[p. 143]
[St. Nicolaes milde gaven]
'T Lieflijck weertje, ende vlagen
Van de held're Somer tijt
Zijn vertrocken, en de dagen
Bennen hare soetheydt quijt.
5
Cortheyt om is nu gaen nad'ren,5
Door 't verliesen van het licht
Dat van 'shemels hooge rad'ren,
Ons de glans op 't aertrijck sticht.
Alles heeft sich nu verloopen:9
10
Om te gunnen d'rechte plaets
Aen de borsten die met hoopen
Stadigh kroeghen met hun maets;
Yder moet sijn tijt verspillen
Na gelegentheyt van 't Iaer,
15
Somers in de way te drillen15
En in d'Herfst, by 't vremt haer.16
Of te roocken, en te smoocken
Inde stinckende Toback
Dat een yder 't hart moet koocken
20
Als men denckt om 't ongemack,
Doch ons Iantje salt niet seggen21
Die 't soo heerlijck weet te doen
En soo braefjes uyt te leggen
Dat het 'smensen lijf kan voen.
[p. 144]
25
Voeden can het edele kruyt
Sonder nuttingh van de spijs
Alsje drinckt een nobele fluyt
Op de Rotterdamse wijs.
Geen van al de noble basen
30
Soo daer leven by de roock
Die dit mantjen can verblasen31
In het drincken van de smoock.
Heele nachten can hy sitten
Met het pijpjen in syn hant
35
En daer wacker bier by kitten35
Op 't welvaren van het Landt,
'k Loof Vulcaen in al syn erven
Geen soo braven rooker heeft,
Noch geen trony soo veel verwen39
40
Als in 't Nieuwe hofje sweeft.40
Geen van al de Bacchis knechten
Daer hy stadich meer verkeert,
Ofse gaen hem d'eer oprechten43
Van hun 'tbest te zyn gheleert.44
45
'tSy in slimmicheen van treken
Dien hy dagelycx betoont,
Om een meysje te bepreken
Datse van hem wert ghecroont.48
[p. 145]
Of in 't stuck van alle talen49
50
Soo in 't Frans, als in 't Latyn,50
Dat hy heerelijck af gaet malen51
In syn blinckent Sonne-schijn.
Sonne-schijntje uyt wiens stralen
Blinckt de glans van d'eele gast,
55
Daer de Meesters selfs voor dalen
Als hy in syn sackje tast.
Sackje dat vol geesticheden
En soo nobel is gheleert:
Dat ick loof met groote reden,
60
Dat ghy zijt ghepromoveert.
Niet te Leuven, noch te Layen,61
Maer te Kaen in't groote hof,62
Daerse sulcke ezels bayen
Om te krygen zilv're stof.63-64
65
Haesje met jou kruyfde locken65
Sech hoe staet het instrument?66
Voelje noch wat van de pocken67
Daerje lest mee waert gheschent?
Of hebt ghy uyt mede-lyden,
70
En tot salvingh van de tas,
Iou Confrater gaen verblyden,
Daerje soo beset mee was.
[p. 146]
Na mijn dunckt hy siet soo blieckjes
En soo geeltjes om syn muyl,
75
Of hy al de sallif klieckjes
Had te dragen aen syn buyl.
Doch ick meen je sout wel willen
Dat hy weder was te vreen,
En dat jy weer soet mocht spillen
80
In 't geselschap van de steen.80
Doch geen noot je hebt verkregen
d'Langhghewenschte heerschappy,
Maer door 't gaen van slimme wegen,
Brenght het niet veel voordeel by.
85
't Makels ampt dient waer genomen,85
Als men 't schoon verkregen heeft,
En een yeder moet sich tomen87
Na de winste die Godt geeft.
Doch soo 't wisselen, niet wel voort.89
90
Laet u selfs onderrechten
Inde cours van d'onder boort91
Door de ouw ervaren knechten.
Daer is nimmermeer geen vrede
'tZy by d'een of d'ander moer,
95
Die niet opent haer geleden,95
Vraecht dat vry aen Onckelboer.
[p. 147]
Of aen Machtich die heel vierich
In die wislingh, daeg'lijcx doet.98
Ackers-dijck die wordt te bierich
100
En versuypt het heel ghemoet.
Claesje met jou gouwe Wagen101
Daer de Ziep ton op emaelt,
Heer wat hebt ghy last te draghen
Door het springen van jou naelt.104
105
Doch je bent noch al voorsichtich
Dat je nimmermeer en rijt,
Sonder merry die niet schichtich
Noch niet after uyt en smijt.108
Anders souw het jonge leven
110
Dat jou lieve moer soo dick110
Heeft gecoestert lichtlijck sneven
In een hippolitus strick.112
[p. 148]
Heer hoe moet dat Hencxtje springen
Als het soo een paar op heeft,
115
En hoe moet die merry wringen
Alsser soo een quantus leeft.116
Trouwens dat en is geen wonder
Luytjes kous en voelt geen gront,118
Claesje stooter wacker onder
120
En hy maeckt de Ziep-ton ront.120
Dat 's geen noot hy macht wel tuygen121
Met sijn rijcke milde handt,
Dat een kijnt of twee gaet suygen
By peet Nel in Waterlandt.
125
't Is weer vreuchdich met sijn Iachje
Te gaen zeylen nae die plaets
En te halen daer een lachje
Van die soete kleyne maets.
Hoor ick niet jou buer-man krayen129
130
Ia voor seker 'tis den baes,
Siet hy sal het vaendel swayen
Op de sluys want daer is plaets.
Vyt de wech wat Wortel-boeren,133
Dese kinckels staen soo stijf,
135
Hy kan aers de vlagh niet voeren,
Door sijn beenen om het lijf.
[p. 149]
Dat 's een langhst ay siet hem swieren137
Met het vaendel om sijn hooft,
Haentje can het soo manieren
140
Dat het ouwe maets verdooft.140
Onder al de twintigh vromen141
Daer den Aemstel roem op draecht,
Vintmer geen soo uytgenomen
Die sijn jonge leven waeght.
145
'tZy by nachten of by dagen
Hy en siet geen weder aen,
Heefter yemandt wat te klagen
Die comt datelijck na de vaen.148
Grootsheyt can sijn geest niet binden149
150
Tot verkrenckingh van sijn eer,
Daerom heeft hy soo veel vrinden
Aen dat bierich Wtters Veer.152
Niemandt van die swellich buycken
Ofse kennen dese sanght,154
155
Want hy schaftse groote kruycken,
En hy vultse moy de hanght.
Geen van al die 't Veer passeren
Sulcken wil by Schippers heeft,
Knechs en Iongens met hem scheren159
160
Want hy 's al vry lapus geeft.160
[p. 150]
Wijsheyt comt ons nu weer nad'ren
Siet hier is de rechte quant
Die de brave Cats sijn blad'ren
Heeft gestadich inde handt.
165
Heer hy is soo weyts belesen,
Datje niet een woort en spreeckt,
Of je hebt een vaers te vreesen
Dat vol diepe reden steeckt.
'kMeen eer langh men sou hem kronen169
170
Met d'een of d'ander maecht,
Waren maer sijn paerse koonen
Met geen smouticheyt gheplaecht.172
Lammert oom en wilt niet suchten
Smout die is te vast en kael,174
175
En se houtet maer voor kluchten175
Al sijn mal gerijmde tael.
Maer sijn Macker dats een gasje
En en brackje van sijn tijt178
Die sijn soete middel quasje179
180
Meen ick geen gebreck en lijt,
't Is een Hylas in sijn leven181
En een snogg'laer in sijn hert,182
Want je siet hem dagelijcx sweven
Van de een op d'ander mart.
[p. 151]
185
'k Ra u al ghy soete Maechden
Die den Amstels Rey vereert,
Of hy d'een of d'ander vraechden,
Dat ghy voor hem zijt geleert,188
Want hy soeckt niet als zijn hoetje
190
Fraey te stellen na de wint,
Tot dat hy een lieflijck bloetje
Met een hoope duyten vint.
Doch sijn wesen is bekoorlijck,
En sijn trony is mee schoon,
195
Daerom isset oock behoorlijck
Dat hy hiet als Venus Soon.196
Siet hier comt een moy paer coppels
Van het botte Spreeuwen-nest:198
Ay besiet die blancke droppels
200
Wie is vande vier de best.
d' Acsy-cooper met sijn kuyten201
Is een man van goet ghehoor,
Die door 't rammelen van sijn duyten
Kreegh een moye haes op 't spoor.204
205
d'Wedder can so hooch niet climmen205
Als sijn broeder heeft ghedaen
Want haer staet het lieflijck grimmen207
Van sijn ape-muyl niet aen.
[p. 152]
Is 't oock wonder dat een baesje
210
Die, met d'heele werelt lacht
Bot-vanght, aen een soet'lijck haesje211
Dat hem niet een beet en acht.
Broertje dat soo aerdigh wandelt
Alle daegh op jou playsier,
215
En soo net weet watmen handelt
By het een oft ander dier.
Segh toch eens mijn soete Maetje
Waer je selfs niet mee ver-eert
Denckje niet hier is geen gaetje
220
Die mijn rijckdom meriteert,
Wt de Son wat laet de stralen221
Van het hemels glantsich licht
Op de Iongst van vieren dalen
Met syn blinckend mols ghesicht.
225
Dats een Batavier van weesen
En Adonis in sijn tijdt:
Want hy deet de Iufferen vreesen
Daer hy eens syn oogh na smijt.
Onlangs had een Ieughdigh Diertje
230
Soo hy meende hem besint:
Maer hy achtent niet een siertje,
En hy sloegh het inde wint.
[p. 153]
Om syn groote heerlyckheden
Daer 't gheslacht mee waer verkleent,
235
Dat hy sou in d'echte treden
En met Barckje zyn ver-eent.
Ia wel broertjes 'k souje raden
Dat'je'n anders doent niet laeckt,
Maer besien jou eygen daden,
240
En de saeck dan beter maeckt.
Comt hier niet een vogel vliegen241
Van de Overzeesche kant,
Of sou ick my wel bedriegen
In het aensien van de quant?
245
Neen bygort ick sie ter deegen
't Is mijn eygen soete maet,
Die om 't lieve Duyf-jes weghen
Soo doorloopt de Warmoestraet.
Heer de knecht is soo doorschoten
250
Met de heete minne-brant,
Datter moet verkoelingh vlooten251
Of hy reyst na 't ander landt,252
Och wie souje dan verkiesen
Soete Duyfje in die noot?
255
Als j'e vryer ginght verliesen
Door het schayen van de doot?
[p. 154]
'k weet geen beter als syn macker
Die is mooy van een fatsoen,
En syn tongh die can hy wacker
260
Roeren om een eer te doen.260
Daer en boven kan hy praten
Men syn lachende gebit,
Dat een yder hem moet laten
In het middelste besit.264
265
En hy gaet nu oock braveeren
Met de naem van Meester Ian,266
Om dat hy soo wist te scheeren,
Trots de beste gilde-man.
'k sou syn broertje u wel wijsen
270
Met syn mooy gemaeckte leen:
Maer die sou u licht misprysen:
Want hy siet na Graeflijckheen;272
Grootsheyt quelt jou soete Neef-je
Die 't gemoet soo overheert,274
275
Dat hy denckt hier is geen schreef-je275
Die mijn Trony niet begeert.
Noch een ander van syn maetjes
Schiet my daer oock inde sin,
Die een Ioffrouw door syn praetjes
280
Sou ontsteken inde min.
[p. 155]
't Is een Iongman die syn saken
En syn neeringh wel verstaet,
En een glaesje klaer te maken283
Weet hy oock te lydigh raet;
285
Heer hy weet so mooy te zwelgen,
Inde nieuwe Spaense vocht;286
Dat hy sou 't hem seker belgen
Soo een ander beter mocht.
Heeft hem 't ongeluck lest getroffen,
290
Daer hy anders is soo heus,
Dat hy gingh voor overploffen,
En hy viel een blaeuwe neus:
Dat kan oock de best wel beuren
Als men eens aen 't sitten is,
295
Want men kan altydt niet treuren,
En bedencken droeffenis.
Vraeght dat maer de schoone Ionge
Of men niet eens spoelen mach,298
Dat het geesjen onbedwonghen,
300
Hem vermaeckt met soet ghelach.
'kWed voor seker hy sal seggen
Dattet is de rechte grondt,
Brave glaesjes in te leggen,
En te speelen met de mondt.
[p. 156]
305
Sammel kan hem eerst verheughen305
Als hy maer aen 't suypen komt,
En op 't swelghen van syn teughen,
Is 't dat hy soo lustigh bromt.
Doch syn tongh is wel ghehangen
310
En syn Trony moy gheciert,
Om een Ioffrou mee te vanghen
Die niet meer als 't buytenst viert.312
'tSchoon gebouw sal heerlyck toonen
Als men 't maer van vars eens siet;314
315
Maer die 't sal te deegh bewoonen,
Vinter vaeck in groot verdriet.
Soo gaet oock met dese Ioncker317
Die in 't aensien wel ghekleet,
Maer het binnenst vintmer doncker,319
320
En een gheest die niet en weet.
Als, sich selfs soo achten,
Daer men aen een Tafel sit,
Dat de vremden hem uytlachten
Met de lof, wat Geck is dit:
325
En hy is soo heeten Kater,
Dat hy krolt in yders huys,
Want hy springht wel over 't water,
Als hy weet een mooye puys.328
[p. 157]
'tIs een Way-man, jae hy seker329
330
Als j'em self maer ghelooft:
Trots de beste Lancy-breker331
Die sijn Naghel is verdooft.332
Lomper Geck wort niet gevonden,
Die soo op syn schoonheyt acht,
335
En van alle soete monden,
Na behoor wort uyt-ghelacht.
'kMoet me seker noch verheugen,
Dat ick in dees kleyne Stadt
Yemant vin die noch wil deugen,
340
En bewandelt 't rechte padt.
Dat 's myn Rombouts soete maetje,341
Vijfde Burghemeesters Soon
Die gaet om een stemmigh praetje
Als men komt van het Sermoon:344
345
En hy voeght hem by de lieden
Van respect en eer befaemt,
Daer men hoort, en siet gheschieden
'tGeen een stemmigh Knecht betaemt:
En hy doet niet lycker veele349
350
Die een stadigh dronckje schort,350
Wt de Kerrick voort aen 't speelen;351
Maer hy wacht dat doncker wort.
[p. 158]
Hellip, daer is men verleghen:
Och! daer buyten sien ick vlam.
355
Och! wort daer geen hulp verkregen,
Soo komt 't haest aen Amsterdam.
Ay, loopt ras toch na de Heeren,
En versoeckt de sleutels daer,358
Eer de brant hem gaet vermeeren:
360
Ay! wat soo, loopt ras myn vaer.
Nou geen noot, de poort is open:
Lustigh mannen by der handt,
Wilt die ouwe schuttingh slopen;
Voeghtje aen de water-kandt.
365
Yeder laet nu trouwlijck blijcken
Dat men niet komt buyten gaen,
Om het werrick aen te kijcken,
Maer om wacker by te staen.
Nu (Godt lof) het gaet al mind'ren,
370
En de vlam is moy gheblust,
En ten kan nu niet meer hind'ren,
Yeder gaet vry weer te rust.
Maer het moeytje wel te deghen,
Neefje om je onghemack,
375
Daerje waert soo soet gheleghen
Opje pluym gheveerde sack.376
[p. 159]
Datje most van boven komen
Om 'tgheraes van desen branght,
En verlaten 't liefflijck dromen379
380
Van jou soet begeerde sanght.
Dochtje niet ick ga al seylen
Met myn Iachje voor de wint,
En sal oock de ree wel peylen,
Daer men een goe haven vint.
385
't Is soo nobel te gaen strycken,
Met het Masjen overent,
En het Roertjen laten wycken
Na Neptuyn de winden sent.
Maer het blyckt wel dat de Stuerman
390
In 't Compas niet wel en sach,
Want hy zeylter op een vuer an,
Dat hy voor een heuvel lach.
[p. 160]
Daer wout (schijnt) niet wel over,
Maer bleef sitten aen de gront,
395
Doen most Neefje arme slover
Soecken weer een ander ront.396
Neefje daerom niet te schroomen,
Neen by gort hout goede moet,
't Iachje can noch wel los comen
400
Door het spoelen van een vloet.
Siet daer gaet de heuvel dalen
Die soo vastelyck scheen gebout
Op syn dick-ghepronckte palen,
Maer ick sie, 'tis clater-gout.
405
Ia wel kyeren wie sou 't loven
Datmen 't selfde niet en sach,
Dat de heuvel is verstoven,
Die soo trots en blinckent lach.
Daerom wacker nou je vryers
410
Die voor desen waert soo graech,
Maecktje selfs nu bedyers,411
Sonder uytspraeck inden Haech.
Laet u oochjens nu weer swieren
Na jou lief gewenste deur,
415
En u fluytjes tierelieren
Op haer ouwe moye geur.416
[p. 161]
Maer voor al gheen hollen veughel,417
Of hy houtet langer staen,
Als ons Claesjen vanden heuvel,
420
Die nu troostloos heen moet gaen.
Michel-maet het moeytme seecker421
Van jou deerlyck ongheval,
Daerje waert soo soeten preker
En nu licht in leeger wal.
425
Hadje toch soo hoogh geclommen,425
Doen 't de heuvel dragen mocht,
Datje waert in 't koor gaen brommen
En met d'Echte band verknocht.
Soo mocht jy nu licke-broertje,
430
Mee gaen winnen daghlycks broot,
Mettet loeren achter Moertje,
En 't beploeghen van haer schoot.
Willem heeft sich wel ghequeten
En syn Heuvel braef gheplant,
435
Om syn droefheyt te vergeten,
In het nieuwen-hofsche zandt.436
Iantje broer gheen meer te halen
Van die Heuvels inje Hof,
Ofse brenghen door het dalen,
440
d'Heele plaets vol puyn en stof.
[p. 162]
't Is wel waer, je hebt verkreghen
Weer een Swagher nae je sin,
Om de glaesjes t'helpen veghen,
En te roocken oock niet min.
445
Maer dat sal jou lieve Zusje,
Niet behaghen soo ick meen,
Die veel liever met een kusje,
Als met smoocken is te vreen.
Hellip, wie komt hier aen springen,
450
Met soo weytsen pluym op 't hooft?
Is 't Abeel die door syn singhen,
Yders stem en keel verdooft?
Ia voorseker 'ksie niet qualyck.
Heer hoe is hy op epronckt,
455
Kyck wat staet syn wesen galyck,455
En hoe soet wort hy belonckt
Van de Iuffers, die in 't Schuytje457
Mettet lyntje raecken voort,
Als hy soetelyck met syn fluytje
460
Speelt een aenghenaem accoort:
Of in 't lichte van syn voetje,
Trots de beste van het school,
Daer Matthys soo meenigh Bloetje,
Wyst de snaren syns Fyool.
[p. 163]
465
Over al is hy ervaren
In het geen jy maer begeert,
Nergens sulje van verklaren,
Of hy is al meer gheleert.
Maer 't is jammer dat syn sinnen
470
Soo hoogh dravent zyn van moed,
Dat hy niemant hier kan vinnen,
Na de mooyheyt van syn bloed.
Doch ick moet dat weder seggen,
Sou hy niet hooghmoedigh zyn,
475
Als hem op syn schoot gaen leggen,
Met een soete Roemer Wyn.
Hansje costje mee soo vryen,
En soo fraeytjes raecken voort,
Soo mocht jy 't eens laten glyen
480
In de soete middel-boort.480
Na myn dunckt je bent wat vinnigh,
En wat steeckrigh om je hart.
Doch ick raeje weest soo sinnigh483
Als je Ionghe Vriese swart.484
485
Die en sal sich niet licht breecken,
In het springhen op het hout,
Doch hy kan maer effen spreecken,
Want hy is maer dry Jaer out.
[p. 164]
'kMeen van al de voorder Hansen
490
Gheen soo hooghlyck is vereert,
Daer Mon peer say, Hans kan dansen,491
Wel waer het y 't gheleert.
Welkom, welkom, hoor ick roepen.
Wel wie geven s'daer de handt,
495
Is 't een van de grootse Poepen,495
Wt het eel West-Francken landt?
Neen, het is den It'liaender
Van de Osenbrughse stam,
Daer hier noyt geen meer verwaender
500
Op de Kamper steygher klam.500
Siet hoe wort hy aenghenomen,
En van yder een besien,
'tIs niet als van wellekomen,
Datz' hem nu de handt gaen bien:
505
Want de reys is nu ten ende,
En syn lust die is voldaen,
In 't besien van Venus bende,
En Europa door te gaen.
Maer ick meen het is ghevaerlyck,
510
Soo te sien een vreemt ghebiet,
En voor 'tlichaem oock beswaerlyck,
Dat syn rust dan niet gheniet.
[p. 165]
Want je bent al mee goet aerdich
En versien van goet humeur,
515
Om een Medeken eens vaerdich,515
Braef te kloppen voor haer deur:516
En je hebter toch ghevonden,
Schoone Deerens naje lust,
Die niet sochten als haer wonden519
520
Met vercoelingh wierdt gheblust.
Waerom soum' ooc niet eens duycken521
Met syn springh-stock na de gront,
En besien de vreemde fuycken,523
Hoese boven zyn gheront.
525
'kMeen j'hebt j'al mee ghequeten
Als een Edelman van moet,
En je crachten daer vergeten,
Met het beste van je bloet.
'k Sie je trony inghevallen,
530
En je hooft so dun van haer,
Datje hier het Venus-mallen
Wel moocht laten voor een aer.
Of zyn u de heete stralen
Van het glants Aurorich hooft,
535
Op je kruyn gaen neder dalen,
Die je moye kleur verdooft.
[p. 166]
Soo sal 't comen dat u wesen
Staet nu in soo slechten schyn,
En ick sou voor jou niet vresen
540
Om een goede medecyn,
Waer fortuyn u soo niet teghen
Op u soete herwaerts tocht,
Dat ghy vint u Lief gheleghen,
In het gheen haer eerst voort brocht.544
545
Dat syn stooten niet te draghen
Voor een recht verliefde ziel,
Maer het zyn de wreetste plaghen,
Die oyt op het sterflijck viel.
Och! wat sieje ongelocken,549
550
Soete Vryer in je tijdt,
Alsje moet voor Venus bocken551
En van hare quellingh lijdt.
Als dat Fieltjen heeft gheschoten,553
En ghetroffen u ghemoet,
555
Siet men uyt u ooghen vlooten
Recht verliefden tranens vloet.
Dan soo is de geest omvouwen
Met ghedachten vol van waen,
En men gaet Casteelen bouwen
560
In het hoochste van de Maen.
[p. 167]
Doch je bent daer in gheluckigh,
Datje weer jou groote smart
Mocht verklaren, och! hoe druckich563
Dat u die leyt om het hart.
565
Daer de soet verliefde Ioffers,
Venus heete minnens-quel,
Moete sluyten in haer koffers,567
En ghedulden desen hel.
Tot dat haer de rechte sleutel569
570
Van de Goden opgheleyt,
Comt en opent 't soet gher eutel,571
En vercoelt haer viericheydt.
Doch ick prys de soete Maechden,
Die soo vies daer niet in zyn,574
575
Of men 't schoon haer selfs niet vraegden
Datse dulden minnens-pyn.
[p. 168]
Maer gaen hanghen aende klopper577
Soo een fraey beniste Koeck,
Van een ellef duymse stopper,
580
Met twee bollen uyt de broeck.
En dan roepen Trijn wilt schellen,
Maer ick bidje toch wat ras,
Want ick voel de brandt mijn quellen,
En 't ontsteeckt soo licht myn vlas.584
585
Trijn die was daer mee te vreden;
Want se had soo graech wat in,
Als haer Ioffers, die daer deden
Dese teeckens van de min.
Meysje moet het u niet smarten,
590
Sech mijn soete Ian-ooms kindt?
Dat jou Vryer die van harte
En soo vierich u bemint.
[p. 169]
Moet verlaten 'tlieve loncke