Bybel der natuure of historie der insecten. Deel 2


auteur: Jan Swammerdam


bron: Jan Swammerdam, Bybel der natuure of historie der insecten. Deel 2. De Banier, Utrecht / De Groot, Goudriaan 1980.  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads

© 2008 dbnl  


DBNL vignet

Tabulae XI. Explicatio.

Fig. I.

Cancellus cum cute sua ossea vel testacea.

a.Concha, seu vera Cutis Cancelli.
b.Conchae quinque spirales convolutiones.
c.Bini Oculi, inter quos Setae quaedam articulatae extant.
d.d.Cornicula.
e.Brachium dextrum sua cum forcipe, quae major est.
f.Brachium sinistrum, minus.
g.g.Pedes quatuor antici.

Fig. II.

Cancellus extra suam cutim, in dorsum supinatus.

a.a.Oculi, quos inter quatuor Setae articulatae conspiciuntur.
b.b.Cornicula.
c.Sinistrum Brachium, minus.
d.Dextrum majus.
e.e.Duo priora Pedum paria.

Tabula XI. Verklaart.

Fig. I.

De Kreest-Slak, met zyn beenagtig of hoornig Vel.

a.De Schelp, of waaragtige Huyt van de Kreeft-Slak.
b.Syn vyf krinkelige omdraijingen.
c.De twee Oogen, waar tussen eenige gearticuleerde borstels te sien syn.
d.d.De Hoornkens.
e.De regter Arm, met syn tang, die de grootste is.
f.De linker Arm, die de kleenste is.
g.g.De vier voorste Voeten.

Fig. III.

De Kreeft-Slak buyten syn Huyt, op de rug leggende.

a.a.De Oogen, waar tusschen men vier gearticuleerde Borstels siet.
b.b.De Hoornkens.
c.De linker Arm die de kleenste is.
d.De regter Arm die de grootste is.
e.e.De twee eerste paar Voeten.
[p. 27]origineel
f.f.Pedum par tertium, minuta forcipe instructum.
g.g.Quartum par Pedum, notatu dignum; quia gemino genitalium tubulo perforatum est, hisque transitum praebet.
h.h.h.Tres Setae articulatae, quibus forte ovula adglutinantur.
i.Punctum tendineum Musculorum, sive locus, in quo Musculorum tendines concurrunt, Cancellumque cuti suae testaceae adfigunt; ut is nunquam totus eam derelinquere valeat.
k.Cauda cum partibus suis.

Fig. III, IV, & V.

Cauda, Intestinum rectam & caecum, atque appendices, Cancelli, magnitudine naturalem paulum excedente, delineata.

a.Cauda e duobus constans articulis testaceis.
b.Velabrum podicis, quod introrsum reflecti & subter caudam recondi potest.
c.Intestinum rectum.
d.d.Tria ossicula testacea, ab utroque latere Caudae, quae & inter se & cum cauda articulantur.
e.Pars Intestini tenuis.
f.Caecum, sive Caeci analogum.
g.g.Appendices in situ, quae in vivente animali perquam elegantes visu sunt.
h.h.Principium Appendicum, quae binis e ductibus distinctis oriuntur.
i.i.Appendices, quae sub lit. g. g. in situ exhibitae sunt, heic explicatae sistuntur.

Fig. VI.

Quarti paris Pedum unus seorsim, magnitudine aucta, depictus, una cum toto Vase Genitali, quo pes ille ab uno latere perforatur.

1.2.3. &c.Quinque articulationes quarti paris Pedum.
a.a.Vasculi Genitalis flexus.
b.b.Ejusdem convolutiones spirales, in gyrum compositae.
c.Extremus ejus finis.
d.Locus, in quo Vas Genitale quintam articulationem quarti paris Pedum mira admodum ratione perforat.

Fig. VII, & VIII.

Cor & una Branchiarum, magnitudine aucta, exhibita.

a.a.Cor.
b.Quatuor Vascula e superiore cordis parte prodeuntia.
c.Duo Vascula diversa ex inferiore cordis parte protensa.
d.Vasa quaedam Sanguinea a carne liberata, & evoluta.
f.f.Het derde paar Voeten, 't geen een kleene tang heeft.
g.g.Het vierde paar Beenen, dat confiderabel is, om dat het door de Teelleden doorboort wort, die daar met twee pypen deur loopen.
h.h.h.Drie gearticuleerde Borstels, waar aan de Eyeren mogelyk vast gekleeft worden.
i.De Muskulense peesachtige Punt, of de plaats, alwaar de Peesen der Muskulen te saamen loopen, en waar mede de Kreeft-Slak vast aan syn huyt groeyt, soo dat hy daar nooyt heel buyten loopen kan.
k.De Staart, met syne deelen.

Fig. III, IV, en V.

De Staart, den Endel-Darm en blinde Darm, neffens de aanhangsels, wat meer als levensgrootte afgebeelt.

a.De Staart, uyt twee schulpagtige leden bestaande.
b.De Luiffel van den Aars, dien hy inwaarts kan buygen, en onder de staart verbergen.
c.Den Endel-Darm.
d.d.Drie schilpagtige beenkens, aan weersyden van de Staart, die daar meede en met malkanderen gearticuleert worden.
e.Een gedeelte van den dunnen Darm.
f.De blinde Darm, of iets dat daar meede overeenkomt.
g.g.De Aanhangsels soo als se naturelyk gelegen syn, dat seer fraai in het leeven te sien is.
h.h.Het begintsel der Aanhangsels, die uyt twee distincte Leiders spruyten.
i.i.Deese Aanhangsels, die by g.g. op hun plaatse afgebeelt syn, nu uitgestrekt vertoont.

Fig. VI.

Een van het vierde paar Voeten apart, en in het groot geteekent, neffens het gansche Teel-Vat, dat hem doorboort, aan een syde.

1.2.3. enz.De vyf articulatien, van het vierde paar beenen.
a.a.De buigingen van het Teel-Vat.
b.b.Syne kronkelige bogten, die in een draai lopen.
c.Syn uyterste endt.
d.De plaats, daar het Teel-Vat de vyfde articulatie van het vierde paar Voeten heel wonderlyk doorboort.

Fig. VII, en VIII.

Het Hart en een van de Kuuwen, in 't groot vertoont.

a.a.Het Hart.
b.Vier Vaatjes die van bovenen uyt het hert gaan.
c.Twee verscheyde Vaatjes van onderen uit het hert gaande.
d.Eenige ontvleeschte Bloed-Vaten.
[p. 28]origineel
e.Una ex xxii. Branchiis.
f.Crassissima & latissima ejus pars.
g.Extremum ejus acutum.
h.Branchiarum quaedam divisio.

NB. Stria illa alba, quae per mediam Branchiae longitudinem decurrit, docet cartilagines, juxta quas Vasa sanguinea deferuntur, ibi loci nonnihil crassiores & albidiores esse.

Fig. IX, X, & XI.

Cerebrum, Medulla Spinalis, Oculi, Cornea, & fibrae Pyramidales inversae, magnitudine naturalem superante exhibita.

a.a.Cerebrum.
b.b.Nervi optici, quorum alter penitus denudatus est.
c.Medullae Spinalis principium, quod disparatum est, & gulae versus ventriculum tendenti transitum in animali vivo concedit.
d.Primus Medullae nodus, una cum Nervis, quos emittit.
e.e.e.e.e.Quinque reliqui Medullae noduli.
f.f.Nervi quidam ex ipsa Medulla nascentes.
g.Elegantium par Nervorum, qui sese mutuo decussant, & quorum dexter sinistrorsum & sinister dextrorsum progreditur.
h.Pars Testae, oculo etiamnum adhaerens, pone quam Nervus opticus nudus cernitur.
i.Cornea tunica, & modus, quo Testa annulosa, veluti dente quodam, in eam sese insinuat.
k.Massa gelatinosa, hexagona, intra Oculum, super Fibris Pyramidalibus, inversis, collocata, in conspectum prodiens, cum Cornea remota est.
l.Fibrae Pyramidales inversae, in situ.
m.Pars nigra fibrarum pyramidalium, inversarum, quae a Tunica uvea originem ducit.
n.Fibrarum harumce pars infima, fusca.
o.Earundem pars media, limpida.
p.p.Pars quaedam fibrae pyramidalis, inversae, microscopio plus augente conspecta, in qua patet, quod fibra quaelibet ex pluribus aliis componatur fibrillis, quae iterum singulae ex globulis regularibus constant.
e.Een van de xxii. Kuuwen.
f.Syn dikste en breetste syde.
g.Syn spitse eynde.
h.Een der verdeelingen van de Kuuwen.

NB. Het witte streepken, dat sig in het midden vertoont, betekent dat de Kraakbeenen, waar neffens de Bloetvaten loopen, aldaar wat dikker ende witter van couleur syn.

Fig. IX, X, en XI.

De Herssenen, het Ruggemerg, de Oogen, het Hoornvlies, en de Pyramidale Veezelen omgekeert, in 't groot vertoont.

a.a.De Hersenen.
b.b.De Gesigt-senuwen, waar van de eene heel ontbloot is.
c.Het begin van het Ruggemerg, dat van een staat, en waar door de Keel, in het leeven, na de Maag passeert.
d.De eerste knoop van het Merg, met syn uyt spruytende Senuen.
e.e.e.e.e.De vyf andere knoopjes van het Merg.
f.f.Eenige Senuen, die uyt het Merg selve spruyten.
g.Een paar fraaje Senuen, die kruyswys over malkander lopen, en waar van de regter naa de slinker syde, en die in de slinker syde is, naa de regter syde gaat.
h.Een gedeelte van de Schelp, die nog aan 't Oog gelaten is, en waar agter men de Gesigt-senuwen siet.
i.Het Hoorn-vlies, neffens de manier, hoe sy van de ringwyse Schelp aldaar ingekeept wort.
k.De afbeelding, van de seshoekige Geleistoffe, die men binnen in het Oog, boven op de Pyramidale omgekeerde Veselen geplaatst siet, als het Hoornvlies daar af geligt is.
l.De Pyramidale Veselen omgekeert op haar plaatse te sien.
m.Het swart gedeelte der omgekeerde Pyramidale Veselen, dat van het Druive-vlies syn oorspronk neemt.
n.Het onderste bruyne gedeelte van dese Veselen.
o.Het middelste gedeelte dat helder is.
p.p.Een gedeelte van een Pyramidale omgekeerde Vezel, met een glas dat meerder vergroot besien: op welke tyt men ontdekt, dat yder Vezel uyt verscheyde andere nog gecomponeert wort; als ook hoe dat yder van deese Vezelen uyt reguliere Bolletjes bestaat.