Gevaarlijk leven. Een biografie van Joris Ivens

Dit bestand biedt, behoudens een aantal hierna te noemen ingrepen, een diplomatische weergave van Gevaarlijk leven. Een biografie van Joris Ivens van Hans Schoots uit 1995.

redactionele ingrepen

p. 185: china → China: ‘Hoofdstuk 11 Pokeren in China (1938)’

p. 495-539: de eindnoten zijn bij de bijbehorende nootverwijzingen geplaatst. De genoemde pagina's zijn daardoor komen te vervallen.

Bij de omzetting van de gebruikte bron naar deze publicatie in de dbnl is een aantal delen van de tekst niet overgenomen. Hieronder volgen de tekstgedeelten die wel in het origineel voorkomen maar hier uit de lopende tekst zijn weggelaten. Ook de blanco pagina's (p. 2, 560) zijn niet opgenomen in de lopende tekst.

[pagina 1]

Gevaarlijk leven

Dat de Nederlandse cineast Joris Ivens (1898-1989) een van de internationale pioniers was van de documentaire film, behoort tot het weinige dat onomstreden is aan zijn persoon. Zijn vroege werken gelden als mijlpalen in de filmhistorie. Zijn carrière valt op door haar uitzonderlijke duur: er lagen niet minder dan zestig jaar tussen zijn eerste volwassen film en zijn laatste. Hij was in die tijd present bij oorlogen en revoluties in alle delen van de wereld: hij werkte onder meer in de Sovjetunie en in Spanje, in Amerika en in Australië, in Oost-Europa en op Cuba, in Vietnam en in China. Hij stond midden in de strijd tussen de ideologieën die kenmerkend was voor de twintigste eeuw en zijn leven is onverbrekelijk verbonden met de geschiedenis van het linkse kunstenaarsengagement. Met enig recht kan worden gezegd dat dit leven vol risico's nog boeiender was dan zijn werk. Hij werd een even omstreden als legendarische figuur.

Biograaf Hans Schoots diepte tijdens zijn zes jaar durende onderzoek talrijke nieuwe gegevens over Ivens' leven op uit archieven in Moskou en (Oost-) Berlijn, uit het Ivensdossier van de Amerikaanse fbi en uit vele andere archieven. Hij sprak met vrienden, collega's, geliefden en vijanden van Joris Ivens uit de hele wereld. Met een opmerkelijke combinatie van inlevingsvermogen en terughoudendheid laat de auteur de tijdens zijn onderzoekingen vergaarde feiten spreken.

Resultaat is het meeslepende verhaal van artistieke dadendrang en succes, van revolutionaire begeestering tot verblindens toe, van weerbarstige moed en opofferingsgezindheid. De lezer ontmoet een boeiende persoonlijkheid op het breukvlak van cultuur en politiek wiens privé-geschipper niet zelden contrasteert met zijn vasthoudendheid als bevlogen cineast.

Hans Schoots (1950) is publicist. Zijn bijdragen verschenen onder meer in De Groene Amsterdammer en Vrij Nederland.

[pagina 3]

Hans Schoots

Gevaarlijk leven

Een biografie van

Joris Ivens

UITGEVERIJ JAN METS

[pagina 4]

isbn 90 5330 162 3

nugi 642

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever

eindredactie

Sjoerd de Jong

omslagontwerp

Victor Levie

omslagfoto voorzijde

Mark Kolthoff, Gemeentearchie Amsterdam

omslagfoto achterzijde

Giuseppe Pino

druk

Haasbeek, Alphen a/d Rijn

Het onderzoek voor deze biografie werd mede mogelijk gemaakt door:

Rotterdamse Kunststichting

Prins Bernhard Fonds

Ministerie van ocw, Afdeling Film

Provincie Noord-Holland

Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten

[pagina 5]

Inhoud

Voorwoord		7

1.	Een kleine directeur (1898-1921)	11
2.	Polletje Piekhaar (1921-1927)	28
3.	Dagelijks nieuwe ontdekkingen (1927-1929)	47
4.	Meneer, zo zien wij het precies eender (1929)	68
5.	Een soort examen (1930-1931)	82
6.	De Magneetberg (1932)	104
7.	Socialistisch realisme (1933)	117
8.	Op dood spoor (1934-1936)	136
9.	Het land van onbegrensde mogelijkheden (1936)	152
10.	Het Spaanse labyrint (1937)	163
11.	Pokeren in China (1938)	185
12.	Ivens' interbellum (1939-1941)	206
13.	Glamourboy van de revolutie (1941-1944)	222
14.	Onder de palmen terwijl het oorlog is (1944-1945)	243
15.	Indonesia merdeka (1945-1946)	262

[pagina 6]

16.	De oom achter het ijzeren gordijn (1947-1950)	286
17.	Het blauwe boekje (1950-1956)	309
18.	Adempauze (1957-1960)	338
19.	Een guerrillapet en cowboylaarzen (1960-1965)	357
20.	Een socialistische scoop (1964-1968)	386
21.	Een achtenzestiger van negenenzestig (1968-1971)	408
22.	Het oude ros galoppeert nog duizend li (1971-1978)	428
23.	Een moeizame destalinisatie (1978-1985)	458
24.	Tegenwind (1985-1989)	474

Dankwoord		491
Archieven en documentencollecties (Afkortingenlijst)		493
Geïnterviewde personen		494
Noten		495
Gebruikte literatuur		540
Filmografie Joris Ivens		548
Personenregister		550