Nederlandse spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden (4de druk)


auteur: F.A. Stoett


bron: F.A. Stoett, Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden. W.J. Thieme & Cie, Zutphen 1923-1925 (vierde druk).  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads

© 2003 dbnl / erven F.A. Stoett  


DBNL vignet

1760. Op zijn paard(je) zijn of raken,

d.w.z. verstoord, kwaad, boos zijn of worden; eig. onmiddellijk te paard stijgen om een gevecht te beginnen. Eene sedert de middeleeuwen vrij gewone uitdrukking, die ook nu nog dialectisch voorkomt. Vgl. Mnl. Wdb. VII, 1822: Si spranc so lichtelike op haer paert (werd zoo spoedig boos); Servilius, 161*: Hy is seer haest te paerde; Sart. I, 7, 9: A lasso rixa quaeritur. Hy soude nu lichtelijck te Paerde weesen, in quosdam morosiores et ad rixandum procliviores; Breughel, 10 r: Pleun, wilt my doch niet smijten; ba om vijf mijten raeckt ghy wel te paert; Hooft,

[p. 133]

Ged. II, 423; Brederoo, Moortje, 290 (op zijn paard komen); Westerbaen II, 473: De man is op sijn paerd; bl. 727: Weest niet oploopende, noch al te ras te paerd; Rabelais II, 29: Je bent wel haest in je harnas, en op je paerdje; II, 388: Deze mannen zijn doorgaans grammoedig en haest op haer paerdje; Tuinman I, 197: Ja, als zy te paarde geraken, zy doen wel een mond op als een hooischuur; bl. 275: Hy is straks op zyn paard. Dit zegt men van ymand, die straks toornig word; C. Wildsch. III, 264; Sewel, 627; Harrebomée II, 164; Ndl. Wdb. XII, 53. In Zuid-Nederland gauw of seffens op zijn pèèrd zijn, lichtgeraakt, gauw gestoord zijn; iemand op zijn pèèrd zetten, iemand kwaad maken (Antw. Idiot. 945; Waasch Idiot. 5111). In Noord-Holland zegt men, volgens Bouman, 76: Hij is schielijk op de wit, spoedig boos; hij rijdt op de wit, hij is boos. Moet hier aan den schimmel, het vale paard van Wodan, gedacht worden? Zie no. 920 (noot) en vgl. Afrik. hy is baie gou op sy perdjie.