[p. 118] [79] Eer-Gaef, op de Bruydlofts-Feest van Joncker Frederick van Inthiema, en Iuffrouw Helena Husemans. *    Onlanx gheleden doen ick 's Hemels blaeuwe boghen, 1    Sagh cierlijck over al bepronckt met gulden ooghen, 2    En dat de silv're Maen, de suster vande Son 3    Haer dagh-gelijcke glans te geven eerst begon, 5  Heeft my het lieflijck we'er al lockende ghebeden, 5    Om lanx de straten mijn een weynigh te vertreden.  Ick had niet langh ghegaan, of ick was metter haest 7    Omcingeld van een Wolck, verwonderd en verbaesd, 8    Den Hemel vol ghesternt, vol heldere cieraden, 10  Verwisselden zijn glans in duystere ghewaden.  Ick sagh vast om end' om, ick dacht wat droes is dit? 11    Ben ick in Plutoos hol? 't is swarter hier als git.  Dit 's wis een tovery, waer in een groot ghevaer leyd. 13    Het woord was nau gheseyd, of ick sagh weer een klaerheyd 14   15  Reght midden inde Wolck, waer in Cupido stond, 15    En lachten in syn vuyst met opghespalckten mond, 16    En riep, staet, Starter staet, ghy sult hier een ghesichte 17    Sien, daer ghy stof genoegh sult hebben van te dichten. 18	*  Frederick van Inthiema, burgemeester van Workum, trouwde 29 dec. 1616 te Leeuwarden met Helena Huijsmans, weduwe van Jonker Jan Staeckman.  1  onlanx gheleden: kort geleden; doen: toen.  2  bepronckt: versierd.  3  dat: toen.  5  ghebeden: uitgenodigd.  7  metter haest: plotseling.  8  omcingeld: omgeven; van: door; verbaesd: verbijsterd.  11  vast: aldoor; om end' om: rond; droes: duivel.  13  leyd: ligt.  14  nau: nauwelijks.  15  recht: precies.  16  opghespalckten: wijdopen.  17  staet: sta stil.  18  daer: waar.
[p. 119]    Voort docht my dat ick sagh een treffelijck ghebou, 19   20  Waer voor een Jonghman, gantsch bedoven in de rou 20    Gingh wandelen, dien ick vast dees ghelijcke woorden, 21    Met een benaude stem, vol suchten, spreken hoorden.  Ach! (seyd hy) lieve vrou, ghy pijn-banck van mijn hart!  Hoe langhe sal ick noch volherden inde smart? 25  Hoe kond ghy, o Goddin, dit vraegh ick, langher lyden 25    Dat ick dus troosteloos verslijt mijn jonghe tyden? 26    Terwijl al watter is, ja al wat adem heeft,  Sich tot de stille rust en tot de slaep begeeft.  Terwijl het schubbigh Vee, de Visschen in de stroomen, 30  De Dieren op het veld, de Vogels inde bomen,  De Byen in hun korf, de Mieren, ja al 't gheen,  Dat vanden Hemel oyt de gulde Son bescheen,  Neemt in de soete slaep syn opperste behaghen, 33    Soo leyd u dienaer voor u dove deur te klaghen. 34   35  Hier leyd hy uytghestreckt, hier leyd hy en beschreyd,  Sijn onbeloonde min, en u hertneckigheyd,  Hoe kan een sachte vrou soo groote wreedheyd toonen,  Of in soo schoonen borst, soo wreeden herte woonen? 38    Hoe syt ghy teghens mijn, Goddinne, doch dus straf, 39   40  Die u mijn leven langh daer toe gheen oorsaeck gaf? 40    Ick heb u noyt misdaen, of ghy soud moeten mienen, 41    Dat dat sou sijn gheschied door trouwelijck te dienen 42    U, dien ick voor mijn heyl en mijn welvaren hou, 43    En sonder wien ick niet een uyre leven sou, 45  Verhoord mijn doch in 't end, o voedsel van mijn leven!  Die my het selfde weer kond' nemen ofte gheven. 46    Och! of ghy door een spleet, of door een venster saeghd, 47    Het lijen van u vriend en hoorden hoe hy klaeghd, 48    Misschien of u Goddin, mijn overdroeve woorden, 49   50  Noch endelijcken tot barmhertigheyd bekoorden. 50    Helena, lieve lief, 't is nu in 't derde Jaer	19  voort: verder; treffelijck: uitnemend.  20  bedoven: gedompeld.  21  dees gelijcke woorden: woorden gelijk deze.  25  kond: kunt; lyden: dulden.  26  verslijt: doorbreng; jonge tyden: jeugd.  33  neemt: geniet.  34  u dove deur: de deur van u die doof zijt.  38  soo wreeden: een zo wreed.  39  doch: toch; straf: hardvochtig.  40  oorsaeck: aanleiding.  41  mienen: menen.  42  trouwelijck: getrouw.  43  welvaren: geluk.  46  het selfde: dit leven; ofte: of.  47  of ghy ... saeght: mocht gij toch zien.  48  lijen: lijden, smart.  49  goddin: liefste; misschien of: 't zou kunnen zijn dat.  50  bekoorden: zouden overhalen.
[p. 120]    Dat ick u heb ghediend, ach! 't lyen is te swaer.  Soo veer daer nu een boogh, een proef-stuck vande trouwen, 53    En de stantvastigheyd der minnaers tot hun vrouwen 55  [80] Was, g'lijck als in den tijd van Amadijs den Held,  Ick sou op 't hooghst daer als verwinner syn ghesteld, 56    Ick min, ick min, ick min, en dat sonder ghenieten,  Ach! lieffelijcke lief, wien sou dat niet verdrieten?  Ghy sijt de Ster en 't wit daer mijn gheneghentheyd 59   60  Sijn uyterst ooghen-merck alleen heeft op gheleyd. 60    U liefde, lieve lief, door-dringht al mijn ghedachten,  En teeld in mijn ghemoed een drangh van bitt're klachten, 62    Soo dat ick sorgh helaes! dat d'ende van mijn pijn, 63    Niet dan de bitt're dood, sal noch ten laetsten zijn. 64   65  Verdien ick 't sterven dan om dat ick u, Goddinne  Meer als mijn eyghen lijf en al de Wer'ld beminne? 66    Mijn lyden, bitt're pijn, mijn druck is dat u vreughd? 67    Ach! 'k hoop niet ghy u in mijn verdriet verheughd,  Kon ick u 't binnenste van mijn ghedachten toonen, 70  Daer soud ghy u, o lief, na 't leven in sien woonen, 70    Daer soud ghy u dan sien, ick sweer u, dat ghewis  U liefde in mijn hert soo diep gheworteld is,  Datmen het selfde eer aen stucken van malcand'ren 73    Sou scheuren, als u min daer uyt te doen verand'ren. 74   75  Waer op Cupido, vriend, hoe klaeght ghy doch soo seer?  Wil u, u liefste niet, wat 's dat? men vinter meer, 76    Veracht sy u ghebeen, wat wild ghy langer beyden, 77    Volghd my, ick sal u naer een ander lief gheleyden.  Die haer in schoonheyd veer te boven gaet ghewis 79   80  En beter oock als sy, u liefde waerdigh is. 80    Waerop de Jonghman weer, o God, wat moogd ghy praten? 81    Hoe soud'ick mijn Goddin, mijn Engel konen laten? 82    Eer sou de gulde Son zijn schynen laten staen, 83	53  soo veer: indien.  56  op 't hooghst: op 't hoogste punt; verwinner: overwinnaar.  59  't wit: doel.  60  alleen zijn laatste blik op heeft gericht.  62  teeld: verwekt.  63  sorgh: vrees.  64  niet: niets.  66  lijf: leven.  67  druck: verdriet.  70  na 't leven: naar 't leven (afgebeeld).  73  het selfde: dit.  74  u min: de liefde voor u; vgl. U liefde (72).  76  wil u u liefste niet: wil uw liefste u niet, is zij niet op u gesteld.  77  ghebeen: smeekbeden; beyden: wachten; wat wild ghy langher beyden: waarom zult gij langer wachten.  79  veer: ver.  80  waerdigh: waard.  81  wat mooghd ghy praten: hoe kunt gij zo praten.  82  laten: laten varen.  83  laten staen: ophouden met.
[p. 121]    Eer sou de diepe zee uyt drooghen en vergaen, 85  Eer sou de felle dood my scheyden van het leven, 85    Als my, mijn waerde lief in 't minste doen begheven. 86    Jae soo men noch op 't laest, als Charon in syn boot  Ons sielen over Stijx komt voeren naer ons dood,  Een yeder zijn Goddin kan vierigh weer beminnen, 89   90  Ick sal het meer als oyt daer op een nieu beginnen. 90    't Waer wel (sprack 't wicht) maer waer toe wild ghy langhe wachten 91    Dewijl sy niet op u, noch u gheklagh wil achten, 92    't Is geckheyd dat ghy mind die u niet minnen wil.  Waer op de Jonghman weer, ey stil Cupido stil, 95  Loflijcke dinghen daer soo veel aen is gheleghen, 95    En worden niet dan door seer groote moyt verkreghen. 96    Ick kan mijn Nimph soo seer niet dienen, of ick gis  Dat sy noch thien-mael meer van diensten waerdigh is. 98    En of sy voor een tijd versmaet al mijn ghebeden, 99   100  Dat wijt ick anders niet als mijn onwaerdigheden. 100    Wel is sy dan soo schoon? Wat vraeghd ghy 't? 't is een vrou  Te nobel dat een mensch daer op verlieven sou. 102    De schoonheyd al te saem magh ick vryhertigh roemen, 103    In haer te zijn vergaerd die men sou konnen noemen, 105  Men zegt dat Zeuxis, die de wijtberoemste Geest  Is inde schilder-konst van synen tijd gheweest,  Doen hy Junonem sou in haer vergulde Tenten  Gantsch loflijck beelden uyt voor die van Agrigenten, 108    De dochters al te saem, dier waren in de Stadt 109   110  Geen uytgesonderd, heeft gants naeckt voor hem ghehad, 110    Wt welck hy vijf van d'alderschoonste heeft verkoren, 111    Tot dienste van het werck het welck hy hadde voren, 112    En uyt dees vijf heeft hy van elcx het schoonst ghedeeld 113    Ghenomen, om alsoo te maken 't brave beeld. 114   115  Maer had hy mijn Goddin, mijn Son, ghesien na 't leven, 115	85  felle: boosaardige.  86  dan mij er toe brengen ook maar in 't minst mijn lieve lief op te geven.  89  vierigh: vurig.  90  op een nieu: opnieuw.  91  't Waer wel: 't zou goed zijn, alles goed en wel.  92  dewijl: waar, daar; achten op: letten op, zich bekommeren om, zich aantrekken.  95  loflijcke: voortreffelijke.  96  en niet: niet; moyt: moeite.  98  van: aan.  99  voor een tijd: tijdelijk; ghebeden: smeekbeden.  100  anders niet: aan niets anders; onwaerdigheden: onwaardigheid.  102  te nobel dat: te nobel dan dat.  103  vryhertigh: rustig.  108  die van: de inwoners van.  109  dochters: meisjes.  110  hem: zich.  111  welck: welke meisjes; verkoren: uitgezocht.  112  hadde voren: voornemens was (te maken).  113  ghedeeld: gedeelte.  114  't brave: edele.  115  na: naar.
[p. 122]    Hy had by haer alleen, niet by de vijf ghebleven. 116    Soo veer Helena daer gantsch Grieckenland van roemd, 117    En haer de schoonste boven alle schoonen noemd,  In 't minsten waerdigh was te worden vergheleken, 119   120  By dees Helena soo, soo wast een moedigh teken 120    Van Hector, dat hy sey, siet daer d'uytheemsche vrou,  Daermen thien ander jaer noch krijgh om voeren sou. 122    Och! dat de liefde van d'uytmuntende Goddinne,  Met loutere gheweld van wapens waer te winnen! 125  Gheen toght en sou soo swaer my vallen, of ick sou  My stellen in 't ghevaer ter liefde van mijn vrou. 126    Want s'is in als volmaeckt, men kan geen deughd versieren 127    Of s'is daer met op 't hooghst begaefd in haer manieren; 128    Haer overbrave Gheest word loffelijck ghevoed, 129   130  Sy heeft een Coninx hert, een Princelijck ghemoed, 130    S'is Goddelijck vercierd met treffelijcke seden, 131    En wat welspreeckentheyd in 't kav'len van haer reden, 132    Wat spits-vinnigh vernuft, daer dapper veel aenhanght, 133    Wat wijsheyd, wat verstand, wat deftigheyd belanght, 134   135  [81] Verdient mijn waerde Vrouw (en dat met alder eeren)  Een Coningrijck dat groot van macht is te regeeren.  Seyd yemand dat is wind, en tegen re'en, want hoe? 137    Het heerschen komt de Mans, en niet de Vrouwen toe.  Ick segg, dat ick wel graegh wist, waerom dat de Vrouwen 140  Soo wel niet als de Mans een Land regieren souwen? 140    Heeft niet Elisabeth ruym veertigh Jaer gemand, 141    En loffelyck bestuurt het moedigh Engeland? 142    Wat schort de Vrouwen doch? manhaftige gedachten?  O neen! Astiages, doen hy met al syn krachten 145  Der Persen heyr aen-greep, en haer soo fel bestreed, 145    Dat hy hun, gansch vertsaegd, al t'samen vluchten deed.  Doe sprongen voor den dagh haer Moeders en haer Wyven, 147	116  had: was, zou zijn.  117  soo veer: voorzover, indien.  119  in 't minsten: enigszins.  120  een moedigh teken: een teken van moed.  122  daermen om: waarom men, om wie men.  126  stellen: begeven.  127  als: alles; versieren: bedenken.  128  begaefd: begiftigd, voorzien.  129  overbrave: zeer flinke, zeer edele.  130  princelijck: vorstelijk.  131  vercierd met: voorzien van.  132  wat ... belanght: wat betreft; in 't kav'len van haer reden: in 't redeneren.  133  spits-vinnigh: spitsvondig, scherp; dapper: zeer; aenhangt: van afhangt.  134  deftigheyd: ernst.  137  wind: opschepperij; re'en: de logica; hoe: wat (beweert ge).  140  soo wel niet: niet evengoed; souwen: zouden kunnen.  141  gemand: als man gehandeld.  142  moedigh: dapper, ondernemend.  145  heyr: leger; aen-greep: aanviel; haer: hen.  147  voor den dagh: naar voren; haer: hun; wyven: vrouwen.
[p. 123]    En riepen: Mannen staet, waer Donder wild ghy blyven? 148    Keerd weder na de stryd. De mannen bleven staen, 150  En sagen gantsch bedruckt haer trotse Wyven aen. 150    Wat deed dit Vrouw-volck doen? sy heften op haer kleeren, 151    En riepen: wild ghy dan niet na de strijd toe keeren,  Kom vlucht hier inde buyck, kom vlucht hier in het lyf,  Een yeder van syn Moe'r, een yeder van syn Wijf. 155  De Mannen, doen sy dese moedigheyd aensagen, 155    Bestonden flucx de krygh weer op een nieu te wagen. 156    Sy togen ijligh heen, en met een groot geschreeuw, 157    Greep elck de Vyand aen, en vocht gelijck een Leeuw,  So dat sy, soo verbaest, Astiagem besprongen, 159   160  Dat winnende de strijd, sy hem in 't eynde vongen. 160    Mijn moedige Princes, gesproten uyt den stam, 161    Daer noyt yet anders uyt als vrome Helden quam, 162    So veer sy inde tyd der trotsche Amazonen,  Daer Hercules syn macht nau dorste tegen tonen, 165  Geleeft had, och sy had door haer grootmoedigheyd 165    Den alder-grootsten roem van allen in geleyd. 166    Waer op Cupido, wel, ghy hebt u ionge leven  Tot huyden op den dagh, oock tot de krygh begeven, 168    En over al betoond u groote moedigheyd, 170  Dus is het tegen re'en, dat u, u lief ontseyd, 170    So veer als ick u twee te samen kon geleyden,  Daer wies verseker een Achilles uyt u beyden, 172    Dus steld u hart gerust: ick vliegh terstond by haer, 173    En eer ick weder kom soo is het Hijlyck klaer. 174   175  Och! (sprack de Jongman) so ghy by mijn lief wild vliegen,  En soecken haer in slaep met myne min te wiegen,  Geeft haer te kennen doch (komt het u inden sin) 177    Hoe trouwelijck en hoe stantvastigh ick haer min.  En schenckt haer voort dit Lied, 't welck ick voor alle dingen, 179   180  U noch voor u vertreck eens moet te voren singen. 180	148  Donder: duivel, bliksem; blyven: heengaan.  150  bedruckt: bedroefd.  151  heften: lichtten.  155  moedigheyd: moed.  156  bestonden: ondernamen het; flucx: onmiddellijk; krygh: strijd; op een nieu: opnieuw.  157  ijligh: ijlings; groot: luid.  159  verbaest: verbijsterd, ontsteld, verslagen.  160  vongen: gevangen namen.  161  princes: vorstin, geliefde.  162  yet: iets; vrome: edele, dappere.  165  grootmoedigheyd: grote moed.  166  ingeleyd: verworven (vgl. eer inleggen met iets).  168  tot huyden op den dagh: tot vandaag den dag; begeven tot: gewijd aan.  170  tegens re'en: onredelijk; ontseyd: weigert.  172  verseker: voorzeker, stellig.  173  by haer: naar haar toe.  174  Hijlyck: huwelijk.  177  komt het u inden sin: als het u te binnen schiet, als gij het niet vergeet.  179  voort: verder.  180  te voren singen: voorzingen.