestookt den Admiraal van Hollandt met zyn' standers;
Die wacht den aanval van dien grooten Waterheldt
Op zynen sabel af, en trotst het zeegeweldt.
Men ziet de vyantschap hun beide in d'oogen blaaken.
Zy grimmen tegen een. men lost de koopre kaaken;
Die scheuren 't stroomgevaarte, en booren door de kiel.
Hier wordt matroos gewondt, zygt neêr, en braakt de ziel.
De leden vliegen langs 't verdek, door donderklooten,
Van buskruit voortgeprest, den zeeman afgeschooten.
+
Men kruist van wederzyts met branders door de vloot.
Daar storten mast en steng, getroffen van het loot,
[p. 11]
origineel
Met vreeselyk gekraak, en spoelen in de baaren
De zwavelvlammen af. een heir van waterschaaren
Dryft zieleloos op 't zout, en verft de zee met bloet.
Daar ziet men 't oorlogsschip verdrinken in den vloedt.
Hier zengt de kiel de lucht, verrast door brandtgaljooten.
Een schrikkelyk gekerm verryst uit beî de vlooten.
De doodelyke pyn ontsluit den bleeken mondt
Van 't volk, door bouten, schroot, of splinters zwaar gewondt.
Dat onweêr daverde vervaarlyk in myne ooren.
Ik treurde om 't droevig lot den vloteling beschoren,
En zag de zon met bloet in d'oogen ondergaan.
+
De nacht voerde eindelyk de donkre schimmen aan,
En bruine schaduwen, terwyl de helden streden.
De schepen zakken af in orde en in geleden.
Elk voegt zich op zyn post, en volgt zyn zeevoogdts vlag.
Zo scheidt de vloot van een op 't scheiden van den dag.
Men ziet van wederzydts de reddelooze schepen,
Van 't barstende metaal doornagelt, binnen sleepen.
Men zendt de dooden en gequetsten naar het landt,
En lost dat lastig pak. de vlooten houden standt
Elkandren in 't gezigt: de zeeman vlamt op voordeel,
En styft zyn dapperheit met krygsbeleit en oordeel.
Zo kruist men heene en weêr een lange wyl op zee.
+
De guure winter naakt en voert de stormen meê,
En dwingt den vloteling te zeilen naar de kusten,
En van zyn arbeit in de havens uit te rusten.
[p. 12]
origineel
+
Nu zegt Matroos verheugt: vaar wel, ô scheepsgebou,
Ik slaap veel veiliger in d'armen van myn vrou.
Ja zeil vry heen', verhaal uw vriendt en bloetverwanten
Het onwêer, dat u dreigde aan boort van alle kanten;
Maar zeesoldaat bepaal uw blyschap om de doodt
Der helden, die ge in 't bloedt zaagt wentlen op de vloot,
En sneuvlen aan uw zy: betrou geen aardtsche zaaken:
Hun nootlot is voorby, en 't uw zal haast genaaken.
De weiflende oorlogskans, vol wisselvalligheidt,
Heeft ieders uur getelt, en elk zyn deel bereidt.
Zo spreek ik, en gelei de schepen met myne oogen.
Men hadt de vyandtschap te diep in 't hart gezoogen;
Dat dodelyk venyn, door merg en ingewandt
+
Gekroopen, liet geen rust, maar stookte brandt op brandt.
De koude winter kon dien oorlogsgloedt niet blusschen.
Het schrandre krygsbeleit sliep nimmer. ondertusschen
Roept koning Karel, in den aanvang van het jaar,
Den Raadt van 't ryk by een: hier bleek de haatlust klaar:
Men moet, zo spreekenze, Karthago nu verdelgen,
En 't weêrpartydig bloet der Nederlanden zwelgen:
Zy waren eeuwen lang de vyanden van 't ryk,
Uit eige neigingen en voordeel te gelyk.
Men vischt naar middelen, om schatten uit te vinden:
De sterkste zenuwen om 't oorlog aan te binden.
Geen minder vlyt betoont de Staat van Nederlandt:
d'Oranjeboom, zo versch in dezen hof geplant,
[p. 13]
origineel
Begon in 't midden van den winter schoon te bloejen:
Men zag zelf op de zee zyn eedle vruchten groejen
Van zorg en wakkerheit, en in dien krygsorkaan,
Het landt beschaduwt door zyn lommer, veilig staan.
Elk ziet op
Wilhems
arm, geschraagt door Godts vermogen.
De maan hadt zevenmaal haar horens ront geboogen.
+
De blyde zomerzon steeg hoog aan 's hemels trans,
En streelde 't aardryk met een aangenamer glans:
Wanneer de golven weêr van zeekasteelen krielen;
In overvloedt bemant met onversaagde zielen.
Ik hoor hoe Nederlandt, op voordeel afgerecht,
+
En zeevaart uitgeleert, myn stroomen laagen legt;
En tracht de monden van myn havens toe te sluiten
Met ballastschepen, en heel diepgeladen fluiten,
En 't grove zinkgevaart te booren in myn grondt:
Maar wakkerheit belet dien doodelyken vondt.
+
Britanje doet als rook zyns vyands list verdwynen;
'k Hadt anders aan dien brok wel eeuwig mogen quynen
In d'ingewanden, waar dien aanslag niet gestuit.
Maar 't is myn oogmerk niet elks poging en besluit,
Zo schrander uitgedacht, te melden in 't byzonder.
Ik zeg alleen: ik most dien fellen oorlogsdonder
+
Verdraagen in myn oor noch driemaal achtereen.
Driewerven wierde op zee vervarelyk gestrêen.
Driewerven dekte Apol zyne oogen op zyn wagen.
+
Prins Robbert leidt de vloot: 't was Karels welbehagen
[p. 14]
origineel
Hem 't hooge zeegezag te schenken op dien tydt.
De Brittenlander was verzekert van zyn vlyt.
Ik hoor hem schreeuwen: vecht, ô helden, voor de kroonen.
+
De koning zal uw moedt in overvloedt beloonen.
Ik zie voor u bereidt een ryken buit en schat.
Dat niemant nu zyn deugdt door laffe vrees beklad'.
Wy hebben minder magt en kleinder vyandt tegen;
De krygskans lacht ons toe door 's hemels hulp en zegen.
Men zal den Batavier bestooken op zyn kust.
Zo spreekt hy; en zyn woordt vult elk met heldenlust.
Men zegt de Ruiter steeg op 't hooge scheepskampanje;
Hy zwaaide zynen staf ter eere van Oranje,
+
En voerde, al spreekende, matroos en zeeman aan:
Ik zie de vyanden bereiden zich tot slaan,
De dubble magten van twee Koningen gezonden;
Myn zoonen toont uw moedt ten trots van Seine en Londen:
Weidt met uwe oogen in d'Oranje zeebanier.
En gy, ô Hoofden, volgt uw eedt en plicht, zo dier
Gezworen aan dien Heldt. helpt my zyn krygsbevelen,
Terwyl de Vorst aan landt zyn oorlogsrol zal speelen,
Uitvoeren op de zee. vecht voor het vaderlandt,
Voor vrou en kindren en 't geloof, ons waardtste pandt.
De Lelikoning zou dat kerkjuweel belaagen.
Laat eeuwig Neêrlandts speer den hoedt van vryheidt draagen
Door uwe dapperheidt. Zo moedigt Michaël
De Hoofden van zyn vloot, soldaat en zeegezel.
[p. 15]
origineel
+
Daar gaat het dondren aan. daar barsten d'yzre keelen.
De kogels weiden in den buik der zeekasteelen.
De stranden daveren door 't vreeslyk zeekrakkeel.
De witte vlag ontsluit het bloedige toneel,
Met Tromp (een Oorlogsman in 't zeebewindt ervaren,
Wiens naam, ons lang bekent, zal zweeven op de baaren,
Zo lang Neptunus vuist den waterscepter zwaait.)
Hier ziet men hoe de kiel om voordeel wendt en draait,
Dan by de windt, dan oost-dan noordt-dan zuidtwaart heenen.
+
Zo dra Prins Robbert, en held Sprag in 't perk verscheenen,
Bereidden Michaël, en Bankert zich ten strydt.
Geen leeuwen vochten ooit verwoeder. ieder quyt
Zich dapper voor zyn heer, zyn vaderlandt en erven;
En tracht te winnen, of op 't bedt van eer te sterven.
Prins Robbert schreeut: vecht, vecht voor Karels ryksgezag.
De Ruiter galmt hem na: strydt voor d'Oranje vlag.
Heldt Bankert zoekt met kracht te booren door de vlooten,
+
Maar ziet zyn voorsteng en groot marszeil afgeschooten;
Doch Michaël stuift met zyn vlugge kiel gezwindt
Hem na, gelyk een pyl begunstigt van den windt;
En redt den krygsgezel in 't midden van de branders.
Hier gloeit het oorlogsvier der dappre Nederlanders.
Daar praalt het zeebeleit van Stuarts landtgenoot.
+
Gins sticht het zeetoneel, in 't aanzien van de doodt,
Een zetel voor de trou; die heerscht, in 't bloedig vechten,
Op 't edelmoedig hart van zo veel waterknechten:
[p. 16]
origineel
Elk arbeidt om zyn vriendt te rukken uit den noodt,
In 't barsten van 't kanon, in 't gieren van het loot.
+
Zo vecht men tot de nacht, ter westkimme opgevloogen,
De lugt met zwart bekleedt, en dekt godt Febus oogen.
Men werpt het anker uit, steekt tekenvieren aan,
Om ieders magt by een te zamelen na 't slaan.
Hoe lag de zee bezaait met wrakken, masten, sprieten,
En wandt en stengen, fel gerabraakt onder 't schieten,
En door een donderkloot gebonst van 't waterslot!
Zo dwaalt de holle romp, door 't nydig oorlogslot
Berooft van leden, op de golven heene en weder;
Of zinkt, te diep in 't hart geboort, ten afgrondt neder.
Door zo veel vyandschap hervat men 't zeegevecht
Noch tweemaal achter een. elk oorloogt voor zyn recht.
De haat ontsteekt den moedt, en arbeidt op de zielen:
Dat tuig' de jongste slag, door moorden en vernielen.
+
't Schynt of de vierberg op d'ontruste golven blaakt,
Als 't zwangere metaal salpeterdampen braakt,
En bliksemt over 't zout. de rook bekleedt de wolken.
Verbaasde Thetis, in het diepste van haar kolken
Gedooken, denkt niet meer, gedoodtverft door 't metaal,
Om 't minnekoozen van heldt Peleus, haar gemaal.
Neptuin ontzinkt den moedt terwyl zyn zaalen branden.
De scherpe zeevork ploft tot driemaal uit zyn handen.
+
De waterbliksem smeult en zengt zyn gryzen baart.
Ik hoor hem schreeuwen met een schorren toon: bedaart
[p. 17]
origineel
+
O Geessels van de zee, die, razende van toren,
Zo wreedt elkander tracht in 't laauwe bloet te smooren.
Breekt af, ô broeders en nabuuren, maakt een endt
Van bloet te mengen met myn waterelement.
Laat af, ô Karel, tracht in vrede uw staf te zwaajen;
Gy zult een ryker oogst, ô Vorst, van vruchten maajen.
En gy, ô Lodewyk, al lang genoeg gewoedt;
Verlaat den Oceaan: verschoon 't onnozel bloet.
Hou op, ô Nederlandt, hou op, en laat uw schepen
Uitheemsche koopmanschap voor uwe paalen sleepen,
In plaats van doden en verminkten, door het loot
Getroffen, droef betreurt van kroost en bedtgenoot.
Ik hoore, ik hoore alrêe de droeve weduw kermen.
Ik zie den zuigeling 't mishandelt lyk omarmen
Van die hem 't leven gaf, en mengen door geween
(O deerlyk schouspel!) bloet en traanen onder een.
De bleeke bruidt beweent haar minnaar; en de moeder
Den zoon met smert geteelt. de zuster mist haar broeder.
Noch eens, ô helden, staakt uw woeden, laat u raân.
Maar al myn poogen is vergeefs. ô nacht breek aan,
En rol den aardtkloot in uw' bruine en donkre vlerken:
Dek met uw' schaduwen de bloedige oorlogsperken,
En sprei de duisternis weêr over 't marmer heen!
't Gaat wel: de nacht stygt op, en Febus daalt beneên;
En dwingt die leeuwen om hun woeden af te breeken.
Men grypt de zeeklaroen. ik hoor den aftogt steeken.
[p. 18]
origineel
O Brit, ô Nederlandt, hoe is uw haat zo groot!
Bestrydtge uw vriendt uw broêr en uw geloofgenoot?
Wat hebt gy helden voor myne oogen neêrgeslaagen!
+
Helpt, Zeegodinnen, helpt. help, Thetis, helpme klaagen;
Beween de zoonen van Godt Mavors, zo beroemdt
Gesneuvelt op het bedt van glori, waardt genoemdt
Van heldendichters, om hunne oorlogsstof te sieren.
Zy kochten voor hun doodt onsterflyke laurieren.
Besproei de wonden, die noch gaapen, met een vloedt
Van traanen. Ridder Sprag, vereeuwigt door zyn moedt,
Dryft zonder leven in zyn zeeslot op de baaren:
Maar eeuwig is zyn ziel ter starren in gevaaren,
Van Smithe en Litleton zo herelyk verzelt.
Hier leggen Fowler, Finch en Worden neêrgevelt.
'k Zag Heyman, Reves en de Neve 't leven laaten.
Al' paerels aan myn kroon, beroemde zeesoldaaten:
Die Karels hoog gezag hanthaafden in den strydt.
Zy leeven na de doodt als wondren van hun' tydt.
+
En gy, ô Nederlandt; moet Schram en Vlug beweenen;
Die Lichten zyn te vroeg, met Liefde en Zweers verdweenen,
En Visser, Zwerius, en Gelder, d'eerste spruit
Van haar, die Michaël wel eer omhelsde als bruidt.
Ik zie dien ouden Heldt, met traanen op de wangen,
Besturven aan het lyk van zyn behoutzoon hangen.
Maar 't is te laat beweent: hy sterft, vol roem en eer,
Gelyk een zeesoldaat, in 't midden van 't geweer,
[p. 19]
origineel
Met zo veel helden, die, tot oorlogsramp geboren,
De ziel, maar nimmermeer hun' grooten naam, verlooren.
Rust, rust in eeuwigheidt, na zo veel strydt en leet,
Vermaarde mannen, daarge om hoog op wolken treedt,
En in een heldenry, beroemdt door ooreloogen,
Als heldre starren blinkt, en schittert in myne oogen.
+
En gy, door 't nootlot meer begunstigt, die 't gevaar
Ontworstelt zyt, hoort toe; ik zal u naakt en klaar
't Geheim ontvouwen, in den hoogen Raadt beslooten:
Verlaat, ô Engelandt, met uw geblaakte vlooten
Myn stroomen, want ik zie de vredezon alreê,
Met herelyker glans, verryzen uit de zee;
+
En alle nevels van uw vyantschap verdwynen
Voor dat gewenschte licht, dat in uw hof zal schynen
Van 't Nederlandtsche strandt. maar gy, ô Batavier,
Hebt noch te stryden met de Fransche zeebanier;
Gy zult myn' golven door uw' wapens weêr ontroeren,
En naar een andre kust de zeekortouwen voeren.
Hou moedt. u staat noch meer te stryden. 'k zal myn vloedt,
Van lyken opgepropt, zien zwellen door uw bloet.
+
En gy, ô Watervoogdt, ô roem der Admiraalen,
De zon uws levens zal verdwynen met haar straalen.
Ja beef vry, Ruiter, want het nootlot is gespelt,
En 't vonnis van uw doodt alrede om hoog gevelt.
Een eilandt ryst'er uit de Middelandtsche baaren,
Trinakrie, voorheên door woedende oorlogsschaaren
[p. 20]
origineel
Zo menigmaal ontroert: gy zult, ô Michaël,
D'Oranje vlaggen, door Vorst
Wilhems
zeebevel,
Daar hene voeren, om den Spanjaardt by te springen;
En Vrankryks roofgespuis, zo 't mooglyk was, te dwingen
Messina, tegens recht verovert en verkracht,
Te ruimen; en die plaats te leevren in de magt
Van haaren Opperheer, tot schrik der muitgedrogten.
Gy zult de Lelivloot, op twee verscheide togten,
Bestooken, in 't gezigt van Etnaas zwavelkolk:
Die vreeslyk flikkert in het oog van 't watervolk.
Gy zult, (myn zeggen is gegrondt) in 't zegepraalen,
Uw jongste zeetriomf daar met uw doodt betaalen.
't Iönisch pekel, dat Messines boorden lekt,
Zal schaamroodt blyven, door uw dierbaar bloet bevlekt.
De lucht zal weenen, en de golven zullen schreien.
Een algemeene rou zal 't lyk naar 't graf geleien.
Uw Opperwaterhoofdt, en Neêrlandts Oorlogsgodt
Zal beeven op 't gerucht van uw rampzalig lot;
Hy zal uw grasgewelf met zegetekens kroonen.
Een Heldendichter zal aan 't Y met Roomsche toonen
Uw doodt uitgalmen van de hooge plaats in 't oor
Der Batavieren, en elk moedigen uw spoor
Te volgen, om vol vier die heirbaan op te streeven;
En baanen hun dien weg door 't voorbeeldt van uw leven,
En braave daaden, vry van smette en lasterschuldt.
+
Hier zweeg Neptunus; en 't Orakel is vervult:
[p. 21]
origineel
+
Na zo veel zwaarigheên van woeden en verdelgen,
Vermoorden, blaaken, en onnozel bloet te zwelgen,
Verzoent de gulde Vreê, gestegen van den troon,
Den Staat van Nederlandt met Koning Stuarts kroon.
Maar Ruiter sneuvelde op de Middelandse plassen.
Men zag een doodlyk loot den Admiraal verrassen.
De doodt kroop langkzaam door een voetwonde in zyn hart:
Een doodt die Neêrlandt en de grootste Vorsten smart.
+
Terwyl de Teemsvoogdes van haaren glazen wagen
Neptunus godsspraak meldde, en tweepaar waterslagen,
En d'ooren streelde van de Nimfen door 't verhaal;
Ontwaakt de Vorst. zy groet den Heldt, en zegt: ô praal,
+
En luister van deze eeuw, zyt welkom aan myn stroomen:
Ik hadt de tyding van uwe aankomst niet vernomen,
Of schoot uit plechtigheidt myn purpren zeerok aan,
En laste myn gespan in 't stroomgareel te slaan,
Om u te groeten met ontsag en nedrigheden.
Ik merke d'oorzaak van uw komste en weet de reden.
Uw oogmerk en besluit is op de min gegrondt.
Prins Jakobs Dochter heeft uw ingewandt gewondt.
Gy tracht Mariaas handt als bruidegom t'ontfangen.
Gezegende echt! gy zyt ons uiterste verlangen.
Wat zal uw bruiloftsknoop, ô Prins, een vasten bandt
Van vrientschap vlechten met ons Ryk en Nederlandt!
Die broeders zullen dan elkandren niet bestooken.
Dan zal geen zeegolf door hunne oorlogsbliksems rooken.
[p. 22]
origineel
Zo blyft het woedendt zwaardt gezegelt in de scheê,
En ik in eeuwigheidt verbonden aan den vreê.
Wy zullen dan niet meer, door vier van wraak aan 't blaaken,
De fakkels slingeren in uwe riete daken,
Noch vissershutten en gehuchten, die, gerust,
Geen vyandt wachten, meer verwoesten aan uw kust.
Noch Neêrlands Hektor zal, met toortslicht in zyn' handen,
Myn' havens naaken, en myn' zeegevaarten branden.
Een gloedt van vriendschap zal, ontsteeken door deeze echt,
De harten wederzydts ontvonken. ieders recht
Zal ongeschonden op de woeste golven bloejen,
Dan zal de zeevaart door de koopmanschappen groejen.
Vaarwel, doorluchte Prins, omhels de Ryksprinses;
Ontdek uw minnebrandt. hier zweeg de Teemsvoogdes;
+
En
Wilhem
groet haar met een oog vol dankbaarheden.
De liefde midlerwyl kroop dieper door zyn leden.
+
't Verlangen om zyn ziel t'aanschouwen noopt zyn reis.
Hy ziet de kruinen van het Koninklyk paleis,
Ten hemel opgebouwt, van verre met zyne oogen,
+
En 't prachtig Londen, ryk van aanzien en vermogen.
Hy naakt de Koningsstadt, en streeft ter hofpoorte in,
Verwelkomt van den Raadt, en Karels hofgezin.
+
De Britsche Koning zelf ontfangt hem in zyn' zaalen,
Beveelt den onderdaan den braven Vorst t'onthaalen
Met alle waardigheên; gelyk zo groot een gast
Een Prins, een Bloedtverwant, en Neêrlandts Veldtheer past.
[p. 23]
origineel
+
Men spreid' de tafels in de marmre galleryen.
Het sierlyk hofbanket, gedischt aan alle zyen,
Verlustigde den smaak. de hofknaap schonk den wyn.
De nektar gloeide in 't gout, op speelde in 't kristallyn.
Men zag de vrolykheidt door 't dierbaar nat ontvonken.
De Koning greep een kroes ter kimmen vol geschonken:
Zyt welkom, sprak hy, in myn ryken, brave Zoon
Van Stuarts dochter, eer de lust van vaders kroon.
Myn zusters beeltenis herleeft weêr in uw wezen.
Uw vaders dapperheidt is in uw hart verrezen.
Zo spreekt de Britsche Vorst en drinkt den beker uit.
De kamers zwellen van een vrolyk feestgeluit.
Elk volgt den Koning na, en leegt de gulde schaalen.
D'Oranje Veldtheer slaat zyne oogen door de zaalen;
+
Hy ziet een ryk getal van beelden in 't verschiet,
En vraagt wie dat ze zyn. d'afbeeldtsels die gy ziet,
Zo antwoordt Karel hem, zyn Koningen, voor dezen
Beheerschers van den troon. dit kunstwerk wordt geprezen,
Van 't allerkeurigst oog, voor groot en ongemeen.
Gy ziet hier Vorsten en Vorstinnen onder een.
+
Daar pronkt Elizabet, myn neef, aanschou haar wezen;
Gy zult den Godtsdienst uit haar heilige oogen leezen.
Die Goddelyke Vrou, en groote Kruisheldin
Gaf wetten aan het volk, als Britlandts Koningin,
Een langen reeks van viermaal tien en tweepaar jaaren;
En ieverde onvermoeit voor tempels en altaaren.
[p. 24]
origineel
't Hervormde kruisgeloof was haar begeerte en lust.
Haar zetel was gesticht op vaste vrede en rust.
Haar wysheidt ging den aardt der vrouwen ver te boven.
