[p. 20]
+
+ ⁽¹⁾ van de mart commende met het Cappoen ingaet. ⁽²⁾ hij maeckt plaets aen Joren. ⁽³⁾ bespieding. ⁽⁴⁾ ontbreekt. ⁽⁵⁾ of. ⁽⁶⁾ vremde. ⁽⁷⁾ 'k En geloof. ⁽⁸⁾ vremt. ⁽⁹⁾ commen. ⁽¹⁰⁾ deur. ⁽¹¹⁾ marckt. ⁽¹²⁾ capuyn. ⁽¹³⁾ stuckje ⁽¹⁴⁾ weirdig.

Tweede bedrijf

Ambroos bespiet waer Maey, met ⁽¹⁾ het kappoen van de mert comende, ingaet. Kosen claegt over Jaquelijn, hij ontmoet haer, en laet sigh wijs maken, dat hij bemint wort; hij wijkt ⁽²⁾ voor den aencomenden Joren, men Jaquelijn gehoor geeft. Ambroos, van sijne afspiedingh ⁽³⁾ terug gekeert, gaet sijne boodschap volbrengen. 20

Ambroos (uytcomende al lacchen) ⁽⁴⁾
Wie heeft er oyt soo ver gesworven om den Noort!... 221

Voor mij, ich hebbe noyt gelesen, nogh ⁽⁵⁾ gehoort, 222

Dat in een grooten vorst soo vreemde ⁽⁶⁾ lusten reesen. 223

'k Geloof ⁽⁷⁾ nu evenwel dat sulckx ook waer can wesen,

225
Al schijnt het wonder vreemt ⁽⁸⁾ ick twijffel daer niet aen. 225

Soo aenstonts comen ⁽⁹⁾ wij, dwers door ⁽¹⁰⁾ de mert ⁽¹¹⁾ gegaen, 226

Met sijne Majesteyt, die, wijl wij voren loopen, 227

Een vrouwe besigh sagh, met een kappoen ⁽¹²⁾ te koopen;

Het stuckie ^(l3) stont hem aen als weerdigh ⁽¹⁴⁾ sijnen disch. 229

230
Sijn lust was wonder groot: maer op de merten is

Het goet niet voor die 't lust, maer voor die 't eerst betalen 231

De vrouw, die, soo het scheen, niet langer wilde dralen, 232

20 [bladzijde 20]
ingaet: binnengaat
wijkt: vlucht
wien: aan wie
afspiedingh: bespieding
al lacchen: lachend

221 Wie ... Noort: om den Noort = naar, in het Noorden. Hier te begrijpen als: Wie heeft er ooit zo iets buitensporigs meegemaakt

222 Voor mij: Ik voor mij

223 lusten: neigingen, grillen

225 wonder: zeer, erg

226 soo aenstonts: daarnet
dwers door: over

227 wijl: terwijl
voren: voorop

229 stuckie: stukje

231 die: wie

232 soo: naar

[p. 21]

  +

Sprak 't boere wijf in d'oor, en telde haer het gelt.

Den Keyser stont hier op een weynighie ⁽¹⁾ verstelt, 234

235
En, mits hij van 't kappoen ⁽²⁾ seer geeren ⁽³⁾ had geeeten, 235

Gebood mij dese vrou te volgen om te weten,

Waer, ⁽⁴⁾ haere wooningh is, op dat hij nogh van daegh

Een deel van 't stuckie ⁽⁵⁾ vleys doe sincken in sijn maegh.

Voorwaer een viese lust: men ⁽⁶⁾ spreekt van sware vrouwen 239

240
Die somwijl in hun lijf ⁽⁷⁾ veel vreemde ⁽⁸⁾ dingen brouwen, 240

En hebben moeten, waer het herte naer verlanght;

Maer, wat de sinlijkheyt ⁽⁹⁾ van mijnen vorst belangt, 242

Ick weet niet, wat geval men ⁽¹⁰⁾ dese toe sal schrijven: 243

Voor eerst het praemt hem niet, gelijk de ducke ⁽¹¹⁾ wijven; 244

245
't Ontbreekt hem aen geen macht: de beste spijs van 't lant

Wort dagelijx bereyt, voor sijnen gragen tant; 246

En als hij was gesint kappoene-vleys ⁽¹²⁾ te eeten, 247

Men stak' er dadelijk drij, vier, aen sijne speeten...

Wat is 't dan, dat hem drijft, om, in een borgers huys, 249

250
Misschien bij lappers of nogh hatiger gespuys, 250

Te soecken, wat hij t'huys can nutten met sijn heeren? 251

Wat, sou men seggen, can een keyser meer begeeren,

Dan hem sijn grooten staet en overvloet aenbiedt,

En die, in volle maet, al, wat hem lust, geniet?

255
Sal 't borgers huys hem doen de spijse beter smaken?

Of sou een lappers kout of praetie meer vermaken, 256

Dan prinssen onderhout? Ik weet niet wat het sij; 257

Dit sie ik, dat men self in d'hoogste heerschappij 258

Het herte niet versaet; geen staet, hoe seer verheven 259

260
Can aen des menschens ziel vol vergenoegen geven.

+ ⁽¹⁾ weynig wat. ⁽²⁾ cappuyn. ⁽³⁾ geiren. ⁽⁴⁾ Waer dat haer woning was ⁽⁵⁾ stuckje. ⁽⁶⁾ mê. ⁽⁷⁾ lust. ⁽⁸⁾ vremde. ⁽⁹⁾ sinnelijckheyt. ⁽¹⁰⁾ ick. ⁽¹¹⁾ dicke. ⁽¹²⁾ cappuyne.

234 hier op: hierover

235 mits: omdat

239 viese lust: wonderlijke gril
sware: zwangere

240 vreemde dingen brouwen: vreemde verlangens koesteren

242 sinlijkheyt: luim, lust
belangt: betreft

243 wat geval: aan welke oorzaak

244 het praemt hem niet: er kwelt hem niets
ducke: dikke, d.i. zwangere

246 gragen: hongerige, begerige

247 was gesint: zin had

249 borgers huys: burgermanswoning

250 hatiger: verfoeilijker, lelijker, lager
gespuys: gemeen volk, geboefte

251 nutten: eten

256 kout = praetie = praatje

257 onderhout: conversatie

258 self: zelfs

259 versaet: verzadigt, bevredigt

[p. 22]

  +

Versaetheyt heeft men noyt behaelt ⁽¹⁾, uyt overvloet, 261

Maer uyt genoegsaemheyt; 't is dese, die voldoet... 262

Waer woont genoegsaemheyt, ontbreekt sij in de wooningh

Van eenen grooten vorst, een sege-rijcken koningh?

265
Heeft desen niet genoegh, die, als hij maer gebiedt,

Den schat, van oost en west, voor sijne voeten siet? ⁽²⁾

Ontbreekt aen desen iet, om welcken te versaden,

Met dieren ⁽³⁾, en gewas men schepen vol siet laden? 267-268

Ja, daer ontbreekt hem veel, in desen overvloet,

270
Van eeren, ⁽⁴⁾ rijkdom, macht, en allerhande goet...

Hoe veel wel?... recht soo veel als hij nogh can begeiren. 271

Die vergenoegt wil sijn moet sijn begeirten ⁽⁵⁾ weiren, 272

Soo langh hij nogh begeirt ⁽⁶⁾ ontbreekt hem altijt iet

Al sit hij in den troon van 't opperste gebiet. 274

275
Gemeene lien sijn meer vernoegt, dan groote vorsten, 275

Als, buyten hunnen staet, sij nergens naer en dorsten: 276

Den aermen, wel tevreên, geen rijkdom locken sal,

Soo langh hij niet begeirt ⁽⁷⁾ hij is den heer van al. 278

Vorst Carel sal van daegh misschien meer sijn tevreden,

280
Met slechte borgers kost, als ⁽⁸⁾ hij oyt in 't voorleden 280

Met keysers spijse was... maer 'k blijf hier lange staen...

Siet 't wijf van ons kappoen, ⁽⁹⁾ comt met haer dochter aen.

(Ambroos blijft ter sijden)

Maey, Jaquelijn ⁽¹⁰⁾
Wat dunkt u van dien koop?

+ ⁽¹⁾ gehaelt. ⁽²⁾ Na vers 5 volgt:

Heeft desen niet genoeg, die op een winck der oogen

Geheele Legers siet voor sijnen Troon gebogen?

Heeft desen niet genoeg, voor wie wordt afgesnoeyt

De beste Wijngaert vrucht die in de weirelt groeyt?

⁽³⁾ Indiaens. ⁽⁴⁾ eere. ⁽⁵⁾ begeerten. ⁽⁶⁾ begeert. ⁽⁷⁾ begeert. ⁽⁸⁾ als dat hij. ⁽⁹⁾ die comt daer ginder aen. ⁽¹⁰⁾ ontbreekt.

261 versaetheyt: bevrediging

262 genoegsaemheyt: tevredenheid

267-268 Ontbreekt ... laden: om wie men, als hem iets ontbreekt, om hem te bevredigen schepen vol ziet laden met dieren en gewas

271 recht: net, precies

272 weiren: weren, tegengaan

274 opperste gebiet: hoogste heerschappij

275 gemeene: gewone
lien: lieden
vernoegt = vergenoegt: tevreden

276 staet: stand
dorsten: verlangen

278 heer: meester

280 slechte borgers kost: kost van gewone burgerlui
voorleden: verleden

[p. 23]
+

Jaquelijn
                Ik sagh, mijn levens ⁽¹⁾ dagen,

Geen leckerder kappoen ⁽²⁾... Ey Moeyer, laet mij 't dragen,

285
Eer dat gij u vermoeyt. 285

Maey
                          Geen noot.

Jacquelijn
                                    Gij trok van pas,

In 't toeslaen van den koop, het gelt uyt uwe tas, 286

Want eenen grooten heer quam achter ons, al sluypen, 287

Ten uytersten gesint, om u te onderkruypen: 288

Ook scheen hij wat verstoort, toen gij er meê vertrok.

Maey
290
Daer lach ick mee, mij lust soo wel een goeye brok

Somwijlen t' eeten als die opgepronkte heeren,

Die dikwils ⁽³⁾ staen te pronk met andre ⁽⁴⁾ liedens kleeren:

Een ieder draeghe ⁽⁵⁾ en eet hetgen hij heeft betaelt. 293

Voor mij, ick hebbe ⁽⁶⁾ noyt iet op den kerf gehaelt 294

295
En 't waer mij groote pijn geborghde spijse t' eeten. 295

Gemeene liedens ⁽⁷⁾ lust heeft rijcke altijt gespeten: 296

Dogh, spijten ofte niet, ik spotte met dien heer; 297

Al lapt uw vaeyer schoen hij heeft geen mont van leêr,

't Kappoen ⁽⁸⁾ sal hem soo wel, als eenen keyser smaken.

300
Maer, daer ontbreekt nogh wat om ons gerecht te maken;

+ ⁽¹⁾ leve. ⁽²⁾ cappuyn. ⁽³⁾ dikwijls. ⁽⁴⁾ alderliedens. ⁽⁵⁾ draegt. ⁽⁶⁾ heb' nog noyt. ⁽⁷⁾ lieden. ⁽⁸⁾ Cappuyn.

285 van pas: net op tijd

286 toeslaen: sluiten

287 al sluypen: sluipend

288 onderkruypen: voor zijn (met de koop)

293 hetgen: hetgeen, wat

294 op den kerf: op de kerfstok, op krediet

295 't waer: het ware
geborghde: op krediet gekochte

296 gemeene liedens lust: plezier van gewone mensen
rijcke (lieden)

297 spotte: spot

[p. 24]

  +

Gaet naer de groenselmert ⁽¹⁾ en koopt wat roode beet, 301

En kool, en van dat groen dat vaer soo geiren ⁽²⁾ eet. 302

(sij geeft haer gelt)

Neemt wat ajuyn daer bij; een mande versche knollen, 303

Karstangnien vijf ses pont om ons kappoen te vollen, 304

305
Wat peeren om te braen, gelijk u is bekent, 305

Dat wij op desen dagh van vreughde ⁽³⁾ sijn gewent.

Jaquelijn
Ick weet wat ons behoeft; ey, laet me ⁽⁴⁾ slechts ⁽⁵⁾ betijen. 307

Maey
Maer wacht u, Jaquelijn, van op den wegh te vrijen, 308

En maekt uw mert-ganck ⁽⁶⁾ cort. 309

Jaquelijn
                                    Ik keer op staende voet

(binnen)

Maey (alleen)
310
Ick trek, langs dese straet, naer mijnen ouden bloet, 310

Die seker op mijn comst sij selven sal verblijden ⁽⁷⁾ 311

Al scheen hij tegen mij aenstonts soo fel te strijden ⁽⁸⁾ 312

Wanneer m'iet medebrengt m'is altijdt liefgetal. 313

(binnen)

Ambroos
Ick lette neerstigh waer dit wijf in kruypen sal. 314

(binnen)

+ ⁽¹⁾ groenselmerct. ⁽²⁾ geeren. ⁽³⁾ vreugden. ⁽⁴⁾ mij. ⁽⁵⁾ slechs. ⁽⁶⁾ merc ganck. ⁽⁷⁾ verblijen. ⁽⁸⁾ strijen.

301 groenselmert: groentemarkt
beet: biet

302 geiren: graag

303 ajuin: ui

304 karstangnien: kastanjes
vollen: vullen

305 braen: braden, bakken

307 slechts: maar
betijen: mijn gang gaan

308 op den wegh: onderweg

309 mert-ganck: tocht naar, over de markt

310 bloet: man, sukkel

311 op: over
sij selven: zich(zelf)

312 aenstonts: daareven

313 m'iet: men iet(s)
m'is: men is
liefgetal: bemind

314 neerstigh: nauwgezet, ijverig

[p. 25]
+

Kosen (alleen) ⁽¹⁾
315
Segh Kosen... is 't ⁽²⁾ wel weert, dat gij soo veele pijne 315

Bij daegh ⁽³⁾ en nachte lijdt om uwe Jaquelijne,

Om eene lichte tuyt?... me ⁽⁴⁾ dunkt ie ⁽⁵⁾ sijt wel sot 317

Is 't dat ie ⁽⁶⁾ vrijen wilt, vrijt 't glaesien en de pot, 318

Daer krijgh ie ⁽⁷⁾ deught van; die en sal ie ⁽⁸⁾ noyt verstooten, 319

320
En is se somtijdts leegh, se ⁽⁹⁾ wort weer vol gegooten.

Wat krijgh ⁽¹⁰⁾ ie van de min, als quaelkten, aen het ⁽¹¹⁾ hert, 321

En pijnen in het hooft?... 't is altijt droefheyt, smert,

Benautheyt, schroom, en angst ⁽¹²⁾ en hondert duysent sorgen,

Die mij gedeurigh ⁽¹³⁾ aen verdreygen te ⁽¹⁴⁾ verworgen. 324

325
Als ik haer niet en sie ik ben in hartseer ⁽¹⁵⁾ groot,

En als ik bij haer com, se ⁽¹⁶⁾ jaegt mij in de doot;

Se ⁽¹⁷⁾ schelt mij of ik ⁽¹⁸⁾ in 't oudt leder waer. gevonden. 327

Het is... ‘wel slappe Klaes, wie heeft ien ⁽¹⁹⁾ schoen gebonden? 328

Wie nestelde ien ⁽²⁰⁾ broek? hoe ⁽²¹⁾ sie ier weer soo uyt 329

330
Gijn ⁽²²⁾ slobberaer, gij mof, gij quijlebab?.. Ga ⁽²³⁾ snuyt 330

Ien ⁽²⁴⁾ rotten neus van hier; gij doet mijn maghe walge' 330-1

Slavoen!... Daer hangend' er daer buyten aen de galghe 332

Veel jeughdiger dan gij!... Vertrek terstont van hier.’

Daer is het lief onthael, 't gen ⁽²⁵⁾ mij dat soete dier 334

335
Schier alle dage ⁽²⁶⁾ doet; en waer 't ⁽²⁷⁾ niet, om haer ⁽²⁸⁾ vaeyer,

'k Geloof men had me ⁽²⁹⁾ langh verkocht aan Jan den Draeyer, 336

Om bloks te maken voor Joos Potters bolle baen... 337

Wel? waerom moet se mij soo schimperigh ontfaen, 338

Ick ben soo mannelijk, als haren joncker Joren.

+ ⁽¹⁾ alleen uyt. ⁽²⁾ ick wel weet. ⁽³⁾ dag. ⁽⁴⁾ mij. ⁽⁵⁾ gij. ⁽⁶⁾ gij. ⁽⁷⁾ krijgt gij. ⁽⁸⁾ u. ⁽⁹⁾ sij. ⁽¹⁰⁾ crijgt men. ⁽¹¹⁾ 't ⁽¹²⁾ vrees. ⁽¹³⁾ gedurig. ⁽¹⁴⁾ en. ⁽¹⁵⁾ hertseer. ⁽¹⁶⁾ sij ⁽¹⁷⁾ sij. ⁽¹⁸⁾ waer in 't oude leer gevonden. ⁽¹⁹⁾ u. ⁽²⁰⁾ uwe. ⁽²¹⁾ van hier gij vuyle guyt. ⁽²²⁾ gij. ⁽²³⁾ snuyt uyt. ⁽²⁴⁾ uw. ⁽²⁵⁾ dat. ⁽²⁶⁾ dagen. ⁽²⁷⁾ het. ⁽²⁸⁾ ontbreeckt. ⁽²⁹⁾ mij.

315 weert: (de moeite) waard

317 lichte: vrolijke, loszinnige
tuyt: vrouw meisje
ie: je, ge

318 glaesien: glaasje
pot: ‘pot met eten’ of, blijkens de context (vers 320), veeleer synoniem met ‘glaasje’

319 daer ... van: dat doet je goed, dat verschaft je genoegen

321 als: anders dan, behalve
quaelkten (= qualijkten): ongesteldheden

324 verdreygen: dreigen

327 of: alsof
in: bij, tussen
oudt leder: leder van minder kwaliteit, doordat het zijn soepelheid en frisheid heeft verloren (oud leder stinkt, zegt vers 12 en 645)

328 ien: je

329 nestelde: reeg de veters (in)
ier: j(e) er

330 gijn: gij, jij
slobberaer: slordige, morsige vent
mof: onbeschaafde kerel, opschepper
quijlebab: eigenlijk een doekje onder de kin van kwijlende kinderen; fig. kwijlbaard, babbelaar

330-1 snuyt ien rotten neus van hier: rot werd vroeger gezegd van personen die door een huid- of andere ziekte aangetast waren (cfr. 31 en 424). Vandaar misschien hier, spottend: ga elders je besmetting, je ziekte ronddragen, maak dat je wegkomt

332 slavoen: scheldnaam, vermoedelijk afgeleid van een benaming voor een soldaat van Slavische oorsprong, zoals Krowaat, vervormd tot karwaat en kerwaat, eveneens een scheldnaam is geworden (Des Roches geeft de vormen slavoniêr, Slavonisch).

334 daer is: ziedaar

336 Draeyer: draaier, hij die (in dit geval houten) voorwerpen op de draaibank maakt

337 bloks: dergelijke meervoudsvormen op -s zijn in het Westhoekse dialect nog steeds levend; de bloks zijn de blokken op de spijlen van een neerliggende mast (in Zuid-Nederland wip of gaaipers genoemd), die door het gooien met bollen (vandaar bolle baen, de ruimte waarbinnen ‘gebold’ wordt) afgeslagen moeten worden (C. Moeyaert)

338 ontfaen: ontvangen

[p. 26]

  +

340
Al heeft hij wat meer snaps, al weet hij aen ⁽¹⁾ haer ooren 340

Te vleyen, en somwijl te maken harlequijn ⁽²⁾; 341

Al draegt hij aen sijn das een letse van satijn; 342

Al loopt hij dagelijx naer Pier den Danssers schoolen;

Al maekt hij voor sijn lief, Jaqlijn ⁽³⁾, veel kabrioolen; 344

345
Wel, sou hij daerom moeten sijn gestelt voor mij?... 345

Men sie niet wie best klapt of lacht ⁽⁴⁾ van ick, of hij, 346

Maer, wie best muylen, schoen en leerssen weet le lappen:

Men queekt sijn kinderen en vrouwe ⁽⁵⁾ niet met ⁽⁶⁾ snappen. 348

Dogh ⁽⁷⁾ 't is nu soo gestelt, dat al de meysies ⁽⁸⁾ sien,

350
Naer 't schoone hair en partigh ⁽⁹⁾ lijf der jonge liên: 350

Die best met 't kakebeen can spelen, wat can liegen, 351

Om 't wel staen, en daer bij een suchtie laten vliegen, 352

Met eenen ooge-slagh ⁽¹⁰⁾, al duwen ⁽¹¹⁾ in de vuyst, 353

Al waer hij uyt sijn stat, met noorder ⁽¹²⁾ son verhuyst, 354

355
Hij sal dat lichte volk meer, dan gebeurs ⁽¹³⁾ behagen. 355

Dat ⁽¹⁴⁾ is 't waer na nu al de ⁽¹⁵⁾ jonge vrijsters vragen, 356

Van deught en spreekt men niet, al waer hij Turk, barbaar

Soo hij maer blasen can, hij ⁽¹⁶⁾ vindt sijn saken klaer. 358

Genomen, 'k was wat swaer van leden en van sinnen, 359

360
Is mijne beurs niet weert dat sij mij sou beminnen?

De beurs, die 't al bekoort?... Daer sijn ⁽¹⁷⁾ er meer dan ⁽¹⁸⁾ tien

Degene ⁽¹⁹⁾ mij daerom wel geiren souden sien... 362

Bij gommen 'k wil niet meer soo sot sijn als voor desen. 363

Ontseght se ⁽²⁰⁾ mij nogh eens ik wil geen Kosen wesen 364

365
Soo ick se weer ⁽²¹⁾ aenspreek. 365

+ ⁽¹⁾ naer. ⁽²⁾ Arlequijn. ⁽³⁾ Jaquelijn. ⁽⁴⁾ danst. ⁽⁵⁾ vrouw. ⁽⁶⁾ met t ⁽⁷⁾ dus. ⁽⁸⁾ meyssiens. ⁽⁹⁾ oock naer 't. ⁽¹⁰⁾ oogenslag. ⁽¹¹⁾ douwen. ⁽¹²⁾ sel sonder son. ⁽¹³⁾ gebuers. ⁽¹⁴⁾ Daer. ⁽¹⁵⁾ die hoofsche. ⁽¹⁶⁾ vindt hij. ⁽¹⁷⁾ sijn der. ⁽¹⁸⁾ als. ⁽¹⁹⁾ degene die. ⁽²⁰⁾ sij. ⁽²¹⁾ hier.

340 snaps: praats

341 te maken harlequijn: voor nar, hansworst te spelen (cfr. het Franse ‘faire le fou’)

342 letse: strook, bies

344 kabrioolen: danssprongen, bokkesprongen; in het Zuidnederlands ook: drukte, fratsen

345 voor: boven

346 sie: kijke (naar) (wensvorm)

348 queekt: brengt groot, voedt op
snappen: praten

350 partigh: bevallig, fraai

351 die: wie
met 't kakebeen ... spelen: praten

352 om 't wel staen: om zich goed voor te doen
suchtie: zuchtje

353 ooge-slag: draai, lonk van de ogen
al duwen in de vuyst: al knijpend in de vuist van het meisje; of: al knijpend in de eigen vuist, d.i. doende alsof men verlegen is

354 Al waer ... verhuyst: al was hij 's nachts stil uit zijn stad verdwenen (omwille van schulden)

355 licht: veranderlijk, lichtzinnig
gebeurs: buurjongens

356 waer na: waarnaar

358 blasen: opscheppen

359 genomen: aangenomen, verondersteld

362 degene: die
geiren: graag

363 bij gommen: zie 115

364 ontseght: wijst... af

365 soo: als

[p. 27]
+

Jaquelijn (van ⁽¹⁾ achter ⁽²⁾ uytcomende)
                          Wel Kosen, lieve maet!...

Kosen
Hoey!...

Jaquelijn
           Hoe vind ick u hier soo suchten, op de straet?

Kosen
Och Jaeqsie ⁽³⁾! vraeg ⁽⁴⁾ ie dat? 367

Jaquelijn (stil)
                          Ick moet den bloet wat vleyen ⁽⁵⁾...

Wat schort ie ⁽⁶⁾ dan; ie ⁽⁷⁾ siet, als of ie quam van schreyen. 368

Kosen
Eylaes! ik sie gij peyst niet veel op mijn verdriet. 369

Jaquelijn
370
Ick? waerom segh ie ⁽⁸⁾ dat? 370

Kosen
                          Al kakx ien ⁽⁹⁾ weet het niet.

Jaquelijn
Wat sou ik weten?

+ ⁽¹⁾ en ⁽²⁾ ontbreken. ⁽³⁾ Jaeckje. ⁽⁴⁾ vraegde. ⁽⁵⁾ fleyen. ⁽⁶⁾ u. ⁽⁷⁾ gij. ⁽⁸⁾ gij. ⁽⁹⁾ gij.

367 Jaeqsie: Jaaksje, diminutief van Jaquelijn
ie: je
stil: terzijde
bloet: man, sukkel

368 ie siet: je ziet eruit
quam van schreyen: net gehuild had

369 peyst... op: denkt... aan

370 Al kakx: in schijn, kwansuis; Al kakx ien weet het niet: Alsof je dat niet wist!

[p. 28]
+

Kosen
                Dat het hert, van uwen ⁽¹⁾ Kosen,

U siende, weer ontdoyt, hoe seer het was vervroosen. 372

Jaquelijn
Ja... Kosens hert ontdoyt!...

Kosen
                Het gloeyt mijn Jaquelijn,

Soo ras ⁽²⁾ het maer verneemt uw lodderlijcken ⁽³⁾ schijn. 374

Jaquelijn
375
Vervrosen, en ontdoyt, en dadelijk aen 't gloeyen!...

Kosen (stil)
Sij sprak me ⁽⁴⁾ noyt soo soet, haar vrientschap schijnt (te groeyen

Jaquelijn
Wat seght mijn ⁽⁵⁾ lieve vrient?

Kosen
                          Dat gij soo minsaem sijt,

Dat sonder u mijn hert noyt wesen sal verblijdt.

Jaquelijn
Dat 's liefde. 379

+ ⁽¹⁾ uwe. ⁽²⁾ haest. ⁽³⁾ loderlijcken. ⁽⁴⁾ mij. ⁽⁵⁾ mij lieven.

372 vervroosen: bevroren

374 verneemt: ontwaart
lodderlijcken: lieftallig
schijn: uiterlijk

379 eer: liever
boekweit: graansoort, waarvan de korrels als voedsel (brij = pap) voor vee en mens gebruikt wordt
uertie: uurtje

[p. 29]
+

Kosen
           Dat ick eer geen boekweyt-brij sal eeten

380
Dan mijne Jaquelijn een uertie te ⁽¹⁾ vergeten.

Jaquelijn
O groote vierigheyt. 381

Kosen
                Dat Kosen liever sou

Veranderen van muts ⁽²⁾ dan missen uwe trou!

Jaquelijn
Ick hadde ⁽³⁾ 't noyt gelooft 383

Kosen
                          Dat ick voor al mijn leven,

U Jaeqsie ⁽⁴⁾ heeten sal, wilt gij mij 't jawoort geven.

Jaquelijn
385
O suycker-soete naem! 385

Kosen
                     Dat, als wij sijn gepaert,

Gij alles hebben sult het gen ik heb gespaert.

Jaqlijn
Wanneer verschijnt dien ⁽⁵⁾ dagh? 387

+ ⁽¹⁾ uyt mijn gedacht. ⁽²⁾ hoet. ⁽³⁾ hadt het. ⁽⁴⁾ Jaeckje. ⁽⁵⁾ die.

381 vierigheyt: vurigheid, liefde

383 al: heel

385 gepaert: getrouwd

387 gelegen: voltooid deelwoord van geliggen: bevallen, in het kraambed liggen

[p. 30]
+

Kosen
                          Dat, als gij sijt gelegen,

Ick 't jonge popie ⁽¹⁾ selfs ⁽²⁾ sal pappen ⁽³⁾, ende vegen. 388

Jaqlijn
Een engel van een man!

Kosen
                Dat, met uw eerste kint,

390
Gij 't alderschoonste paer oud-nieuwe muylen wint ⁽⁴⁾ 390

Jaqlijn
Uw miltheyt wort te groot.

Kosen
                     Dat ick u noyt sal wecken

Bij nacht, als 't kintie ⁽⁵⁾ krijt, maer selfs de wiegbant trecken. 392

Jaqlijn
Hoe luckigh sal ik sijn!... 393

Kosen
                     Dat ik, van 's morgens vroegh,

Tot 's avonts, sonder u, noyt gaen sal naer de kroegh.

Jaqlijn
395
Dat is getrouwigh sijn. 395

+ ⁽¹⁾ popje. ⁽²⁾ self. ⁽³⁾ paeyen. ⁽⁴⁾ vint. ⁽⁵⁾ kintje.

388 popie: popje, baby
selfs: zelf
pappen: pap geven
vegen: reinigen, schone luiers aandoen

390 oud-nieuwe: (veelal komt de koppeling oud-maak-nieuw als substantief en adjectief voor) tweedehandse
wint: krijgt

392 kintie: kindje
selfs: zelf
wiegbant: weigetouw, touw waarmee de wieg aan 't schommelen werd gebracht

393 luckigh: gelukkig

395 getrouwigh: (ge)trouw

[p. 31]
+

Kosen
                     Dat Kosen noyt sal eeten,

Ten sij gij bij ⁽¹⁾ hem, op een peckel sijt geseten. 396

Jaqlijn
Gij rukt mijn herte wegh.

Kosen
                     Dat ick noyt loopen sal,

Waer een ⁽²⁾ getrouden man licht crijgt een ongeval.

Jaqlijn
Dat sal een leven sijn!... O Kosen!... lieve Kosen!...

Kosen
400
O liefste Jaquelijn!...

Jaqlijn
                Uw ⁽³⁾ woorden sijn, als roosen;

Uw tongh is honingsoet, uw sprake leckernij:

Wie wiert' er niet bekoort van soo een vrient, als gij?

Joren (comt ⁽⁴⁾ uyt van ver)

Kosen
Wien sie ik ginder ver?... me ⁽⁵⁾ dunkt 't is onsen Jooren!

+ ⁽¹⁾ op een stoel bij hem zijt neergeseten. ⁽²⁾ den. ⁽³⁾ u. ⁽⁴⁾ van verre uytcommende. ⁽⁵⁾ mij.

396 peckel (= pikkel): Zuidnederlands voor: stoeltje met drie poten, zonder leuning, krukje

[p. 32]
+

Jaqlijn
Wel, of het Joren waer: geen Joren can ons ⁽¹⁾ stooren. 404

Kosen
405
't Is waer, maer, niet te min, 't is best dat hij niet weet

Wat tusschen ons geschiet.

Jaqlijn
                          Vreest gij, voor eenigh leet?

Kosen
Neen, maer hij mocht misschien jaloers sijn.

Jaqlijn
                                    Hoe sal 't wesen

Als wij eens sijn getrout?..... 408

Kosen
                          Dan is 't proces gewesen:

Ick ga... mijn Jaquelijn, hou Kosen in ien ⁽²⁾ hert. 409

Jaqlijn
410
Blijf: 'k ⁽³⁾ wete niet waerom dat ⁽⁴⁾ gij verlegen wert. 410

Kosen
Ick sal eer corten tijdt u weer tot vaeyers vinden. 411

⁽⁵⁾ (binnen)

+ ⁽¹⁾ u. ⁽²⁾. u. ⁽³⁾ ick weet. ⁽⁴⁾ gij dus. ⁽⁵⁾ Treckt binnen.

404 of: als

408 Dan is 't proces gewesen: dan is de zaak beklonken

409 ien: je

410 wert: wordt

411 eer corten tijdt: binnenkort
tot vaeyers: bij (je) vader (thuis)

[p. 33]
+

Jaquelijn (alleen, soo Kosen wegh gaet)
Versteven laffaert ⁽¹⁾ 'k wensch u voor de noorde winden... 412

Siet, wat ⁽²⁾ daer huwen wilt, aenschouwt eens dat fatsoen... 413

Wat sou een jeughdigh hert, met soo een kneukel doen? 414

415
Ick, trouwen, met dien uyl,... dien loen,... dien Jan-tast sochte: 415

'k Had liever, dat men mij met eenen ruyter knochte... 416

Maer hier is Joren...

(sij spreekt hem aen) ⁽³⁾

                Waer comt gij soo vroegh van daen?

Joren
Ick dee, dees morgenstont, die blecken plaeties ⁽⁴⁾ slaen 418

Van Pieren ons gebeur ⁽⁵⁾, gelijk men op de scheenen, 419

420
Gemeenlijk dragen siet van oude ⁽⁶⁾ blie-beenen. 420

Jaqlijn
Gij sijt vol boerterij... Ik denke gij wort gek; 421

Wat wilt gij, Joren, met die plaeties ⁽⁷⁾ doen van blek? 422

Joren
Om tegen al wat stoot, mijn scheenen te bedecken.

Jaqlijn
Sijt gij ook ⁽⁸⁾ scheene-rot? 424

+ ⁽¹⁾ lafhert. ⁽²⁾ wat dat houwen. ⁽³⁾ ontbreekt. ⁽⁴⁾ plaeten. ⁽⁵⁾ gebier. ⁽⁶⁾ voor de gequetste beenen. ⁽⁷⁾ plaeten. ⁽⁸⁾ dan.

412 soo: als
versteven: stijve, onhandige
laffaert: dat Kosen een lafaard is, zal uit het vierde bedrijf blijken
'k wensch u voor de noorde winden: loop naar de maan (C. Looten vertaalt: ‘je souhaite que vous soyez le jouet des vents du Nord’)

413 wat: (spottend) wie
fatsoen: schepsel, ‘exemplaar’

414 kneukel: kinkel, lomperd, domoor

415 loen: lomperd
Jan-tast-sochte: misschien hetzelfde als hennetaster (= sul; en in het Zuidnederlands ook: vrek)

416 ruyter: soldaat; dan moest zij marketentster worden, wat wel het laatste was wat een meisje gewild zou hebben (M. Sabbe)
knochte: in de echt verbond, deed trouwen

418 blecken: blikken
plaeties: plaatjes

419 van: door
gebeur: buur

420 gemeenlijk: gewoonlijk
olie-beenen: het WNT geeft voor oliekop de verklaring ‘figuurlijk, in schertsende toepassing op (mannelijke) personen [...]. Iemand, wiens gezicht als een oliekop [bij stoomwerktuigen] gebruind is, hetzij door de zon geblakerd, hetzij - en vooral - hooggekleurd ten gevolge van verslaafdheid aan sterken drank.’ Vandaar: olie-beenen = dronkemansbenen?

421 boerterij: humor, scherts

422 blek: blik

424 Sijt... scheene-rot: heb jij ook gekneusde (blauwe) schenen (voor rot: zie 330-1), heb jij ook een blauwtje gelopen
trecken: stoten

[p. 34]
+

Joren
                          Ick krijgh soo ⁽¹⁾ veele trecken

425
En kloppen tegen 't een en tegen 't ander been,

Dat ik het minste niet can lijden op de scheen.

Jaqlijn
Gae hene vent; gij sult noyt uwe perten laten. 427

Joren
Van perten weet ik niet te seggen nogh te praten;

Dit weet ick, dat van daegh een grouwelijcke ⁽²⁾ stoot

430
't Been van mijn scheenen schier geheelijk heeft ontbloot.

Jaqlijn
Wie gaf u desen ⁽³⁾ stoot?

Joren
                          Uw vaeyers lieve Kosen.

Jaqlijn
Sa ⁽⁴⁾ is 't maer dat? Gij spreekt gelijk een hersseloosen. 432

Joren
Dat heb ik wel gehoort....

Jaqlijn
                     En wat hebt gij gehoort?

+ ⁽¹⁾ soo veel te. ⁽²⁾ grouwelijcken. ⁽³⁾ dese. ⁽⁴⁾ Jae.

427 perten: streken, poetsen

432 hersseloosen: iemand zonder hersenen

[p. 35]
+

Joren
Hoe seer uw vaeyer is, door Kosens beurs, bekoort,

435
Hoe straf hij u ⁽¹⁾ beveelt hem, als uw ⁽²⁾ vrient, te vieren. 435

Jaqlijn
En wat sey moeyer? 436

Joren
                          Of uw moeyer al comt tieren,

Daer past den ⁽³⁾ baes niet op; dit heb ick wel verstaen ⁽⁴⁾... 437

Om alle ⁽⁵⁾ vorder leet en swarigheyt t'ontgaen 438

Bind ik die platen vast van buyten op mijn hosen... 439

(hij ⁽⁶⁾ bindt se vast)

440
Dat 's wel... nu vrees ik niet... com Kosen... stoot nu Kosen 440

Klopt, smijt, slaet achter uyt, met uw getatste ⁽⁷⁾ schoen; 441

Die platen sullen mij, voor uw gewelt behoen.

Jaqlijn
Nu sijt gij net gestelt gelijk Jeroon den kuyper,

Die roo karbonkelneus, ⁽⁸⁾ dien droncken keldersluyper, 444

445
Wiens scheenen sijn geverft gelijk als ⁽⁹⁾ rotte kaes. 445

Joren
Dat Kosen stoote, en smijt... 446

Jaqlijn
                          Wel Joren sijt ie ⁽¹⁰⁾ dwaes?

+ ⁽¹⁾ uw. ⁽²⁾ uwe. ⁽³⁾ mijn. ⁽⁴⁾ gesien. ⁽⁵⁾ Om tegen voorder leet mijn scheenen te voorsien. ⁽⁶⁾ Hij bindt de plaeten op sijn Kousen. ⁽⁷⁾ getaste. ⁽⁸⁾ rood caek-boukelneus. ⁽⁹⁾ verrotte. ⁽¹⁰⁾ gij.

435 straf: streng
vieren: eren, vertroetelen

436 al: ook

437 past ... op: laat ... zich ... aan gelegen liggen

438 vorder: verdere
swarigheyt: moeilijkheid

439 hosen: kuitbroek

440 Dat's wel: dat zit goed

441 getatste schoen: met spijkers beslagen schoenen

444 keldersluyper: dronkelap die de (bier)kelder insluipt (?)

445 vergelijk 424

446 Dat Kosen...: laat Kosen maar ...

[p. 36]
+

Joren
Of dwaes, of wijs; ik wil geen blaeuwe scheenen loopen

Al moest ik al mijn gelt besteên in blek te koopen. 448

Jaqlijn
Ey!... laet dat mallen daer. 449

Joren
                Wat?... mallen?... neen Jaqlijn

450
k' Wil, om geen souvereyn. nogh soo gestooten sijn. 450

Jaqlijn
Nogh al?.. 'k gebie ⁽¹⁾ u van die sotternij te swijge' ⁽²⁾... 451

Joren
Soo is 't uw wille, dat ik nogh veel stooten krijge ⁽³⁾?

Jaquelijn
't Is mijnen wil, dat gij die platen nederleght.

Joren
Ik ben uw ⁽⁴⁾ minste slaef, uw dienaer, uwen knecht,

455
Dat uwen wil geschie... Hoort scheenen, niet te klagen; ⁽⁵⁾ 455

Al moest gij nogh soo veel voetschoppen ⁽⁶⁾, stooten ⁽⁷⁾, slagen

En smeeten onderstaen, gedenkt, in uwe pijn, 457

Sulkx is 't behagen van die schoone Jaquelijn,

+ ⁽¹⁾ gebied. ⁽²⁾ swijgen. ⁽³⁾ krijgen. ⁽⁴⁾ u. ⁽⁵⁾ Hij maeckt de plaeten los. ⁽⁶⁾ schuppen. ⁽⁷⁾ stooten en slaegen.

448 in: aan

449 mallen: dwaas doen, gekheid maken

450 souvereyn: gouden munt; om geen souvereyn: voor geen geld (van de wereld)

451 Nogh al: ga je nog door

455 niet te klagen: niet klagen

457 smeeten: klappen (cfr. 441: smijt)
onderstaen: verduren

[p. 37]

  +

Die lodderlijcke meyt, die bloeme een uyt hondert; 459

460
Dat puykien over wie gheel ⁽¹⁾ Brussel staet verwondert; 460

Die perel van de jeught, dat lieve minnepant,

Die roose, die karssouw ⁽²⁾, die schoone tuyleplant. 462

Jaqlijn
Daer gaet die tonge los. 463

Joren
                          Die soete Engelinne...

Mijn troost, mijn toeverlaat, mijn hulpe, mijn vriendinne,

465
Mijn kroost, mijn tortelduyf, mijn lief, mijn hert, mijn lam ⁽³⁾,

Mijn rust, mijn suyckerdoos, mijn jeught, mijn vier, mijn vlam 466

Nu 't haer behagen is, dat Kosen sla en smijte,

Lijdt scheenen, lijdt, en swijgt, schoon dat gij moeste splijte'! 468

Jaqlijn
Mijn harssens worden los door al die malle praet. 469

Joren
470
Maer, segh nu eens recht uyt hoe mijne ⁽⁴⁾ sake staet:

Heeft Kosen niet met al, tot achterdeel, van Joren? 471

Jaqlijn
Hebt gij mijn vaeyers last soo fraeyties ⁽⁵⁾ konnen hooren, 472

Soo hebt gij ook gehoort, wat Jaquelijne sey.

Joren
Magh ik daer vast op gaen? 474

+ ⁽¹⁾ geheel. ⁽²⁾ Kassouw. ⁽³⁾ vlaem. ⁽⁴⁾ uwe. ⁽⁵⁾ fraeytiens.

459 lodderlijcke: lieftallige

460 puykien: puikje

462 karssouw: madeliefje
tuylepant: tulp

463 Daer gaet die tonge los: daar begint hij weer te babbelen

466 vier: vuur

468 schoon dat gij moeste splijte': ook al zou je splijten

469 los: in de war

471 niet met al: niemendal, niets
tot achterdeel van: dat hem tot nadeel strekt ten opzichte van, waarin hij de mindere is van

472 last: bevel

474 Magh ... gaen: mag ik daar zeker van zijn
vrij: vrijpostig

[p. 38]
+

Jaqlijn
                          Gij sijt mij al te vrij,

475
Ick moet naer huys, ga heen: mijn moeyer mochte kijven. ⁽¹⁾ 475

Joren
Ach! gaet gij Jaquelijn! gij doet mijn hert verstijven.

(binnen) ⁽²⁾

Ambroos (alleen uyt)
Heb Ick niet wel geraen?... de koopster van 't kappoen

Is een schoenlappers wijf; het aerdigste fatsoen, 478

Dat ik, mijn leven sagh te Brugge ⁽³⁾ in d'eselstrate. 479

480
Voor die was 't, dat mijn vorst sijn apetijt moest late' ⁽⁴⁾,

Al was se nogh soo groot... Wat segh ⁽⁵⁾ ie van Janlap, 481

Dien ⁽⁶⁾ roesten elsen, dien verdroogden hiele-tap, 482

Die leeren-muyl, die keel verhart in toebak dampen, 483

Weet ook, op sijnen tijdt van leckerlijck te slampen, 484

485
Soo wel als heeren doen... Het is nu soo gestelt,

Hoe slecht de tijden sijn, hoe seer men schraeft om gelt, 486

Hoe raer die ⁽⁷⁾ munte sij ⁽⁸⁾, men siet se noyt ontbreken 487

Op markten. Ieder ⁽⁹⁾ comt daer moedigh aengestreken ⁽¹⁰⁾ 488

Met gelt in d'hant... hoeveel dat braetvercken?... dat hoen?...

490
Dat koppel haenden?... dien faysant?... die kallekoen? 490

Hoe veel die quackels?... die bosch-snippen ⁽¹¹⁾... die partrijsen? 491

Hoe veel dat brugs kappoen?... soo jaegt te ⁽¹²⁾ diere prijsen 492

Den een den ⁽¹³⁾ ander op... Veel houden 't wilt in d'hant

+ ⁽¹⁾ Binnen. ⁽²⁾ Binnen van d'ander cant. ⁽³⁾ Brug. ⁽⁴⁾ laeten. ⁽⁵⁾ segde. ⁽⁶⁾ vers 8 ontbreekt. ⁽⁷⁾ de. ⁽⁸⁾ is. ⁽⁹⁾ ider. ⁽¹⁰⁾ uyt gestreken. ⁽¹¹⁾ sneppen. ⁽¹²⁾ door. ⁽¹³⁾ de.

475 mochte: zou kunnen
kijven: mopperen

478 aerdigste: eigenaardigste, raarste
fatsoen: schepsel

479 eselstrate: de Ezelstraat was een van de drukste straten van Brugge

481 ie: je
Janlap: Jan-de-lapper, een gewone schoenlapper als Teun

482 roesten: roestige
elsen: els tap: band aan de schoen

483 muyl: pantoffel; maar hier ook (spottend): gezicht

484 slampen: zich te goed doen

486 schraeft om gelt: geld bijeen schraapt

487 raer: schaars
die munte: het geld

488 aengestreken: aangezet

490 haenden: eenden

491 quackels: kwartels
partrijsen: patrijzen

492 te: tot
diere: dure

[p. 39]

  +

En staen met open beurs, gereet om 't lecker pant 494

495
Waer na hun herte gaet, met silver op te wegen. 495

Niet schijnt'er hen ⁽¹⁾ te dier, om hunne lust te plegen: 496

't Sij kook- of ambachts-man, 't sij rijk of aerm ⁽²⁾ gesel, 497

Elk past op leckernij... Dien seght, 't smaekt mij soo wel 498

Als 't aen de groote doet; en, als ickt can bestellen, 499

500
Ik wil mijn mage niet van lusten laten quellen... 500

Verfoeyelijke drift, die al de werelt ⁽³⁾ stookt 501

Waer sijn de tijden nu, wanneer men met gekookt 502

Karoot- en ⁽⁴⁾ rape-moes, met peen, en pastenaken ⁽⁵⁾, 503

En groen, en kruyden wiert gevoedt; niet om de smaken

505
Te strelen, maer om 't lijf in cracht te houden staen?

Wat breek ik hier mijn hooft? dien tijdt is langh vergaen;

Men peyst nu niet meer op wat aen het lijf can kleven, 507

Maer op wat aen de smaek can vergenoegen geven. ⁽⁶⁾ 508

Men siet nu niet meer in, nogh stam, nogh staet, nogh macht, 509

510
Elk volgt sijn leckernij, in overdaet, en lacht, 510

Met d'oude zeden van voorleden eeuw en tijden...

Siet, eenen lapper can se selven niet verblijden,

Of moet kappoene-vleys op sijne tafel sien...

Hoe hoort den keyser op, als ik hem sal bedien, 514

515
In wat gesteltenis de luyden sijn geseten, 515

Met wie hij geerne sou van desen avont eten? 516

Ick sagh 't wijf neergaen in een kelder, als een kuyl,

Waer uyt mij tegenquam een stank van out en vuyl

+ ⁽¹⁾ hun. ⁽²⁾ arm. ⁽³⁾ weirelt. ⁽⁴⁾ of. ⁽⁵⁾ pasternaeken. ⁽⁶⁾ Hier eindigt, met volgende 4 verzen, het 2^de bedrijf. Zij ontbreken in het handschrift.

Doch hoe het is oft niet 'k sal trachten dat ik dan

Den Keyser desen lust uyt sijne herssens ban,

Want waerlijck hier geseyd; 't is bij Jan hagel volck

In eenen kelder, vuyl gelijck den tover colck.

[bladzijde 39, noot 6]
Doch hoe ...: te lezen als: Doch, hoe het is oft niet, 'k sal ...
Jan hagel volck: janhagel heeft op zichzelf reeds de betekenis van: gering volk, gespuis
colck: kuil, afgrond; tover colck: vergelijk met 519-521

494 pant: kostbare, waardevolle stuk

495 na: naar
gaet: uitgaat
op te wegen (met): in te ruilen (voor)

496 niet: niets
dier: duur
plegen: voldoen

497 gesel: kerel

498 Elk past op leckernij: zorgt voor, is uit op (?). Of is passen hier gebruikt als een term uit het kaartspel: zijn beurt laten voorbijgaan, niet meespelen (ieder verkiest lekkere dingen boven het spel)?
Dien (slaat op ‘Elk’): Hij

499 bestellen: (Des Roches vertaalt door: régler, arranger) schikken

500 van: door

501 al: heel
stookt: aanstookt, opruit

502 wanneer: toen

503 karoot: kroot, biet; in Zuid-Nederland ook: peen
peen: gele of rode wortel
pastenaken: pastina(a)k, witte wortel

507 peyst (op): denkt (aan)
lijf: lichaam
kleven: kracht, stevigheid geven (cfr. aan de ribben kleven: goeddoen)

508 vergenoegen: vergenoeging, genoegen, bevrediging

509 Men siet nu niet meer in: men houdt tegenwoordig geen rekening meer met
stam: afstamming

510 leckernij: lust tot iets lekkers, snoeplust

514 hoort ... op: staat ... erover verbaasd, hoort ... met verwondering toe
bedien = bedieden: duidelijk maken

515 gesteltenis: gesteldheid, toestand
sijn geseten: zich bevinden

516 van desen avont: vanavond

[p. 40]

Verbrande schoenen-leer! 't Scheen mij een hol te wesen

520
Waer in de toveraers en kollen t'samen lesen 520

Vulcanus jaergetij. Den meester, van 't gesin, 520-1

Lijkt doctor Faustus wel, met sijnen scherpen kin, 522

Schreep aenschijn, hol gesicht, en ingevalle kaken.... 523

Dit hatelijck vertoogh bedwong me schier te braken, 524

525
Mijn herte draeyde, als een topie voor 't klesioor. 525

Maer stellen wij dit al, aen keyser Carel voor,

En sien wij of de lust hem niet en sal ontbreken,

Van sigh, om een kappoen, in sulk een kot te steken. 528

Navolgens ik hem ken, is hij van sulk een aert, 529

530
Dat hem niet tegensteekt, becommert, nogh beswaert, 530

Wanneer hij, om de clucht, een voorval heeft voor handen. 531

't Is soo gelegen met verhevene verstanden

Als met de gulde son; sij daelt somwijlen neer

Uyt haeren middagh in een nevelachtigh weer. 534

535
Soo sal den vorst misschien van daegh sijn grootheyt staken, 535

Om aen een lappers disch sigh selven te vermaken.

520 kollen: heksen
t'samen: tezamen

520-1 lesen Vulcanus jaergetij: in de rooms-katholieke liturgie betekent ‘het jaargetijde lezen’ de mis opdragen op de verjaardag van de overledene; hier: het jaargetijde (de gedachtenis, het feest) van Vulcanus (de god van het vuur) vieren

522 doctor Faustus: volgens de sage een geleerde en tovenaar die zijn ziel aan de duivel verkocht had

523 schreep: mager

524 hatelijck: weerzin opwekkende
vertoogh: aanblik
bedwong: dwong

525 topie: tol (cfr. het Franse: toupie)
klesioor: zweep, koord (Zuidnederlands kletsoor, klasjoor uit Picardisch clachoire, van clacher, Fr. claquer).

528 van: om

529 Navolgens: zoals

530 niet: niets
tegensteekt: tegenstaat

531 om de clucht: voor de grap
voor handen: in het vooruitzicht

534 middagh: volle (middag)glans

535 sijn grootheyt staken: zijn keizerlijke waardigheid afleggen