[Boek III]

Vanden inwendigen spreken Gods totter gheloviger sielen.	i
Hoe dat die waerheit van binnen spreket sonder geruchte van woorden.	ii
Dat die woorden Gods mit oetmoedicheit sijn te horen ende dat veel lude die woorden niet en weghen.	iii
+Hoe datmen voir Gode | wanderen sel in oetmoedicheit ende inder waerheit.	iiii
Van dat wonderlike werkinghe der godliker minnen.	v
Van proevinge eens ghewarigen minnaers.	vi
Hoe dat die gracie te verhuden is onder die bewaringe der oitmoedicheit.	vii
Van snoder vermoedinghe sijns selves inden oghen Gods.	viii
Hoe datmen alle dinc tot Gode sel stueren als tot sinen lesten eynde.	ix
Hoe soet dat het is Gode te dienen als men die werelt versmaet heeft.	x
Hoe dat die begheerte des herten sijn te ondersoeken ende te matighen.	xi
Van leringhe der lijdsaemheit ende van worstelinge tegen die begheerlicheden.	xii
Van der ghehoersaemheyt eens oetmoedigen ondersaten naden exempel ons Heren Jhesu Cristi.	xiii
+Van die verburghen oerdele Gods te merken, op dat wi niet en ver|heffen in gueden werken.	xiiii
Hoe dat wi ons sellen hebben in allen dinghen die ons genoechliken sijn.	xv
Hoe dat ghewarige troest alleen in Gode te soeken is.	xvi
Hoe dat alle sorchfoudicheit in Gode te setten is.	xvii
Hoe dat men dese tijtlike onsalicheit naden exempel Cristi mit ghelijcmoedicheit dragen sel.	xviii
Van verdrachlicheit des onrechts ende hoemen een ghewaer lijdsaem mensche sel proeven.	xix
Van belyinge eyghenre crancheit ende van onsalicheden des levens.	xx
Hoe dat in Gode te rusten is boven allen gueden ende gaven.	xxi
Van ghedenckenis der menichvoudigher weldaden Gods.	xxii
Van vier dingen die grote vrede in brengen.	xxiii
+Van scuwinge der curioser ondersoekinge van eens anders | leven.	xxiiii
Waer in dat die vaste vrede des herten ende ghewarighe prophijt gheleghen is.	xxv
Van vordel eens vryen herten, welc vordel men bet verdient mit bidden dan mit lesen.	xxvi
Hoe dat heymelike verburgen minne alre meest hindert van dat overste guet.	xxvii
Teghen die tonghen des aftersprekers.	xxviii
Hoe datmen God sel aenroepen ende loven als die becoringe naket.	xxix
Van die godlike hulpe te bidden ende van betrouwen die gracie weder te crigen.	xxx
Van verghetelheit alre creatueren op dat men die scepper vinden mach.	xxxi
Van verlocheninge sijns selfs ende van vertyinge alre begeerlicheit.	xxxii

Van ongestadicheit des herten ende vander uterster meninge tot Gode te hebben.	xxxiii
Dat God den minnenden smaket boven al ende in allen dingen. |	xxxiiii
+Hoe dat in desen leven gheen sekerheyt en is vander becoringe.	xxxv
Teghen ydel oerdele der menschen.	xxxvi
Van puerre ende geheelre overghevinge sijns selves ende crighen vryheit des herten.	xxxvii
Van guede regimente in uutwendigen dingen ende toevluchten tot Gode inden periculen.	xxxviii
Hoe dat een mensche niet onstuer wesen en sel in sijnre becommernisse.	xxxix
Dat een mensch niet guets van hem selven en heeft ende van ghenen dinghen glorieren en mach.	xl
Van versmadenisse alre tijtliker eren.	xli
Hoe dat gheen vrede en is te setten inden mensche.	xlii
Teghen die ydele ende wereltlike conste.	xliii
Hoe dat hem een mensche niet en sel aentrecken der uutwendigher dingen.	xliiii
+Dat alle menschen niet en is te gheloven ende van lichten | val der woorden.	xlv
Van betrouwen datmen in God sel hebben, wanneer dat gescutte der woorden op staen.	xlvi
Hoe alle zwaer dingen te liden sijn om dat ewighe leven.	xlvii
Vanden dach der ewicheit ende van bangicheit deses levens.	xlviii
Van begheerte des ewighen levens ende hoe grote guede den ghenen beloeft sijn die striden.	xlix
Hoe een onghetroest mensche hem offeren sel inden handen Gods.	l
Hoe datmen oetmoedige cleyne werke vervolgen sel, alsmen inden volcomensten een luttel ontblijft.	li
Hoe dat een mensche selve niet achten en sel waerdich te wesen enichs troests, nier meer pinen ende slagen.	lii
Hoe dat die gracie Gods hoer niet en menget mit aertscher wijsheit.	liii
+Van menigherhande beweghinge der natueren ende | der gracien.	liiii
Van ghebreclicheit der natueren ende van maticheit der godliker gracien.	lv
Hoe wi ons selven sellen verlochenen ende Cristum na volghen overmits den cruce.	lvi
Dat een mensche hem selven niet alte seer en sel verwerpen als hi valt in enighe gebreke.	lvii
Van niet te ondersoeken hoghe dinghen ende die verburghen oerdele Gods.	lviii
Hoe dat alle onse hope ende betrouwinge alleen in Gode te setten is.	[lix]

Vanden inwendighen spreken Gods totter gheloviger sielen.
Capittel I.

1. Ic sel horen wat die Heer in my spreken sel.

2. Salich is die siel die den Heer in hoer sprekende hoort, ende die van sinen monde dat woort der troestinge ontfanget.

+3. Salich sijn die oren die *die *in aderen der godliker inruninghe | ontfanghen, ende die vander runinghe deser werelt niet aen en dencken.

4. Voerwaer salich sijn die oren die niet en horen die stemme die van buten gheluut heeft, mer die waerheit die van binnen is lerende.

5. Salich sijn die oghen die tot uutwendighen dingen sijn besloten, mer die totten inwendighen dinghen aendachtich sijn.

6. Salich sijn die ghene die die inwendige dingen doergaen ende die overmids daghelixe oefeninge hem meer ende meer pinen te bereiden om te ontfangen hemelsche verburgen dingen.

7. Salich sijn si die begheren mit Gode ledich te wesen, ende die hem van alre onledicheit der werlt ontslaen.

8. O mijn siel, merke dese dingen ende slutet die doeren dijnre sinlicheit, op dattu horen [moghes] wat die Heer dijn God in di spreket.

+9. Dit seit dijn gheminde: ‘Ic bin dijn | salicheit, dijn vrede ende dijn leven’.

10. Hout di by mi, ende du selste vrede vinden. Laet alle verganclike dingen, soeke ewyghe dingen.

11. Wat sijn alle tijtlike dingen anders dan bedriechlijc? Ende wat mochten di alle creatueren helpen, waerstu vanden scepper gelaten?

12. Daer om vertye alre dinghen, ende wes dinen scepper behagelic ende getrouwe, op dattu die ghewaer salicheit moges begripen.

Hoe dat die waerheit van binnen spreect sonder gheruchte der woorden.
Capittel II.

1. O Heer spreke, want dijn knecht hoortet. Ic bin dijn knecht; gif my verstant, op dat ic mach weten dijn getuge.

2. Neyghe mijn hert in die woerde dijns monts; dijn uutsprake moet vloeyen als die douwe.

+3. Die kinder van Ysrahel seiden wijlneer tot Moyses: ‘Spreke du tot ons, | ende wi sellent horen; en laet die Heer niet tot ons spreken, op dat wy by aventueren niet en sterven’.

4. Niet also, Heer, niet also bid ic, mer meer mitten propheet Samuel bid ic oetmoedelic ende begheerlic: ‘Spreke, Heer, want dijn knecht hoortet’.

5. En laet Moyses niet tot mi spreken of enich vanden propheten, mer spreke du, Heer God, ingever ende verlichter alle der propheten, want du moges mi, alleen sonder die, volcomeliken leren, mer si en sellen sonder di niet vorderen.

6. Hoer woorde gheven gheluut, mer si en geven ghenen gheest.

7. Si leren suverlike, mer als du swyghes, soe en ontsteken si dat harte niet.

8. Si gheven die scrifte, mer du oplukes den sin. Si voertbrengen verburghen dingen, mer du op doeste dat verstant.

+9. Si uutspreken die geboden, mer du helpstese te | volbrenghen.

10. Si wisen den wech, mer du geves starcheit te wanderen.

11. Si werken alleen van buten, mer du leerste ende verlichteste die herten.

12. Si maken nat van buten, mer du gheves die vruchtbaerheit.

13. Si roepen mit woorden, mer du gheves dat horen verstandenisse.

14. Daer om en laet Moyses mi niet toe spreken, mer du, Heer mijn God, ewige waerheit, spreke du tot mi, op dat ic bi aventueren niet en sterve ende sonder vrucht niet en blive, waert dat ic alleen van buten vermaent worde ende van binnen niet ontsteken.

15. Op dattet mi niet en si tot verdoemenisse, dat ic dijn woorden hore ende daer na niet en doe, dat icse bekenne ende niet en minne, dat icse ghelove ende niet en houde.

16. Daer om spreke du, Here, want dijn knecht hoortet, want du hebste woorde des ewichs levens.

+17. Spreke mi toe tot eenre | troestinge mijnre sielen ende tot beteringhe alle mijns levens, mer di te love ende tot glorien ende tot ewigher eren.

Dat die woorde Gods mit oetmoedicheit sijn te horen ende dat veel luden die woerden niet en weghen.
Capittel III.

1. Mijn kint, hoirt mijn woorden, die alre soetste woorden, boven gaende conste ende wetenheit alle der wiser *philosophen deser werelt.

2. Mijn woorde sijn gheest ende leven, noch si en sijn mit ghenen menscheliken sinnen over te *weghen.

3. Si en sijn niet tot ydelre behaghelheit te trecken, mer in stilheden te horen ende mit alre oetmoedicheit ende mit groter begeerten tontfangen.

4. Ende ic heb gheseit: ‘Salich is die mensche, dien du, Here, leerste, ende leerste hem van dijnre ewen, op dattu hem saftighes van quaden daghen’, ende dat hi inder aerden niet ongetroest en blive. |

+5. ‘Ic heb’, seit die Heer, ‘die propheten gheleert van beghinne, ende tot nu toe en laet ic niet of tot allen menschen te spreken, mer hoerre veel sijn doef ende hart tot mijnre stemmen’.

6. Veel menschen horen liever die werlt dan God, ende lichteliker volghen si hoers vleyschs begheerlicheit dan dat wel behaghen Gods.

7. Die werlt beloeft cleyn tijtlike dingen, ende men dient hoer mit groten gheer; ic belove hoghe ende ewige dingen, ende die herten der sterfeliker menschen vertragen.

8. Wie dient mi ende is mi ghehorich mit also groter sorchvoudicheit alsmen die werelt ende horen heren in allen dingen dient? ‘Scaem dy, Sydon,’ seit die see, ende vraghestu die sake, soe hore waer om.

9. Men loopt langhe ende veel weghes om een cleyn proven, mer om dat ewyghe +leven en wert van veel menschen nauwe eens die voete | vander aerden gheheven.

10. Men soeket snode loon ende om enen penninck kijftmen onderwilen scandeliken; om een ydel dinc ende om een cleyn belofte en ontsietmen niet dach noch nacht moede te worden.

11. Mer leider, leider, om dat onwandelbaer guet ende om dat grote loon, om die hoge eer ende om die oneyndelike blijscap vertraecht men een luttel moede te worden.

12. Daerom so scaemdi, traghe ende cronachtige dienre, dat die ghene bereider ghevonden worden totter verliesinghe dan du totten leven. Die verbliden hem meer tot ydelheden dan du totter waerheit.

13. Nochtan werden si somtijt van *horen *hope bedroghen, mer mijn belofte en bedriecht niement, noch en laet die ghene die in mi betrouwen, niet ydel.

+14. Dat ic beloeft heb, dat sel ic geven; dat | ic gheseit heb, dat sel ic vervollen, ist sake dattu inder minnen ghetrouwe blijfste totten eynde toe.

15. Ic bin een weder loonre alre gueden, ende een starcke proever alre devoter menschen.

16. Scrijf mijn woorde in dijnre herten ende overhaelse naersteliken, want si sullen dy inder tijt der becoringhe seer noturftich wesen.

17. Dattu niet en verstaes als du leses, dat selstu bekennen inden dage dijnre visitacien.

18. Twesins pleghe ic mijn uutvercoren te visiteren, als mit becoringe [ende] mit vertroestinge.

19. Ende twe lessen lese ic hem dagelix: die een lesse om hoer sonden te straffen, die ander om hem te troesten tot toeneminge der doechden.

20. Die mine woorde heeft ende versmaetse, die hevet die hem oerdelen sel inden lesten daghe.

Een ghebet om te bidden die ghenade der ynnicheit.

+21. O Heer, mijn God, du | biste mi alle dat guet is.

22. Ende wie bin ic, die soe koen bin dat ic tot dy spreken dar?

23. Ic bin dijn arme dienre ende een verworpen wormkijn, veel armer dan ic can of dar seggen.

24. Nochtan, Heer, ghedencke dat ic niet en bin noch niet en hebbe noch niet en vermach.

25. Du biste alleen guet ende rechtverdich ende heilich; du vermoghes alle dinc, du vervolles alle dinc, alleen laetstu den sondaer ydel bliven.

26. Ghedenck dijnre ontfermherticheden ende vervolle mijn herte mit dijnre gracien, want du en wilste dine werken niet ydel of ledich laten wesen.

27. Hoe mach ic mi selven verdraghen in desen onsaligen leven, ten waer dattu mi starckedes mit dijnre gracien ende ontfermherticheit?

28. En wil dijn aensicht niet van mi keren, en wil dijn vandinghe niet verlengen, +en wil | dijn troestinge my niet ontrecken, op dat mijn siel niet en werde als aerde sonder water.

29. Heer, leer mi doen dinen wille, leer mi waerdeliken ende oetmoedeliken voer dy wanderen.

30. Want du biste mijn wijsheit, die mi in der waerheyt kenneste ende ghekent hebste, eer die werlt gemaect wert ende eer ic in die werlt geboren wert.

Hoe datmen voir Gode wanderen sel in oetmoedicheit ende inder waerheit.
Capittel IIII.

1. Kint, wander voer my inder waerheit ende soeke mi altoes in simpelheit dijns herten.

2. Die voir mi wandert, die sel bescermt worden van quader an lopinge ende die waerheit sel hem vryen vanden verleyders ende van aftersprekinghe der boser menschen.

3. Ist dat [di] die waerheit vriet, so seltu waerliken vry wesen, ende du en selste +niet achten die ydele | woerden der menschen.

4. Heer, dat is waer; ic bid di, latet mit mi also gheschien als du segges.

5. Dijn waerheit moet mi leren, si moet mi behoeden ende si moet mi behouden tot enen saligen eynde.

6. Sy moet mi vry maken van alre quader begheerten ende ongheordineerder lieften, ende ic sel wanderen mit di in groter vryheit des herten.

7. Die waerheit seit: ‘Ic sel di leren dat recht ende behaghelic is voir mi’.

8. Overdenc dijn sonden mit groten mishaghen in droefheit, ende nymmermeer en reken di yet te wesen om dijn guede werke.

9. Want du biste voerwaer een sondaer, ende mit veel passien becommert ende besondicht.

10. Ende altoes gaestu afferwaert bi di selven; lichteliken valles du in gebreken, lichteliken wertstu verwonnen, lichteliken verstoort, lichteliken bedroeft ende neder gheworpen.

+11. Du en heb|ste niets niet daer du van moghes glorieren, mer du hebs veel dingen daer du di van sals vernyeten, want du biste veel crancker dan du connes begripen.

12. Daer om en laet di niet groot duncken van allen dingen die du doeste.

13. Want geen dinc en is groot noch costelic noch wonderlijc noch begheerlic dan dat ewich is.

14. Laet di boven alle dinc die ewighe waerheit behaghen, ende dijn grote snootheit altoes mishaghen.

15. Gheen dinc en wil also ontsien noch lasteren als dijn sonden ende ondoechden, die di meer mishagen sellen dan enighe scade der dingen.

16. Die sommige [en] wanderen [niet] doechdeliken voir mi, mer mit eenrehande curiosicheit ende beroemicheit willen si weten mijn verburgen dinghen ende verstaen +die hoghe dingen Gods, ende vergheten hoers selfs ende | hoer salicheit.

17. Dese vallen dicwile in groter becoringhe van mijnre verhengenisse om hoerre hoverdien ende curiosicheden.

18. Ontsiet die oerdele Gods, ontfrucht die toorne des almachtigen.

19. Ende en wil niet ondersoeken die werken des alre oversten, mer doer siet

dine boesheden, in hoe veel dingen dattu ghesondighet hebste ende hoeveel guets du versumet hebste.

20. Die sommige dragen hoer devoci alleen in boeken, die sommige in beelden ende die sommighe in uutwendighen teyken ende figueren.

21. Die sommighe hebben mi in die monde, mer luttel inder herten.

22. Sommighe ander sijn die mit verstande verlicht sijn ende inder begheerten ghesuvert ende altoes aenhangen den ewyghen dinghen; si horen swaerliken van aertschen dinghen, droefliken dienen si der noturfticheit der natueren; ende dese +ghe|voelen so wat die geest der waerheit in hem spreket.

23. Want hi leert hem dese aertsche dinghen te versmaden ende hemelsce dinghen te minnen, die werlt te vergheten ende den hemel des daghes ende des nachts te begheren.

Van die wonderlike werkinghe der godliker minnen.
Capittel V.

1. Ic ghebenedie di, hemelsche vader mijns Heren Jhesu Cristi, dattu mijns arme mensche di gewairdiges te ghedencken.

2. O vader der ontfermherticheyt ende God alles troestes, ic dancke di dattu my, die onwaerdich bin alles troestes, somtijt vermakes mit dijnre vertroestinge.

3. Ic benedie di ende glorificiere di altoes mit dinen een gheboren soen ende mitten heilighen gheest, den troester van ewen tot ewen.

4. Eya, Heer mijn God, mijn heilige minnaer, alstu coemste in mijn hert, so sellen hem verblyden alle mine binnenste.

+5. Du | biste mijn glorie ende die hoghe vroechde mijns herten; du biste mijn hope ende mijn toevlucht inden daghe mijnre tribulacien.

6. Mer want ic noch cranc bin inder minnen ende onvolmaect inder doecht, daer om ist mi noot dat ic van di gestarcket werde ende getroest; vysitier mi daer om dicker ende leer mi mit dinen heilighen discipulen.

7. Verlosse my vanden passien ende make mijn hert ghesont van alre ongheordineerder begheringhe, op dat als ic van binnen ghesont ende wel ghepurgeert bin, bequaem mach werden te minnen ende starc te liden ende ghestadich te volherden.

8. Die minne is een guet dinc ende altemael een groot guet, dat alleen licht maect dat swaer is, ende ghelijc maect alle dat onghelijc is.

+9. Want si draghet last sonder swaerheit, ende al dat bitter is maect sy | soet ende smakelic.

10. Die edel minne Jhesu drivet enen mensche tot groten dingen te werken ende verwecket altoes tot volcomenre dingen te begeren.

11. Die minne die wil wesen boven, noch sy en wil van ghenen nederen dingen ghehouden worden.

12. Die minne wil wesen vry ende van alle wereltlike begheerten vreemde, op dat hoer inwendighe aenscouwen niet belet en werde, ende overmits tijtlike ghemac geen hinder [en lide] of overmids ongemac niet verwonnen en worde.

13. Daer en is niet soeters dan minne, niet sterkers, niet hoghers, niet vrolikers,

niet volmaecters, niet beters inden hemel ende inder aerden, want die minne is uut Gode gheboren, noch si en mach niet rusten boven alle gescepen dingen dan in God.

+14. Die minnende mensche vlieghet, hy loopt ende verblijt hem, hi | is vry ende en wert niet ghehouden.

15. Hi gheeft al om al ende hy heeft al in al, want hi rust inden oversten boven alle dinc, uut wien alle guet vloeyt ende voert coemt.

16. Hi en siet niet aen den gaven, mer hi keert hem totten ghever boven alle goeden.

17. Die *minne en weet dicwijl geen mate, mer boven alle maten wert si vuerich.

18. Die minne en gevoelt geen last, si en acht gheen arbeit, si *begheert meer dan si vermach, si en claghet niet vander onmoghelicheit, want si waent dat si alle dinc vermach ende dat hoer alle dinc gheoerloft is.

19. Si is nutte tot allen dinghen, si vervolt veel dinghen ende si set hoer begheerte te diensten daer een ander mensche, die niet en mint, gebreket ende ontblijft.

20. Die minne waect, ende slapende en slapet si niet.

+21. Ende al ver|moeyt en wert si niet moede, ende als si bedwonghen is, so en wert si niet benauwet, als si gedreighet is, so en wert si niet ghestoort, mer als een levendige vlamme ende een barnende fackel breket si boven uut ende gaet vriliken daer doer.

22. So wie mint, die mach weten, wat dese stemme roept.

23. Want een groot geroep inden oren Gods is een vuerighe begheerte der sielen die tot Cristum seit: ‘Mijn God, du biste mijn minne, du biste altemale mijn, ende ic bin al dijn!’

24. Make mi *breet inder minnen op dat [ic] mach leren mitten inwendigen monde des herten te smaken, hoe soet dattet is te minnen ende inder minnen te versmelten ende te zwemmen.

25. Ic sel mi laten houden vander minnen ende gaen boven mi selven van groter vuericheyt ende van wonder.

+26. Ic sel singhen den sanc der minnen | ende ic sel [di] minen gheminden volghen int hoechste. Mijn siel moet ghebreken in dinenlove, jubilerende van minnen.

27. Ic sel di minnen meer dan mi selven, noch mi selven en sel ic niet lief hebben dan om dinen wille ende alle menschen in di, die di warachteliken minnen, also die ewe der minnen ghebiet, die lichtende is uut di.

28. Die minne is snelle, reyn, guedertieren, vrolic ende scoon, starc, lijdsaem, ghetrouwe, vroet, lancmoedich, manlic ende hoer selven nymmermeer soekende.

29. Want so waer yement hem selven soect, daer valt hi uut der minnen.

30. Die minne is voirsienich, oetmoedich ende gerecht, niet weeck, niet licht, niet aendenkende ydel dingen, sober, cuych, gestadich, rustich ende in alle den sinnen behoet.

+31. Die minne is ghehoersaem ende onderworpen den prelaten, hoir selven | snode ende versmaet, Gode devoet ende dancbaer, gelovende ende hopende altoes in hem, oec wanneer hoer God niet en smaket, want sonder droefheit en leeftmen niet inder minnen.

32. Die niet bereit en is alle dinc te liden ende sinen geminden te wille te wesen, die en is niet waerdich een minnaer te hieten.

33. Want het hoort den minnaer toe alle harde ende bitter dingen gaerne aen te grypen, noch om gheenre teghenheit die hem op comen mach van hem gheneycht te werden.

Van proevinghe eens ghewarighen minnaers.
Capittel VI.

1. Kint, du en biste noch gheen wise of starcke minnaer.

2. Waer om, Heer?

3. Want om cleyn teghenheit ontbreecstu van dattu begonnen hadste, ende alte begheerliken soekestu troest.

+4. Die starcke minnaer staet *in *becoringe | ende en gheloeft niet den behendighen raet des viants.

5. Want alsoe ic hem behaghe in voerspoede, also behaghe ic hem in wederspoet.

6. Die wise minnaer en merct niet also seer die gave des minnaers als die minne des ghevers.

7. Hi aendenct meer die begheerte dan den scat, ende hi set alle gaven onder den geminden.

8. Die edel minnaer en rust niet inden gaven, mer in mi boven alle gaven.

9. Ten is daer om niet al verloren, of du bi wilen niet wel en ghevoelste van mi of van minen heiligen.

10. Die guede soete begheerte die du somtijt vernemes, is een werc der teghenwoerdiger gracien ende een voirsmaec des hemelschen vaderlants; nochtan en seltu di daer niet alte seer op verlaten, want si gaet ende comt.

+11. Mer te striden tegen die in vallende quade bewe|ghinghe des ghemoets, ende die inruninge des duvels te versmaden is van edelre doecht ende van groter verdienten.

12. Daer om en laet di die vreemde fantasien niet bedroeven, oec van wat manieren si di voir comen.

13. Hout een starcke opset ende een meninge tot Gode.

14. Noch ten is gheen bespottinge dattu somtijt [haestelijc] genomen werdes in een overganc des ghemoets, ende te hant wederkeerste totten ghewoenliken fantasien ende ontamelicheden des herten.

15. Want du lijdstet node, ende also langhe als si di mishaghen ende wederstaes, so ist verdientelic ende gheen verlies.

16. Du selte weten dat die oude viant te mael pijnt te hinderen int guede ende di van alre ynnigher oefeninge ydel te maken, als vander oefeninge der heiligen, +vander goddienstigher ghedenckenisse mijnre passien, | van nutte bedenckenisse dijnre sonden, van behoedinghe dijns eygenen herten ende van vasten opset voort te gaen in doechden.

17. Hi sal di veel quader ghedachten in senden, op dat hi dy een verdriet mach maken ende een eysinghe, dat hy di also vanden ghebede mach roepen ende vander saliger lessen.

18. Hem mishaget die oetmoedighe biechte, ende of hy mach, so sel hi di of houden van der heiliger ontfanginghe des sacraments.

19. En ghelove hem niet ende en achtes niet, al ist dat hi di dicwile voerspreit die stricken der bedriechnissen.

20. Wiltet hem witen als hi di quade ende onreyn dinghen in sent, ende segt hem:

21. ‘Ganc, onreyn geest, scame di, onsalige, du biste alte onsuver, die aldusdanighe in minen oren steecste.

+22. Ganc van mi, alre quaetste verleider, du en selt in mi gheen macht | hebben, mer Jhesus sel mit mi wesen als een starcke strider, ende du selste staen confuust ende bescaemt.

23. Ic heb liever te sterven ende alle pine te liden dan di te consenteren.

24. Swijch ende stop dinen mont, ic en sel di niet horen, al ist dattu mi veel moeynisse doeste.’

25. Die Heer is mijn inlichtinge ende mijn heil, dien ic ontsien sel.

26. Ist dat si teghen mi setten hoer heer mit tenten, mijn hert en sel niet ontsien. Die Heer is mijn hulper ende mijn verlosser.

27. Strijt als een guet ridder, ende ist dattu bi wilen valles van broescheit, soe nym weder aen crachten starcker dan die eerste, ende hebt betrouwen van meerre gracien die ic dy sel gheven, ende wacht di seer van ydelen behagen ende hoverdien.

28. Want om dat so worden veel luden in dwalinge ghebrocht ende vallen somtijt in blintheit die cume te genesen is. |

+29. Dese val der hoverdigher menschen die dwaesliken van hem selven vermeten, dat laet dy wesen in een verhoedinghe ende in ewigher oetmoedicheit.

Hoe dat die gracie te verhuden is onder die bewaringhe der oetmoedicheit.
Capittel VII.

1. Kint, het is di nutter ende sekerre die gracie der devocien te verhuden noch di niet int hoghe te verheffen noch veel daer van te spreken noch groot te weghen, mer meer di selven te versmaden ende die gave te ontsien als een dies onwaerdich is.

2. Ende deser begheerten en is niet vastelic aen te hangen, want si mach licht verwandelt werden in contrarie.

3. Ghedenck in dier gracien, hoe onsalich ende hoe arm dattu pleghes te wesen sonder gracie.

+4. Noch daer en is alleen niet in die voert|ganc eens gheesteliken levens als du die gracie der troestinge (niet en) hebste, mer als du oetmoedeliken ende mit vertyinge dijns selfs verduldeliken dragheste, dat si di onttoghen wert, ja [also] dattu [dan] niet en vertragheste van dinen gebede, noch dattu alle dine ander werken die du van ghewoenten pleges te doen, niet en lates al te mael te nyete gaen,

5. mer dattu gaerne doeste dat in di is, also du best mogheste ende verstaeste, noch dattu di niet alte mael en versumes om die dorricheit of bangicheit des herten die du voelste.

6. Want veel menschen sijn so, wanneer dattet hem niet alte wel en gelucket, so werden si thants onlijdsaem of si vallen in traecheden.

7. Des menschen wech en is altoes in sijnre machten niet, mer het hoort Gode +toe te gheven ende te troesten, | wanneer hi wil ende hoe veel hi wil, also alst hem behaget ende niet meer.

8. Die sommige hebben onbehoetliken hem selven verderft om die gracie der devocien, want si meer doen wouden dan si vermochten, ende hebben niet over weghen die mate haerre cleynheit, mer si hebben meer ghevolghet die begheerte des herten dan dat oerdel der reden.

9. Ende want si hem meerre dinghen vermaten dant Gode behaechliken was, daer om verloren si die gracie lichteliken,

10. ende sijn arm gheworden ende behoeftich ghebleven, die inden hemel hoer neste gheset hadden, op dat si verarmt ende vernedert moghen leren niet mit hoers selfs vloghelen vlieghen, mer onder mine vederen te hopen.

11. Die noch nyewe ende ongeleert sijn inden weghe des Heren, die moghen +haest bedroghen worden ende gequetst, | ten si sake dat si hem regieren na rade wiser ende besceidenre lude.

12. Mer die hoers selfs ghevoelen meer willen volghen dan dat si ander besochter luden willen gheloven, hoer eynde sel vol vresen wesen, ten si dat si hem laten trecken van haren eyghen begrijp.

13. Die hem selven wijs sijn, die laten hem selden oetmoedeliken regieren van ander menschen.

14. Het is beter een cleyn verstandenis mit oetmoedicheit dan grote scat der consten mit ydelre behaghelheit.

15. Het is di beter min te hebben dan veel, daer du van moghes verhovaerdigen.

16. Hi en doet niet wijslic of besceydelic, die hem selven al gheeft totter vrolicheit ende vergheet sijnre eerster armoeden ende der heiligher vresen des Heren, welke vrese altoes ontsiet te verliesen die gracie die eens ghegheven is.

+17. Noch hi en | smaect oec niet te rechte die inder tijt des wederspoets of enygher zwaerheit wanhopet ende niet betrouwelike van my en denct of en ghevoelt.

18. Die inder tijt des vreden alte seker wil wesen, die sel inder tijt des stridens dicwijl alte verworpen ende anxtvoudich gevonden werden.

19. Waert dattu condes altoes oetmoedich ende cleyn in di selven bliven, ende dinen gheest wel matighen ende regieren, du en soudes also lichtelic niet vallen in perikel ende in sonden.

20. Het is een guet raet, alstu den gheest der vuericheit ontfangen hebste, dattu dan denckes wat toecomende is, wanneer di dat licht ontoghen wert.

21. Ende als dat gesciet, so dencke dat dat licht weder mach comen, dat ic di +tot een eenre tijt toe ontoghen [hebbe], di tot een verhoedinghen ende my | tot glorien.

22. Ende alsulke proevinge is dicwile oerberliker dan oftu altoes voerspoet hadste tot dinen wil.

23. Want die verdienten en sijn daer niet na te rekenen dat een veel visioen of troests heeft, of dat hi gheleert si inder scryftueren, of dat hi geset wert in enen hogeren staet,

24. mer dat hy fondeert si inder oetmoedicheit ende vervolt mit godliker minnen,

ende dat hi altoes puerlic ende gheheellic soeke die eer Gods ende hem selven niet en achtet, mer hem selven inder waerheit versmade, ende dat hi hem meer verblide dat hi van anderen menschen versmaet wert ende vernedert dan gheeert.

Van snode vermoedinghe of achtinghe inden oghen Gods.
Capittel VIII.

1. Ic sel spreken tot minen Heer, al bin ic stof ende assche.

2. Sich, ist dat ic mi meerre reken, so staes du tegen mi, ende mijn boesheden +geven | een waer ghetuge, ende ic en mach daer niet teghen segghen.

3. Mer ist dat ic mi snoede make ende mi selven verniete ende van alre eyghenre achtinge ghebreke ende mi selven te pulver make also [ic bin], *dan *sel dijn gracie mi ghenadich wesen ende dijn licht mijnre herten naerre ende alle mijn vermoedinge of achtinge, oec hoe cleyn dat sy is, sel verdrencket werden inden dale mijnre vernyetinge ende ewelike vergaen.

4. Daer toenstu mi, wat ic bin, wat ic geweest heb ende van waer ic gecomen bin, want ic bin niet ende ic en hebs niet geweten.

5. Ist dat ic op mi selven ghelaten werde, so en ist niet dan alle crancheit.

6. Mer ist dattu my haesteliken aensieste, te hant werde ic starc ende vervolt mit nyewer blijscappen.

+7. Ende het is seer wonderlic dat ic so rassche op gheheven werde | ende also guedertierliken van di omghehelset worde, die mit eyghenre swaerheit altoes neder dale.

8. Dat doet dijn minne die mi voert comt sonder mijn verdiente ende my te helpe coemt in alsoe veel noden, mi bewarende van zwaren perikelen ende mi verlossende van ontelliken quaden.

9. Want doe ic mi selven qualiken minde, doe verloes ic my, ende doe ic di alleen socht ende puerliken minde, so vant ic mi ende di te gader, ende uut der minnen makede ic mi selven grondeliker te nyete.

10. Dattu, o alre soetste Jhesu, mit mi doeste, dat gaet boven al mijn verdiente ende boven al dat ic dar hopen ende bidden.

11. Ghebenedijt sijstu, mijn God, want al ist dat sake dat ic alle dijnre gaven onwaerdich bin, nochtan so en laet dijn edelheit ende dijn oneyndelike goetheit nymmer+meer of wel te doen, oec | den ontdancbaren ende die ghene die verre van di ghekeert sijn.

12. Bekeer ons totti, op dat wi moghen wesen dancbaer, oetmoedich ende devoet, want du biste onse salicheit, onse doecht ende [onse] starcheit.

Hoe datmen alle dinc tot God sel stueren als tot sinen lesten eynde.
Capittel IX.

1. Kint, ic sel altoes wesen dijn eynde ende dijn uterste meninge, ist dattu waerliken begheers salich te werden.

2. Uut deser meninghe sel dijn begheert gesuvert werden, die dicwijl totti selven ende totten creatueren qualic gheneyghet staet.

3. Want is dat sake dattu di selven in enigen dinghen soekes, so seltu te hant in di selven gebreken ende dorre worden.

4. Daer om so stuer alle dinck principalic tot mi, want ic bin die gheen diet [al] ghegheven hebbe.

+5. Alsoe merke alle dinghe *ende | een ygelic bi sonder als uten oversten goede vloeyende, ende daer om sijn sy tot [mi als tot] horen oerspronc weder te brenghen.

6. Die cleyne ende grote, die arme ende die rike sceppen uut mi als uut eenre fonteynen levende water, ende die mi willichliken ende vriliken dienen, die sellen gracie om gracie ontfangen.

7. Mer die buten mi wil glorieren of in enighe heymelike dinghen genoechte setten, die en sel niet ghestadicht werden in ghewariger blijscappen noch hi en sel niet verblijt werden in sijnre herten, mer hi sel menich sins ghehindert werden ende benauwet.

8. Daer om en seltu di niet guets toe scryven noch ghenen mensche en seltu die dogheden toe gheven, meer gheeftet al Gode sonder wien die mensche niet en heeft.

+9. Ic hebt al ghegheven, ende ic wilt al weder hebben ende mit groter | strenghicheyt eysche ic daer of dancbaerheyt.

10. Dit is die waerheit daer men [mede] verjaghet die ydel glorie.

11. Ende ist dat die hemelsche gracie ende die warachtighe minne in gaet, so en sel daer niet wesen enighe nydicheit of droefheit des herten, noch die onnutte minne en selse niet becommeren.

12. Want die godlike minne verwint alie dinc ende si verblijt alle die crachten der sielen.

13. Ist dattu te recht smakes, soe seltu di alleen in mi verbliden ende in mi alleen hopen, want niement en is guet dan God alleen, die boven alle dinc te loven is ende in allen dinghen te ghebenedien.

Hoe soet dattet is Gode te dienen alsmen die werelt versmaet heeft.
Capittel X.

1. O Heer, nu sel ic anderwarf tot di spreken, ende ic en sel niet swyghen; ic +sel segghen inden oren mijns Gods, | mijns Heren ende mijns conincs die daer is inden hoghen:

2. ‘O Heer, hoe groot is die menichvoudicheit dijnre soeticheit, die du verburghen hebste den ghenen die di ontsien.’

3. Mer wat bistu den ghenen die di minnen, ende wat den ghenen die di mit alre herten dienen?

4. Waerliken ontsprekelic is die soeticheit dijnre bescouwinge, dien du mildeliken geves den ghenen die di minnen.

5. Alre meest hebdi my bewijst die soeticheit dijnre minnen daer in als dattu mi makedes doe ic niet en was, ende doe ic verre van di gedwalet was, brochtes du mi weder, opdat ic di dienen soude, ende du ghebodes mi dat ic di lief soude hebben.

6. O fonteyn der ewigher minne, wat sel ic van di seggen?

+7. Hoe mach ic dijns vergheten, die di gewaerdicht hebste mijns te | ghedencken, oec na dien dat ic verdwaelt was ende vergaen soude hebben?

8. Du hebste ontfermherticheit mit dinen dienre meer dan ic hopede, ende du hebste mi genade ende vrientscap bewiset boven alle mine verdiente.

9. Wat sal ic di weder gheven voer dese gracie? Want ten [is] alle menschen niet ghegeven dat si alle dinck laten ende der werlt vertyen ende een cloesterlic leven aen nemen.

10. Ende en ist niet groot dat ic di dienen mach, dien alle creatueren sculdich sijn te dienen?

11. Ten sel mi niet groot duncken di te dienen, mer dat sel mi meer wonderlijc duncken dattu mi also armen ende onwaerdigen mensche ghewaerdiges tot eenre dienre tontfangen ende dinen geminden dienaren te verenighen.

+12. Siet, al dat ic hebbe, | dat is dijn, ende waer van diene ic di dan?

13. Voerwaer, du dienste my meer dan ic di diene.

14. Siet, hemel ende aerde, die du tot dienste der menschen ghescepen hebste, sijn bereit ende doen dagelix dattu hem gheboden hebste.

15. Ende dat en was di niet genoech; du woudste oec die engelen inden dienst der menschen ordineren.

16. Mer dat noch boven al gaet: du selve woudes di gewaerdighen den mensche te dienen ende hebste beloeft di selven hem te gheven.

17. Wat sel ic di gheven voir alle dese gueden?

18. Vergave God, dat ic di dienen mochte alle die daghe mijns levens!

19. Vergave God, dat ic di enen dach enen waerdigen dienst mocht bewisen!

20. Waerliken, du biste waerdich alles diensts, alre eren ende ewighen loves crachten di sculdich bin te dienen ende nymmermeer in dinen love verdriet te hebben.

+21. Waerlike, du biste mijn Heer ende ic dijn arme dienre die mit | alle minen

22. Also wil ic ende also begeer ic; so wat my gebreect, dattu dat ghewaerdigen wilste te vervollen.

23. Het is grote eer ende grote glorie di te dienen, ende alle dinc om di te versmaden.

24. Want si *sullen grote gracie hebben die hem mit wille onder dinen alre heilichsten dienst geworpen hebben.

25. Sy sellen vinden den alre soetsten troest des heiligen geests, die om dinen wille alle vleyschelike wellust verworpen hebben.

26. Si sellen vercrighen grote vryheit des herten, die om dinen naem den engghen wech gaen ende alle werltlike sorghe vergheten.

27. O bequame ende vrolike dienst Gods, mit welker die mensche ghewaerlike wert vry ende heilich!

+28. O heilige state des gheesteliken dienstes, die den mensche | maket enghelen gelijc, Gode behaechlic ende die ghelovige menschen lovelic!

29. O salighe dienst, die altoes te begheren ende om te helsen is, mit welken men verdient dat overste guet ende vercrijcht die blijscap die sonder eynde bliven sel.

Hoe dat die begeerte des herten sijn te ondersoeken ende te matigen.
Capittel XI.

1. Kint, du moetste noch veel dingen leren dien du noch niet wel geleert en hebste.

2. Heer, wat is dat?

3. Mer dattu dijn begheerte altemael settes na minen wel behaghen, ende dattu dijns selves minnaer niet en sijste, mer een begheerlic na volgher mijns willes.

4. Die begheerten ontsteken di dicwile ende driven di sterkelic, mer merke, weder du meer beweghet werdes om mijn eer of om dijn ghemac.

+5. Ende ist dat ic die sake bin, | so selstu wel te vreden wesen hoe dat icket ordiniere, mer ist datter yet in schuylt van dijns selves soekelijcheit, siet, dat is dat di hindert ende bezwaert.

6. Wacht di, dattu niet alte seer en verlaetste op die begeerte die du voir neemste, die ic di niet gheraden en heb, op dattet bi aventueren di namals niet en berouwe of en mishage dat di eerst *behaghede ende voir dat beste hieltste.

7. Want alle begheerte die guet scijnt, en selmen niet te hants volghen noch alle begheerte die contrarie is, en selmen ten eersten niet vlien.

8. Het is ondertiden nutte datmen op houde van guede oefeninge ende begheerten, op dattu overmids onrusticheit niet en valles in verstroeynghe des herten, noch dattu +die ander niet en scandeliseers overmids onsedicheit, of oec dattu | overmids dat wederstaen der ander niet haestelic verstoort en werdes ende neder valles.

9. Men moet voerwaer bi tiden ghewelts ghebruken ende der sinliker begheerlicheit manliken teghen gaen, noch niet aendencken wat dat vleysch wil of niet en wil, mer dat meer pinen dattet den gheest onderworpen si, oec onwillens.

10. Ende also langhe selt ghecastiet ende ghedwongen werden onder den dienst te wesen ter tijt toe dattet bereit si tot allen dingen, ende dattet leer mit luttel ende mit cleynen dingen te vreden wesen ende in simpelen dinghen ghenoechte te hebben, noch teghen enich dinc onbehoerlic te murmereren.

Van leringhe der lijdsaemheit [ende] van worstelinghe teghen die begeerlicheden.
Capittel XII.

+1. O Heer God, als my duncket, soe is my lijd|samicheit seer noot, want in desen leven geschien veel teghenheden.

2. Ende hoe icket ordinier van minen vrede, mijn leven en mach sonder strijt ende droefheit niet wesen.

3. Kint, dat is waer. Mer ic en wil niet dattu alsulke vrede soekes, die der becoringe derft of die gheen contrarie en ghevoelt.

4. Mer dan seltu vermoeden dattu vrede ghevonden hebste, alstu gheoefent werdes mit menigerhande tribulacien [ende] in veel teghenheden gheproeft.

5. Ende ist dattu segste dattu niet *veel liden en moghes, hoe selstu dan dat veghevier liden?

6. Van twe quaden is dat minste quaet te kiesen.

7. Daer om, op dattu die ewighe toecomende pine moghes ontgaen, so pijn di dese teghenwoerdighe quade mit gheliken moede om God te draghen.

8. Waenstu dat die waerlike menscen niet of luttel liden?

+9. Dat en suldi niet vinden, ja al ist | oec dattu die *alre *suetste soekes.

10. Mer du segghes dat si veel genoechten hebben ende volghen horen eyghen wil; daer om weghen si hoer liden luttel.

11. Dat si also, dat si hebben so wat si willen, mer hoe lange selt hem dueren?

12. Want siet, also die roke vergaet, also sellen si ghebreken die nu overvloeyen inder werlt ende daer en sel gheen ghedenckenisse wesen der voirledenre blijscappen.

13. Want die wile dat si noch leven, so en rusten si niet in hem selven sonder bitterheit, verdriet ende anxt.

14. Want vanden selven dinghen daer sy hoer ghenoechte of nemen, daer van ontfangen si dicwile pijn ende droefheit.

15. Ende dat ghesciet hem gherechteliken, want om dat si ghenoechten onordinierliken soeken ende volghen, so en mogen sise nochtan sonder scaemte ende +bitterheit niet vol|brengen.

16. Ach hoe cort, hoe valsch, hoe onmanierlic ende hoe lelic sijn alle sondelike genoechten!

17. Nochtan en verstaen sijs niet van dronckenscap ende van blintheit, mer als stomme beesten lopen si in den doot hore sielen om een luttel wellusten des ghebrecliken levens.

18. Daerom mijn kint, en ganc niet na dinen begeerlicheden, mer keer dy van dinen quaden wil. Sette dijn ghenoechte inden Heer, ende hi sel di geven die begheerte dijns herten.

19. Want ist dattu wilste warachteliken genoechte hebben ende overvloedeliken van mi ghetroest werden, sich so sel in versmadinge alre wereltliker dingen ende ofsnydinghe alre aertscher ghenoechten dijn benedictie wesen, ende di sel overvloedighen troest weder gegheven werden.

+20. Ende soe veel alstu di meer onttreckes van allen solaes der cre|atueren, also meer selstu in mi soeter ende mogender troestinge vinden.

21. Mer hiertoe en selstu ten eersten niet gheraken sonder eenrehande droefheit ende *arbeit des strides.

22. Die oude ghewoente sel di weder houden, mer mit eenre beter ghewoente sel si verwonnen worden.

23. Dat vleysch sel murmereren, mer mit vuericheit des gheests selt ghebreydelt werden.

24. Dat oude serpent sel di inrunen ende bitter maken, mer mit gebede sel hi verjaghet werden ende mit nutten arbeyde sel hem enen groten toeganc benomen werden.

Vander ghehoersamicheit eens oetmoedigen ondersaten naden exempel Jhesu Cristi.
Capittel XIII.

1. Kint, wie hem selven trecket vander ghehoersaemheit, die ontrect hem die gracie, ende die soeket te hebben sonderlinghe dinghen, die verliest die ghemene dinghen.

+2. Wie niet gaern ende | mit wille hem ondergeeft sinen oversten, dats een teyken dattet vleysch noch niet volcomeliken onderdanich en is, mer dicwijl weder stribbet ende murmereert.

3. Daer om oftu begheers dijn vleysch onder te houden, so leer di snellic onder dinen oversten gheven.

4. Want hoe sel die uutwendige viant verwonnen werden, ist dat die inwendighe mensche niet en is onderworpen?

5. Daer en is gheen moeyliker noch quader viant der sielen dan du di selven biste, alstu niet eendrachtich en *biste mitten gheest.

6. Het is di enichsins noot aen te nemen ghewarige versmadenisse dijns selfs, wilstu vermoghen teghen vleysch ende bloet.

7. Mer wanttu noch alte ordinierliken di selven minneste, daer om ontsieste di te bevelen volcomelijck eens anders willen.

+8. Mer | is dat groot te weghen dattu, die stof biste ende ghemul, di over gheves den mensche om Gods wil, als ic, die alre overste ende die alre moghenste, die alle dinc van niet ghescepen heb, heb my om dinen wil den mensche onderworpen?

9. Ic bin geworden die alre nederste ende die alre laechste van allen menschen, op dat ic mit mijnre oetmoedicheit dijn hoverdie soude verwinnen.

10. Leer onderdanich wesen, du stof ende ghemul, leer di oetmoedighen, du aerde ende slijm, ende te bughen onder alle menschen voeten.

11. Leer dinen wil breken ende di tot alre verworpenheit te gheven.

12. Werde naerstich ende toornich tegen dy selven, noch en laet geen op blasinghe in di leven, mer bewise di also onderworpen ende also cleyn, dat si alle over di mogen gaen ende vertreden di als slijc der straten.

+13. Onnutte men|sche, wat hebstu te clagen?

14. Onreyn sondaer, wat moghestu weder segghen den ghenen die di lasteren, die also menichwarve Gode vertoornt hebste ende die helle also dicwijl verdient?

15. Mer mijn oge heeft di ghespaert, want duerbaer was dijn siel voir mijn aenschijn, op dattu mijn minne bekennen soudste ende altoes dancbaer wesen minen weldaden, ende op dattu di stadeliken gheven soudes tot ghewariger ghehoersamicheit ende oetmoedicheit ende *lijdsaemliken soudes draghen eyghen versmadenisse.

Van die verburghen *oerdelen Gods te merken, opdat wi niet en verheffen in gueden werken.
Capittel XIIII.

1. O Heer, du donreste dijn oerdele op mi, ende du slaeste alle mijn gebeente mit anxte ende mit vresen, ende mijn siele beghint seer te beven.

+2. Ic sta verwondert, ende merke dat die | hemelen niet reyn en sijn voir dijn aenschijn.

3. Hebstu inden enghelen boesheit ghevonden ende hem nochtan niet ghespaert, wat sal dan van mi werden?

4. Die sterren sijn vanden hemel ghevallen; wat vermete ic mi dan, stof ende vuylnis?

5. Welker werken schenen loeflic te wesen, die sijn ghevallen ten nedersten, ende die aten der enghelen, die heb ic ghesien dat si *ghenoecht hadden in drave der varken.

6. Daer om en isser gheen heilicheit, ist dattu, Heer, dijn hant of treckes.

7. Gheen wijsheit en mach baten, ist dattu of lates te bestueren.

8. Gheen starcheit en mach helpen, ist dattuse of lates te bewaren.

9. Gheen reynicheit en sel seker wesen, ist dattuse niet en beschermes.

10. Gheen eyghen hoede en mach baten, ist dat dijn heilige wake daer niet bi en si.

+11. Want als wy van di ghelaten sijn, so verdrencken wi ende vergaen, | mer als wy van di gevisenteert werden, so werden wi verbetert ende leven.

12. Wy sijn ongestadich, mer wi werden overmids di ghevesticht; wy verlaeuwen, mer overmids di werden wi ontsteken.

13. O hoe oetmoedelike ende hoe verworpeliken salic van mi selven ghevoelen! Hoe cleyn ist te achten of ic yet guets schijn te hebben!

14. O Heer, hoe diep sel ic mi sencken onder dijn afgrondige oerdele, daer ic mi niet anders en vinde te wesen dan niet ende niet!

15. O ongemeten zwaerheit, o zee diemen niet over zwemmen en mach, daer ic niet van mi selven en vinde dan altemael niet!

16. Waer is dan die *sculinge der ydelre glorien, waer is datt betrouwen van der aengenomenre doghet?

17. Alle ydele glorie is verslonden in dat diepte dijnre oerdelen op my.

18. Wat is alle vleysch in dijn teghenwoerdicheit? |

+19. Sel dat slijc glorieren teghen den grienen diet ghemaect heeft?

20. Hoe mach yement verheffen van ydelre callinge, wies hert inder waerheit Gode onderworpen is?

21. Alle die werelt en sel die ghene niet op rechten, dien die waerheit hoer onder worpen heeft, noch hi en sel niet beweget werden vanden monde alle der gheenre dien loven, *die *alle sijn hope in Gode ghevesticht heeft.

22. Want die ghene dien prysen, siet, si sijn alle niet; sy ghebreken mitten ghelude der woorden.

23. Mer die waerheit des Heren blijft inder ewicheyt.

Hoe dat wi ons sellen hebben in allen dingen die ons ghenoechliken sijn.
Capittel XV.

1. Kint, aldus selstu segghen tot allen dinghen: ‘Here, ist di behaechliken, so laet dit gheschien.’

2. Heer, ist dijn eer, so laet dat gheschien in dinen naem.

+3. O Here, dunc|ket di dattet mi oerberlic si ende nutte, so gheeft mi dat tot dijnre eren te ghebruken.

4. Mer bekennes du dattet scadelijc soude wesen noch mijnre sielen salicheit niet baten, so hael alsulke begeerte van mi.

5. Want alle begeerte en is vanden heilighen gheest [niet], al duncket oec den mensch recht ende guet.

6. Het is zwaer te oerdelen, weder die guede gheest of een vreemt geest die drijft dit of dat te begheren, of oec mede dattu beweghet werdes van dijns selfs gheest.

7. Daer isser veel int lest bedrogen, die int eerst schenen van enen gueden gheest gheleit te wesen.

8. Daer om is altoes mitter vresen Gods ende mit oermoedicheit des herten te begheren ende te bidden, so wat dat der herten begheerlics voercoemt, ende alre meest mit eygen over gheven mi dat altemael te bevelen ende te segghen:

+9. ‘O Heer, du wetes hoe | dattet best is; laet dit of dat gheschien also alstu wilste.

10. [Ghif dattu wilste ende hoe veel du wilste] ende hoeneer du wilste.

11. Doet mit mi alsoe du weetste ende also alst di behaghet ende dijn meeste eer is.

12. Set mi waer du wilste ende doet vriliken mit my in allen dinghen.

13. Ic bin in dinen handen; wende mi ende keer mi al om ende om.

14. Sich hier dijn knecht, ic bin bereit tot allen dinghen, want ic en begheer mi selven niet te leven, mer di; vergave God dat ic dat waerdeliken ende volcomeliken conde doen!’

Een ghebet om te volbrenghen dat wel behaghen Gods.

15. O alre guedertierenste Jhesu, verleen mi dijn gracie, op dat si mit my si ende mit mi arbeide ende mit mi totten eynde volharde.

16. Ghif mi dat altoes te begheren ende te willen, dat di meest ontfanclic is ende best behaghet.

+17. Dijn wille moet mijn wille wesen, ende | minen wille moet dijn wil altoes volghen ende mit hoer alre best overdragen.

18. My moet wesen mitti een wille ende een niet willen, noch niet anders mogen willen of niet willen dan dattu wilste of niet en wilste.

19. Ghif mi alle dinghen te sterven die inder werelt sijn, ende om dinen wille [begheren] versmaet ende niet gheweten te werden in deser werlt.

20. Ghif mi boven al dat ic begheren mach in di te rusten ende mijn hert in di te vredighen.

21. Du biste die ghewarige vrede des herten, du biste alleen die rust, buten di sijn alle dinghen hart ende onrustich.

22. In desen vrede ende in dat selve, dat is in di, enighe overste ewige goet, sal ic slapen ende rusten [Amen].

Hoe dat die ghewarighe troest alleen in Gode te soeken is.
Capittel XVI.

1. Soe wat ic begeren of dencken mach tot minen solaes, dat en verwachte ic +hier niet, | mer hier namaels.

2. Ende dat ic alle dat solaes der werlt alleen mocht hebben ende ghebruken alle der weelden, het is seker dat si niet lange en moghen dueren.

3. Daer om, o mijn siel, so en mogestu niet volcomeliken getroest werden of volmaecteliken verblijt dan in Gode, den troester der armer ende den ontfanger der oetmoediger.

4. O mijn siel, verbeit een luttel, verbeit die godlike beloft, ende du selste overvloedicheit alre gueden hebben in den hemel.

5. Ist dattu alte onordineerdelike begeerste dese teghenwoerdige dinghen, so verlieses du die ewighe ende hemelsche dinghen.

6. Laet di [die] tijtlike dingen wesen [in ghebruken, die ewighe dinghen] in begheerten.

7. Du en moghes niet versadet worden mit enyghen tijtliken guede, want om dese te ghebruken en bistu niet gescepen. |

+8. Ende al haddes du oeck alle ghescepen dingen, so en mochtes du niet heilich of salich wesen, mer in Gode die alle dinghe ghescepen heeft, is alle dijn salicheit ghelegen.

9. Niet alsulke salicheit als gheprijst ende gelovet wert vanden sotten minnaren deser werelt, mer alsulc als die ghelovige Cristi verbeyden ende die geestelike reyn van herten sijn ondertiden voirsmaken welker wanderinge inden hemel is.

10. Idel ende cort is alle menschelike solaes.

11. Salich ende warachtich is dat solaes dat men inwendeliken van der waerheit verneemt.

12. Die devote mensche draghet over al sinen troester Jhesum mit hem ende spreket tot hem: ‘O Heer Jhesu, weest mi bi in alre stede ende in alre tijt.

13. Dit *si mi een troest: gaerne te willen derven alre menschen solaes.

+14. Ende ist | dat dijn troestinge my ontbreket, so laet dijn wille ende dijn gherechtighe proevinge mi wesen voir mijn hoechste solaes.

15. Want du en selste niet ewelijc toornich wesen noch dreyghen inder ewicheit.’

Hoe dat alle sorchvoudicheit in Gode te setten is.
Capittel XVII.

1. Kint, laet mi mitti doen wat ic wil; ic weet wel wat di nutte is.

2. Du dencste als een mensche; du voelste in veel dinghen also als die menschelike begheerte radet.

3. O Heer, tis waer dattu segges. Dijn sorchvoudicheit is meere voir my dan alle sorghe die ic voir mi selven draghen mach.

4. Want hi staet seer aventuerliken die alle sijn sorchvoudicheit niet en werpt in dy.

5. O Heer, des mijn wil recht ende vast totti bliven mach, so make van my so wat di behaget.

6. Want ten mach niet wesen dan guet dattu doeste.

+7. Wilstu dat ic in | duysternisse bin, so moetstu ghebenedijt wesen, ende wilstu dat ic in dat licht dijnre gracien bin, so moetstu efter ghebenedijt sijn. Ist dattu *di gewaerdiges [mi] te troesten, so weest gebenedijt, ende wilstu dat ic droevich bin, so weest dier ghelijc altoes gebenedijt.

8. O kint, aldus moetstu staen, ist dattu mit my begheerste te wanderen.

9. Du selste also bereit wesen te liden als te verbliden.

10. Also gaern selstu wesen behoeftich ende arm, als rijc ende welich.

11. O Heer, ic wil gaerne om dinen wille liden so wattu wilste laten comen op mi.

12. Ic wil van dijnre hant ontfangen guet ende quaet, zoet ende bitter, blijscap ende droefheit sonder verkiesen, ende voer al dat mi toe comt dancbaer te wesen.

13. Behoet mi van allen sonden, ende ic en sel den doot noch die helle niet ontsien.

+14. My en sel niet scaden so wat tribulacien dat op mi coemt, also veer alstu | mi inder ewicheit niet en verwerpste noch en delighes uut den boec des levens.

Hoe datmen dese tijtlike onsalicheden naden exempel Cristi mit ghelijcmoedicheit draghen sel.
Capittel XVIII.

1. Kint, ic bin om dijn salicheit van den hemel neder ghedaelt ende heb dine onsalicheden ontfangen, niet van node, mer van minnen die mi daer toe toech, op dattu soudes lijdsamicheit leren ende dattu die tijtlike onsalicheden niet onwaerdelike en soudes draghen.

2. Want vander uren mijnre gheboorten tot minen sterven inden cruce en ghebrac mi nye verdrachlicheit der pinen.

3. Ic hadde groot ghebrec der tijtliker dinghen; ic hoerde dicwijl veel claghen van my; ic leet guedertierlic confusie ende laster; ic ontfinck voer weldaden ontdancbaerheit+, voir mirakelen blasphemie, voir lerin|ghe begripinghe.

4. O Heer, want du in dinen leven lijdsaem waerste ende daer in alre meest vervollende dat ghebot dijns vaders, so ist recht ende waerdich dat ic onsalighe sondaer verduldeliken lide na dinen wil, ende dat ic om mijn salicheit draghe den last des ghebrecliken levens alsoe lange als du wilste.

5. Want al is dat sake dat dit teghenwoerdige leven zwaer ende lastich (is ende) gevoelt wert, nochtan ist thant bi dijnre gracien seer verdientelic gheworden ende den crancken menschen verdrachliker ende claerre overmids dinen exempel ende die voetstappen dijnre heilighen,

6. ende so veel te meer troesteliker dant hier voermaels inder [ouder] ewen was, doe die poorte des hemels ghesloten was ende mede die wech des hemels sceen +doncker, doe also luttel luden achteden dat rijc der hemelen | te soeken.

7. Noch die gheen die rechtverdich ende inden staet der behoudenissen waren, en mochten niet voer dijnre passien ende voir die betalinge dijns heilighen doots gaen in dat rike der hemelen.

8. O hoe groot ende hoe veel dancberheden bin ic di schuldich te geven, dattu my ende alle gelovige menschen ghewaerdiges te wisen den rechten gueden wech tot dijn ewige rijc!

9. Want dijn leven is onse wech, ende overmids die heilighe lijdsaemheit wanderen wi totti, die daer biste onse croon.

10. Ten waer dattu ons voir ghegaen haddes ende gheleert, wie soudet achten te volghen?

11. Och leider, hoe veel souder lange achter bliven, ten waer dat si dijn overclaer exempele aensaghen!

12. Ende siet, noch sijn wi traech ende laeuwe na dien dat wi ghehoort hebben +also veel van dinen teykenen ende leringe; wat soudet | dan werden of wi alsoe groten licht niet en hadden na te volghen?

Van verdrachlicheit des onrechts, ende hoemen een ghewaer lijdsaem mensch proeven sel.
Capittel XIX.

1. O kint, wat ist dattu sprekes? Laet of te daghen, ende merke mijn liden ende der ander heilighen.

2. Du en hebste noch niet wederstaen totten bloede toe.

3. Het is cleyn dattu lides bi die gheen te gheliken, die also veel gheleden hebben, die also starckeliken becoort waren, also zwaerliken bedrucket, also menichfoudeliken gheproeft ende geoeffent.

4. Daer om ist di noot dattu ander luden zwaerheden ter herten *brenghes, op dattu dijn cleyn liden te lichter draghes.

5. Ende ist dat si di niet cleyn en duncken, so sie dat dijn onlijdsaemheit dat niet en doet.

6. Nochtan het si cleyn of groot, pijn di alle dinc lijdsaemlic te draghen.

+7. Hoe du dy | best scickeste te liden, so du wijsliker doeste ende meer verdienste; du selste dat oec lichteliker draghen, als du dijn ghemoede *ende ghewoenten niet traechliken daer toe en bereydste.

8. Noch en segghe niet: ‘Ic en mach dese dinghen van alsulken menschen niet liden, noch aldustanige dinghen en staen mi niet te liden, want hi heeft mi grote scade ghedaen, ende hi verwijt mi dat ic nye ghedocht en heb, mer van enen anderen wil icket gaerne liden dat mi staet te liden.’

9. Alsulke ghedacht is onwijs, die die doget der lijdsaemheit niet en merket noch den ghenen daer hi van ghecroent sel werden, mer meer aensiet die persone ende dat onrecht dat hem ghedaen is.

10. Ten is gheen warachtich lijdsaem mensche die niet liden en wil, dan also veel als hem guet duncket ende dat hem behaget.

+11. Mer | die ghewaer lijdsaem mensche en aendencket niet van wat mensche dat hi gheoefent wert, weder van sinen prelaten of van yement sijns ghelijc, of van enen die onder hem is of die lagher is dan hi, weder van enen gueden heiligen mensche of van enen verkeerden ende onwaerdigen.

12. Mer sonder verkiesen van allen creatueren in welker manieren of hoe dicwyle hem yet wederstoets gevalt, dat ontfanghet hi dancbaerlic vander hant Gods ende achtet groot ghewin te wesen.

13. Want niet en sel voer Gode sonder verdienste voir bi liden, oec hoe cleyn dattet si, dat om God gheleden wert.

14. Daer om weest ontcommert totten strijt, wilstu victorie hebben.

15. Sonder strijt en selstu niet moghen comen totter cronen der lijdsaemheit.

+16. Wil|stu niet liden, so versmadestu ghecroent te werden.

17. Mer begheerstu gecroent te werden, so stryde manliken ende verdraghe verduldeliken.

18. Sonder arbeit en coemtmen totter rusten niet noch sonder strijt en comtmen totter victorien niet.

19. O Heer, maket mi moghelic overmids gracien dat mi onmogelic duncket nader natueren.

20. Du weetste wel dat ic luttel liden mach, want ic werde haestelic neder gheworpen, als een lichte teghenheit op staet.

21. Laet mi een ygelic oefeninge der tribulacien minlic ende begheerlic werden om dinen naem, want om dinen wille te liden ende ghemoeyt te werden is alte salich [mijnre sielen].

Van belyinge eyghenre crancheit ende van onsalicheden des levens.
Capittel XX.

+1. Ic sel teghen mi selven den Heer belien mijn ongherechticheit. | O Heer, ic sel di belien mijn crancheit.

2. Het is dicwijl een cleyn dinc dat mi neder werpt ende bedroevet.

3. Ic settet dicwijl, op dat ic starc [sal] wesen, mer als een cleyn becoringhe comt, so wert my een grote banghicheyt.

4. Het is somtijt een alte snoden dinc, daer onder tiden alte grote becoringhe of coemt.

5. Ende als ic waen dat ic yet wat seker bin als ic niet en gevoele, so vinde ic somtijt mi selven bi na verwonnen van enen lichten winde.

6. Daer om, Heer, siet aen mijn oetmoedicheit ende broescheit die di over al bekent is.

7. Ontferme di mijns ende verlosse mi van den slike, op dat *icker niet in en steke, op dat ic niet en blive verworpen over al.

8. Dat is dat mi dicwijl wederslaet ende mi bescaemt voir di, dat ic also glidende ende also cranc bin mijn passien te wederstaen.

+9. Ende | hoer na volghinghe is mi moeylic ende zwaer ende mi verdriet seer aldus daghelics te leven in kijf.

10. Ende hier uut wert mijn crancheit mi bekent, want veel lichteliker in vallen mi altoes die onmenschelike fantasien dan si wech gaen.

11. Vergave God [dattu o God] van Ysrael, minnaer der gelovigher sielen, bi aventueren aensien woudes den arbeit ende rouwe dijns knechtes ende hem bi staen in allen dinghen daer hi toe tiden sel!

12. Make mi starck mit hemelscher starcheit, op dat die oude mensche, dat is dat onsalige vleyssche dat noch niet volcomelic den geest onderdaen en is, niet en moet heerscappie hebben teghen den ghenen daert tegen striden sel, also lange alsmen leeft in dit onsalige leven.

13. Och armen, hoedanich is dit leven daer gheen tribulacien ende onsalicheden +en ontbreken, daer allen dinghen vol stricken, vol | vianden sijn!

14. Want hoeneer die een tribulacie of temptacie wech gaet, so coemt een ander aen, ende als die eerste strijt noch duert, so op comen daer *noch *veel ander (noch ander) diemen niet vermoet en had.

15. Ende hoe mach dit leven ghemint werden, dat also veel bitterheden hevet ende dat onderworpen is also veel armoeden ende onsalicheden?

16. Ende hoe macht oec leven hieten, dat also veel dootsiecten voert brenget?

17. Ende nochtan wertet ghemint ende van veel menschen wert daer ghenoecht in ghesocht.

18. Die werlt wert dicwijl bestraffet dat hi bedrieghende ende ydel is, ende nochtan en wert hi niet lichtelic ghelaten, want die begheerlicheden des vleysches hebben alte grote heerscappie.

19. Mer sommighe [dinghen] trecken die werelt te minnen, sommighe te versmaden.

+20. Die begeer|te des vleyschs, die begeerte der oghen ende die hoverdie des levens, dese trecken totter minnen der werelt, mer die pine ende die onsalicheden die daer mit recht na volghen, die maken een haet ende een verdriet der werlt.

21. Mer leider, die quade genoechte verwint dat hert dat hem totter werlt gheeft, ende onder die doornen te wesen rekent hi weelden, want hi en heeft die soeticheit Gods ende die inwendige scoenheit der doechden niet ghesien noch ghesmaect.

22. Mer die gene die die werlt volcomelike versmaden ende hem vlitighen Gode te leven onder der heiligher disciplinen, dese en sijn niet onkundich der soeticheit die beloeft is den ghewarigen versmaders der werelt, ende si sien claerlick hoe swaerliken dat die werlt dwaelt ende hoe menichsins dat die werelt bedriecht. |

+Hoe dat in Gode te rusten is boven allen gueden ende gaven.
Capittel XXI.

1. O mijn siel, du selste boven alle dingen ende in allen dinghen altoes rusten inden Heer, want hi is die ewige rust der heilighen.

2. O alre soetste ende alre minlicste Jhesu, ghif mi in di te rusten boven allen creaturen,

3. boven alle salicheit ende scoonheit, boven alle glorie ende eer, boven alle moghentheit ende waerdicheit, boven alle const ende subtijlheit,

4. boven alle rijcheden ende consten, boven alle blijscap ende vrolicheit, boven alle scone sprake ende lof, boven alle soeticheit ende troest,

5. (boven alle hope ende belofte), boven alle verdienste ende begheerten,

6. boven alle ghiften ende gaven die du moghes gheven ende in storten, boven alle vroechde ende troestinghe die dat herte mach begripen ende ghevoelen,

+7. voertmeer | boven engelen ende archangelen ende boven alle dat (alle dat) hemelsche heerscap, boven alle sienlike ende onsienlike dinghen, ende boven dattu, o Heer mijn God, niet en biste.

8. Want du, o Heer mijn God, du biste boven alle dinghen die alre beste, du biste alleen die alre hoechste, du biste alleen die alre mogentste, du biste alleen die alle menschen genoech mogheste doen ende die alre volcomenste, du biste alleen die alre soetste ende die alre ghenoechlicste.

9. Du biste alleen die alre scoenste ende die alre minnentlicste, du biste die alre edelste ende glorioeste boven allen dinghen, in welken alle dingen te samen volcomelike sijn ende altoes gheweest hebben ende altoes wesen sellen.

+10. Ende daer om ist mi alte luttel ende niet genoech [so wattu mi gheefste sonder di selven of] so wattu van di selven | openbaerste ende beloefste, als ic di niet en sie noch volcomeliken en heb.

11. Want voerwaer, mijn hert en mach niet ghewaerlike rusten noch te mael te vreden wesen, ten si dattet in di ruste ende over clymme alle gaven ende alle creatueren.

12. O mijn alre soetste brudegom Jhesu Cristus, alre suverste minnaer ende een heer alre creaturen, wie sel mi gheven vloghelen der ghewarigher vryheit te vlieghen ende te rusten in di?

13. O wanneer sel mi ghegheven worden volcomelike ledich te wesen ende te sien hoe soet du biste, mijn Heer ende mijn God?

14. Wanneer sel ic mi volcomeliken versamenen in di alsoe dat ic van groter minnen mi selven niet en gevoele, mer di alleen, boven alle sinne ende maniere, in eenre manieren die alle menschen niet bekent en is?

+15. Mer nu sucht | ic stadelic ende drage mijn onsalicheit mit rouwen.

16. Want veel quader dingen bejeghenen mi in dit dal der onsalicheden, die mi dicwile bedroeven, bedrucken ende verduusteren, die mi dicwile hinderen ende menichsins trecken, aen locken ende becommeren, dat ic ghenen vryen toeganc totti hebben mach, also dat ic dinen vroliken omhelsinghe niet ghebruken en mach, die altoes den saligen geesten bereit is.

17. Mijn suchtinghe moet di bewegen ende die menichvoudige ontroestinge inder aerden.

18. O Jhesu, schijnsel der ewigher glorien ende troest der ellendigher sielen, bi di is mijn mont sonder stemme ende mijn swigen spreket totti.

19. Hoe lange merret mijn Heer te comen?

20. Hi come tot [mi] sinen armen knecht ende make my vrolic; hi seynde sijn +hant ende verlosse mi onsalige van alre anxtvou|dicheit.

21. Coem, com, want sonder di en sel geen vrolike dach of ure wesen, want dijn blijscap is die mijn, ende sonder di is mijn maeltijt ydel ende ledich.

22. Ic bin onsalich ende in eenrehande wijs ghekarkert ende mit veteren bezwaert ter tijt toe dattu mi mitten licht dijnre teghenwoerdicheit vermakes ende mi vryheit gheves ende dijn vriendelike aensicht vertones.

23. Laet ander lude soeken wat hem lustet; mi en behaget of en sel anders niet behagen dan du, mijn God ende mijn ewige salicheit.

24. Ic en sel niet swigen noch ic en sel niet of laten te bidden ter tijt toe dat dijn gracie weder coemt ende dattu mi van binnen toesprekes ende segghes.

25. Siet, ic bin hier bi di, want du mi aengeroepen hebste. Dijn tranen ende die begheerte dijnre sielen, *dijn oetmoedicheit ende dat berouwe dijnre herten hebben mi +gheneyghet | ende gheleit totti.

26. Ende ic seide: ‘O Heer, ic heb di aengheroepen ende ic heb begheert di te ghebruken; ic bin bereit alle dinc om di te versmaden’.

27. Want du hebste mi eerst verwecket, dat ic di soeken soude.

28. Daer om, Heer, moetstu ghebenedijt wesen, die dijn guedertierenheit ghedaen hebste mit dinen knecht nader menichvoudicheit dijnre ontfermherticheit.

29. Wat heeft dijn knecht voert meer te seggen voer di dan dat hi hem seer vernedert voer di ende altoes gedencke sijnre eyghenre quaetheit ende snootheit?

30. Want daer en is niement dijns ghelijc in alle den wonderliken dinghen des hemels ende der aerden.

31. Dijn werken sijn seer guet, dijn oerdele sijn warachtich, overmids dijnre voersienicheit werden al dingen regiert.

32. Daer om moet di lof sijn ende glorie, o wijsheit des vaders, dy moet loven +ende benedien | mijn mont; mijn siel ende alle ghescepen dingen te samen. Amen.

Van ghedenckenisse der menichvoudigher weldaden Gods.
Capittel XXII.

1. O Heer, doet op mijn herte in dijnre ewen ende leer my in dijn gheboden te wanderen.

2. Ghif mi dinen wil te verstaen, ende mit groter waerdicheit ende mit vlitigher merkinghe dijn weldaden te gedencken, also wel int ghemeen als sonderlinghe, op dat ic di waerdeliken daer of dancbaer mach wesen.

3. Ic weet wel voerwaer ende belie dat ic voir dat alre minste punt niet en mach behoerlike love der dancbaerheden betalen.

4. Ic bin ghedachtich alle der gueden die du my ghegheven hebste (hebste), ende wanneer ic dijn edelheit aendencke, so gebreket mijn gheest van wondere.

+5. Alle dat wi hebben inder sielen ende inden lichaem ende alle dat wy be|sitten uutwendelike of inwendelike, natuerlike of gheesteliken, dat sijn dijn weldaden, ende si loven di weldadich, guedertieren ende guet te wesen, van welken wi alle guet ontfanghen hebben.

6. Ende al ist dat die een veel ende die ander luttel ontfangen heeft, nochtan ist al dijn, noch sonder di en machmen dat alre minste niet hebben.

7. Die gheen die meer ontfangen heeft, die en mach van sijnre verdienten niet glorieren noch hi en moet hem boven die ander niet verheffen noch sijn minre bespotten, want die gheen is meerre ende beter, die hem minst toe scryvet ende die inder dancberheit oetmoedigher ende devoter is.

8. Ende die hem selven voir die alre snootste vermoet, ende hem selven voer die onwaerdichste oerdelt, die is bequamer meerre dingen tontfangen.

+9. Mer die minste ontfangen heeft, en sel hem niet bedroeven noch onwaerdelike | nemen noch die ander benyden.

10. Mer hi sel liever di aendencken ende alre meest dijn guetheit loven, dattu also overvloedeliken, sonder waer om ende gaern, sonder uutnemen der personen dine gaven mildeliken gheves.

11. Alle dinghen sijn uut di, ende daer om bistu in allen dinghen te loven.

12. Du wetes wat een yghelic oerbarlic is ghegeven, ende *waerom dat dese min heeft ende die ander meer; dat en behoort ons niet toe te onderscheyden, mer di, by wien alre menschen verdiente gheset sijn.

13. Waerom, mijn Heer ende mijn God, so rekene ic dat oec voer een grote weldaet niet veel te hebben waer van ic uutwendelic ende naden mensche lof ende glorie mocht crighen.

14. Also nochtan dat als yement merket die armoede ende die snootheit sijnre +personen, dat hi daer (of) gheen swaerheit | noch droefheit of en ontfange, mer liever troestinge ende grote blijsscap.

15. Want du God, du hebste die arme ende die oetmoedige tot versmadenisse van deser werlt di uutvercoren tot vrienden ende tot huusgenoten.

16. Dijn apostelen sijn des een ghetuge, die du princen over alle die werlt gheset hebste.

17. Nochtan hebben si in die werlt gewandert sonder claghe, alsoe oetmoedich ende sympel, sonder alle quaetheit ende bedriechnisse, also dat si hem verbliden versmadenisse om dinen naem te liden, ende dat si die versmaetheit omhelseden mit groter begheerten.

18. Daer om, Heer, so en isser gheen dinc, dat also dinen minnaer ende den bekenre dijnre weldaden verbliden sel als dinen wille in hem ende dat wel behagen dijnre ewigher ordineringe.

+19. Van welken hi also te vreden sel wesen | ende ghetroest, dat hi also gaern die alre minste wil wesen, als yement begheren soude die alre meest te wesen.

20. Ende alsoe vreedsaem ende content in die alre leste stede als in die eerste, ende also gaern versmaet ende verworpen ende van gheenre namen ende gheruchte, als of hy waer die eerlicste ende die meeste inder werlt.

21. Want dijn wil ende die minne dijnre eren sel boven alle dinc gaen, ende dat sel hem meer troesten ende bet behagen dan alle die weldaden die hem ghegeven mochten worden.

Van vier dingen die grote vrede in brengen.
Capittel XXIII.

1. O kint, nu sel ic di leren den wech des vreden ende der warachtigher vryheit.

2. O Heer, doet dattu segghes, want dat is mi genaem te horen.

3. Kint, pijn di eens anders wil liever te doen dan dinen wille.

4. Verkiese altoes min te hebben dan meer.

+5. Soeke altoes die | nederste stede ende onder alle menschen te wesen.

6. Beghere altoes ende bidt, dat die wille Gods gheheelliken in di ghescien moet.

7. Siet, alsulke mensche in gaet die eynden des vreden ende der rusten.

8. O Heer, dijn reden is cort, ende heeft in hoer veel volmaectheden.

9. Si is cleyn ende luttel van woorden, mer vol sinnes ende overvloedich van vruchten.

10. Want mocht si trouwelike van mi bewaert worden, so en soude also lichteliken geen droefheit in mi comen.

11. Want also dicwijl als ic mi ontvredet voel ende beswaert, so vinde ic dat ic van deser leringhe bin ghegaen.

12. Mer du, die alle dinc vermoghes ende die altoes der sielen profijt minnes,

vermeerre dijn gracie, op dat ic dijn woorde vervollen mach ende mijn salicheit volbrenghen. Amen.

Een gebet tegen die quade ghedachten.

+13. O Here, mijn God, en vervreem|det u niet van mi, o mijn God, sijt in mijn hulpe, want in mi sijn op ghestaen ydele ghedachten ende grote anxten die mijn siel quellen.

14. Hoe sel icse ongequetst overliden, hoe sel icker doer breken?

15. ‘Ic sel’, seit die Heer, ‘voir di gaen ende ic sel die gloriose der aerden vernederen. Ic sel die doren des karkers op doen. ic sel die heymelicheit der verborghenre dinghen openbaren’.

16. O Heer, also du sprekes, soe moetet gheschien, ende van dijnre teghenwoerdicheit moeten vlien alle die bose ghedachten.

17. Dit is mijn hope ende mijn enige troest: tot di te vlien in alre tribulacien, di te betrouwen, di uut minen binnenste aen te roepen ende lijdsaemliken dijn troestinge te verbeiden. Amen.

Een ghebet om verlichtinghe des ghemoets.

+18. O guede Jhesu, verclaer mi mitter claerheit des inwendighen | lichts ende uutleide vander woninge mijns herten alle die donckerheden.

19. Bedwinge die menichvoudige uutdwalinge ende quetse die temptacien die mi ghewelt doen.

20. Ende vecht starckelike voer mi, ende uutvechte die quade beesten, die onsuver begheerlicheden, ende overmids dijnre cracht moet vrede gheschien ende overvloedicheit dijns loves moet luden in dijnre heiligher salen, dat is in suver begheerten.

21. Ghebiede den winde ende den onweder; segghet der zee: ‘Laet of ende ruste’, ende den noorden wint: ‘En wilt niet meer waeyen’, ende het sel grote stadicheit werden.

22. Seynt uut dijn licht ende dijn waerheit, op dat si lichten mogen opter aerden, want ic bin die aerde ydel ende ledich ter tijt toe dattu mi verlichtes.

23. Uutstorte dijn gracie van hier boven, ende overstort mijn hert mit hemelscen +douwe; ghif mi water | der devocien om nat te maken dat aensichte der aerden ende voert te brenghen guede vrucht.

24. Verheffe dat ghemoede dat bedruct is mit last der sonden, ende op hanghe alle mijn begheerte tot hemelschen dinghen, op dat als ic ghesmaect heb die soeticheit der overster salicheit, mi verdriet te dencken van aertschen dingen.

25. Neme my ende verlosse mi vanden ongestadigen troest alle der creatueren, want gheen ghescepen dinc en mach mijn begheerten volcomen rust gheven off troesten.

26. Voeghe my tot di mit enen onversceideliken bande der minnen, want du alleen biste den minnenden ghenoech, ende sonder di sijn alle dingen ydel ende onnutte.

Van scuwinghe der curioser ondersoekinge van eens anders leven.
Capittel XXIIII.

1. Kint, en wilt niet curiose wesen noch en make geen ydel sorchvoudicheit.

+2. Wat be|hoort dit of dat totti? Volghe my.

3. Want wat leyter di aen, weder die mensche aldus is of also, of dat dese mensche aldus doet of also spreket?

4. Du en behoeves voer ander menschen niet te antwoerden, mer voer di selven selste reden gheven. Wat becommerste di dan?

5. Siet ic kenne alle menschen ende ic sie alle dinghen die onder den hemel sijn, ende ic weet wel hoe dattet mit enen ygheliken is, wat hi dencket of wat hi wil ende tot wat eynde dat sijn meninge strecket.

6. Daer om selmen mi alle dinc bevelen, ende bewaer di selven in gueden vrede, ende laet den jaghenden jagen also veel als hi wil.

7. Want op hem sel comen so wat hi doet of seit, want hi en mach mi niet bedriegen.

8. Ende en wes niet sorchvoudich om enen groten naem te hebben of veelre luden vrienscap noch van heymeliker lieft der menschen. |

+9. Want dese dingen brengen verstroeyinge in ende grote blintheyt inder herten.

10. Ic soude mijn woerde dy gaerne toe spreken ende verburghen dinghen openbaren, woutstu mijn coemste vliteliken waer nemen ende mi op doen die doere dijns herten.

11. Wes voersienich ende wake in bedinghe ende oetmoedighe dy in allen dinghen.

Waer in die vaste vrede des herten ende ghewarighe profijt gheleghen is.
Capittel XXV.

1. Kint, ic heb gesproken: ‘Vrede laet ic u, minen vrede gheve ic u; niet also als die werelt ghevet, en gheve icken u’.

2. Alle menschen begheren vrede, mer alle menschen en achten niet alle dingen die totten warigen vrede behoren.

3. Mijn vrede is mitten oetmoedighen ende den sachtmoedighen van herten. Dijn vrede sel wesen in veel verduldicheit.

+4. Ist dattu mi hoerste ende mine stemme volgheste, so | moghestu vele vredes gebruken.

5. Heer, wat sel ic daer om doen?

6. Merke dy selven in allen dingen, wattu doeste ende wattu segste ende stuer alle dijn aendacht daer toe dattu mi alleen behaghes ende dattu buten mi niet en begheers of en soekes,

7. ende dattu ander luden woorden of werken niet dwaeslike en oerdelste noch dattu di niet en bewindes mit dingen die di niet bevolen en sijn; ende het mach gheschien dattu luttel of selden verstoert selste wesen.

8. Mer nymmermeer enighe turbacie te voelen noch enige moeynisse des herten

of des lichaems te liden, dat en is niet in deser teghenwoerdiger tijt, mer inden stede der ewiger rusten.

9. Daer om en vermoede [di] niet den gewarigen vrede gevonden te hebben, alstu geen swaerheit en ghevoelste, ende dattet dan al guet is als du gheen weder +sake en verneemste, noch dat en | is gheen volcomenheit als alle dingen gheschien na dijnre begheerten.

10. Noch en achte di niet wat groots te wesen of en wane niet dattu sonderlinge gemint biste, alstu in groter devocien ende soeticheden biste.

11. Want in desen dinghen en wart die ghewaer minnaer der doechden niet bekent, noch in desen en is die voertganc ende die volmaectheyt des menschen niet in gelegen.

12. Waer in dan, Heer?

13. In te offeren di selven uut alre herten den godliken wille, di selven niet te soeken, noch in cleynen noch in groten, in tijt of in ewicheit.

14. Also dattu mit enen gheliken aensicht blives in dancberheden tusscen gheluc ende teghenheden alle dinghen mit gheliken ghewichte te overwegen.

15. Waer dat sake dattu also starc ende also lancmoedich inder hopen waerste, +dattu als die inwendige troest di ontoghen | worde, dijn hert bereytste tot meerre dingen te liden,

16. noch di selven rechtverdich noch heilich en hieldeste,

17. dan soutstu inden waren ende inden rechten wech des vreden wanderen ende dijn hoop sel ontwyvelich wesen dattu anderwarf mijn aensicht selte bescouwen in jubilacien.

18. Ende ist dattu volcomelike tot versmadinge dijns selfs coemste, so weet dattu dan die overvloedicheit des vreden selste ghebruken nader moghelicheit dijnre ellenden.

Van voerdel eens vryen herten, welc voerdel men bet verdient mit bidden dan mit lesen.
Capittel XXVI.

1. O Heer, het is eens volcomen menschen werc dat ghemoede nymmermeer te verslappen van hemelschen dingen, ende onder die sorchvoudicheden als sonder sorge +over te gaen, niet nader manieren eens tragen mensche, mer mit eenrehande | voerdel eens vryen herten ghenen creatuer mit ongeordineerder begheerten aen te hanghen.

2. O alre guedertierenste Heer mijn God, ic bidde di: beware mi vander sorghen des levens, op dat ic daer niet alte seer mede becommert en werde, van veel noturfticheden des lichaems, op dat ic van sondiger wellust niet gevanghen en werde, ende van alre moeynisse der sielen, opdat ic overmids wederstaen niet neder geworpen en werde.

3. Ic en segge niet van dien dingen die die werltlike ydelheit mit alre begheerten begheren, mer van dese onsalicheden die die siele dijns knechts mitter ghemeenre maledictien der sterfelicheit pijnliken bezwaren ende wederhouden, op dat si in die vryheyt des gheests niet en mach in gaen also dicwijl als *si wil.

4. O mijn God, onuutsprekelike soeticheit, wandel mi in bitterheit alle vleyssche-

like +troest die mi van | der minnen der inwendigher dingen oftreckende is, ende die mi qualiken tot haer trecken om aen te sien enighe teghenwoerdige dingen die genoechlike sijn.

5. Mi en moet niet verwinnen mijn God, my en moet niet verwinnen dat vleysch ende bloet, ende die werlt ende hoir corte blijscap en moet mi niet bedrieghen, ende laet die duvel mit sijn listicheit mi niet vertreden.

6. Ghif mi starcheit te wederstaen, ghif mi lijdsamicheit te verdraghen ende gestadicheit te volharden.

7. Gif my voer alle den troest der werlt die alre soetste salvinge dijns geests ende voir die vleyschelike minne stort in mi die minne dijns naems.

8. Siet, spise ende dranc, cledinge ende alle ander dingen die tot noturfticheit des lichaems behoren, sijn den vuerigen gheest zwaer ende lastich.

+9. Ghif mi *alsulke *voetsel matelike te ghebruken ende | daer niet mede mit al te groter begheerten becommert te wesen.

10. Want dese dingen en is niet gheoerloft alle te verwerpen, want si die natuer onthouden, mer overvloedige ende ghenoechlike dinghen te soeken verbiet die heilige ewe, want anders soude dat vleysch teghen den gheest onsedich werden.

11. Onder dese dingen bid ic di, dat dijn hant mi moet regieren ende leren, op dat ic mi tot desen dinghen niet seer en moet keren. Amen.

Hoe dat heymelike verburghen minne alre meest hindert van dat overste guet.
Capittel *XXVII.

1. Kint, het is di noot dattu gheves al om al ende dijns selves niets niets te wesen.

2. Du selste weten dat dijns [selves] minne di meer scadet dan enich dinc vander werlt.

3. Na dier minne ende begeerten die du drages, soe hanghet di een ygelic dinc meer of min aen.

+4. Waer | dijn minne puer ende sympel ende wel geordineert, so soudstu wesen sonder aenhanghinge der dingen.

5. En wil niet begheren dat ongeoerloft is te hebben, ende en wil niet hebben dat di hinderen mach ende dijn inwendigher vryheyt beroven.

6. Tis wonder dattu di selven van gronde dijns herten mi niet en beveels mit alle den dinghen die du moges hebben of begheren.

7. Waer om werdes du verteert mit onnutter droefheit ende waer om wertstu vermoeyt mit overvloediger sorgen?

8. Wilstu staen tot minen welbehagen, so en selstu ghene scade liden.

9. Want soekestu dit of dat, ende wilstu daer of daer wesen om dijns selves gemac of om dine eygen wille meer te hebben, so en selstu nymmermeer in rusten wesen noch vry van sorgen, want in allen dinghen wert ghebrec gevonden ende in +allen steden sel weder|stoet wesen.

10. Daer om helptet luttel datmen van buten uutwendelic enich dinc vercrighet of vergadert, mer beter ist datment versmadet ende uuter herten grondelic of snydet.

11. Dit en selstu niet alleen verstaen vanden scatte des gheldes of der rijcheden,

nier oec van begheerten der eren ende des ydelen loves die al over liden mitter werlt.

12. Die stede batet luttel, is dat die gheest der vuericheit ghebreket.

13. Noch die vrede en sel niet lange staen die van buten ghesocht wort, ist dattet hert ledich is vanden ghewarighen fondament, dat is, ten si dattu in mi staeste, du moges di verwandelen ende niet verbeteren.

14. Want alstu een oersake ghenomen hebste, so selstu dat selve vinden daer du om ghevlogen biste ende daer toe veel meer.

 

Een ghebet om suveringhe des herten ende om hemelsche wijsheit. |

 

+15. O mijn God, make mi vast overmids die ghenade des heilighen gheests.

16. Ghif mi cracht dat ic ghestarket mach werden inden inwendigen mensche, ende make mijn hert ledich van alre onnutter sorgen ende anxten, noch en laet mi niet getogen [worden] mit menigerhande begheerten tot enigen dinghen, het si snode of costelic, mer laet mi alle dinghen aensien als verganclic ende dat ic mede mit hem vergaen sel.

17. Want gheen dinc en is blivende onder der sonnen, daer alle dinc ydelheit is ende geesselinghe des geests.

18. O hoe wijs is hi, die dit merket!

19. O Heer, ghif mi hemelsce wijsheit, op dat ic leren mach boven alle dinck di te soeken ende te vinden, ende di boven al te smaken ende te minnen, ende voert alle ander dingen te verstaen, also als si sijn nader ordinancien dijnre wijsheit.

+20. Ghif mi wijsliken | den smeker voir bi te gaen ende den wedersaec lijdsaemlic te verdragen.

21. Want het is grote wijsheit dat een niet beweghet en wert van allen winde der woorden, noch dat hi der quader smekender meer minnen dat oer niet en biede; so machmen aldus totten begonnen weghe sekerlic tiden.

Tegen die tonghe des achterclappers.
Capittel *XXVIII.

1. Kint, en wil dat niet onwaerdelike nemen of sommige menschen qualiken van di gevoelen of segghen dattu niet gaern en hoerste.

2. Du selte van di selven veel qualiker ghevoelen, ende nyement snoder noch crancker ghevoelen te wesen dan di.

3. Ist dattu van binnen wanders, so en seltu niet seer wegen die vlieghende woorde.

+4. Het en is gheen cleyn wijsheit te swigen inder quader tijd ende inwendelike | tot mi te keren noch vander menschen oerdel niet verstoert te worden.

5. En laet dinen vrede niet staen inder menschen monde, want of si di wel off qualiken *becallen, daer om en bistu gheen ander mensche.

6. Waer is gewarighe vrede ende gewaer blijscap? En is si niet in mi?

7. Ende die den mensche niet en begeert te behagen noch niet en ontsiet te mishagen, die sel veel vredes ghebruken.

8. Want alle onrusticheit des herten ende verstroeyinge der sinnen coemt van ongeordineerder minnen ende van onnutter vresen.

Hoe datmen God sel aenroepen ende loven als die becoringhe naket.
Capittel *XXIX.

1. O Heer, dijn name si ghebenedijt in der ewicheit, die dese becoringe ende tribulacie woudes op mi laten comen.

+2. Ic en mach dier niet ontvlien, nier mi is noot totti te vlien op dattu | mi wils helpen ende mi dat int guede keren.

3. O Heer, ic bin nu in tribulacien ende mijnre herten en is niet wel, want ic werde seer ghemoeyt vander teghenwoerdiger passien (des lidens).

4. Ende nu, gheminde vader, wat sel ic segghen? Ic bin begrepen tusschen bangicheden. Behout mi van deser uren.

5. Mer daer om bin ic ghecomen in deser uren, op dattu verclaert werdes, als ic seer vernedert bin ende ic dan overmids di verlost werde.

6. O Heer, oft di behaechde dattu mi hier uut names, want wat (ic) mach ic arme menscelkijn doen, ende waer sel ic gaen sonder di?

7. O Heer, ghif mi doch lijdsaemheit op dese tijt; o God, help mi ende ic en sel niet ontsien, hoeseer dat ic beswaert werde.

8. Ende nu wat mach ic hier toe segghen? Heer, dijn wille moet gheschien. Ic hebt wel verdient dat ic bedruct ende beswaert werde.

+9. Het is ymmer noot dat ic | lide. Vergave God dat ict verduldeliken liden conde ter tijt toe dat dese onrust overga ende [het] beter [worde]!

10. Mer, Heer, dijn mogende hant is oec machtich dese temptacie van mi te nemen ende hoer onrusticheit te sachten, op dat ic daer niet altemael onder en valle, also als du, mijn God, dijn ontfermherticheit hier te voren dicwile mit mi ghedaen hebste.

11. Ende also veel alst mi swaerre is, also veel ist di te lichter die verwandelinge der rechterhant des oversten.

Van die godlike hulp te bidden ende van betrouwen die gracie weder te crighen.
Capittel XXX.

1. O kint, ic bin die Heer die stercheit gheve inden daghe der tribulacien.

2. Du selte comen tot mi als di niet wel en is.

3. Want om dattu di lancsaem keers totten ghebede, dat ist dat di alre meest +hindert anden hemelscen | troest.

4. Want eer dattu [mi] aendachteliken biddes, soe soekestu daer en binnen veel solaes ende vermakes di in uutwendigen dingen.

5. Ende daer om geschietet, dat alle dese dinghen luttel baten ter tijt toe dattu merkes dat ic bin die ghene verlosse, die in mi hopen, noch sonder mi en [is] niement die hulp mach geven of oerberliken raet of oec geduerende troest.

6. Mer na deser onrusticheit vergader thant weder dinen [geest], ende werde weder starc in den lichte mijnre ontfermherticheden, want ic bin hier by, seit die Heer, dat ic alle dinc vermake, niet alleen gheheelliken, mer oec overvloedeliken ende op ghehoept.

7. Is my enich dinc swaer of sal ic den ghenen gelijc wesen die daer seit ende niet en doet?

8. Waer is dijn ghelove? Staet vasteliken ende volharde.

+9. Wes lancmoedich ende starc; di sel troes|tinghe comen in sijnre tijt.

10. Verbeit mijns ende verwacht; ic sel comen ende cureren di.

11. Het is becoringhe dat di moeyt ende ydel vrese die di vervaert.

12. Ende wat in brenget sorchvoudicheit van toecomende dingen die ghescien moghen, dan dattu daer van hebben moghes die een droefheit op die ander? Laet den dage ghenoech wesen sijnre quaetheit.

13. Het is ydel ende onnut van toecomenden dingen bedroeft of verblijt te werden, die bi aventueren nymmermeer gheschien en sellen.

14. Mer het is *moghelic mit alsulker verbeeldinge bespot te werden, ende het is noch een teyken eens cleynen ghemoets also lichteliken ghetoghen te werden tot inradinghe des viants.

15. Want hy en achtet niet, weder hi mit warachtighen of mit valschen dinghen +bespottet ende *bedrieghet, weder hy mit minne der tegenwoer|digher dinghen of mit vrese der toecomender dinghen yement mach neder werpen.

16. Daer om en laet dijn hert niet bedroeft worden noch en ontsie di niet.

17. Ghelove in mi ende hebbe betrouwen in mijnre ontfermherticheit.

18. Wanneer du waenste dattu veer van mi vervreemt biste, so bin ic dicwijl alrenaest.

19. Wanneer du vermoetste, dattet al verloren is, so ghenaket dicwijl dat gewin des verdienens alre meest.

20. Ten is niet al verloren als die dinghen vallen in contrarie.

21. Du en selste niet oerdelen na dinen teghenwoerdigen bevoelen noch oec also enygher swaerheit aenhangen ende ontfangen, oec waer van dat si coemt, recht of daer gheen hope toe en waer die te overgaen.

22. Ende en wil niet wanen dattu altemael ghelaten biste als ic di enen tijt enighe +tribulacie toesende | of die begheerlike troest di ontrecke, want alsoe gaetmen totten rike der hemelen.

23. Ende dat gi gheoeffent wert in teghenheden, dat vordert di sonder twivel meer ende alle mine andere dienaren, dan of ghi alle dinghen tot uwen wille hadt.

24. Ic kenne die verburghen gedachten, want het [is] seer oerberlic tot dijnre salicheit, dattu bi wilen sonder smake ghelaten wertste, op dattu bi aventueren di niet en verheffes in enen gueden voertganc ende di selven willes behaghen in dien dattu niet en biste.

25. Dat ic ghegeven heb, dat mach ic weder nemen ende weder gheven, wanneer ic wil.

26. Dat ic geve, dat is mijn, ende als icket weder neme, so en heb ic dat dijn niet ghenomen, want mijn sijn alle guede ghiften ende alle volcomen gaven.

+27. Wanneer ic di swaerheit aensende of enich dinc dat | di contrarie is, en wilt daerom niet onwaerdich werden noch en laet dijn hert niet beswyken; ic macht haesteliken weder op heffen ende alle swaerheit in vroechden verwandelen.

28. Nochtan bin ic gherechtich ende seer te loven, als ic aldus mitti doe.

29. Waer dat sake dattu te recht smakedes ende inder waerheit saghes, du en soudes di nymmermeer om weder spoet also druckeliken bedroeven, mer di meer verbliden ende mi bedancken.

30. Ende ymmer dat achten voir een enige blijscap, dat ic di ghesele mit rouwen ende droefheiden ende di niet en spare.

31. ‘Also my mijn vader gemint heeft, also minne ic u’, dat sprac ic tot minen gheminden discipulen,

32. die ic ymmer niet en seynde tot tijtliker blijscappen, mer tot groten stryde, +niet tot eren mer tot versmadenisse, niet tot ledicheit | mer tot arbeide, niet tot rusten mer tot veel vruchten te halen in gedoechsaemheit.

33. O mijn kint, ghedencke deser woorden.

Van verghetelheit alre creatueren, op datmen den scepper vinden mach.
Capittel XXXI.

1. O Heer, ic behoef noch veel meerre gracien, soude ic daer toe comen *daer my nyement noch enyghe creatuere hinderen en mocht.

2. Want also lange als mi enich dinc hout, so en mach ic niet totti vlieghen.

3. Hi begeerde vryliken te vlieghen die daer seide: ‘Wie sel mi geven vederen als der duven, ende ic sel vliegen ende rusten’.

4. Wat is den simpelen ogen rusteliker, ende wie mach vryer wesen dan die gene die niet en begeert inder aerden?

5. Daer om ist noot dat hi alle creatueren over lide ende dat hi hem selven +volcomelic laet, ende dat hi in een overganc des ghemoets sta ende *sie den | scepper alre dingen niet ghelijcs mitten creaturen te hebben.

6. Ende ten si dat yement van allen creatueren ontcommert stae, hi en sel niet vriliken aendachtich wesen der godliker dinghen.

7. Ende daer om vintmen luttel scouwers, want daer isser *luttel die hem volcomeliken connen van vergancliken dingen ende vanden creatueren sceyden.

8. Daer hoert grote gracie toe, die die siel opheffe ende boven hoer selven op heff ende neme.

9. Ende ten si dat sake dat een mensche si inden geest verheven, van allen creatueren vry ende Gode alte male verenicht, so wat hi weet of wat hi oec heeft, dat en is van gheenre waerden.

10. Hi sel langhe cleyn wesen ende onder legghen, die enich dinc groot vermoedet dan alleen dat [enig