[p. 22]
De Sint Servaes legende
[Eerste boek]
Dat prologus van Sint Servoes
°
legenden
I
n gods namen ende in sijnen vreden
*
Soe beghennen wij deser reden
Ende spreken inden beghinne aldus:
Sancti spiritus
5
Assit nobis gracia
Ende bidden gode daer na,
Den troester ende den volleyst
*
,
Dat vanden heilighen gheyst
Die ghenade mit ons sy,
10
Que corda nostra sibi
Facit habitacula,
Ende ons te noden by sta;
Want des bedoruen
*
wij alre meyst
Dat ons der heilighe gheyst
15
Onsen sen
*
berichte
*
En
de
sijne woninghe (stichte)
°
In onse herte bynnen
Soe dat wij moghen mynne
°
Gods leer ende sijne woert
20
Die ons nutte
°
sijn ghehoert
Off
*
wijze mercken
*
wolden.
Jhesus sprack tot sijnen holden
*
,
Die alle herten kent,
Hij seide: ‘die mich mynt
[p. 23]
25
Die sal mijne woert behalden’
*
.
Sijne genade moets walden
*
Ende moet ons ghesterken
+
Tot allen goeden werken
Beide dach ende nacht
30
En(de)
°
verlene ons sulke macht,
Die te sijnen dienste ghetemen
*
,
Dat wijr
*
sij
*
gherne vernemen
Ende dat ons duncke soete
En
de
het ons ghelieuen moete.
35
G
ods woert souden
*
wij mercken
*
Ende volgen mitten werken.
Dat sijn die salighe die dat doen,
Alsoe ons leert die gods soen
Ende sprack tot sijnen jongheren,
40
Tot sijnen lieuen apostelen,
Doen sij inden bongart quamen;
Hi beual hon alle te samen:
‘Ghij sult waken ende beden
Op dat ghij in gheyne becoringe
*
en treden
*
.’
45
Dus warne
*
ich uch
*
in alre tijt
Dat ghij mit ernste wakende sijt;
Als hij urs
*
gherueke
*
Ende hij ons heym soeke
*
Off syne boden sende,
50
Dat hij ons ghereyt vende
*
.
D
it heuet grote bedude
*
Onder ons sondighe lude
Wat god daer mit meent,
Die ons sijne ghenade toe sent
°
.
+
55
Hi heuet ons allen beuolen
Dat wij vlijtelike waken soelen
*
Als hij sijnen iongheren hiet.
*
Dat waken en verstaet
*
nyet
Dat wij nae den vleysche waken
60
En
de
ons seluen scade maken
Ende onse sonden meeren.
*
[p. 24]
Conden wij ons daer af keeren,
Onse herte en
de
onsen moet,
Dat weer ons aender
°
zielen goet.
65
D
ie recht moghen waken
Ane rechten doechdeliken saken
Die woerden
*
ter goeder tijt geboren,
Als die heilighen deden hier te voren
Die dat wale bekanden.
*
70
Der slape* is tweerhande,
Die ter zielen nyet en douch,
*
Ende is ons onderscheiden ouch
Oft
*
wijt conden verstaen.
Onse menscheit is soe ghedaen:
75
Wij en moghen des slaeps nyet ontbere
n
;
Nochtan soelen
*
wijt den vleysche weren
Dat hets nyet te voele en pleghe.
°
Die volghen willen den rechten wegen
Dat sij ewighe ruste vynden
80
En
de
mitten gods kynden
Moghen vercrijghen geselscap.
°
Nochtan is eyn ander slaep
+
Die der zielen voele
*
meer schaet:
Die des den vleyssche gestaet
*
85
Hij slaept nacht ende dach
Dat
*
hem nyemant wecken en mach
Het en
°
doen
*
der heilighe gheyst.
Die slape
°
hi let
*
ons alre meyst.
D
esen slape willich uch
*
konden.
90
Dat is als ons die sonden
Soe ouer
*
lieff werden
Ende wij dat allet
*
heerden
*
Ende sij ons duncken soete
Ende setten daer ane onsen moet
95
En
de
wij daer in sijn gheleghen
En
de
wij der* ghewoenliken plegen
Ende sij ons nemen onsen sen
*
Ende wij ons rusten daer in
°
,
[p. 25]
Dat is onses vleysches ghemack.
100
Dat is der slape daer ich aff sprack
Die vruchtsam
*
is en
de
vreyselijck.
Der loen
*
daer van is eyselijck
Den wij daer mede erweruen
*
Eest* dat wij daer in steruen.
105
Daer voer moet ons behoeden
God doer sijnre goeden.
Des weer
*
ons grote noet
Dat wij waecten als ons god geboet
Aen gheisteliken werken.
110
Daer wille ons god toe ghesterken
+
Onsen sen
*
ende onsen moet,
Dat wij beide ouel
*
ende goet
Mercten
*
ende
°
besaghen
Ende wij des te recht plaghen
*
115
Ende wij dat quade vermeden
°
,
Ende mit herten en
de
mit leden
Ende ouch mitten tonghen,
Eer wij soe worden bedwonghen
Dat wij gheyn goet en moghen doen.
120
Nu bidden wij den gods soen,
Onsen lieuen sceppere,
Dat hi ons, arme sondere,
Die ontslapen sijn in sonden,
Dat hij ons wille senden
125
Sijne ghenade die ons wecke,
Ende ons dat oughe ontdecke
Des herten van bynnen,
Dat wij sien moghen en
de
kennen
Den wech der waerheide
130
Die ons ten liechte
*
leide
Vut der duysternissen,
Mit der ghedenckenissen
Der ouerster Coni
n
ghinnen
°
,
En
de
wij der gods mynnen
135
Moeten alsoe ghenyeten
*
En
de
ons nyet en moet verdrieten
Dat wij daer om weruen,
+
Dat wij slapende nyet en steruen;
Voer die vreyselike
°
noet
[p. 26]
140
Behoede ons god die ons geboet
*
.
G
od doet hon
*
groot eer
Dien belieft sijne leer,
Ende die sij
*
gherne verstaen
Ende mitten werken nae gaen,
145
Denen gheuet hij sijn rike
Ende vroude
*
ewelike,
Die hi alleyne mach gheuen
Den ghenen die doechdelike leuen
Nae den rechten ghebode,
150
Die salighe, die sich in
*
gode
Oetmoedich willen maken
Ende gheysteliken waken
Beide dach ende nacht.
Des was allet
*
wale bedacht
155
Die voele
*
heilighe man
Daer ich dese reden aff began,
Die genadighe sinte Seruaes,
Die eyn gewaer
*
bisscop was,
Die vast hielde gods gebodt;
160
Want hem onse here godt
Tsijnen dienste hadde verkoren
Ende hij voele
*
hoge was ghebore
n
Van sinte marien kunne
*
Ende om die ewighe wu
n
ne
*
°
+
165
Ter werelt douchde
*
onghemach
Ende gods woert meysterlike
*
sprach
Ende mitten werken toende
Dat hij mitter herten meende
Beide stille en
de
ouerluyt.
170
Nu bidden wij den goids druyt
*
.
Den me
n
nich sondaer roept ane,
Dat hi den ghewaren
*
god v
er
mane
*
Doer sijn grondelose genade
Dat hij mich nyet en versmade
175
Doer eynghe mijnre misdaet
Ende doen mich hulpe ende raet
Ende moete mich gracie gheuen
Dat ich sinte Seruaes leuen
[p. 27]
Alsoe moet beduden
180
Den ongheleerden luden
Alst god ende sinte seruaes beteme
*
,
Ende hijt genadelike verneme
*
Want ich eyn sondich mensche ben,
Sonder macht en
de
sonder sen
185
Ongheleert en
de
ongherecht
*
.
Daer om bidde ich den gods knecht,
Den werden
*
ende den gheeerden,
Den wijsen ende den gheleerden,
Dat hi mijn voerspreke
*
sy te gode,
190
Want hij eyn ghetrouwe bode
°
Hier in eertrike was,
Der goede sinte Seruaes,
+
Dat hi mich volleyste
*
doe
Ende helpe mich daer toe,
195
Die heilighe predickere,
Mich armen sondere,
Dat ich dit moete volbringhen
Ter eeren gods sonderlinghen.
N
u verneemt voert meer
200
Van desen heilighen heer
Wie edelike hi gheboren was,
Die oetmoedighe sinte Seruaes
Des en soelen wij nyet vergheten;
Want hij heuet beseeten
205
Gods rike ten ewen.
Inden ioedschen Ewen
°
*
Ware
n
twee gesusteren hier te vore
n
,
Edel ende wael gheboren
Kuyssche en
de
wael getoge
n
°
*
,
210
Als ons getughen, dats ongeloghen,
Die die boeke hebben gelesen
Dat sij nyet edelre en mochen wesen
Noch reynre van haren lyue,
Gheboren van edelen wijue
215
Ende van edelen ioedschen ma
n
ne.
Die eyne suster die hiet Anne
En
de
was onser vrouwen moeder,
[p. 28]
Sinte marien der goeder
Die Jh
esu
m onsen heer droech,
220
Daer aff te spreken is ghenoech
+
Want menghe ziele daer by ghenas.
Die ander suster sy was
Gheheyten Esmeria.
Van haer staet gescreuen da
225
Dat sij hadde eyne dochter en
de
eyne
n
sone.
Van dien sall ich te weten doen
Als ich daer aue vant geset:
Dat was Elyud ende Elysabeth
Die moeder was sinte Johannes
°
230
Baptista, des heiligen mannes,
Die onsen heer doufde
*
Ende voele vast in hem geloufde,
Wies moeder was die Elsebe
°
.
Nu suldi verneemen mee:
235
Si ghedroech den gods druyt
*
Ende haer broeder Elyut
°
Hadde eynen sone hiet Emyu
°
.
Van dien sullen wij segghen nu
°
:
Des
*
sone was sijnte Seruaes
240
Die gode lieff is ende was.
Alsulck was sijn gheslechte.
Nu merct dit wel te rechte
Mijne reden ende mijn woert.
Men vint aldus bescreuen voert
245
Dat sijn vader woenende was
Int lant van grieken, als ich las.
Nu willich mich daer toe gheuen
+
Voert te segghen van sijnen leuen.
Sijn leven dat was gode bequame
*
°
,
250
Heilich ende sonder blame,
Ende was van onser vrouwen geslechte
n
°
Gheboren: vut der lynien rechte
Was hij neue ons lieuen heren
°
,
Als ons die boecke leeren,
255
En
de
sijnre moeder sinte marien.
Inden
°
lande van ermenyen
Was wonachtich die vader sijn
°
;
Godfruchtich was hi, dat was anscijn
*
.
[p. 29]
Daer nae dede ouch dit heilich kint
260
Mit sijnen werken ommer sent
*
Dat hij gode bekande
*
.
Dien van ermenyen lande
Was hij te troost gheboren
En
de
den heiligen gheist eyn vat vercore
n
;
265
Dat liet hij wael erschijnen
*
.
Hi was dien van Ermijnen
Teynen spieghel ghegheuen;
Die doechdelike wolden leuen
Nae rechten wijsdome
270
Dien was hi eyne bloeme
Ende eyn leydesterre,
Want hi luchtede
*
verre
Ane menghen goeden dinghen
Die hij wel conste volbrenghen,
+
275
Daer aff dat der heilige man
Groten loff ende eer gewan,
Dien god all daer ghesande
Tot salicheiden alle den lande.
V
erhoert noch eyn scone dinck,
280
Wie der heilighe jonghelinck
°
Op wies in sijnre ioechde
Mit mengerhande doechde.
Hij hadde tot gode luste
Ende keerde sich ane dat beste,
285
Nyet nae den werrentliken
*
roem
Maer nae den waren wijsdome,
Mit voele goeden synnen.
Hi begonde seer te mynnen
God den ouersten sceppere
290
Ende hadde herde o
n
mere
°
*
Alle eertschen rijckdome
°
.
Doer den ewighen rome
*
Soe liet hij maghe en
de
lant,
Stat, erue ende ghewant
*
.
295
Dat was sijne salicheit en
de
sijn heyl.
Hi dachte ane dat ordeyl
[p. 30]
Daer wij alle moeten comen.
Hi hadde te rechte waer genomen
Want hi was gode ghehoersam.
300
Doen hi die waerheit vernam
En
de
hi dat wiste te rechte
Dat hi vanden edelen geslachte
+
Onser vrouwen was geboren
Ende hi daer toe was vercoren,
305
Doen waert hij vuyrich en
de
vroe
*
;
Ende die gods mynne halp daer toe
Want onse here god, die goede,
Hadden* in sijnre hoede.
Ane sijne ghenade hi sich beuall.
310
Hij halp hem volbrenghen all
Die doecht, der hi sich onderwant.
Doer hoem* ruymde hij sijn lant:
Hi voer van Ermenyen
In dat lant van Zurien
°
315
Te iherusalem sijn bedeuaert,
Daer god ghemartielijt waert.
D
oen hem god daer hadde bracht
Doen bleyff hi daer wonacht
*
Doer liefde ende doer mynne
320
Van gheisteliken synne.
Hij hielt
*
sich doe, sent hij daer quam,
Als gode van hiemel wale ghetam
*
,
Mit goeder kuyscheide
°
Ende mit rechten arbeide,
325
Mit vasten en
de
mit waken
En
de
mit doechden te volmaken,
Mit kerckgange en
de
mit ghebede,
Dat hij wel
°
vlyteliken dede,
Mit sijnen psalter dien hij las,
330
Daer hi gestadich ane was;
Ende oeffende eyn wel reyne leue
n
+
Den gheyst hadde hoem god ghegeue
n
,
Dien hi teynen heer hadde vercoren;
Dat hij van adel was geboren
[p. 31]
335
Daer vinck
*
hij voele rechte nae.
Soe langhe diende hi gode dae
Dat men begonde te merken
*
Aen sijnen goeden werken
Ende men in doechden proefde
340
Die seden die hij oefde
*
Te iherusalem in die heilige stat;
Want hem die patriarcke bat
Dat hij doer gode dede
Eyne dinck, des hij hoem bede,
345
Ende doer sinte marien,
Dat hij heme liete wijen
Ende woerde eyn selich priester.
Dat ryet hoem der meyster
Decke
*
spade ende vroe.
350
Soe langhe sprack hij hoem toe
Dat heme int herte quam
Dat hij heme waert gehoersam
Ende die heilige orden ontfinck
Die hem salichlike verghinck.
355
D
oen aldus der heilighe man
Alle sijne ordenen ghewan
Ende hi diende gode sterke
Ende hoem der patriarke
Te priester ghewijede
360
Ende hij heme ghebenediede,
+
Doen meerrede
°
sijn arbeyt
Ende luterde
*
sijne gherechticheit
Beide nacht ende dach.
Eyns goeden seden hij plach,
365
Der edel sinte Seruaes,
Die gode lieff is en
de
was,
Dat hi en at noch en dranck
Als hij die misse sanck
Werdelike, als heme wale ghetam
*
.
370
Als hij ons heren lichame nam,
Ons heren vleysche ende sijn bloet,
Dat dede die heilighe man doer goet
*
[p. 32]
Dat hij inden seluen dach
Gheyne ander spijse te nutten en plach
375
Ter eeren gods lichame
Ende sijnen heilighen name.
I
ch en segghe uch
*
nyet voerwaer
Wie langhe off wie mennich jaer
Dat der goede sinte Seruaes
380
Te Jherusalem
°
wonachtig was
Ende daer alo
m
me inden lande
381
Eer heme god den enghel sande,
382
Ich en weyt ouer wie lanck.
Eyns daechs hij die misse sanck
385
Ende hij stont in sijnen gebede
All die wile dat hij die stille
*
dede
°
.
Der enghel gods all daer quam
En
de
seide hoem dan hij wale vernam
Stille ende nyet ouerluyt:
+
390
‘Seruacius’, sprack hi, ‘gods druyt,
Ich come vanden ghewarighen gode
En(de)
°
ben hier tot dich sijn bode.
Mich heuet der werelt heylant
Doer goet hier tot dich ghesant.
395
Du salt leysten* sijn ghebot.
Dich ontbuyt
*
der warighe godt
Dattu salt varen in gallia.
Du salt busschop werden dae.
God wilt dattu daer vares
400
Ende dae die keerstenheit verwares
*
,
Dattu sijne woert daer breydes
Ende dijnen sterfdach daer verbeydes.’
D
oen sprack der heilige man:
‘Heer, ich en weyt noch ich en can
405
Weder den weech noch die lant.’
[p. 33]
Der enghel andworde te hant:
‘Onse heer sall dich wale bewaren.
Ich sall mit dich daer henen varen
Ende sal dich daer heenen leyden.
410
Du en salt nyet langhe beyden.
Dat ontbiet
*
dich die gods sone.
Du moghes vroliken aen goen.
Dich en derff
*
der weech nyet duncken swaer.
Daer heuet bij nae .VIJ. jaer
°
415
Eyn busdom gheweest meysterloes.
415
Du bist der gheen dien god verkoes
416
Want hem dijn dienst belieuet wale.
+
Sinte seruaes antwoerde nae dien:
‘Ich leyste* gherne sijn gebodt.
420
Gheloeft sijn
°
onse here godt
Ommermeer sonder eynde
Soe waer dat
*
hij mich seynde
*
.’
D
ie heilighe gods ergheuen
*
Hi mercte voele euen
*
425
Dat hem der enghel toe sprack.
Eyn deyl ontsach
*
hijt onghemack;
Ten anderen male was hij des vroe
Dat hem god erscheyn alsoe
Dat hij hem te dienste dochte.
430
Soe hij alre baldste* mochte
Soe hieff hij sich ane die vaert.
Der enghel sijn gheleyde waert,
Die hem wel goet gheleyde dede.
Te sinte iacobs voer hij sijne ghebiede
°
435
Die heilige sinte Seruacius
In galissien te sijnen huys
Ende soechte sijne genade da.
Van danne voer hi te gallia
Dat nu is lutteringhen.
440
Al daer soe moesten
°
bringhen
Der inghel diene* leyde
Ende god diene bereyde
*
,
[p. 34]
Den hi decke
*
ghenade bat.
Te tongheren in die stat
445
Daer quam die goede sinte Seruaes
+
Daer dat busscopdome was
Groet ende rike,
Ende hadde wel yamerlike
Ghestanden
*
doen wel V I J jaer
°
450
Sonder busscop, dat is waer,
Dattet gherechten meyster nye en gewan.
Want god den heilighen man
452
Seruacium daer sande
453
Tot salicheiden inden lande.
454
455
Dat wolde onse heer Jhesus
°
455
Dat der heilighe Seruacius
456
Daer quam alsoe verre;
457
Want dat buscopdome erre
*
458
Soe langhe hadde ghewesen.
459
460
Die die vite
*
hebben ghelesen
460
Sij weten dat wel voerwaer
461
Dat allen die .VIJ. jaer
462
Ten eynde waren gheganghen.
463
Den luden° moeste verlanghen
*
,
465
Die daer sonder busscop waren;
Want sijs ongherne ontbaren
*
Die daer waren ghehoersam.
Nu mercket rechte wie dat quam;
Des suldi sonder twijuel sijn.
470
Der busscop sinte valentijn
Die des busscopdoms daer te voren plach
*
Die mercte wale en
de
sach
Dat hem sijn alder
*
seer dwanck
*
.
Hi was o
n
mechtich
°
ende cranck
*
,
+
475
Die heilighe man ende der guede.
Hij was des te moede
Dat hij den staff leechde
*
Opten altaer ende seechde*
[p. 35]
Voer den luden openbaer
479
480
Dat hi verbannen waer,
480
Diene daer aff neeme.
481
Maer
*
die daer toe gheteme
*
482
Ende alsoe lieff waer gode
483
Dat hem der enghel, sijn boede,
484
485
Seluer gheue mit sijnre hant.
485
Doen ghinck die meer
*
ouer alt lant.
486
Het waert condich wijff en
de
man
487
Dat sinte valentijn den ban
488
Ghedaen hadde den staue.
489
490
Des en doersten
*
nyemant aue
490
Nemen vanden altaer, daer hi lach.
Des stont dat busdom menghen dach
Sonder busscop
°
heerdeloes
*
Dat nye egheynen
*
dae en koes.
495
D
oent god nyet langher en woude dolen
*
,
495
Dien alle dinck es onuerholen,
496
Doen sande hi sinte seruaes daer
497
Dat hi der keerstenheit neeme waer
498
Want hi daer toe well ghetam
*
.
499
500
Des daichs doen hij in tongheren qua
m
,
500
Der goede sinte Seruaes,
Grote Concilie dae was.
Doen hoem god daer sande,
Doen was van menghen lande
+
505
Der lude vele versament da.
Doen hiet die stadt Octauia,
Want der Coninck hiet Octauiaen
Den doe dat lant was onderdaen
Ende die stat ghehoersam.
[p. 36]
510
Doen sinte Seruaes daer in quam,
Doen waren daer comen wijden
*
Vanden lande in allen sijden
Busscoppen ende Canoncken
°
,
Abden ende
°
monicken,
515
Marckgreuen ende hertoghen
Waren tsamen daar ghetoghen,
Greuen ende vryen,
In dat monster sinte maryen,
Burgher ende dienstman,
520
Ende dat ghemeyne volck nochtan
Des was daer voele te samen comen.
Sij hadden menghen raet ghenome
n
Waer men eynen busscop neeme,
523
Alsulken deme wale gheteme
*
524
525
Der keerstenheit ende gode.
525
Vanden groten gebode
526
Die daer ouer was ghedaen
527
Soe en dorstes nyemant dae bestaen.
528
Sij haddent menghen dach ghedreue
n
*
529
530
Ende was noch ongheeyndt bleuen.
Het was hon allen ontfochten
*
Dat sijs nyet volkomen
*
en mochten
Mit alle haren wijsdome,
Waer bi dat dat busdome
535
Gheysteliken vader nye en ghewan.
+
Des was daer me
n
nich rouwich man
Ende mennich wijff onvroe
Want hon qualijck stont alsoe;
Maer die valsche ende die domme
540
Dien was daer luttel o
m
me;
Maer gods vriende, die getrouwe,
Die haddens groten rouwe
Dat sij wale schijn
*
daden.
Den ghenadighen god sij baden,
545
Haren lieuen sceppere,
Want hijs wale mechtich were,
[p. 37]
Dat hij haer noet bekende
Ende eynen busscop daer sende,
Alsulken die hon wale beteme
*
550
Ende den volke te rechte queme
550
Ende der heiligher kerken dochte
*
,
551
Want hijt wale doen mochte,
552
Dat hijse wolde beraden
*
.
553
Doen sy gode dus daer om baden
554
555
Ende dats daer grote noet was
555
Doen quam die goede sinte Seruaes
556
Inden monster
*
als eyn pelgrijn,
Die haer busscop soude zijn,
Dien god daer hadde gesant,
560
Des gheeert is alle dit lant.
D
oen hij inden monster
*
ghinck
Nyemant hem dae en ontfinck,
Want hem daer nyemant en kande
Off waero
m
me datten god daer sande.
+
565
Doen
°
hij inden monster quam
Dede hij als heme wale betam.
Hij ghinck aen eyne sijde
Ende las sijne ghetijde.
Sijne venyen
*
hi decke soechte
570
Want god
°
sijns gheruechte
*
.
Hij viel neder aenden Estrich
*
.
Sijn ghebet was gheystelijch.
Doen hij in sijnen ghebede lach
Aldaer dat volck toe sach,
575
Alle die des namen waer,
Ende waert den volck schijnbaer
°
*
576
Doen quam der heilich enghel daer
Schijnende als die sonne claer
578
Dien god daer hadde ghesant.
579
580
Hij hueffen
*
op mitter hant
580
[p. 38]
Seruacium den gheheeren
*
,
581
Dat dede hem god ter eeren.
582
Der enghel langher nyet en beyde.
583
Totten altaer hijne leyde.
584
585
Hij nam den busscop staff;
Sinte Seruaes dat hijne gaff.
Die lude die dat saghen,
Nyemant en derff
*
des vraghen,
Sij en haddens groot wonder,
590
Eyn yghelijck bysonder,
Dat sij die teyken mochten sien
Die god selue liet gheschien
Doer sinte Seruaes wille.
+
Sij sweghen alle stille
595
Alsoe langhe went
*
dat erghinck
*
Dat sinte Seruaes den staff ontfinck.
D
oen dat gheschiet was, te hant
Der enghel hi verswant
*
Ende voer daer gode wale ghetam
*
,
600
Mit des
*
ghebode hij daer quam,
Die en
*
ghesent hadde daer.
Doen des dat volck waert ghewaer
Dat der enghel danne
*
was
Ende der goede sinte Seruaes
605
Behalden hadde den staff
Den hem der heilich enghel gaff,
606
Die haer busscop solde wesen,
607
Ende sij mit hem souden genesen
*
,
608
Die priesters mitten leeke
n
°
609
610
Die ghesien hadden die teeken,
610
Die waren all te samen vroe:
611
Den sanck hoeuen
*
sij voele hoe
*
;
612
Gode gauen sij den loff
613
[p. 39]
En
de
ontfinghen haren busscoff.
614
615
Vroliken sij songhen
615
Doen sij te heme dronghen.
616
Sij vielen heme te voeten,
617
Guetlijcken
*
sij hem grueten,
618
Alle eer sij hoem daden;
619
620
Den ghewaren
*
god sij baden,
620
Diene hon te trooste
*
hadde ghegheuen,
+
621
Dat hijne hon
*
langhe liete leuen.
622
D
oen dat was erganghen
*
623
Dat sij hadden ontfanghen
624
625
Haren busscop, als hon wale ghetam
*
,
625
Die hon van gods haluen quam,
626
Als ghi hier voer hebt vernomen
627
Die ander die daer waren comen,
Die busscoppen die hij daer vant
630
Die god eer daer hadde ghesant,
Wijse ende gheleerde
Die gheordende
*
en(de)
°
die bekeerde,
Te busschop sij heme wijeden,
Den gods ghebened