terug  begin  verderprepost
[p. 56]origineel

Edvcationis et consvetvdinis typvs

 


Lib. 1.
Satyr. 3.
 
- te ipsum
 
Concute, num qua tibi vitiorum inseuerit olim
 
Naturae, aut etiam consuetudo mala.

Plut. in
Lacon.
Bruson.li.
2. cap, 38.
Lycurgus, cùm conaretur ciues suos à moribus praesentibus ad tempera-
tiorem viuendi rationem traducere, duos educauit catulos, venaticum vnum,
alterum domesticum: venaticum passus est domi lautioribus vesci cibis, do-
mesticum eductum venationibus exercuit. Dein cùm ambos produxisset in
forum, posuit illic escas aliquas delicatiores; mox emisit leporem. Cùm vter-
que raperetur ad assueta, alter escas, alter leporem inuaderet: An non videtis,
inquit, ciues, duos catulos, ob diuersam educationē admodùm dissimiles euasis-
se, plusq́ue ad honestatem momenti habere exercitationem, quàm naturam?

Cic. 4. ad
Heren.
Eligenda est optima vitae ratio, quam consuetudo iucundissimam reddet.

Senec. li. de
Moribus.
Educatio & disciplina mores facit: & id sapit vnusquisque, quod didicit. Ita-
que bona consuetudo excutere debet, quod mala instruxit: bene docet loqui,
bene facere.

Virg. 2.
Georg.
 
- adeo à teneris assuescere multum est.

 
Crio Licurgo, aquel tan celebrado,
 
Para ensen̄ar elpueblo, que regia,
 
Vn galgo, que en su talle parecia,
 
Dexara el viento, àsupesar, cansado;
 
Y vn gozque vil detodos despreciado;
 
Mal con aquesta traça, y armonia,
 
Que el galgo de palacio no salia,
 
Y al gozque à correr liebres le ha ensen̄ado
 
Iunto el pueblo, poniendo de comida
 
Vn vaso, y vna liebre alli soltando,
 
El gozque fue à la liebre, el galgo al vaso:
 
Dando à entender con esto, quan valida
 
Es la costumbre, pue nos va ensen̄ando,
 
Si es mala, à no seguir loque haze al caso.

 
Per bona ò praua vsanza la Natura
 
Si cangia; ecco il leurier fugge la fera,
 
E l'altro al'esca nato ha sola cura
 
Di darle caccia e farla prigionera;
 
Cosi se l'huom di sradicar procura
 
Il vitio natural, fara che pera;
 
Fassi vn'altra Natura, ò, pur l'auanza
 
La disciplina, e la continua vsanza.

 
Vn beau leurier noury par la maison,
 
Acagnardé, cerche la soupe grasse:
 
Mais vn mastin esleué pour la chasse,
 
Suit volontaire, aux champs la venaison.
 
Par molle nouriture,
 
Vn courage hardy,
 
Debauchant sa nature,
 
Se rend accouardy.

 
De iacht hont thuys luy opghebracht
 
Loopt nae den pot voor alle dinghen /
 
En na den haes die men laet springhen
 
Den huyshont loopt ghewent ter iacht.
 
Van ondeught laet v niet verwinnen /
 
V seluen ondersoeckt van binnen /
 
D'opvoedingh teer een kloeck ghemoet
 
Verandren van natuere doet.

 
Telles sont tes humeurs quelle est ta nourriture,
 
Ainsi le chien nourri en cuisine est cagnard,
 
Celuy dressé au bois est agile & gaillard:
 
La tonque accoustumance est vne autre nature.

[p. 57]origineel



illustratie


prepostterug  begin  verder