[p. 208]

[128] Bruydt-Lofs-Gedicht,

Ter Eeren D'Heere Rembt Rengers ten Post, En Iuffr. Fransisca van Camminga. *  

 Na dat de gryse Vorst zyn wit gheflockte kleed 1  
 Had over 't aerdrijck ruym drie maenden lang gespreed: 2  
 De sachte wateren doen hard te samen stremmen, 3  
 En als een stalen muyr vast aen malkander klemmen.
5
 Verscheen de soete Lent, waer door de blonde Son 5  
 Syn krachten, metter tyd weer krachtiger begon 6  
 Aen 't bleeck versturven groen der velden uyt te deelen; 7  
 So dat het gras en kruyd van vreughd begon te teelen: 8  
 't Gebacken sneeu versmolt, de Christalyne vloed 9  
10
 Wierd wederom versacht door Phoebi gulden gloed. 10  
 Het onvernuftigh Vee sprongh uyt de muffe daken 11  
 Der schuren: en begon in 't groen sich te vermaken:
 Doen myn een lust bevingh om het boomrijcke Stiens, 13  
 Of Belcum te besien, 't was my vast even iens: 14  
15
 Ick trad ten poorten uyt en liet myn oogen weyden
 Daer haer myn grage lust begeerigh was te leyden, 16  
 Ick sagh een reys na 't Veld en merckte datter was 17  
 Een wonder seltsaem dier aen 't hipplen in het gras, 18  
 *  Johan Rempt Rengers tot den Post trouwde 7 mei 1620 op Camminghastate met Franscke van Cammingha, geb. 5 maart 1591, dochter van Sicke, heer van Ameland.
 1  wit gheflockte kleed: kleed van witte vlokken.
 2  gespreed: uitgespreid.
 3  (had) doen hard te samen stremmen: had doen bevriezen.
 5  soete: liefelijke.
 6  metter tyd: langzamerhand.
 7  versturven: verstorven.
 8  teelen: voortbrengen.
 9  't Gebacken sneeu: de bevroren sneeuw.
 10  wierd: werd; versacht: week.
 11  onvernuftigh: redeloos.
 13  een lust: de lust.
 14  Belcum: Berlikum; 't was my vast even iens: 't was mij helemaal hetzelfde.
 16  daer: waarheen; grage: begerige.
 17  een reys: eens; na: naar.
 18  wonder: zeer; seltsaem: zeldzaam, vreemd.


[p. 209]

 
 [129] 't Welck doen ick recht besagh, begon ick te bemercken 19  
20
 Dat het Cupido waer, die met syn vlugge vlercken
 Het groene Veld deurvloogh, en pluckten hier en daer
 Veel schoone Myrten-bla'en, en ionge Bakelaer. 22  
 Wel (seyd' ick) kleyne Godt, wat heeft het te beduyden
 Dat ghy dus besigh zyt in 't plucken vande kruyden? 24  
25
 Is u Vrou-Moeder sieck? of heeft sy tovery, 25  
 Of so wat in de sin, ick bid u seght het my?
 Neen, sey Cupido, neen, ick make Myrthen kroonen,
 Voor die, wiens trouwe liefd mijn Moeder sal beloonen 28  
 Met alderleye vreughd, met wederliefds geluck,
30
 't Begin van alle lust, het end van alle druck. 30  
 En soo ghy met myn wild, ick sal u op den Toren
 Doen komen, daer myn Moe'r Vrou Venus is geboren,
 Gelegen in de Zee, dat heerelyck Palleys,
 Alwaer des liefdes twist bepleyt word naer den eys. 34  
35
 Daer sult ghy mogen sien en duydelyck aenhooren, 35  
 (Soo veer ghy daer maer toe verleenen wild u ooren), 36  
 Hoe wettelyck, hoe wys myn Moe'r is in haer recht, 37  
 Hoe wel men valschlyck hier heel anders van haer seght.
 Ick stemde tot de reys, wy vlogen beyd te samen, 39  
40
 Soo lang, tot dat wy by de groote Toren quamen,
 Daer sayden wy gelijck; Cupido die ging veur, 41  
 Maer Goon! wat waren daer al minnaers voor de deur!
 Elck sprack Cupido aen, elck gaf hem een biljette, 43  
 Elck bad hem dat hy wou op syne saken letten,
45
 [130] En vorderen syn gonst, en mind'ren syn elend; 45  
 En schicken dat syn saeck quam tot een goeden end, 46  
 Op dat hy spoedigh mocht tot loon van syn verdrieten, 47  
 En trouwe dienst, door trou syn lieve lief genieten. 48  
 Wy quamen op het lest met grooten arbeyd voort: 49  
50
 Cupido klopten aen, men opende de Poort,
 19  en toen ik 't goed bezag begon ik te merken, dat het C. was.
 22  bakelaer: laurier.
 24  dus: zo; in: met.
 25  u Vrou-Moeder: Mevrouw, uw Moeder.
 28  die: hem.
 30  lust: genoegen; druck: verdriet.
 34  naer den eys: zoals het hoort, naar voorschrift; twist: pleit, geschil.
 35  mogen: kunnen.
 36  soo veer: voorzover, als.
 37  wettelyck: naar de wetten; recht: rechtspraak.
 39  ick stemde tot de reys: ik verklaarde mij bereid tot de reis.
 41  sayden: daalden, zegen neer; gelijck: tegelijk (ertijd).
 43  biljette: briefje.
 45  vorderen: bevorderen; gonst: genegenheid, liefde; minderen: verminderen.
 46  schicken: het schikken, het zo maken.
 47  verdrieten: verdriet.
 48  genieten: bezitten.
 49  arbeyd: moeite, inspanning; voort: vooruit, verder.


[p. 210]

 
 Daer ging het karmen aen en 't suchten der minnaren 51  
 Die binnen het Palleys in d' eerste kamers waren.
 D'een was syn lief te straf, de tweede was te stuur, 53  
 De derde schold syn lief voor een metalen muur
55
 Die onbeweeglyck was, de vierde voor ontrouwe, 55  
 De vyfde vloeckten op de dubbelheyd der Vrouwen: 56  
 D'een wenschten dat hy noyt geboren had geweest, 57  
 En d' ander dat hy strax mocht geven synen geest, 58  
 't Was vreemd te sien hoe d'een hem in syn vreughd verblyden, 59  
60
 En hoe sich d' ander weer bedroefden in syn lyden.
 't Langmoedige Geduld, verselschapt met de Hoop, 61  
 Die waren nimmer stil, maer altyd op de loop, 62  
 Die spysden haer al t'saem met troostelycke woorden, 63  
 Alwaer sy somtydts wel, en somtyds niet nae hoorden.
65
 Doen klommen wy voort op de trappen van Metael, 65  
 Tot dat wy raeckten in de kostelycke Sael, 66  
 Van goud was d' heele vloer, de wand aen alle kanten
 Van Helder blau Saphier, 't gewulf van Diamanten, 68  
 De Pylaers waren Peerl, de glasen Cristalyn, 69  
70
 Ick docht, dit moet voorwaer der minnaers Hemel zyn.
 [131] In 't midden vande Sael (het welck my best behaeghden) 71  
 Sagh ick een schoone Rey van Iongmans ende Maeghden,
 Al staende twee en twee op 't lieffelyckst by een, 73  
 In wien de soete vreughd alleen te wonen scheen.
75
 Voor aen in 't eerst gelit stond d' eerste van myn vrienden,
 De Heer Rembt Rengers, die een soeten praet verlienden, 76  
 Der welgeboren Maeghd Fransken van Camminga: 77  
 Daer volghden Ornia en Margrietje Boners na. 78  
 Meer sagh ick die ick kond, bequaem gevoeght by paren, 79  
80
 Ick bad Cupido dat hy my wou openbaren 80  
 51  ging ... aen: begon.
 53  d'een was: voor de een was, de ene vond; te: zeer; straf: hardvochtig; stuur: onwillig.
 55  ontrouwe: trouweloos.
 56  dubbelheyd: dubbelhartigheid.
 57  had geweest: was geworden.
 58  strax: dadelijk.
 59  hem: zich; verblyden: verblijdde.
 61  langmoedige: lankmoedige; verselschapt met: in gezelschap van.
 62  op de loop: in de weer.
 63  spysden: spijzigden; troostelycke: troostende.
 65  voort: verder; dadelijk.
 66  raeckten: terechtkwamen; kostelycke: kostbaar versierde.
 68  gewulf: gewelf, zoldering.
 69  pylaers: pilaren; peerl: van parel; glasen: ruiten.
 71  best: 't best, 't meest.
 73  twee en twee: twee bij twee; op 't lieffelyckst: zo liefdevol mogelijk.
 76  die een soeten praet verlienden: die een aangenaam gesprek onderhield met.
 77  der: met de.
 78  na: op.
 79  kond: kende; bequaem gevoeght by paren: met oordeel tot paren samengevoegd.
 80  bad: verzocht.


[p. 211]

 
 Wat dat te seggen waer, die my tot antwoord gaf, 81  
 Dit is een blyde schaer, wiens pleyt nu daed'lyck af 82  
 Gedaen sal worden: sy verwachten Venus Oordeel, 83  
 Die 't vonnis strycken sal volkomen tot haer voordeel: 84  
85
 Dus barst de blye vreughd haer tot de oogen uyt; 85  
 D'een midts hy Bruygom wordt, d'aer midts sy wordt de Bruydt. 86  
 Kom laet ons nu te saem in dese kamer treden,
 Daer sult ghy hooren aen, hoe treffelijck met reden 88  
 Beweerd word hare saeck, en hoe men overleyd 89  
90
 Haer deughden, schatten, roem, haer Stammen loflijckheyd, 90  
 Eer 't heyligh, bondigh Echt, haer beyde komt te geven, 91  
 De vreughden van te saem altijd in vreughd te leven.
 Midts opende de deur, de deur van klaer Robyn, 93  
 Daer sagh ick opgepronckt, gelijck de Sonne-schyn, 94  
95
 Vrou Venus in haer Throon, omringd met deftigheden, 95  
 Met Raden kloeck van geest, en treftigh in haer zeden. 96  
 [132] Wysheyd, Voorsichtigheyd, Sorghvuldigh achterdocht, 97  
 Deughd, Eer, standvaste Liefd Godvruchtigh opgebrocht, 98  
 Recklycke Matigheyd, Rechtvaerdigheyd in daden, 99  
100
 Dees waren op die tyd haer redelycke raden: 100  
 En d'opperste van al was Reden selfs, die 't woord 101  
 In 't eerst en 't laetste deed, gelyck na re'en behoord. 102  
 Doe wierd daer sterck gescheld, midts quamen in de kamer 103  
 Twee mannen braef ter tael, ick hoorde noyd bequamer; 104  
105
 Die vast op dese wys in Nederduytsche spraeck 105  
 Verdedighden het recht van hare Meesters saeck.
 Also (sprack d'Advocaet) de gaven van myn Heere, 107  
 Syn Ridderlycke Stam, beroemd in alle Eere, 108  
 81  wat dat te seggen waer: wat dat te betekenen had.
 82  wiens: wier; afgedaen: beslecht.
 83  verwachten: wachten op.
 84  strycken: uitspreken; haer: hun.
 85  haer tot de oogen uyt: uit hun ogen.
 86  midts: omdat; aer: ander.
 88  treffelijck: voortreffelijk; met reden: met pleit-redenen.
 89  beweerd: verdedigd; overleyd: bespreekt.
 90  schatten: rijkdom; haer Stammen loflijckheyd: de voortreffelijkheid van hun voorvaderen.
 91  bondigh: bindend; Echt: huwelijk; komt te geven: zal geven.
 93  midts: inmiddels; opende: ging open.
 94  opgepronckt: van alle luister voorzien.
 95  deftigheden: ernstige lieden.
 96  raden: raadsheren; treftigh: voortreffelijk; in: wat betreft; haer zeden: hun manieren.
 97  voorsichtigheyd: vooruitziende blik; achterdocht: overleg.
 98  godvruchtigh: godvrezend; opgebrocht: opgevoed.
 99  recklycke matigheyd: inschikkelijke gematigdheid.
 100  redelycke: wijze; Raden: raadsheren.
 101  Reden: de rede; selfs: zelf.
 102  in 't eerste en 't laetste: bij 't begin en aan het slot; na re'en: naar redelijkheid.
 103  wierd: werd; sterck: luid; gescheld: gebeld; midts: inmiddels.
 104  braef ter tael: welbespraakt.
 105  vast: aldoor.
 107  also: daar.
 108  stam: familie.


[p. 212]

 
 Syn ingeboren deughd, syn ommegang, syn staet, 109  
110
 Syn vroom, syn heusch gemoed, syn vriendelyck gelaet, 110  
 Syn lof by yeder een, syn onbevleckte leven,
 Het welck hem tot de staet des hoogheyds heeft verheven, 112  
 Syn onvervalschte liefd tot syn beminde Vrou:
 Tot we'erliefd een Prinçes met recht bekoren sou. 114  
115
 Heb ick my voor u Throon, Vrou Venus, willen setten,
 Versoeckende dat ghy niet langer wild beletten
 D'onsprekelycke vreughd die d'Heer genieten sal, 117  
 Wanneer ghy eenmael hem vereenighd met syn al, 118  
 De vierbaeck van syn kours, de zeylsteen die syn sinnen 119  
120
 Getrocken had en heeft om eeuwigh haer te minnen. 120  
 Gedenckt eens Raden, en het vonnis recht verliend, 121  
 Of hy haer tot syn Vrou niet wettelyck verdiend: 122  
 [133] Die syn beroemd geslacht ruym seven honderd jaren,
 (Gelyck de Schryvers der Historien verklaren)
125
 In alder eeren teld, wiens groote loflyckheyd 125  
 Tot aen des Werelds end is loffelyck verbreyd;
 Was 't Rengers niet die hem so treflyck had gedragen,
 Dat hy tot Ridder van de Keyser wierd geslagen?
 Was 't Rengers niet, dien wierd syn eygen Tol en Munt 129  
130
 Twee honderd iaer verle'en, so heerelyck gegund? 130  
 Wat soud' ick van die Stam wel deftigheden noemen! 131  
 Maer wyl d'Historien so loflyck daer van roemen, 132  
 Acht ick onnoodigh en tydquistigh dat verhael: 133  
 Midts die bekend is aen de Raden altemael.
135
 Nu, om den braven Heer te komen tydlijck nader, 135  
 Wat loffelijcke lof verdiend syn oude Vader, 136  
 Van iongs geoeffend in geleerde wetenschap,
 En nu gestegen tot des Eers beroemdste trap?
 Die d'allereerste mael, doen 't moedige Groningen 139  
 109  ingeboren: ingeschapen; staet: aanzien, positie.
 110  vroom: edel; gelaet: houding, doen en laten.
 112  staet des hoogheyds: aanzienlijke positie.
 114  prinçes: vorstin; bekoren: bewegen, overhalen.
 117  onsprekelycke: onuitsprekelijke.
 118  al: alles.
 119  vierbaeck: vuurbaken; kours: koers; zeylsteen: magneet; sinnen: gedachten, geest.
 120  getrocken: aangetrokken, er toe gebracht.
 121  gedenckt: bedenkt; recht: naar recht; verliend: geeft.
 122  wettelyck: volgens de wet.
 125  in alder eeren: in alle eer; loflyckheyd: voortreffelijkheid.
 129  dien: aan wie.
 130  verle'en: geleden; soo heerelyck: op zo vorstelijke wijze.
 131  deftigheden: aanzienlijke lieden; noemen: kunnen noemen.
 132  wyl: daar; so loflyck: met zoveel lof.
 133  tydquistigh: verkwisting van tijd, tijdverspilling.
 135  braven: edele; tydlijck: in tijd, wat de tijd betreft.
 136  loffelijcke: voortreffelijke.
 139  moedige: overmoedige, hoogmoedige.


[p. 213]

 
140
 Sich door de krachten liet der Heeren Staten dwingen, 140  
 Gedeputeerde Staet erweeld is van dat Land, 141  
 Om syn manhafte deughd, getrouheyd en verstand.
 En Heerlyck 't selvigh Ampt tot nut van Stadt en Landen, 143  
 Tot lof van hem en syns, bevrijd van alle schanden, 144  
145
 Bediend heeft, tot men het Bestand heeft aengegaen, 145  
 En doen het wederom (om reden) afgestaen. 146  
 En al-hoe-wel hy nu teld viermael twintigh iaren,
 Wil hy zijn dienst tot nut syns Vaderlands niet sparen;
 [134] Van alle man bemind, van yeder onbeklaeghd, 149  
150
 Hy sich Curator noch des Academijs draeghd. 150  
 Maer ick begeer geensins, ô dubbel wyse Raden!
 Te trecken al zijn roem uyt zijn voor-Ouders daden, 152  
 Die hem tot een voorbeeld verstrecken, en tot eer, 153  
 So hy haer sporen volghd, so niet, tot schande weer. 154  
155
 Maer op zijn eygen lof, zijn eygen naerstigheden, 155  
 Sijn eygen e'el gemoed, zijn eygen goede zeden,
 Sijn eygen lust tot deughd, die nieuwen Adel baerd, 157  
 Roem ick met reden, als een saeck wel roemens waerd. 158  
 Midts hy het spoor vervolghd van zijn voor-Ouders wegen, 159  
160
 En van zijn kindsheyd af met arbeyd is gestegen 160  
 Op des geleerdheyds bergh, met lust en naerstigheyd,
 't Welck yeder op het pad van lof en eere leyd,
 Wat Land, wat hooge School is schier voor hem verholen? 163  
 Die d'Academien en al de hooge Scholen
165
 Meest yvrigh heeft doorsien, daer eerlijck lang verkeerd, 165  
 En van een yeder wat tot synen lof geleerd.
 Die 't lieflijck Engeland heeft door en door gereden,
 Die Vranckrijck heeft doorreyst met al haer trotsche Steden,
 Italien doorsien, van d'Hadriaetsche strand
170
 Tot op den Tyber toe, te water en te Land. 170  
 En na hy op zijn reys geleerd had met vermaken, 171  
 140  krachten: legermacht.
 141  erweeld: gekozen.
 143  heerlyck: uitmuntend; 't selvigh: dit.
 144  syns: de zijnen; bevrijd van: vrij van.
 145  bestand: wapenstilstand; aengegaen: gesloten.
 146  wederom: weer; om reden: om gegronde reden, terecht.
 149  van: door; alle man: iedereen; van yeder onbeklaeghd: door niemand aangeklaagd.
 150  sich draeghd: de positie inneemt van.
 152  te trecken: af te leiden.
 153  verstrecken: dienen
 154  so: als; so niet: als hij dat niet doet.
 155  naerstigheden: ijver.
 157  adel: adeldom; baerd: doet ontstaan.
 158  roemens waerd: het roemen waard.
 159  midts: daar; vervolghd: volgt.
 160  met arbeyd: met moeite, door inspanning.
 163  schier: (bijna) nog; verholen: verborgen; onbekend.
 165  meest: zoveel mogelijk; doorsien: bezichtigd; eerlijck: met eer; verkeerd: vertoefd.
 170  op: aan.
 171  na: nadat; met vermaken: voor zijn genoegen.


[p. 214]

 
 De Spaensche, Fransche, en d'Italiaensche spraken,
 Met eeren t'huys gekeerd, daer daed'lijck sich begeven 173  
 Om hem tot lof, zijn land tot nut en dienst te leven,
175
 [135] Tot Redjer-Rechten en tot Oever-Rechten, met 175  
 De Scheppery der dry Delfzielen strax geset. 176  
 Daer nae tot Heer en Raed seer loffelijck verkoren 177  
 Van d'Admiraliteyt, geen tijd ging hem verloren,
 Want doe hy dat verliet, wierd hy met meerder eer 179  
180
 Gedeputeerde Staet van Stadt en Landen weer.
 Waer in hy op een nieu vernieut is, en op heden 181  
 't Noch loffelijck bediend, ia eerd door syne zeden. 182  
 Nu, sulcken braven man, van goedertieren aerd, 183  
 In wien de deughden zijn volkomentlijck vergaerd,
185
 So treffelijck van Stam, en in zijn ionge iaren 185  
 So wel in alle konst en wetenschap ervaren:
 Dus vierigh, dus volmaeckt, heeft zijn getrouwe min 187  
 Gevest op dese Maeghd; dat hy haer voor Goddin 188  
 Van zijn gedachten houd, en sy hem weer, ô Reden! 189  
190
 Wat reden is 't dat sy van hem word afgesneden?
 Voeghd doch door d'Heyligh' Echt dees twee geliefkens t'saem,
 Ick sweer u, 't voegen sal hun beyd zijn aengenaem. 192  
 Hier heeft den Advocaet des Iongen Heers geswegen,
 En 's Iuffrous Voorspraeck is doen weder opgestegen: 194  
195
 Die, na dat hy gegroet had Venus en haer Raedt,
 Aldus geantwoord heeft den eersten Advocaet.
 Of schoon d'Heer Rengers met een yverigh verlangen, 197  
 Wenscht om gewenschte troost van mijn Meestérs t'ontfangen, 198  
 En om haer gonste bid, en om haer liefde smeeckt, 199  
200
 Daer ghy soo dapper van tot synen voordeel spreeckt: 200  
 [136] Denckt eenmael wie sy is, en of men een waerdye, 201  
 173  sich begeven: zich er op ingesteld (heeft).
 175  redjer-rechten: het ambt van redjer (rechter); over-rechten: het ambt van overrechter.
 176  scheppery: waterschap; Delfzielen: zijlen (sluizen) in de Delf; strax: onmiddellijk; hem geset: zich gezet (heeft).
 177  loffelijck: op eervolle wijze; verkoren: gekozen.
 179  wierd: werd; meerder: groter.
 181  op een nieu: opnieuw; vernieut: weer aangesteld, verlengd; op heden: nu.
 182  't: dit ambt; eerd: eervol maakt.
 183  sulcken braven: zo'n voortreffelijk.
 185  Stam: afstamming; in: voor.
 187  vierigh: vurig, ijverig; dus: zo.
 188  gevest: gevestigd; dat: zodat.
 189  Reden: Rede.
 192  't voegen: de vereniging.
 194  Juffrou: jonkvrouw; voorspraeck: advocaat; weder: op zijn beurt; opgestegen: opgestaan.
 197  yverich: vurig.
 198  wenscht om: er naar verlangt; gewenschte: verlangde, aangename; meestérs: meesteres.
 199  gonste: genegenheid, liefde.
 200  daer .... van: waarover; dapper: zeer.
 201  denckt: bedenk; eenmael: eens; waerdye: waardevol bezit.


[p. 215]

 
 Gelijck mijn Iuffrou, kan verwerven sonder lyen? 202  
 Denckt om haer hooge Stam, haer schoonheyd, kuysheyd, deugd, 203  
 Haer deftige gelaet, haer lieffelycke ieugd; 204  
205
 En of een sake daer soo veel is aen gelegen, 205  
 Oock worden kan dan door seer grooten moeyt verkregen? 206  
 Denckt dat dees schoone Zon, dien hy wenscht tot syn Bruydt,
 Van Camminga dat oud beroemd geslachte spruyt.
 Van Camminga die door syn groote' aensienlijckheden, 209  
210
 Ruym vyfthien honderd iaer en seventigh geleden,
 Wierd met syn medgesel gesonden als Legaet, 211  
 Van wegen Friesland, en de gantsche Friesche Staet,
 Aen Keyser Nero, die grootmoedigh binnen Romen 213  
 In het Theatrum van Pompejus is gekomen,
215
 Daer, doen hy met syn med-Gecommitteerde quam, 215  
 Hy onder den Senaet van Romen plaetse nam.
 Van Camminga die in de Christelijcke stryden, 217  
 In 't heetste van 't gevaer, in 't opperst van het lyden, 218  
 Doen den AEgyptischen Soudaen met sulcken klem 219  
220
 Den Koning Balduin van 't oud Jerusalem
 Bestreed, hun hebben soo manhaftigh staegh gequeten, 221  
 Dat al d'Historien daer van te seggen weten.
 Van Camminga dien Held die Frieslands Potestaet 223  
 Grootmoedigh is geweest, soo wel in raed als daedt, 224  
225
 Van Camminga die in de Hulding onser Landen 225  
 Aen Prinçe Carel van Hispanien, hun verstanden 226  
 [137] En trouheyd blijcken de'en, die ruym dry honderd iaer 227  
 De brave Heerlyckheyd van Ameland in haer 228  
 Graed hebben staegh gehadt, het welck door het believen 229  
230
 Van Maximiliaen met Keyserlycke brieven
 Seer sterck bevestighd wierd, tot Lof van 't braef geslacht,
 Dat soo veel Helden trotsch had loflyck voortgebracht. 232  
 202  Juffrou: Jonkvrouw; lyen: lijden.
 203  om: aan.
 204  deftige: ernstige; gelaet: manier van doen.
 205  daer soo veel is aen gelegen: van zo grote betekenis.
 206  oock worden kan dan verkregen: wel kan worden verkregen op een andere wijze dan.
 209  aensienlijckheden: aanzien.
 211  legaet: gezant.
 213  aen: naar; grootmoedigh: zelfbewust.
 215  daer: waar.
 217  stryden: oorlogen, gevechten.
 218  in 't opperst van het lyden: in het ergste lijden.
 219  soudaen: sultan; klem: kracht, vuur.
 221  hun: zich; staegh: steeds.
 223  potestaet: machthebber.
 224  grootmoedigh: groot van karakter.
 225  hulding: huldiging, het afleggen van de eed van trouw.
 226  prinçe: vorst; verstanden: verstand, inzicht.
 227  trouheyd: trouw; blijcken de'en: bewijs gaven van.
 228  brave: edele.
 229  graed: graad van bloedverwantschap, familie. believen: goedkeuring.
 232  helden trotsch: trotse helden; loflyck: op eervolle wijze.


[p. 216]

 
 Dees wel-geboren Maeghd van Vry-Heers Stam gesproten, 233  
 Heeft, watmen wenschen kan van d'hooge Godt genoten, 234  
235
 Ia, 'k acht dat de Natuyr het uyterst van haer kracht 235  
 In 't çieren van haer lyf te wege heeft gebracht, 236  
 In deughden munt sy uyt, van aerd seer goedertierigh, 237  
 Van wesen lieffelyck, in zeden seer manierigh, 238  
 Haer hayr, het welck in glans de Son syn glans beroofd, 239  
240
 Als een gekrolde kroon omringd haer gulden hoofd, 240  
 Wiens strickjes goude dra'en gelyck, vol schoone krullen, 241  
 Den wyste syn gemoed in liefd verstricken sullen, 242  
 Haer poeselachtigh vel schynd wit; maer sacht, yvoor;
 Daer spelen flau en schoon de blauwe ad'ren door, 244  
245
 Haer hooge voorhoofd schynd een silverbergh te wesen,
 Waer uyt men kan de geest van hare harsens lesen, 246  
 Haer oogjes als een git in 't blauwe Cristalyn
 Op 't çierlyckst in geset, twee tintel-starren syn, 248  
 Haer kleyne wynbrauwen gelyck twee Ebben boogjes, 249  
250
 Of als een halve Maen omçingelen haer oogjes, 250  
 Haer wesen Prinçelyck is soo vol Majesteyts, 251  
 Dat ick noyt in een Vrou sagh soo veel deftigheyts. 252  
 [138] Haer lipjes als een kars, of brandende robynen, 253  
 Waer door haer tandtjes als geslepen peerlen schynen,
255
 Haer wangen als een roos, met daeltjes schoon verçierd, 255  
 Waer op het blancke sneeu op 't lieffelyckste swierd, 256  
 Haer kin op 't schoonst geklooft, in 't kort, in alle deelen 257  
 Des lichaems soo volmaeckt, dat, had ick honderd keelen,
 En honderd tongen, met een yseren geluyt,
260
 Noch soud ick haren lof niet konnen beelden uyt. 260  
 't Schynd dat het snel gerucht heeft aller menschen monden
 Gevoeghd by haer basuyn, om loflyck te verkonden
 Haer wel-verdiende lof, so loflyck is haer deughd,
 233  van vry-Heers stam: afstammend van de vrijheer (v. Ameland).
 234  genoten: ontvangen.
 235  het uyterst van haer kracht: het beste, wat zij vermag.
 236  te wege: tot stand.
 237  goedertierigh: goedertierend.
 238  wesen: gelaat; manierigh: zoals het behoort.
 239  in: wat betreft.
 240  gekrolde: gekrulde.
 241  strickjes: snoeren.
 242  den wyste syn gemoed: het gemoed van de wijste.
 244  flau: schemerig.
 246  harsens: hersens, verstand.
 248  op 't çierlyckst: zo sierlijk mogelijk.
 249  wynbrauwen: wenkbrauwen; ebben: ebben-houten.
 250  omçingelen: omgeven.
 251  haer wesen prinçelijck: haar vorstelijk gelaat.
 252  deftigheyt: ernst.
 253  kars: kers; brandende: stralende, fonkelende.
 255  daeltjes schoon: schone kuiltjes.
 256  op 't lieffelyckste: zo bevallig mogelijk.
 257  in 't kort: om kort te gaan.
 260  konnen beelden uyt: kunnen uitbeelden.


[p. 217]

 
 So braef haer ommegang, so kuysch haer ionge ieughd,
265
 So eerbaer haer gelaet, so çierelyck haer zeden, 265  
 So lieffelyck haer aerd, so treffelyck haer reden. 266  
 Dan wijl d'Heer Rengers door syn deughdelycken aerd, 267  
 Sich selven lof en eer by al de wereld baerd, 268  
 En syn standvaste min haer duyd'lyck heeft doen tonen: 269  
270
 Wil sy zyn trouwe liefd met wederliefd belonen,
 So veer 't de Reden en de Raden dunckt gera'en, 271  
 Sy sal naer uwe wil en u geboden gaen.
 De Reden die gebood partyen te vertrecken,
 Die volgens syn gebodt oock daed-lyck gingen decken, 274  
275
 Daer wierd doen rypelyck beraedslaeghd, of men sou
 Toelaten ofte niet dees hoogh-begeerde trou.
 Het stond in twyffel eerst, maer doen de raed der vrienden 277  
 Haer wil aen beyde zyds tot dit versaem verlienden, 278  
 [139] Beslootmen 't endlyck, en de Goddelycke Echt 279  
280
 Heeft beyd haer lichamen een-sieligh t'saem gehecht. 280  
 Doen ging 't Trompetten aen, doen kloncken de Schalmeijen, 281  
 Doen saghmen op de Zael een groote vreughd bereijen, 282  
 Cupido die vertrock, ick volghden hem bekans 283  
 Tot op de Vorst van 't huys, tot inde cop'ren krans: 284  
285
 Daer sagh ick op de Zee dwars door de blauwe baren
 Een treffelyck groot schip van verre komen varen.
 Ick vraeghden 't vlugge wicht, de stoock-brand vande min, 287  
 Wat heerlyck schip is dat, en wie is doch daer in?
 't Is (seyd Cupido weer) den wel-geboren Heere
290
 Van Ameland, die doet d'Heer Rengers aen de eere,
 Dat hy zyn lieve Bruydt, zyn dochter voeren laet
 Na Groningen, en haer verheerlyckt met zyn staet, 292  
 Alwaer hy haer met lust bly-geestigh sal ontfangen. 293  
 't Schip quam vast bruyssend aen, ô Goon wat ging het gangen! 294  
 265  gelaet: houding; zeden: manieren.
 266  reden: conversatie, woorden.
 267  dan: maar; wijl: daar; deughdelyck: deugdzaam.
 268  baerd: verwekt, veroorzaakt.
 269  doen toonen: getoond, bewezen.
 271  so veer: voor zover, indien; Reden: Rede; gera'en: geraden.
 274  decken: zich terugtrekken.
 277  het stond in twyffel eerst: het was eerst twijfelachtig.
 278  wil: toestemming; zyds: zijden; dit versaem: deze vereniging.
 279  besloot: sloot; 't: het huwelijk.
 280  eensieligh: één van ziel, tot één ziel; beyd haer: hun beide.
 281  ging ... aen: begon.
 282  op: in; bereijen: gereedmaken.
 283  bekans: haast.
 284  vorst: nok.
 287  stoock-brand: aanstoker.
 292  verheerlyckt: eer bewijst; staet: aanzien.
 293  lust: vreugde.
 294  wat ging het gangen: wat maakte het gangen.


[p. 218]

 
295
 Het dansten staegh van vreughd, als of het seggen wou,
 Hier heb ick in myn roef de alderschoonste Vrou
 Dien oyt Natura schiep, de trotsche zeylen swollen
 Hovaerdigh, doen de wind de wimpels uyt de' rollen, 298  
 Tot teycken van zyn pracht, om dat door zyn behulp 299  
300
 De Nimphe vorder quam, Neptun zat op een Schulp 300  
 Met zyn dry-tande Vorck, en Triton blies den horen 301  
 So krachtigh, dat ick het kon hooren op den Toren,
 't Was vreemd wat Tethys en wat Amphitrite de'e
 Met haer gespelen in de sporelose Zee, 304  
305
 [140] Hoe soet sy lobberden, hand-backten, speelden, songen, 305  
 De baren selfs om 't Schip van groote blydschap sprongen, 306  
 Om dat sy op haer rugh de Phoenix van dit land,
 Die beyd in le'en en ze'en de kroon van Vriesland spand 308  
 Geluckigh voerden med', ia 't scheen wanneer sy scheyden 309  
310
 Aen 't druypen van het schip, dat sy weemoedigh schreyden,
 Om dat sy tegen danck verlaten mosten haer, 311  
 Wiens tweed' in haer gebied nau meer te vinden waer. 312  
 Dus rolden 't Schip vast voort dwars door de soute stromen,
 Tot dat het by 't Reydiep ten laetsten is gekomen. 314  
315
 Daer sat Pausylupe en d'oude Nereus weer,
 Met Doris, Phocis en veel stroom-Goddinnen meer,
 Te wachten op haer komst die haer met vreughd ontfongen, 317  
 En dit bly-geestigh Liedt tot haerder eeren songen:
 298  hovaerdigh: trots.
 299  pracht: pralerij; door zyn behulp: met zijn hulp, door zijn toedoen.
 300  vorder: verder, vooruit; schulp: schelp.
 301  dry-tande: drietandige.
 304  sporelose zee: zee zonder rimpels.
 305  lobberden: plasten, waadden; hand-backten: in de handen klapten.
 306  selfs: zelf.
 308  beyd ... en: zowel ... als; in: wat betreft.
 309  't scheen: leek.
 311  tegen danck: tegen hun zin; mosten: moesten.
 312  wiens tweed': wier evenbeeld; nau: nauwelijks.
 314  Reydiep: Reitdiep.
 317  ontfongen: ontvingen, verwelkomden.

[O Nymph seer hoogh van waerd]*

 L'Avognone. Fol. 26.
  
 1.
      O Nymph seer hoogh van waerd, 319  
320
 Wiens schoonheyd en deughd een pronck is vander aerd. 320  
 Weest wellekoom, op onsen stroom,
      Die ghy beseyld, bevryd van schroom.
 319  waerd: waarde, aanzien.
 320  wiens: wier; pronck: sieraad.


[p. 219]

 
      De Goden, die noden u ieughd 323  
      Tot vreughd, vermidts u deughd 324  
325
      U soo verrijckt, en heerlijck blijckt, 325  
      Dat ghy Areta gantsch gelijckt.
  
 2.
      U blyde Bruydegom
 Verwacht u, dien ghy sult syn soo wellekom,
 [141] Als in 't begin, Tethijs Goddin
330
      Ons swager Peleus was door min. 330  
      Syn oogen, die poogen allien 331  
      Te sien, u (schoone) in wien
      Syns levens lust, volkomen rust: 333  
      Wiens hette u komst door liefde blust. 334  
  
335
 Dus singende verdween de Zee-triumph op 't laest 335  
 Geheel uyt myn gesicht, maer dat my meest verbaest 336  
 Gemaeckt heeft, was, dat strax versonck den grooten Toren,
 En ick vond my weerom iuyst daer ick was te voren, 338  
 Cupido, 't blinde wicht, was voor St. felten heen, 339  
340
 En ick stond suyvertjes te kycken daer alleen. 340  
 Wel dan, gewenschte Paer, dewyl dit als in 't dromen 341  
 My voor de oogen en ten ooren is gekomen,
 En u gewenschte Echt door wel-beleyde min 343  
 Begangen is naer u, en uwer vrienden sin: 344  
345
 Wensch ick dat d' Opper-Heer, die alle aerdsche saken
 Naer synen wensch bestierd, u levens loop wil maken 346  
 So vreughdigh, vol geluck, voorspoedigh en beroemt:
 Dat ghy u selven selfs altyd geluckigh noemd.
 Dat geenderleye ramp, noch nyd van d'een of d'ander 349  
350
 U liefden oyt in haet, noch vreughd in rou verander.
 Dit gun u d'hooge God die al ons doent beleyd, 351  
 En naer uws levens eynd de ware saligheyd. 352  
 323  u ieughd: u die zo jong zijt.
 324  vermidts: daar.
 325  verrijckt: rijk maakt.
 330  ons: aan onze.
 331  poogen allien: streven er slechts naar.
 333  volkomen rust: geheel berust.
 334  hette: liefdegloed; u: uw.
 335  triumph: triomftocht.
 336  meest: het meest; verbaest: verbijsterd.
 338  weerom: weer.
 339  wicht: schepsel; was voor St. felten heen: was er als de weerlicht van door gegaan.
 340  suyvertjes: helemaal (bij: alleen).
 341  gewenschte: geliefde, beminde.
 343  gewenschte: begeerde (waarnaar gij verlangd hebt); wel-beleyde: goedoverlegde.
 344  begangen: begaan, gesloten; u: uw; vrienden: familie.
 346  bestierd: bestuurt, regelt.
 349  nyd: afgunst.
 351  doent: doen; beleyd: regelt.
 352  naer: na (het einde van uw leven gunne hij u etc.).