Ombudsman
Sinds kort kent Nederland een nationale ombudsman. Landgenoten, die terecht of ten onrechte menen tussen de raderen van het overheidsapparaat terechtgekomen te zijn, kunnen zich tot hem wenden.
Voordien deden zij dat tot de koningin, prins Bernhard, de minister-president, een kamerlid.
Ik heb in dat opzicht volop mijn portie gehad: per brief, telefoon en in persoonlijk gesprek. Ik rekende het tot mijn taak van volksvertegenwoordiger deze zijde van de functie serieus te nemen. Alsmede de kritiek die mij persoonlijk, mijn partij en de regering gewerd.
Om met het laatste te beginnen: wie mij een brief schreef, kreeg er één terug. Ook als men met mij of met mijn partij de vloer aanveegde. De meeste tijd kostten de veelschrijvers, die in één brief tien tot twintig onderwerpen aan de orde stelden. ‘Het is vakantie, het regent en daarom schrijf ik maar eens, wat ik op mijn hart heb.’ Ouwe heren in bejaardentehuizen bleven maar repliceren. Maar ook mannen en vrouwen met wie ik door de dalen van het politieke bedrijf heen een voortreffelijke correspondentie onderhield. Ik mocht er daardoor voor het cda (de arp) behouden.
Alhoewel de meeste correspondenten lieten blijken vertrouwen te stellen in mijn persoon en politieke lijn - voor niet weinigen was ik een vertrouwd baken in de (partij-)politieke wateren - waren er ook, die ik mateloos ergerde. ‘Telkens als ik je smoel op de tv zie moet ik kotsen.’ ‘Jij had een toneelbaan moeten kiezen, dan weet je tenminste dat je bedrogen wordt.’ ‘Jij bent in mijn oog een schoft.’ ‘Jou kom ik op zekere dag persoonlijk kapot schieten.’ (Helaas niet ondertekend, die kon ik dus niet beantwoorden.)
Bepaalde episodes (abortus-Aantjes-godslasterlijke uitzendingen) leverden stapels brieven op.
In dit hoofdstuk gaat het echter om het afzonderlijke geval waar je ‘inkroop’, meestal zonder, een enkele keer met succes. In grote fracties wordt dit soort zaken over de fractieleden verdeeld (los van de vraag wie de geadresseerde is). Ik wil niet zeggen dat dit bij de arp in voorkomend geval niet gebeurde, maar in het algemeen pelde je daar de bij jou binnengekomen boontjes.
Het (spaarzame) succes sprak zich rond en leidde tot nieuwe ‘klandizie’ uit de kring van vrienden en magen. Hoe langer je meeloopt, hoe meer de winkel beklant geraakt. Mijn persoonlijke aanpak was de zaak op het departement op de betrokken afdeling bespreken. In de loop der jaren moest ik echter wegens ‘overdrukke praktijk’ veel zaken ook schriftelijk aankaarten. Ik vermoed dat men in Nederland weinig zicht heeft op dit veel tijd vorderende onderdeel van het kamerwerk. Vandaar dat ik een ruime greep in mijn persoonlijk archief wil doen. Op den duur wat taai, maar voor velen wel ontdekkend. Door mij werden onder andere behandeld:
| afwikkeling rentekaart |
| poging tot andere spelling familienaam |
| teruggave belasting van een naar Canada geëmigreerde familie |
| een dame, die zichzelf voor een bastaard van Oranje houdt |
| opvolging notariaat |
| onteigening glastuinbouwbedrijf |
| moeilijkheden in taxibedrijf |
| nasleep ongeval met vrachtauto in Saoedi-Arabië |
| standplaats caravan |
| leeftijdgrens keurmeester |
| bezoekrecht gevangenis |
| monument Wilhelmina |
| behandeling patiënte in rijkspsychiatrische inrichting |
| geven van rendez-vous door hoofdambtenaar |
| oplichting door ingenieursbureau |
| benoeming tot burgemeester |
| vrijstelling van militaire dienst |
| toewijzen boerderij in IJsselmeerpolders |
| vrijstelling vestigingswet |
| verdenking van spionage |
| tunneltje onder verkeersweg in Raamsdonk |
| klachten gedetineerden |
| alleen maar Engels boven kassa invoerrechten douane op Schiphol |
| vestigen camping |
| complementaire sociale voorzieningen |
| sanering middenstander |
| problemen pontveerhouder met Domeinen |
| weigeren bouwvergunning |
| persoonlijke moeilijkheden dragen valhelm |
| Roemeense bruiden |
| vluchtelingen |
| wijze van aanbesteden rws |
| naweeën bezettingsgebeurtenissen |
| discrimineren toeleveringsbedrijven |
| naturalisaties |
| arbeidsvergunningen |
| politieoptreden |
| politieambtenaar in verweer tegen op-wachtgeld-stelling |
| rij-instructeurs en hun erkenning |
| positie reservepolitie |
| behandeling door douane |
| repatriëringsschuld |
| langdurig werklozen |
| militaire- en verzetspensioenen |
| steun bij sollicitaties |
| problemen kandidaatstelling gemeenteraden |
| levenslange alimentatie |
| kinderbijslag zelfstandige |
| aangepast huis |
| jachtkwesties |
| koninklijke onderscheidingen |
| weggelopen kinderen |
| verkeersveiligheid |
| misbruik sociale voorzieningen |
| weekeinde rijverbod predikanten |
| aansluiting pand op waterleiding |
| gevangene in Malawé |
| toestanden in bejaardentehuis |
| vergunningen binnenschippers ongeregeld vervoer |
| tegemoetkoming beurtschipper op grond Deltaschadewet (randgeval - afgewezen - door gestudeerd hebbende dochter op gewezen - uitkering van ƒ 25.000, - bewerkstelligd - nooit één woord van dank ontvangen). |
Dit laatste steekt dan schril af tegen het echtpaar voor wie ik een kleinigheid kon doen en die sedertdien met Kerst een mooie groet zenden aan ‘Zijne Excellentie Schakel’. Trouwens, wat is klein? Jij kunt wel vinden dat het om een ‘kleinigheid’ gaat, voor betrokkenen kan het een hele ‘grotigheid’ zijn.
Het was aan de andere kant wel zaak gezond-kritisch te blijven. Er
waren ook klanten bij die op alle mogelijke adressen (wat een beroepskansen in Nederland) nul op het rekest hadden gekregen en er dan de ‘geachte afgevaardigde’ maar weer eens van voren af aan voorspanden.
Kamerleden worden voorts met de regelmaat van de klok begiftigd met uitvoerige filosofische verhandelingen van warhoofden en ‘omgevallen boekenkasten’. ‘Door Gods genade heb ik een profetieverklaring geschreven, welke ik u ingesloten doe toekomen.’ Onvergetelijk de vele telefonades van ‘verontruste’ anti-revolutionairen als de golven - vooral in formatietijd - weer eens hoog gingen. Het is rustig in ons huis geworden!
Een pikante persoonlijke noot ten besluite. Van mijn moeder heb ik een lichte trilling in hoofd en handen meegekregen. Dat euvel is er in de bezettingstijd niet beter op geworden. Als het spannend wordt, manifesteert het zich wat nadrukkelijker. Televisieuitzendingen voltrekken zich meestal onder een zekere mate van spanning. Mijn politieke vrienden - wetende dat het mij niet in het minst afremde - dreven de spot met deze kleine handicap: ‘Dat is jouw handelsmerk, Schakel,’ zeiden zij gekscherend. Maar nogal wat kijkers dachten dat ik aan de ziekte van Parkinson leed. Ik heb enkele malen ontroerende brieven van echte lijders aan deze ziekte of een naaste verwante gehad, met de vraag wat ik eraan deed om ondanks deze aftakelende ziekte zo overeind te blijven. Ik moest ze teleurstellen.
