[p. 1,10]
[Eerste boek.]
Vanden lantgrave van Doringen, hoene die paus ten coninc coes. j.
- Na des keysers Vrederijcs doet,
- Die menigen brachten in pinen groet,
- So coes die paus Innocent
- (Maer niet met alder heren concent)
- 5
- Den lantgrave van Doringen.
- Maer dese en conste niet bedwingen
- Sijn wedersaken, so dat hi
- Niet coninc en hiet; ende hier bi
- Sone willic op hem beginnen niet,
- 10
- Want hijt oec gewerden liet
- Ende hem der pinen oec verdroet
- Jegen Coenrade ende jegen sijn conroet
- Te stridene altenen, dies niene verdochte;
- Want hijs oec niet volbringen mochte,
[p. 1,11]
-
- 15
- Om siecheit die hem ane quam,
- Daer hi oec dien doet an nam.
- Om dese sake, om dese dingen
- En willicken metten keyserlingen
- Niet gereckelike tellen;
- 20
- Doch mach hi heten der gesellen,
- Maer niet van gerechten aerde,
- Want hi noyt quam indie waerde;
- Daerom latic van hem bliven.
- Maer ic sal u die dinge bescriven
- 25
- Die gesciede in desen tiden;
- Al latict hier dus over liden,
- Ic salt vertrecken groet ende smal,
- Onder den keyser Willem al,
- Dies graven sone was van Hollant,
- 30
- Hoe hi tconincrike nam in hant,
- Ende met concente vanden heren.
- Dat salic u in teerste leren.
- Ende hoe hi tAken quam in die stat,
- Ende den keyserliken stoel besat,
- 35
- Sijn doen ende sijn leven al,
- Dat hem gesciede groet ende smal,
- Salic u secgen in rimen slecht;
- Ende oec mede alt gevecht
- Dat in sinen tiden gesciede,
- 40
- Van allen landen, van allen dieden,
- Van wonder, van tempeesten, van prophecien,
- Gelijc dat secgen die ander pertien,
[p. 1,12]
-
- Deen voren, ende dander na,
- Dat elc op sijn carnatioen sta
- 45
- Ende onder elken keyser geset,
- Daer dwonder bi gesciede met.
- Gelijc dat in heeft dlatijn,
- So salict in dietsce maken fijn,
- Ende oec mede in .vi[i]j. boeken,
- 50
- Diemen verre heeft doen soeken.
Hoe Willem van Hollant coninc ward. ij.
- Willem, Florens sone van Hollant,
- Ende joncfrouwe Machtelden van Brabant,
- Die smiddels hertogen dochter was
- Vanden drien Heinriken, alsict las,
- 55
- Dese werd te coninc gecoren,
- In manieren als gi selt horen.
- Heinric van Brabant, die hertoge[.],
- Die doe was .i. prinse hoge,
[p. 1,13]
-
- Ende Willems maech was, alsment kent,
- 60
- Hem was vanden paus gesent
- Van Aelmaengen dat keyserike.
- Doen gaf hijt vord dier gelike
- Willemme sinen neve saen,
- Diet vromelike heeft bestaen.
- 65
- Nochtan en was hi doe niet out;
- Want doe sijn vader der doet scout
- Betaelde, screefmen ons heren jaer
- .xijc. ende .xxxiiij. vor waer;
- Ende Willem hadde .xxi. der jare
- 70
- Doemen coninc coes daer nare.
- Dese Willem had te wive ontfaen
- Des hertogen dochter, hebbic verstaen,
- Van Brugewijc, Lisebet hiet;
- Daer hi enen sone af liet,
- 75
- Die Florens hiet bi namen.
- Doe die sake so vort quamen,
- Dat Willem te coninc was gecoren,
- Dedi alsmen plach daer voren,
- Ende wilde den stoel besetten tAken;
- 80
- Ende begonde also die saken
[p. 1,14]
-
- Alse hi sculdich was te doene.
- Aldus belach die stat die gone
- Enen tijt, tot dat hi
- Der stat wille gecreech daer bi;
- 85
- So dat sine in hebben gelaten,
- Met bisscopen, met vele prelaten,
- Die hi met brachte vor waer,
- Gelijc hi sculdich was. Daer naer
- Besat hi den stoel int inde,
- 90
- Ende na dat met groten gesinde
- Trac hi vord te Coelne ward,
- Ende berechtet daer na conincs ard;
- Ende dede daer int lant gebieden
- Van conincs halven alden lieden
- 95
- Pays ende vrede; ende datmen vord
- Vans conincs Willems halven tbord
- Vanden Rine suveren soude;
- Dat elc here come boude
- Die ten keyserike hort toe,
- 100
- Ende werde sijn man daer alsoe.
[p. 1,15]
-
- Met beden ende met behindicheden
- Es hi thuus dor dlant gereden,
- Ende maecte vrienscap jegen die heren.
- Die hi niene conde bekeren
- 105
- Met gevechte, die trac hi an
- Met worden ende met gichten dan.
- Want vele waser daer noch toe,
- Die onhoude herten hem droegen doe
- Om Vrederijcs neve, Coenradine.
- 110
- Maer hi bluste al dese pine
- Met gichten ende met gelove goet:
- Dit es dat menigen swigen doet.
- In sijn irste jaer oec mede
- Was Aelbrecht te Colen in die stede,
- 115
- Daer men af seget verre ende wide
- Dat hi was in sinen tide
- Bloeme van clergien al,
- Alsic hier na wel secgen sal,
- Daer ic u van sinen bloemen,
- 120
- Gelijc hi seide, .i. deel sal noemen.
Hoe coninc Willem tKeyserswarde wan. iij.
- Doen coninc Willem had gevrijd
- Om Coelne die straten, onlangen tijd
[p. 1,16]
-
- So lach hi daer, hebbic vernomen,
- Hine wilde ander stede begomen.
- 125
- In desen dat hi trac van daer,
- So quam hem ene boetscap swaer:
- Dat hi tes Keyserswarde quame,
- Oft hi behouden wille den name
- Vander keyserliker crone.
- 130
- Aldus voer hi daerward scone,
- Ende belacht met herecracht
- vi. weken dach ende nacht.
- Int leste moesten sijn ontfaen,
- Of het waer over hem gegaen;
- 135
- Want hi met sinen here
- Gewonnen had die meeste were.
- Ende doen die ander dat vernamen,
- Gaven si hem op te samen.
- Dus ward hi daer geweldich dies,
- 140
- Ende hadde daer af al sinen kies.
- Doen dit die ander stede sagen,
- Begonsten si hem meer versagen,
- Ende maecte[n] pays om dese dinc.
- Ende hier met hi oec bevinc
- 145
- Een deel die[r] gene, die waren nu
- Sine wedersaken, dat secgic u,
- Die van Coenraets maysniede waren:
- Want doen si vernamen openbaren,
[p. 1,17]
-
- Dat hi tKeyserswarde had gewonnen
- 150
- Entie ander stede oec an hem ronnen,
- Maectense mede vrienscap saen;
- Ende hi heefse dus ontfaen
- Ende getrocken an hem al.
- Dus haddi int begin geval
- 155
- Van sinen conincrike groet,
- Dat hem namaels clein bescoet.
- Men seget dicke, ende hets waer:
- Na goet begin comet .i. swaer,
- Ende, na cranc ende clene begin,
- 160
- Comet namaels groet gewin.
- Daerom en selewi verheffen niet,
- Al es dat ons geval gesciet.
- Dan secgic niet bi desen allene,
- Maer ic segt int gemene:
- 165
- Want ghi hebbet selden vernomen,
- Die geluckech waren int anecomen,
- Dat si lange geduren conden;
- Om dat si deen na dander begonden
- Ende si eles dan over quamen,
- 170
- Ende daer af mere dan hare namen.
- Sone wilden si niewer op micken,
- Ende wilden altenen vorward bicken
- Ende altemale dan bringen onder;
- Dan comt der avonturen wonder
- 175
- Alsi wanen ten besten wesen,
- Ende slaetse, dat sijs niet connen genesen.
[p. 1,18]
-
- Aldus sciet nu dagelike.
- Doen coninc Willem oec in sijn rike
- Waenden ten besten hebben geweest,
- 180
- Ward hi vanden Vriesen gevreest
- Ende ter doet bracht vor waer,
- Alsic u tellen sal hier nacr.
- Maer wat gesciede in sinen tiden
- Salic u hier overliden.
Hoe die paus sinde anden patriarke van Jherusalem, dat hi hem die heren ende dlantbescrive. iiij.
- 185
- In coninc Willems eerste jaer,
- So ward gesent al openbaer
- Een boec van over zee bescreven,
- Dat ward aldus utgegeven
- Ende vortbracht in deser maniere,
- 190
- Alsic u tellen sal sciere.
- .I. paus, hiet Innocentius,
- Die [derde] van dere namen dus,
- Hi begeerde te weten sere
- Hoe menich soudaen, hoe menich here
[p. 1,19]
-
- 195
- Die enich lant had beseten,
- Ende die hem oec dorste vermeten
- Strijd te houden jegen kerstenhede;
- Ende hoe menige stat oec mede,
- Ende oec borge ende castele
- 200
- Elc here hadde tsinen dele,
- Ende waer dat clcs goet was;
- Hoe menige mile, hoe menigen pas,
- Dat dene stat vander ander stoct;
- Haer vastheit met ende haer goet,
- 205
- Ende hoe elc hicte, stede ende port:
- Die ontboet hi vriendelijc vord
- Toten patriarken van Jherusalem,
- Dat hi des berichte hem
- Na sijn beste oft hi conde.
- 210
- Om dese sake die patriarke begonde
- Dit te besoeken al over zee,
- Van heren, van steden, min no mee.
- Gelijc dats hem onse eertsce vader
- Die paus hadde gebeden algader,
- 215
- So dede hijt besocken ende scriven,
- Ende en liets niet achter bliven
- Waer hijt gevreischen conste,
- So dat hi een boec begonste
[p. 1,20]
-
- Hier af te maken, dat hi soude
- 220
- Den paus senden also houde
- Alst gemaect waer, godweet.
- Dus wast in desen tiden gereet,
- Doen send hijt hem also saen.
- Hier vore dedic u oec verstaen,
- 225
- In die vierde pertie ane dinde,
- Hoe die paus daer omme sinde;
- Maer niet en sprect hi meer daer af,
- Om dattie patriarke doe niene gaf
- Dat boec ute na waerhede,
- 230
- Alse hi in dese pertie dede.
- Sone wildict daer niet vorder dichten.
- Daer om salict u hier berichten
- In corten worden, na die waerheide,
- Gelijc dattie boec seide.
- 235
- Ende irst werf hoe die heren heten
- Die daer dlant hebben beseten.
Van alden geslechten van over zee, ende waer af datsi quamen. v.
- Twee gebroeder die hieten aldus:
- Saladijn ende Sapha[di]nus,
- Die edel waren ende rike sere,
- 240
- Ende boven al sarrasinen here,
[p. 1,21]
-
- Ende daer al dat geslechte af quam
- Ende al dat heerscap, alsict vernam,
- Dat oyt sint geregneert heeft;
- Na dat ons die waerheit geeft
- 245
- So regneerd oec nu ter stont.
- Saladijn, ic doet u cont,
- Had .ix. sonen ende here groet,
- Eer hi selve quam ter doet.
- Ende Saphadijn die levede langer,
- 250
- Alne was hi niet so tanger
- Alse sijn broeder was Saladijn.
- Ende na die doet des broeder sijn
- So doetdi alle sine kinder saen,
- Sonder enen, die hadde ontfaen
- 255
- Die soudaen van Ycone,
- Ende Moradijn so hiet die gone,
- Ende dien onthilt hi [jeghen] Saphadine
- Dat hine niet ter doet ne pine.
- Caliphus hadden bevolen heme
- 260
- Dat hijs harde wel waer neme,
[p. 1,22]
-
- Alse hi oec dede in alre tijt.
- Caliphus, dat wel seker sijt,
- Es te seegen min no mere
- Dan haer paus ende haer here,
- 265
- Ende dien die sarrasine algader
- Eren, gelijc wi onsen vader
- Den paus eren ende onderhorech sijn.
- Gelijc so doen sijt hem in scijn
- Ende houdene over haren paus met,
- 270
- Gelijc dat gedraget haer wet.
- Ende Baldach es oec die hofstede
- Van alden sarrasinen mede,
- Gelijc dat Rome es dat hoft
- Van al kerstenheide, dies geloft.
- 275
- Ende in Baldach, die rike stat,
- Es Caliphus stoel gesat,
- Ende daer staet Mamet, haer afgod.
- Gelijc dat sente Peters gebod
- Van Rome der stede ward uut gesent,
- 280
- Ende al kerstenhede es bekent,
- In dier gelike so es Mamet
- In Baldach die stat geset
[p. 1,23]
-
- Ende houtmen van hem sijn geboden,
- Alse van haren oversten goden.
- 285
- Ende daer besochtene menech man
- Die waent dat daer gewin leit an.
Van Mamets pelgrinen ende van Caliphus haer paus manieren. vi.
- Mamet besoect menich daer
- Van so verre, dat hi vor waer
- Een half jaer onder wegen es
- 290
- Eer hi weder, sijt seker des,
- Met gemake thuus can comen.
- Van selken lande heeftmen vernomen
- Payne comen, die .xij. dachvarde
- Voren met kemele gelike parde,
- 295
- Daer si nie water in vernamen;
- Sonder alse die kemele quamen
- Ende sere verdorst waren, godweet,
- So namense haren voet gereet
- Daer si water wisten onder,
- 300
- Ende sloegen daer die eerde besonder
- Metten voete; ende daer naer
- Graven die sarrasijn aldaer,
- Ende vinden water saen daer neven,
- Dat si haren kemelen geven.
[p. 1,24]
-
- 305
- Dits een wonder te secgen hier
- Hoe dit geweten mach dit dier?
- Ende alse daer vele pelgrime sijn
- Int jaer op enen gesetten termijn,
- So gaet Caliphus ten tempel mede,
- 310
- Haer paus, metten volke gerede,
- Ende ane beet Mamet in deser maniere:
- Metten houede niget hi sciere
- Driewerf, al biddende sere,
- Ende danct Mamet al siere ere;
- 315
- Ende alse sijn beden dan es gedaen,
- Eer hi uter kerken mach gaen
- So hout hi etentijt daer,
- Met groten lichte harde claer,
- So dat verre die claerheit sal gaen,
- 320
- Ende dit es Mamet te eren gedaen.
- Ende alse die etentijt es leden,
- So settmen Caliphus daer ter steden
- Ene diere crone opt hoeft daer,
- Ende gaet tsinen palayse daer naer;
- 325
- Dits sine maniere van siere ere.
- Moradijn, die dese grote here
[p. 1,25]
-
- Bevolen had den soudaen,
- Alsic u hier vore dede verstaen,
- Dese Moradijn had Halapien al,
- 330
- Met datter toe horde, groet ende smal;
- Ende daer horden oec toe wel besondert
- Onder stede ende castele .cc.
- Mer die dorpe dier horen an
- En konde gerekenen geen man:
- 335
- So menich esser daer geseten,
- Dat wi die waerheit niene weten.
- Daer om latict aldus bliven,
- Ende sal u vord van Saphadijn seriven,
- Die Saladijns kijnder alle versloech,
- 340
- Sonder desen daer ic nu af gewoech.
- Ende desen haddi verslegen met,
- En hadden Caliphus niet belet.
Van Saphadijns kindren, die lantscepe houdende sijn. vij.
- Saphadijn, die dede ontliven
- Sijns broeder kinder om dat hi bliven
- 345
- Waende here met sinen kinden,
- Na dat wi die waerheit vinden,
[p. 1,26]
-
- Hadde .xv. sonen met,
- Die hi al hevet wel beset
- In groter heerscapien ende in rijcheit,
- 350
- Dat u hier nu werd geseit.
- Sijn outste sone Melechadinus
- Dien gaf hi te dele aldus:
- Egipten al, groet ende clene,
- Met .c. dusent dorpen gemene.
- 355
- Al recht toten middage vord
- So strecte henen daer sijn bord.
- Die outste daer na hiet Coradijn,
- Ende dien gaf die vader sijn
- Damascene, ende die heylige stede
- 360
- Van Jherusalem so hilt hi mede,
[p. 1,27]
-
- Ende alt dlant, alsict oec las,
- Dat der kerstine mede was.
- Ende onder dese mogenthede
- Sijn onder castele ende stede
- 365
- ccc., sonder die dorpe, godweet,
- Die te telne sijn ongereet.
- Die derde sone Melethiphus hiet.
- Desen die vader te dele behiet
- Gemelle, ende alt conincrike
- 370
- Dat daer om lach dier gelike.
- Ut genomen die dorpe vor waer,
- So horden daer toe al openbaer
- ccc. ende een casteel ende stede;
- Dit was die gene al houdende mede.
- 375
- Die vierde hiet Meliomodelrijn,
- Ende dese hadde ten dele sijn
- Alt lant van Asyen, des sijt gewes,
- Met al datter toe horende es;
- Dat wel onder stede ende castele
- 380
- Dc. hevet te sinen dele,
[p. 1,28]
-
- Sonder die dorpe diere in staen.
- Die al buten der rekeningen gaen.
- Die vifte hiet Melcisemaphat.
- Dlant van Saerken hi besat,
- 385
- Daer Abel in gedoet was
- Ende hier toe horen, sijt seker das,
- dccc. onder castele ende stede,
- [S]onder dorpe getellet mede.
- Die seste hiet Melchinach.
- 390
- Die hadde trike van Baldach,
- Met al datter toe horende es,
- Gelijc ict vore vermaende des,
- Daer Caliphus in heeft sijn wone.
- Salaphas hiet die sevende sone,
- 395
- Ende dese en hout no lant no stede.
- Mer sine broeders geven hem mede
- Alle jare .ij. scone part,
- Elc van hem, ende wel beward
- Met breidele ende met sadele diere;
- 400
- Ende daer op elc na die maniere
[p. 1,29]
-
- Dusentech bisante van goude goet.
- Dese Salaphas oec altoes moet
- Sijn met sinen vader Saphadine,
- Ende voren die baniere sine.
- 405
- Ende alse dese Saphadijn
- Vard visenteren die kinder sijn,
- So doet hi purper an, dies geloeft,
- Ende oec mede al om sijn hoeft.
- Ende dan comen sine kinder hem jegen
- 410
- ix. milen, na haer plegen;
- Ende alsi den vader beginnen naken,
- So plegen si ere saken
- Dat si hem .iiij. werf nigen neder,
- Ende cussen sinen voet dan weder;
- 415
- Ende daer na saen alte hant
- Cussen si des vader hant.
- Ende daer [na] die vader menichfoude
- Custen weder met gewoude,
- Ende geeft dan elken .i. vingerlijn,
- 420
- Gevormt na tgebeelde sijn.
- Ende dese, die ic hier hebbe geseit,
- Vader, kinder, na die waerheit,
- Wilden alt lant, verre ende wide,
- Wat dat horde ter kersten side,
[p. 1,30]
-
- 425
- Ende alle tribute wildense geven,
- Datden patriarke horde beneven
- Ende der kerken van Rome der stede,
- Op dat si mochten in payse, in vrede
- Die ander lande houden nu.
- 430
- Dit boden si, dat secgic u.
Noch van Saphadijns kindren, ende sinen wiven. viij.
- Twee van Saphadijns kinder
- Hebben oec in hoeden ginder
- Theylich graf, dat oec ter stede
- Onder tiden onse liede hoeden mede;
- 435
- Entie offerande nemense daer
- Die wel rentet over jaer
- .xx.m sarrasijnsce bisante.
- Dit deilden onder hem dese serjante,
- Die twee outste vanden gonen,
- 440
- Ende vier van sinen joncsten sonen
[p. 1,31]
-
- Bevreden ende hoeden dwater dus
- Dat geheten es Licalus,
- Dat alle jare in ogest maent
- Egipten dor vloyt ongewaent.
- 445
- Ende hier toe hord .i. rente groet
- Van .xl.m bisanten roet.
- Die twee joncste vanden vieren
- Die sijn gelupt nader manieren
- Datmen capune te vorne pleget.
- 450
- Ende dese hoeden, alsemen seget,
- Die offerande van Mamet
- Ende sijn daer toe dus geset.
- Ende dit deflense onder heme.
- Dits jaerlijcs ward, alsict verneme,
- 455
- .xxx.m gouden bisante.
- Nu wetti die rente van haer lande.
[p. 1,32]
-
- Saphadijn, deser kinder vader,
- Hadde oec .xv. wijf tenegader,
- Ende haer erve dat hem horde toe.
- 460
- Ende alsi met ere wilde slapen doe,
- Die dedi roepen in sine palayse,
- Ende daer met was hi dan met payse
- Ende slaepter met, ende heeft al daer
- Sine genuechte met haer vor waer.
- 465
- Ende droege enige enen sone,
- Daer met heeft hi sijn gewone
- Ende sijn delijt harde goet,
- Meer dan hi met eniger doet.
- Ende die oec niet met kinde gaet,
- 470
- Daer met heeft hi altoes sijn daet
- Nacht ende dach, tot dat si dan
- Kint draget. Dus heeft die man
- Welc hi wilt te sinen wille.
- Entie hi meest mint, lude of stille.
- 475
- Daer met doet hi sinen gere,
- Daer nes jegen gene were.
- Ende welc tijt datter ene sterft,
- Op dat hi ene ander verwerft
[p. 1,33]
-
- Die hi set in hare stede.
- 480
- Dese Saphadijn heeft enen sede
- Die oec van sinen vorsaten es comen:
- Dat hi jaerlijcs, hebbic vernomen,
- X. werf laet sijn vorhoeft sien.
- Ende alse oec boden comen te dien
- 485
- Van coninge oft van princen mede
- Diene spreken willen gerede,
- Die doet hi des eerstes dages gaen
- In sine vorste sale, daer saen
- CC. turke gewapent comen,
- 490
- Die den bode wel begomen
- Ende wachten daer al dien nacht.
- Des ander dages, alse es bedacht
- Die soudaen, so sent hi daer,
- Ende doet ondervragen daer naer
- 495
- Wat boetscap dat si bringen nu?
- Des derdes dages, dat secgic u,
- So mach irst die bode ontfaen
- Sine antworde vanden soudaen.
- Dits haer sede ende haer maniere.
- 500
- Nu hord van haren lande sciere.
[p. 1,34]
-
Dit sijn regael stede van Egipten lande, entie beste. ix.
- In Egipten es Alexandrien,
- Dat porte es der sarrasine pertie,
- Ende neuwe Babilonie mede
- Ende Kadris, die vrouwe es alder stede;
- 505
- Ende Damiaten, dat sonder geliken
- Slotel ende dore es van alden rike.
- Van neuwe Babilonien, alsict weet,
- Die van daer te Damiaten ward geet,
- Gaet rechte te orienten ward,
- 510
- Ende es daer tuschen drie dachvard.
- Ende die tAlexandrien ward wilt gaen,
- Moet toxcidenten, sonder waen,
- Ende drie dachvard es oec met tgone
- Alte lande van Babilone;
- 515
- Mer te water eest .vi. dachvard.
- Ende die van Damiaten vard
[p. 1,35]
-
- Te monte Synay, so es met
- .vij. goede dachvarde geset.
- Ende van Damiaten tote Thanaym
- 520
- Es ene dachvard, meer no min.
- Ende Damiaten staet tusscen der zee
- Ende der flumen Nylee.
- Ende daer valt oec dmere deel
- Vander flumen int zee geheel.
- 525
- In Egipten tselker stat reinet niet
- Oft harde selden, eest dat gesciet;
- Mer Nilus onder tiden daer over vloyt,
- Daer namaels grote vrocht of groyt;
- Want dat makent soe vet
- 530
- Dat geen mes en messet bet.
- Dat water werd in julius die maent
- Utgelaten, alsemen waent.
- In .vij. pertien daer vloyt dan:
- Tote des heyliges cruces dages vord an
- 535
- So wasset altenen; daer na seder
- Tote .xiij. dage so mindert weder.
[p. 1,36]
-
- Ende alst aldus mindert daer,
- So gaetmen vaste sayen daer naer
- Gerste ende ander coren, tien tiden,
- 540
- Datmen inden merte gaet sniden.
- Damiaten heeft .ij. paer mure
- Ende fosseiden diep ende sture,
- Ende .xxviij. torren groet,
- Van starcheiden sonder genoet.
- 545
- Ende van cleinen torren, diere om staen,
- Sijn onvertellijc sonder waen.
- In midden Nilus, jegen al dese
- Torren daer ic hier af lese,
- Staet een torren so hoge, so vast,
- 550
- Dat hi ontsiet engenen gast;
- Ende van dien torren gaet oec daer
- Tote des soudaens torre vorwaer
- Ene starke yserine ketene groet;
- So datter niemen liden moet
- 555
- No met scepe, no nieweren met,
- Hine hebbe vanden soudaen ontset
[p. 1,37]
-
- Ende sijn gemoede; van dat hi brinct
- Dat moet daer emmer sijn verdinct.
- Daer comen ongetelde scepe, godweet,
- 560
- Van alden lande wijt ende breet:
- Van Venegien, van Anthiosen mede,
- Van Grieken, van Cypers der stede,
- Van Ermenien, van allen eylanden;
- Ende [die] daer die vard willen bestanden,
- 565
- Die moeten daer vertollen ter stat.
- Hier af hevet ongetelden scat
- Die soudaen jaerlijcs vor waer,
- Ende dies en verdragemen niemen daer
Van Babilonie ende Alexandrie. x.
- [...] Neuwe Babilonien ende Caycus
- 570
- (Oft Cadrus heetmen mede dus),
[p. 1,38]
-
- Dit sijn twee stede, alsict versta,
- Ende staen op ene mile na.
- Cadrus heeft mer ene muer,
- Mer hi es starc genoech ende stuer.
- 575
- Daer wonen in joden ende kerstine
- Ende oec mede sarrasine,
- Ende elc hout daer oec sine wet
- Die hi wilt ende begecrt met.
- Bi desen steden sijn vele bogarde
- 580
- Van sconen done, van riker warde.
- Daer bi wast oec balsamus,
- Daer men ave leest aldus:
- Datmen sine scortse snidet daer
- Rechte inden meye vor waer,
- 585
- Ende dan hanct mer onder, sonder waen,
- Scone glasine vate saen,
- Daer die droppelen in vallen dan
- Die uter scortscen gaen vort an.
- Ende dan alse dit es gedaen,
- 590
- So nemtmen die vate saen
- Ende setse .i. half jaer na des
- In drecke oft in duvenmes;
[p. 1,39]
-
- Ende aldus ende in deser maniere
- So ontfeet sine nature sciere.
- 595
- Die borren die inden bogard staen,
- Oft daer dore lopen, sonder waen,
- Die eren sere die sarrasine;
- Ende tjaers altoes, in enen termine,
- So wasscen si al haer lijf daer in.
- 600
- Dit houdense over groet gewin.
- Bi Cadrus staet die palmboem mede,
- Die onse vrouwe nigen dede
- Tot haren voeten, daer si met staden
- Plucte haer genuechte van daden;
- 605
- Ende doen si der daden had genoech.
- Rechti hem op na sijn gevoech.
- Doen die Egiptiene dit vernamen,
- Versnedense desen boem te samen
- Ende paleerden ende ondersetten daer.
- 610
- Noch heden desen dage vor waer
- So openbard hem die sneden
- Die die van Egipten doen deden;
- Ende vander uren vor ward mere
- So eerdene die van Egipten sere.
[p. 1,40]
-
- 615
- Drie Babilonien hebben gewesen.
- Dierste was, als wijt lesen,
- Daer Nabugodonosor af was here
- Ende van Caldee coninc mere.
- Ende dit Babilonien stoet
- 620
- Op Thabor die flume goet.
- Dander daer in regneerde alsoe
- Van Egipten coninc Pharo.
- Ende dese .ij., in ware lessen,
- Sijn algader wildernessen.
- 625
- Dat derde es dat bi Cadrus
- Nu ter tijt staet aldus,
- Daer in gestaen was wilen ere
- Des conincs stoel, des conincs ere.
- Alexandrie die stat, sonder waen,
- 630
- Houtmen van Babilonien den soudaen,
[p. 1,41]
-
- Ende si staet bi Nylus der riviere,
- Mer sute water es haer diere.
- Die staet an enen casteel rike,
- Daer men in alle nachtelike
- 635
- Bernet groet licht vor waer,
- Om dat sijt sien selen aldaer
- Die met scepe daer willen comen.
- Vele kerken heeftmen vernomen
- Daer in staende in Cristus name;
- 640
- Daer af es daer ene daer sere bequame
- Hem allen, daer sente Marc in lach
- Ende sine ewangelien te scriven plach.
- Daer was sine passie ende sine sepulture.
- Mer daer na up ene ander ure
- 645
- Ward hi gestolen ende sijn lichaem mede
- Bracht te Venegien in die stede.
- Daer was oec in dese stat
- Des[.] patriarken stoel gesat.
- Daer lammen .ij. werf oec int jaer
- 650
- Die scaep entie geite vor waer.
[p. 1,42]
-
- Inden lande so es .i. sede,
- Om sente Mertijns messe gerede
- Datmen erweten ende veetsen snijd,
- Ende dies gelike tote der tijt
- 655
- Dat merte begint na haer gevoech.
- Dit donct mi te wonderne genoech.
Van Ebron, entie principael steden van Palestine. xi.
- Ebroen es die principaelste stede
- Van Palestinen, ende oec mede
- Der giganten woeninge geraect.
- 660
- Hier bi was Adaem gemaect
- Ende oec ontfinc hi daer die doet.
- Die sarrasine heten dese stat groet
- In hare tale Cariatarbe,
- Dats te secgen min no mee
- 665
- Dan virestede. Ende om die saken
- Datter waren .iiij. patriarken
- Begraven met haren wiven daer,
- So hieten si die stat daer naer.
[p. 1,43]
-
- Dat was Adaem, Abraham, Ysac
- 670
- Ende Jacob; dat was daer men af sprac
- In die bibele, daer mer vele in brochte
- Toter tweevoudeger hagedochte.
- Ende in dit [dal] bekinde Adaem
- Sijn wijf, aldaer hi gaende quam;
- 675
- Ende wan daer Sette an hare,
- Daer Jhesus Cristus af quam daer nare.
- Van Ebron .ij. milen clene
- Eest dlant roet algemene,
- Ende daer in greftmen pole sciere,
- 680
- Ende vercopen die eerde diere
- Dien van Egipten, gelijc men doet
- Diere specie ende goet.
- Neven Ebroen staet Manbree,
- Daer Abraem woende lange ee.
- 685
- Hier sach hi oec drie ingele mede,
- Daer hi ane betde den enen ter stede.
[p. 1,44]
-
- .x. milen van Ebroen met,
- Rechte torienten ward geset,
- Staet rechte min no mee
- 690
- Datmen heet die dode zee.
- Bedie heetmense dus ter uren,
- Om datter niet in mach geduren.
- Daer worden verdronken die vier steden
- Daer men in die bibele gewach af dede:
- 695
- Dat was om die sonden entie ongenaden
- Die daer in die liede daden.
- Ende Segoram, die vifte stat,
- Staet noch, om datse Loeth verbat,
- Bi derre zee, en[de] heet daer na
- 700
- Nu ter wilen Balesona.
- Neven dese zee recht nu vort
- TArabien ward, ane dander bort,
- Staet dat dal van Carnaym met
- Onder den berch van Moab geset,
- 705
- Daer op Balach, Sephors sone,
- Balam hadde geleit, die gone,
- Om dat hi Israel [soude] vermaledien daer.
- Van Aspaltus die lake vorwaer
[p. 1,45]
-
- Staet daer bi tArabien ward,
- 710
- Daer men van Judee vard.
Van steden van Arabien ende Phinecee. xij.
- Arabien was wout ende niet el
- Doen die kinder van Israel
- Daer in lagen .xl. der jare,
- Ende dat manna aten aldare.
- 715
- Arabien hetet nu dat lant
- Dat doen was harde onbecant.
- Daer es oec in dat dal
- Daer Moyses proefde sijn geval,
- Daer hi .ij. werf die roede sloech
- 720
- Ende .ij. borne sprongen na sijn gevoech,
- Daer af rivieren vloyen vor waer
- Die int lant lopen daer.
- Over die zee daer Moyses quam
- Eest nu al wout, alsict vernam;
[p. 1,46]
-
- 725
- Daer vant hi .xij. bornen gerede
- Ende .lxxij. palmen mede.
- In Arabien es die berch Syna,
- Daer Moyses op vaste, alsict versta,
- .xl. dage ende nachte daer naer,
- 730
- Om die wet te leerne daer,
- Die hem onse here scrivende sceen
- Met sinen vinger in enen steen.
- Daer es oec [Or], dat bergelijn,
- Daer Aron in gegraven wilde sijn,
- 735
- Ende Arim, ende Moyses.
- Daer staet oec in, sijt seker des,
- Die steen Oreb, daer coninc Baudewijn
- Van Jherusalem eerst quam in scijn,
[p. 1,47]
-
- Die van Vrancrike was geboren
- 740
- Ende dirste was, als wijt horen,
- Die daer te regneerne began.
- Hi maecte enen casteel bat an,
- Diemen regael berch hort noemen;
- Daer es die biscopstoel nu comen
- 745
- Van Pe[t]rasensis ende gesat.
- Arabien lant, verstaet wel dat,
- Es rechte een omganc oec mede
- Alse van Ydumea der stede
- Tote der martsen van Borel,
- 750
- Diemen nu heet Bisserel.
- Ydumea es een lant, sonder waen,
- Dat in Damassene es gestaen
- Onder Surie, want Damascus
- Es thoeft van Sirien, wi lesent dus.
- 755
- In Ydumea es Phenicea, een lant
- Daer Tyrus hoft of es genant.
[p. 1,48]
-
- Daer es oec in Tripolis
- Ende Akers, ende Sydonis,
- Ende Serepta, ende Beritus,
- 760
- Ende oec die berch Libanus.
- Yn Tyrus staet Origenes graf,
- Daer men vele seget af.
- Vor Tyren leget die marbersteen
- Daer onse here op sat, alst sceen;
- 765
- Daer op staet nu ene kerke vermeten
- Die Salvators es geheten.
- Van Tiren over .viij. milen
- So staet Seth nu ter wilen.
[p. 1,49]
-
- Rechte torienten ward na das,
- 770
- Daer woende die prophete Elyas,
- Ende daer verwecti Jonam mede
- Ende .vij. milen vander stede
- Staet Sydon, daer in [...] Dydo,
- Die maken dede Kartago,
- 775
- Dat in Affrike es gestaen.
- Van Sydone oec, sonder waen,
- .vi. milen, staet Baruth over zide
- Dart overvloyende es van tide.
- In dese stat stoet .i. beelde geraect
- 780
- Na sente Salvatore gemaect,
- Daer die joden, in onwerdicheden, na das
- Niet lanc doen Cristus verresen was,
- Met ere glavien staken in [die] side
- In versmeetheit; enten selven tide
- 785
- Ran daer uut water ende bloet,
- Daer sint menigen af quam goet:
- Want alle die hem bestreken met desen
- Worden gesont ende genesen,
- Ende die joden bekeerden mede
- 790
- Van dier stat optic stede.
[p. 1,50]
-
Van Damascene ende Lybano. xiij.
- Damascene, hofstat van Surie,
- Die maecte oec met sicre pertie
- Heliaser, Abraems sone,
- Ter stat daer gedoet was vor tgone
- 795
- Abel, die sloech die quade Caym.
- Ende .ij. milen vord van him
- So waest dat met enen lichte sloech
- Onse here Sauluse, omt ongevoech
- Dat hi gerne hadde gedaen.
- 800
- Ane den voet des berges saen
[p. 1,51]
-
- Van Lybani vloyen rivieren twee,
- Abana ende Archadie.
- Dit sijn die vloede van Damascene,
- Ende in die zee vallen oec die gene
- 805
- Rechte daer bi, ter selver stat
- Daer Eustatius woninge sat.
- Farfaer es oec ene riviere,
- Ende loep[t] ane Anthio[c]hen sciere.
- Oec biden berge van Libani
- 810
- Staet Cesarea Philippi,
- Dat Belinas es geheten.
- Noch an desen berch vermeten
- Springen .ij. borne scone:
- Jor ende Dan heten die gone.
- 815
- Dese lopen vord, min no mee,
- Tote onder den berch van Gelboe;
- Ende daer springense te gader uut
- Ende lopen in die Jordane zuut,
[p. 1,52]
-
- Aldaer was in gedoept onse here.
- 820
- Binnen der derder milen, min no mere,
- Van Gerico ten berge ward van Gelboe
- Toter stat die heet Aspaltee,
- Daer staet [een] dal, daer in vloyt
- Die Jordane, daert scone af groyt,
- 825
- Ende in wederside oec [van] Lybani
- Al toten bosche van Pharay
- So steet .i. berch. Die Jordane
- Daer sceet si oec inden vord gane
- Dat lant van Galylee,
- 830
- Ende Bosre ende Ydumee;
- Daer loept si onder die berge dan,
- Ende daer weder haer springen comt an
[p. 1,53]
-
- Een groet pleyn ende effen mede.
- Dats ene harde scone stede.
- 835
- Ende dat plain heet in serramois
- Placamedan, daer es altoes
- Marct, al van pascen vord
- Alden somer alsore toe hord;
- Daer bringen die Turke haer rijchede
- 840
- Te cope, entie van Arabie mede.
- Dan es oec ene grote riviere
- Die bi Chivithen, der stat diere,
- Loept; ende in die selve stat
- Es een beelde na Job gesat,
- 845
- Datmen daer eert weerdelike.
- Dese riviere loept dapperlike
[p. 1,54]
-
- Van Galylee te Cedar ward;
- Ende daer vergadertse in haer vard
- Jor, die grote flume,
- 850
- Ende deletse daer met haerre strume;
- Ende die en gaet niet verre mede
- Van Albelina der goeder stede.
Vanden stede van Galilee. xiiij.
- By Belina[s] die lake staet
- Daer die Galileische zee angaet,
- 855
- Tusscen Betsayda ende Capharnaam.
- In Betsayda, alsict vernam,
- Was Peter, ende Jan, ende Jacobus,
- Andries, Philips ende Alpheus.
- Ende .iiij. milen van der stede
- 860
- Staet Corasaym, daer mede
- Antkerst gevoed sal wesen.
- Ende over vif milen van desen
- Staet Cedar, ene edele stat.
- Bi Capharnaum es oec gesat
[p. 1,55]
-
- 865
- Een casteel, groet ende scone;
- Tafelcasteel heet hi, omt gone,
- Bedie daer saetde onse here God
- Vif .M. man na sijn gebod
- Met .v. gerstinen brode mede.
- 870
- Ende beneden dese selve stede
- Staet die stat daer onse here warde
- Na sine doet hem openbarde
- Sinen jongers, ende met hem aten
- Gebraden visch ende honichraten.
- 875
- In dese vorgeseide zee,
- Diemen heet van Galylee,
- Waest dat onse here sprac ane
- Tot Peter, die opt water te gane
- Begonste ende hem versagede doe:
- 880
- ‘Cranc van gelove’, sprac hem toe
- Onse here, ‘ende waerom twivelstu?’
- Ter slinker ziden van daer recht nu
- Vanden berge Genasereth,
- Daer es een wintgat geset
- 885
- Dat menigen wee doet, godweet,
- Die daer jegen yewent geet.
- Twe milen van Genasereth mede
- Es Magdalanum geset ter stede,
[p. 1,56]
-
- Die casteel, daer vrouwe af was
- 890
- Maria Magdalene, alsict las.
- Ende dit lantscap heetmen in scine
- Galilea der serrasine.
- Daer woende Zabulon ende Neptalim.
- Daer stoeden die .xx. stede oec in
- 895
- Die Salamon gaf sinen vrint Yram,
- Die coninc van Tyram, alsict vernam.
- Twee milen van Magdaloe
- Was Cytharath gestaen doe,
- Datmen hiet sint[.] Tyberius,
- 900
- Na Tyberio den keyser dus;
- Daer plach onse here te woenne mede
- Doen hi was in siere jonchede.
- Ende van daer over .iiij. milen
- Staet Bethulia nu ter wilen.
[p. 1,57]
-
- 905
- Ende .x. milen van Tyberiadoee
- Staet Nazareth in Galylee.
- Ende .ij. milen van daer ter vard,
- In den wech te Akers ward,
- Staet Sapharie die stat,
- 910
- Die sente Annen was vor dat,
- Onser vrouwen moeder goet.
- iiij. milen v . . stoet
[p. 1,58]
-
- Van Nazareth . . . . mee
- Datmen heet . . . . .
- 915
- Ende .ij. mil . . . . .
- Es Rebut . . . . . .
- Daer wilde . . . . . .
- Prinst. . . . . . . .
- Ende .i . . . . . . . . ede
- 920
- Sta . . . . . . . .
- Daer onse . . . . . . . rde
- Jegen Peter. . . . . . . eerde
- Ende jegen Jacop en. . . . e
- Ende .ij. milen van desen . . . . anne
[p. 1,59]
-
- 925
- Torienten ward sonder waen
- So es Hermon die berch gestaen.
- Ende int dal van Thabor, alsict vernam,
- Waest dat Melchisedech jegen quam
- Abraham met brode ende met wine,
- 930
- Daer hi met bluste des hongers pine.
- Twee milen van Thabor alsoe
- Staet Naym opten berch hoe,
- Daer onse here oec [. . .] intgone
- Verwect[e] doe der weduwen sone.
Van steden van Samarien. xv.
- 935
- Vif milen van Naym doe
- Staet die stat van Jerael [alsoe],
- Daer in regneerde Jezabel.
- Bi dere stede alsoe wel[.]
[p. 1,60]
-
- Staet Magedo, dat scone velt.
- 940
- Ende .ij. milen vort getelt
- Staen die berge van Gelboe,
- Die welke vermaledide emmer mee
- David om Saulle ende Jonatas,
- Alsmen in die bibele las.
- 945
- Vif milen van Jherahel na
- Begint dlant van Zamaria;
- Ende .x. milen van daer vord
- Staet Augusta, die rike pord
- In die welke begraven was
- 950
- Jan Baptista, alsict las,
- Van Heliseus ende Abdiam,
- Twee propheten, alsict vernam;
[p. 1,61]
-
- Mer sint ward sijn hoeft gedregen
- In Patras die stat ende beslegen.
- 955
- Ende sente Tecla hadde ter stede
- Den vinger, daer hi Gode mede
- Wisede, doen hi dit word seide:
- ‘Sich Gods lam!’. Na die waerheide
- Droegene Tecla van daer vord
- 960
- Tote[n] blide[n] berge, hebbict verhord.
- Vier milen van Sebasten mede
- Soe staet Napels, die goede stede;
- Daer staet bi Isar ende Sichan
- Tuschen Bethel ende Dan.
- 965
- In Sychen worden bracht daer na
- [J]oseph gebeente ute Egiptia,
- E[nde] worden gegraven, alsict vernam,
- By [enen bo]rre daer Seroboam,
[p. 1,62]
-
- Die coninc van Israel, wilen dede
- 970
- Twee gouden ossen maken gerede,
- Ende seide dat hise gebrachte wel
- Van Jherusalem, ende niemen el;
- Ende den een setti in Betel met,
- Den andren heeft hi in Dan geset.
- 975
- Bi Napels staet oec dat velt
- Daer men hier vore af telt
- Dat Jacob gaf Josep, sinen kinde,
- Buten den andren, om dat hijt minde.
- Op dat velt die putte staet mede
- 980
- Daer onse here den Samaritanen dede
- Een sermoen. Ende van Sichem vord
- Twee milen staet Lusa die pord
- Ende Betel, daer lange in
- Abraham woende int begin,
[p. 1,63]
-
- 985
- Ende daer sach in slape oec mede
- Jacob den ingel tere stede.
- Die berch van Bethel staet oec daer,
- Entie berch van Galga vorwaer
- [. .] torienten ward vord an
- 990
- Tuschen Sichen ende Dan.
- Over die side van Sichem
- xx. milen, ende van Jherusalem
- Vier milen, recht in die vard
- Daer men geet van Napels ward
- 995
- Te sente Samuels berge vord,
- Daer staet Rama oec die pord.
- Daer was die arke Gods in siden,
- Tot Samuels ende Davids tiden.
Van Jherusalem ende haren steden. xvi.
- Van Sichem .xx. milen vord
- 1000
- Ende .xiij. milen van Jericho der pord,
- Ende .xvi. milen van Ebron,
- Ende .vij. milen van Aschalon,
[p. 1,64]
-
- Ende .xij. milen van Joppee,
- So staet Jherusalem, min no mee,
- 1005
- Ter middelt vander werelt recht.
- Tripels oec die stede echt
- Es hare ward. Ende vord so staen
- Die berge Moreya, daer sach slaen
- David den ingel die liede doet
- 1010
- Om die abolge Gods groet.
- In Jherusalem staet, als wijt weten,
- Dat probatica pyssina es geheten,
- Die lake, die ons doct gewach
- Die bibele dat si opten saterdach,
- 1015
- Alsi roerde, dat dan daer een
- Ember genas; waerom dit sceen
- Vertrect u die bibele wale.
- Daer om makics hier geen tale.
- Inden berch Zi[.]on met moeten
- 1020
- Wies onse here siere jonger voeten,
- Ende meerde daer ende maecte mede
- Dneuwe testament gerede.
[p. 1,65]
-
- Ende in die slinke side daer naer
- Staet Acheldemach vor waer,
- 1025
- Dat peregrimacker es geheten.
- Ende biden wege, als wijt weten,
- Die enen leit ter Eufraten toe,
- Daer stoet Gyon, die borre daer doe
- Salomon gecroent op was.
- 1030
- Van Syon den berge, alsict las,
- Ginc Jhesus oec sine rechte vard
- Te Jherusalem tsiere passien ward;
- Ende doen hi quam te Betphage
- Enten berge van Oliveten mee,
- 1035
- Ginc hi dor[t] dal van Josephat
- Tote Jherusalem in die stat.
- Onder den berch van Oliveten
- Recht torienten ward, als wijt weten,
- Daer swete onse here van vresen groet
- 1040
- Sweet geminct in bloede roet.
- Ende in Lycostratos ter stede
- Loechende Peter driewerf mede
- Ons heren, ende daer na vord
- Datmen Gallicantus noemen hord,
[p. 1,66]
-
- 1045
- Daer weendi bitterlike sere.
- Ende in Calvaria oec mere
- Werd geeruust onse here daer na,
- Op ene stede heet Golgata.
- Ende ter rechter siden sonder waen
- 1050
- Alsemen in die kerke soude gaen,
- Daer groeven Joseph Aromathia;
- Ende tsinen hoeden ward vonden daer na
- Dat cruce dat Helene vant,
- Dat ons heren cruce was becant.
- 1055
- In die stede oec geseten was
- Ene stat die nu heet Caritas,
- Ende daer wilden die joden onsen here
- Hebben gevaen, mar dat si sere
- Ontsagen die scare die bi hem was.
- 1060
- Ende tier stede oec na das
- Na sine doet verbaerdi na tgene
- Hem sente Marien Magdalene.
- Ende in den berge van Sy[.]on mede
- Openbardi hem den jongers gerede,
- 1065
- Mar daer ne was Thomas niet.
- Ende ander werf hi hem sien daer liet
[p. 1,67]
-
- Thomase; ende daer sijt alle sagen twaren
- Es hi te hemele ward gevaren
- Des .xl.tes dages na paeschdach.
- 1070
- Hi, die alle dinc vermach,
- Voer op vanden berge tOliveten,
- Also alst voren was beheten.
- Ende op desen berch oec onse vrouwe
- Starf sonder enigen rouwe,
- 1075
- Ende in dat dal van Josephat
- So ward si begraven na dat.
- Ende daer na ward vander stede
- Haer lichaem gevord te hemele mede.
- Ende ter porteh die in Jherusalem staet
- 1080
- Daer men toccidenten werd gaet,
- Daer ward sente Steven gesteent;
- Ende in Syon ward hi na tgeent
- Begraven; ente Constantinopele van daer
- Ward hi begraven ende geleit
- 1085
- Bi sente Laurentius gereit.
Van alden steden van Judee. xvij.
- Bi Jherusalem es geseten, wel na
- Op ene mile, Betania,
[p. 1,68]
-
- Onder den berch van Oliveten,
- Ter doder zee ward, als wijt weten.
- 1090
- In Bethania die stede
- Verwecte onse here Lazarus mede,
- Ende vergaf Marien hare sonden
- In Symoens huus, optier stonden.
- Ende vier milen van Jherusalem
- 1095
- So staet die stat Bethleem.
- Van dane quam Helena die coninginne,
- Die God verboet in verhoelne sinne
- Te dragene te Rome in die stat,
- Ende te gravene tonser vrouwen na dat.
- 1100
- In Bethleem ward begraven daer na
- Paula ende Eust[.]ocia.
- Ende vandaer over ene mile vord
- Ward Rachel begraven, alsment hord,
- Biden wege van Jherusalem mede;
- 1105
- Daer dede Jacob bringen ter stede
- xij. grote stene ant graf,
- Om datmen gedinken soude daer af
[p. 1,69]
-
- Der .xij. kinder van Israel;
- Dese sietmen daer harde wel.
- 1110
- Van Jherusalem .xvi. milen,
- Te Ramatha ward sonder gilen,
- Staet een berch, daer ene stede
- Op steet, die Modius hetet mede;
- Daer leget der Machabeuse vader
- 1115
- Ende si was oec sine altegader.
- Ende vandaer .viij. milen vord
- Staet Lidda, dat was .i. pord;
- Mer nu eest een casteel daer
- Ende heet Dyospolis vor waer.
- 1120
- Drie milen van Bethleem na
- Staet die casteel Cavea;
- Danen was Amos die prophete,
- Ende ward daer begraven bi sinen behete.
- Van Jherusalem ene mile wel
- 1125
- Daer es gestaen die castel
- Daer Zacharias in menigen dach
- Hier voer in te woenne plach.
- xiij. milen van Jherusalem, soe
- Es gestaen nu Jericoe;
[p. 1,70]
-
- 1130
- Ende over die slinke side van daer
- Soe staet [dat] bosch vor waer
- Daer onse here in vaste mede
- xl. dage, ende daerne ter stede
- Die duvel wilde becoren saen
- 1135
- Alse van ghertheiden sonder waen.
- Ende twee milen van desen woude
- Dat Quarantena heten soude,
- Optie side van Galilee,
- Es een ander berch noch mee
- 1140
- Die utermaten hoge es;
- Daer ward onse here oec na des
- Getemteert van girichede.
- Een borne van groter bitterhede
- Sprinct int wout van Quarantenen.
- 1145
- Engaddi staet oec na tgene
[p. 1,71]
-
- Daer wilen wies, seitmen mi,
- Wijn die hiet Balsami;
- Vander welker planten oec daer naer
- DEgipten in haer lant vor waer.
- 1150
- Een halve mile van niwe Babilone
- Staet .i. hof, hiet halve wone.
- In dien hof .i. borre es,
- Daer onse vrouwe plach vor des
- Te wasscene in haer doeke alsoe,
- 1155
- Doen si na Egipten vloe
- Om des quaets Herodes wille.
- Ende dese hof leget altoes stille;
- Ende ward datmen eerde oft wonne,
- Nemmermere droege hi gene behoeve,
- 1160
- Mer bulen comen souden ute gonen,
- Die den sarrasinen te pinen comen
[p. 1,72]
-
- Souden, enten kerstinen ongelet,
- Op dat si dit bestoeden met.
- Niegeren oec die werelt dore
- 1165
- Ne vintmen van gerechter natore
- En gene balseme wassen gemene,
- Dan in dit Egipten allene.
- Vier milen van Nazaret
- Es Cayn die berch geset,
- 1170
- Daer Lamech Cayn in scoet vor das.
- Over .ix. milen vanden berge Cayphas
- Oft vanden berge Carmelia,
- So es die stat Cesaria,
- Die staet in Palestine alsoe;
- 1175
- Danen was Cornelius Centurio,
- Dien Peter doepte daer,
- Ende ward biscop indie stat daer naer.
- Ende Akers es inden hoec van al,
- Daer ment al met besluten sal.
[p. 1,73]
-
- 1180
- Van orienten al toten middage
- So eest besloten, sonder sage,
- Metter zee tot septentrione,
- Ende tot occidente oec na tgone
- Ende van Akers tote Kayphas
- 1185
- Sijn .ij. milen; ende na das
- So secgic dat .v. milen sijn
- Toten castele Pelegrijn.
- Ende van desen castele ter wilen
- Sijn tot Cesarea .v. milen.
- 1190
- Ende van Cesarea tote Joppa
- So [es] ene dachvard, alsict versta,
- Ende van Joppe tote Ascaleon
- Es .vi. milen in sijn doen.
- Daer es Gaza bi gestaen,
- 1195
- Daer Samsoen die porte brac saen,
- Ende droechse daer op enen berch hoe.
- Dese stede, die ic nu noemde alsoe,
- Cesarea, Joppe, ende Ascoline,
- Ende Gaza, die hieten der Philistine.
- 1200
- Daer omtrent es nu al wout,
- Ende staet gewassen lanc hout.
- Van Jherusalem ten berge Synay
- Sijn .xij. dachvard, seitmen mi.
[p. 1,74]
-
Wat den patriarken van Jherusalem toe behort in herscapien. xviij.
- Die patriarke van Jherusalem
- 1205
- Heeft .iiij. eertsbiscop onder hem.
- Int lantscap van Palestine
- Daer heeft .i. dat bisdoem sine;
- Dese heeft onder hem vor waer
- Den biscop van Sebasten daer.
- 1210
- In Galylea Nazaret
- So es een eertsbisdoem met,
- Die enen biscop heeft onder hem,
- Die biscop es te Tyberiacensem.
- In Tyrencem [in] Phenicea
- 1215
- Es .i. eertsbiscop; alsict versta,
[p. 1,75]
-
- Soe heeft hire .iiij. onder hem:
- Dat[s] Akers, ende Belinensem,
- Ende Berith, ende Sydon mede.
- Dit sijn alle biscopsstede.
- 1220
- Ende in der Moabiten lant
- Es een eertsbiscop becant
- Diemen heet van Petracensem,
- Die enen heeft oec onder hem
- Te monte Synay geset,
- 1225
- Entie van Grieken es oec geset.
- Die patriarke heeft oec suffragane.
- Ebron es dene, alsict wane,
- Ende Bethleem ende Liddenus
- Die biscopsstede heten aldus.
[p. 1,76]
-
- 1230
- In den tempel ten heyligen grave
- Sijn canonke, daer men seit ave
- Dat si die regule van Augustine
- Souden houden wel in scine.
- In ons Heren kerke met
- 1235
- Zijn oec regul[ier]e abde geset,
- Ende oec canonke rike;
- Ende [men] hee[f]t oec des gelike
- Ter kerke van monte Oliveten
- Abde ende canonke vermeten;
- 1240
- Ende inden berch van Thabor met
- Sijn oec swerte monke geset,
- Die daer hebben grote rijchede.
- Ende in Latina die kerke mede
[p. 1,77]
-
- Sijn van monken dies gelike,
- 1245
- Die verweent sijn ende rike.
- In Gessemani ter stat
- Datmen heet dal van Josephat,
- Sijn oec swerte monke vri.
- Alle dese abde, seitmen mi,
- 1250
- Ende die priore dire toe horen,
- Dese sijn alsoe te vore[n]
- Datsi gelijc bisscopen gaen
- Alsi den dienst Gods bestaen,
- Met mitren, met staven bede,
- 1255
- Met biscopsscoen, met vingerlijn mede;
- Ende dese sijn alle on[der]daen
- Den patriarke sonder waen.
- Daer sijn oec stede die hebben niet
- Gene biscoppe; alse dese nu, siet:
[p. 1,78]
-
- 1260
- Alse Ascaloen, dat onder es
- Den biscop van Bethlem, sijt seker des;
- Ende Joppe, dat oec mede sy
- Der canonke van Sepulcri;
- Ende Napels oec die stede
- 1265
- Es onder den abt vanden temple mede;
- Ende Cayphas, dat oec es
- Onder den biscop sesarienses.
- Jherusalem, Napels, Akers ende Tyren,
- Dese moet die coninc antieren,
- 1270
- Want si horen ten conincrike,
- Ende daer binnen legen des gelike.
Van onser Vrouwen ymagine, [ende] van darsassinen [v]anden ouden. xix.
- Van Damassene .iiij. milen bi
- Es ene stat heet Sardanay,
[p. 1,79]
-
- Bi enen berge, daer diere ane gaet,
- 1275
- Daer onser Vrouwen kerke in staet,
- Daer .viij. monke in sijn,
- Ende .xij. magede nonnen fijn.
- In dese kerke van riker haven,
- So es in ene tafel gegraven
- 1280
- Een beelde na onser soeter Vrouwen,
- Dat te Constantinople ward met trouwen
- Gemaect, ende die patriarke daer na
- Voret te Jherusalem, alsict versta,
[p. 1,80]
-
- Ende ene[.] abdisse vander stede
- 1285
- Gaeft derre abdissen mede;
- Ende dese abdisse settet oec daer
- In haer kerke. Ende daer naer
- So vloyde ute derre ymagen gereet
- Olie, diemen balseme heet;
- 1290
- Die daer goret so over soete
- Dat si elken mach geven boete.
- Ende met derre olien mede
- Olijt men die zieke ter stede,
- [Die] bat hebben te hans al daer.
- 1295
- Dese stede eren verre ende naer
- Die sarrasinen met werdicheden,
- Ende comen daer van verren gereden.
[p. 1,81]
-
- Twe werf comtmen daer int jaer:
- In assumptie es deen vor waer,
- 1300
- Ende dander es, als wijt horen,
- Dat onse Vrouwe ward geboren.
- Die dit beelde tastet daer
- Vanden borsten opward daer naer,
- So donket hem vleesch albloet;
- 1305
- Dits .i. scone teken [ende] een groet.
- Int inde van Anthiosen mede,
- Ende int inde van Damasce der stede,
- Inden casteel van Marassijn,
- Daer wonen liede die heten Harsasijn,
- 1310
- Dat[s] hautesise, alsict can gomen:
[p. 1,82]
-
- Also hebbicse horen noemen.
- Daer af here es Wetules,
- Die vanden berge geheten es.
- Desen ontsie[. . .]n harde sere
- 1315
- Die sarrasinen, die kerstine noch mere:
- Want hi die prinsen doden doet
- Met boden, beide tors ende te voet.
- Sine houden onder hem geen wet,
- En daden hem die vresen met.
- 1320
- Moeder, suster, dochter, alle,
- Welc dat hem best bevalle,
- Die bruden si in haren palayse,
- Ende maken hem daer met ayse.
- Alle lerense [ ] daer,
- 1325
- Ende haren here ontsiense vorwaer,
[p. 1,84]
-
- Ende dienen hem alle toter doet.
- Ende hier met wanense ter bliscap groet
- Comen ende oec ten paradise;
- Ende die oec sterft in dere wise
- 1330
- Alse in onderhoricheiden groet,
- Men graeften over .i. ingels genoet.
- Ende hier met makic des .i. inde;
- Want ics int boec nemmere en vinde
- Dattie patriarke dede maken,
- 1335
- Di[e]t sende mede na die saken
- Innocentius den paus saen,
- Daer wijt vord af hebben verstaen.
- Nu hort vord dat gedechte
- Van Coelne [van] broeder Aelbrechte.
[p. 1,86]
-
Van biscop Alebrechte van Coelne, van sinen boeken die hi maecte ende vansinen bloemen. xx.
- 1340
- Ins coninc Willems eerste jaer
- So was broeder Aelbrecht harde maer
- Te Coelne, in die goede stede,
- Daer hi dicke wonder dede
- Van sconen dingen, van selsenhede[n]
- 1345
- Ende van sconen spellicheden,
- Dier ic een deel sal secgen hiernaer.
- Mar al te secgen ward te swaer.
- Hi was van levene harde rene,
- Ende maect[e] oec boeke int gemene,
- 1350
- Daer Liber rerum deen af es,
- Datmen in dietsche heet Bestiares,
- Daer vele nuttelijcheiden in steet
- Ende van menigen dingen doet besceet:
- Van minscen, van beesten, van wormen,
- 1355
- Van vele dingen al haer vormen.
- Menige nature staet daer in,
- Daer af wel des minscen sin
[p. 1,88]
-
- Leren mochten nuttelijcheden,
- Haddi goede verstannelheden.
- 1360
- Ic souder u meer af hebben gesaect,
- Mar daers een diets af gemaect
- Dat Jacop van Marlant dichte.
- Ende daer om overlidict lichte.
- Een ander boec maecti goet,
- 1365
- Dattie messe verstaen doet,
- Ende dat boec sprect oec mede
- Vanden sacramente die onderscede.
- Ende hoement sculdich tontfaen es,
- Doet hi oec daer in gewes.
- 1370
- Van bedingen so maecti oec
- Enen harden sconen boec.
- Daer machmen oec in ane scouwen
- Hoemen bidden sal met trouwen,
- Ende hoemen die worde sal besien
- 1375
- Daer men ter beden met sal tien.
[p. 1,90]
-
- Ende uut allen desen boeken
- Salic dbeste ondersoeken.
- Ende saelt setten oec hier mede;
- Ende oec van siere selsenhede
- 1380
- Die hi dede in menigen dingen,
- Salic hier mede ondermingen.
Hoe broeder Alebrecht sinen tijt sette in drien, ende van siere bedingen. xxi.
- Doen Willem coninc was ende here,
- Was biscop Alebrecht out sere,
- So dat hi sinen tijt besciet
- 1385
- In drien, dies hi vordane pliet.
- Dus besciet hi nacht ende dach
- In drien, alsic u secgen mach:
- Ter[den] deel wildi in bedingen wesen.
- In dander derdendeel oec na desen
- 1390
- Wildi studerens plegen geel.
- Ende int derde derdendeel
- Wildi slapen daer vord an.
- Dit was dleven van genen man.
- Nu hoer van siere bedingen
- 1395
- Die hi seide sonderlingen:
[p. 1,92]
-
- O alre hogeste Vader.
- Die di selven offers algader
- Ane den cruce om onse sonden,
- Die in onsalicheiden waren gebonden;
- 1400
- Ende du daer na gaves mede
- Dinen lechaem ter spise in werdichede,
- Ende dijn bloet oec te drinkene,
- Om dijns ons te gedinkene;
- Ende maket hier met den Heyligen Geest
- 1405
- In ons, alsic hebbe gevreest;
- Ende dan oec sprekes daer ter stede:
- ‘Alse dicke alstu dit does mede,
- So doet in mire gedinkenesse.’
- Met ere gewareger berounesse.
- 1410
- Here, ic bidde bi desen bloede,
- Dat ons allen quam te goede,
- Ende bi diere onmeteliker maten,
- Ende diere onvertelliker caritaten
- Daer gi om ons daer mint.
- 1415
- Nochtan dat wi sijn gewint
- Inder vulre onsalicheit,
- Ende in ons niet hebben die werdicheit;
- Nochtan, over mids uwer groter maten ...
- So wastdi ons met uwen bloede
- 1420
- Vanden sonden. dor uwe goede!
- Make bi diere gracie mi
- Dat ic altoes mach sijn bidi,
[p. 1,94]
-
- Ende doch mi geloven in di saen,
- Ende salich sijn, die geloven ende verstaen,
- 1425
- Ende secgen mede ende onthouden,
- Daer ic mede blive behouden,
- Ende ic doe dat behage oec di,
- So dat mine ziele ontcommert sy.
- Sent in mi dinen Heyligen Geest,
- 1430
- In miere herten senten meest
- Ende suvere na dinen wille dat;
- Want niet werdich en es dat vat,
- Ende mine suverheit waer te dinne
- Dat selc persoen soude comen [daer] inne,
- 1435
- En[. .] da[e]t u grote oetmoedichede.
- Dits ons sondaren .i. groet salichede!
- Here, huedt mijn herte vord
- Dat si niene werde becord,
- Noch dat si pensen gene dinge
- 1440
- Die jegen u es sonderlinge!
- Here, ende minre der reinichede,
- Ende een dau van alre suetichede,
- Make mine ziele suete in di.
- Verdrief die hoverde oec van mi,
- 1445
- Ende doet mi berouwe comen in;
- Want daer berouwen es inden sin
- Ende vord genoech doen daer mede,
- Dits Gode ene behagelijchede.
[p. 1,96]
-
- Wie es, Here, werdich tontfaen
- 1450
- Dat sacrament ende daer toe te gaen,
- En si dattune, God aelmachtech,
- Weerdech makes ende crachtech!
Noch van siere bedingen. xxij.
- Ic kinne, ende over waer dat weet,
- Ende uwer doget belijc gereet,
- 1455
- Dat ic niet werdich ben te gane
- Talse[l]ken groten here tontfane,
- Om mine menichfoude sonden
- Ende mine grote gebreke tallen stonden
- Mar ic gelove, ende weet mede,
- 1460
- Met al mire herten, in getrouwichede,
- Ende ic begiets oec metten monde,
- Dattu mi mach op corte stonde
- Suver maken ende oec rene;
- Want du heves macht gemene
- 1465
- Van enen sondare te maken dan,
- Alstu wils, enen heyligen man!
- Bi deser mogentheit, Here groet!
- Soc biddic di, dattu albloet
- Mire sonden ontfermes teser ure,
- 1470
- Ende mijn herte suver ende pure,
- Dat ic tuwen dienste mach comen,
- Daer ic toe ben genomen!
[p. 1,98]
-
- Vrese comt in mi nu saen
- Met pure herten, daer menich traen
- 1475
- Met bevene ute werden gesent.
- Com in mi, maec mi bekent
- Die bliscap van der godlijcheden!
- Ay Here! mi gedinct nu meden
- Dire heyliger passien groet,
- 1480
- Daer du om ontfincs die doet.
- Ende alsic dan pense, ende mi verboude
- Ende ga alse ene comen soude
- Tot dinen outare om di tontfane,
- Ende alsic dit dan pense ane
- 1485
- Wat ic daer dan soude ontfaen,
- So treckic weder achter saen,
- Ende werde versaget optie stonde
- Om mine vule quade sonde.
- Lieve Here! dit niene wrect.
- 1490
- Al eest dat in mi dus stect
- Die quaetheit; ic beveelt di nu
- Ende sal, opden troest van u,
- Ende op dine grote ontfermichede,
- Ende op dine grote genade mede,
- 1495
- Ende op dine grote caritate,
- Daer af te secgene es gene mate;
- Ende op desen troest comic nare,
- Ende ga weder toten outare.
- Here, nu so biddic di vord,
- 1500
- Dat gi mine bede hord!
[p. 1,100]
-
- Al benic werdic[h] niet van dien,
- Dat ic di niet en can gesien,
- Com onversienlijc, Here, in mi,
- Ende maec mine ziele siende di.
- 1505
- Here! bi dinen sacramente groet,
- Datmen in dine kerke doet,
- Ende dat wi priesters daer ontfaen
- In die messe die wi anegaen;
- Here! bi dien virtuten groet,
- 1510
- Dat daer wijn, born ende broet
- Verwandelt werde[n] in bloede, in vleesch[e],
- Ende dit dan, alsict vereesche,
- Biden Heyligen Geest groet,
- Die[t] een persoen wesen doet;
- 1515
- Alse waerlijc, Here, alse dit es waer,
- So maec mi suver ende claer,
- Here, gef mi dine stonden,
- Dat ic dit mach gegronden!
- Here! du sprakes selve dat
- 1520
- Aldus in dies persoens stat:
[p. 1,102]
-
- Die mi et ende ontfaet,
- Hi leeft om mi, dat verstaet,
- Ende woent in mi ende ic in heme,
- Op dat hijt neme alsem beteme.
- 1525
- Ic ben, sprect onse Here weder,
- Dlevende broet dat quam hier neder,
- Ende wie van desen brode et,
- Hi leefter oec ewelike met.
- Ic ben broet der suetechede,
- 1530
- Ic ben broet [der] payselijchede,
- Ic ben broet der minnen groet,
- Dat alle smerte verdriven doet,
- Ic ben broet van allen smake
- Dat alle siecheit gesont can maken!
Van broede[r] Alebrechte noch van onser Vrouwen een saluut. xxiii.
- 1535
- Boven alle verdiente vrouwe,
- Ende utnemende boven alle trouwe
- Ende boven alle exempel allene,
- Moeder ende maget, die sonder rouwe
[p. 1,104]
-
- Gode werd al even neuwe
- 1540
- Met herten ende in gedachten al rene;
- U reinicheit diet al bescouwe,
- Daer comen ons af so soete douwe
- Dat die werelt vervult gemene.
- Met uwen gewerken, met uwen getouwe,
- 1545
- Brachti den Gods sone lonser gebouwe,
- Daer wi bi quamen uten wene.
- Dit hadde wi, Vrouwe, van u te lene.
- Onse Here hadde u so sere vercoren,
- Om dat gi hem allen ginet te voren;
- 1550
- Mar nochtan es onse verstaen,
- Al wildi sijn van u geboren
- Om die gene die waren verloren.
- Dat ane hem al moeste gaen:
- Alle uwe dogede, als wijt horen,
- 1555
- Al en verstaent niet die doren,
- Die quamen ute hem, sonder waen.
- Niet en quam u ane die toren
- Daer gijt bi hadt gesworen,
- Mar lietel al te niewete saen.
- 1560
- Dit heeft u eren vele gedaen.
- Nu hiddie u, edele coninginne,
- Gods moeder, Gods vriendinne,
- Ende moeder van alre ontfermecheit,
[p. 1,106]
-
- Troestersse van allen goeden beginne,
- 1565
- Der werelt vroude, der werelt minne.
- Fonteine van alre doechdelijcheit!
- Want gi alle dinge bracht inne
- Die te voren buten sinne
- Ende buten maten waren geleit,
- 1570
- Dor uwe doget, die ic wel kinne.
- Moeder ende maget, ende elkes waerdinne!
- Dies begeert, sidi gereit.
- Na uwer genaden mijn leven beit.
- Edele vrouwe van al gemene!
- 1575
- Mijn herte die es alte clene
- Van u te seegen dat si begard.
- Den wille hebbic groet allene,
- Met volmaecter gedachten rene,
- Ware dat ics mochte werden ward.
- 1580
- Mar nenic niet; en es ne gene,
- Noch nie en ward so groten ene
- Persone, en waer hem te hard
- U doget te secgen, die ghi te lene
- Hebt van Jhesum Nazarene.
- 1585
- Vrouwe! ic bid u dat ghi mi spard,
- Want mi dit van herten dard.
[p. 1,108]
-
Broeder Alebrecht vanden sacramente. xxiiij.
- Alse alle dinge sijn gedaen
- Ende ane dinde dan moet gaen,
- So es te pensen dan vor al
- 1590
- Hoe hi den genen ontfaen sal,
- Dien van niewete gemaect heeft.
- Alse dat al es toten inde geleeft,
- Sone diet u leven clene no groet,
- Hi en si in dinde van uwer doet.
- 1595
- Gereidi dan, minsce, saen
- Dattu den Here machs ontfaen
- Die di na dit corte leven
- Die lange bliscap mach geven,
- Die emmermere sal geduren.
- 1600
- Hoe sal hi hem daer toe vuren
- Dat hi daer toe yet gedoge,
- Dat hi den Here ontfaen moge?
- Hier na te sine es boven al,
- Hoe dat hine ontfaen sal,
[p. 1,110]
-
- 1605
- Die om ons hem crucen liet,
- Ende daer na, alst was gesciet,
- Hem selven ons liet tere spise.
- Nu verstant hier in welker wise
- Dattuse nemen sout bestaen.
- 1610
- Ic saelt di leren, hort hier saen.
- Dese spise soutu begripen mede
- In ere getrouweger waerhede;
- In een hope der godliker milthede;
- In karitaten der kerken enichede;
- 1615
- Met enen betterliken rouwe;
- In ere weldeliker trouwe;
- In een gebruken salichlike
- Daer met te bliven ewelike.
- Hoe saltu dese dinge verstaen,
- 1620
- Waer ward dattie sin mach gaen?
- Alse in getrouweger waerhede,
- Watmen daer verstaen sal mede,
- Dats dattu yegewelken dan,
- Die dat heylige sacrament vaet an,
- 1625
- Getrouwe te sine sculdich bes,
- Gelijc dat .i. hem selven es.
- In .i. hope der godliker melthede,
- Alse inden [sacramente] altoes mede,
[p. 1,112]
-
- Met ere sorgechteger merringe in di,
- 1630
- Dat dit sacrament volcomen sy;
- Ende inden hope dat herte dijn
- Blive, dat niet geminct mach sijn.
- In caritaten der enichede:
- Hier soutu verstaen ter stede,
- 1635
- Dattu met herten ende met sinnen
- Der kerken sout dienen ende minnen.
- Alse in enecheiden groet,
- Bedie dat God selve geboet
- Ende om dat heylige sacrament,
- 1640
- Daer eerst af quam haer fondament.
- Met enen bitterliken rouwe. . .
- Alse om die sake die van ons comen,
- Wi, diet sacrament hebben genomen,
- Dat wi altoes in onse herte
- 1645
- Selen hebben ene bitterlike smerte
- Ende enen rouwe van anxte sere:
- Hoe wi genoech doen den Here,
- Die wi ter taflen hebben ontfaen
- Ende hoe wi daer in mogen volstaen.
- 1650
- In een gebruken salichlike:
- Hier af en es gene gelike.
[p. 1,114]
-
- Want dits .i. teken der volmaec[t]hede,
- Alse emmermere te bliven mede.
- Want int gebruken salichlike
- 1655
- Dat hord allene te hemelrike.
- Dit machstu altemale volbringen
- Mettesen vorseiden dingen.
- Aldus ende in deser manieren
- Sone mogedi niet faelgieren
- 1660
- Vanden heyligen sacramente,
- Op dat gi hout dese attente.
- Onse Here geve mi den spoet,
- Dat ic hier in bliven moet
- Mijn leven lanc, sonder verkeren!
- 1665
- Dit was broeder Alebrechts leren.
- Nu salic u siere spillechede
- Een lettel hier nu seegen mede,
- Also alst mi seiden vor desen
- Die van siere conscap hadden gewesen.
[p. 1,115]
-
Bi wat saken broeder Albrecht orlof hadde, dat hi met ingromantien mochtespelen. XXV.
- 1670
- Ee[.]ns broeder Alebrechte gevel,
- Die metten paus bekent was wel,
- Dat hi met hem eens spelen ginc;
- So dat si na dese dinc
- In een scip wilden tiden
- 1675
- Ende alsoe ter zee ward riden.
- Met cleinre menichte es hire in comen,
- Ende heeft broeder Alebrecht mede genomen.
- Niet herde lange na dit gedaen,
- Vernam die paus comende saen
- 1680
- Wel .vij. scepe, al vol met here,
- Wel tharnasche, wel in die were,
- Alse te striden op elken man.
- Die paus hem te versagen began,
- Alsi van rechte mochte wale.
- 1685
- Wat holpt hier af lange tale?
- Si begonsten den paus omringen daer,
- Ende trocken vaste sinen scepe naer,
[p. 1,116]
-
- Alsem te vane optie wile;
- Want si waren van Cecile,
- 1690
- Ende hadse Menfrote daer gesent,
- Om dattie paus had gescent
- Met siere maledixien Frederike.
- Dit wildi wreken sekerlike.
- Dus hadden si den paus bespiet,
- 1695
- Dat hem en can besluten niet:
- Mar en had broeder Alebrecht gedaen,
- Hine waer vandaer niet ontgaen,
- Doen dese waren so na comen,
- Dat si waenden hebben genomen
- 1700
- Den paus ende sine[.] gesellen daer,
- Die alle hadden groten vaer,
- Sonder broeder Allebrecht allene.
- Si riepen daer alle gemene:
- ‘Geeft u op, oft ghi blijft doet!’
- 1705
- Die paus sprac met rouwen groet:
- ‘Wat moge wi doen, lieve liede?
- Waer hier yeman die ons geriede
- Dat wi mochten van hier ontgaen!’
- Broeder Alebrecht antworde saen:
- 1710
- ‘Here! ic soude ons wel bevreden
- Van desen lieden nu ter steden,
- Mar het es jegen [u] gebot.
- Mochtic maken hier mijn lot
- Ende ics orlof hadde vor waer,
- 1715
- Ic soudse alle doen vlien daer naer
[p. 1,117]
-
- Van vresen ende van anxte groet.’
- Die paus sprac: ‘Alebrecht! dit doet!
- Ic geefs u orlof nu ter stede
- Ende alle wege vorward mede,
- 1720
- Alse lange alse gi leven moget.
- In dien dat gi en geen ondoget
- Daer met ne doet, noch geen quaet,
- Soe absolveric u van alre daet.’
- Doen dit die paus hadde gedaen,
- 1725
- Niet lange daer na, sonder waen,
- Soe worden die ander daer in kere,
- Ende gingen vlien so harde sere
- Also ofse die duvel had gejaecht.
- Si worden daer so sere versaecht,
- 1730
- Want hem dochte dat daer te samen
- Al die werelt op hem quamen.
- Dus ward die paus van daer verloest
- Ende bi broeder Alebrecht getroest,
- So dat hi sonder enigen scade
- 1735
- Te Romen quam. Om dese dade
- Die ghi hier nu hebt gehord,
- So haddi orlof altoes vord
- Bi ingromansien te doene met
- Dat niet en waer jegen die wet.
[p. 1,118]
-
Van sinen dingen noch meer. xxvi.
- 1740
- Ene ander spellijcheit bracht hi vort
- Die ic dicwile hebbe gehort.
- Doen Willem van Hollant coninc was,
- Ende te Colen eens lach na das,
- Doen hordi secgen van desen man
- 1745
- Dat hi vele consten can.
- Ende om yet van hem ten etene,
- Dat broeder Alebrecht gerne dede.
- Over eten worden si mede
- 1750
- Spreken vele op ende neder.
- Na vele spraken, so ward weder
- Die coninc pensende om die saken
- Hoe hi met worden conde maken
[p. 1,119]
-
- Hem te begroetene vander dine.
- 1755
- Int leste dat hine soe bevinc
- Met sconen worden daer ter stont,
- Dat hi hem yet soude maken cont
- Van siere conste ende laten sien.
- Mar hi nam noch enen verst van dien
- 1760
- Toten avonde daer gereet.
- Doent avont was, broeder Alebrecht geet
- In ene siere heymeliker stat.
- Daer vernam hi saen na dat
- Van enen bode, die hem quam an
- 1765
- Ende seide, hoe dat menigen man
- Die hertoge hadde van Oestrike
- Sander dages genoet tidelike,
- Mar daer en salre een niet comen.
- Alse dit die biscop heeft vernomen,
- 1770
- Beval hi den genen sere daer naer
- Dat hi die spise wel bewaer
- Die daer ten hove sal sijn bereet;
- ‘Sider meer dat aldus geet
- Dat si soude bliven verloren,
- 1775
- So willic datmense mi bringe voren
- Margen alse ment eten sal.’
- Dus gaet die biscop, op dit geval,
[p. 1,120]
-
- Ende node ander dages met hem
- Ten etene den coninc Willem,
- 1780
- Ende geloeft hem, dat hi daer
- Hem doen sal dwonder sien vor waer.
- Dus lovet die coninc Willem nu.
- Des ander dages, dat secgic u,
- Doemen messe hadde gedaen,
- 1785
- Sijn som sine cnapen vore gegaen
- Toter herberge, daer men soude eten,
- Daert broeder Alebrecht had beheten.
- Dese cnapen gingen in die zale,
- Si sagen op, si sagen dale,
- 1790
- Si gingen weder, si gingen vord,
- Mar sine sagen no hebben verhord
- Noch van vire noch van spisen
- Diemen daer in gere wisen
- Yegeren gereiden doet.
- 1795
- Si keerden weder over voet
- Toten coninc harde saen,
- Ende deden hem dese dinc verstaen.
- Die selve quam ende daer na versochte,
- So hi behendelijcste mochte.
- 1800
- Waer hijt dede soeken, no waer hi quam,
- Noch vier no spise men daer vernam.
- Dit ne behagede hem niet wel.
- Daer na niet lanc dat dit gevel,
- Quam Aelbrecht uut siere camer gegaen
- 1805
- Toten coninc Willem, dien hi sach staen
- Onder sine baroene in die zale.
- Hi ontfinckene met blider tale
[p. 1,121]
-
- Ende seide: ‘Here, laet ons gaen dwae,
- Die taflen sijn gerecht saen!’
- 1810
- Daer na leidi den coninc ter vard
- In enen sconen bogard
- Daer taflen gerecht stoeden genoech.
- Dit dochte den cnapen ongevoech,
- Want het was cout sere,
- 1815
- Ende spraken aldus tharen here:
- ‘Hoe salmen hier gedienen mogen?
- Wine connen coude niet gedogen;
- Het worde ons besich in dien sale
- Ende bi viere, wet oec wale.’
- 1820
- Die coninc hietse swigen stille:
- ‘Wi mogen volgen nu sijns wille,
- Hine doet sonder sake niet.’
- Aldus es dese dine gesciet
- Also, datmen soude gaen eten.
- 1825
- Mar [des] coninc cnapen niene weten
- Waer men die spise halet boude
- Diemen ter taflen bringen soude,
- Ende stoeden daer al verdort.
- Doen sagen si daer comen vord
- 1830
- Knapen scone ende wel gedaen,
- Bloets hoefts, ende in haer rocke saen,
- Ende brachten dierste gerechte ter vard.
- Alse vollike alse dat geset ward,
- So sachmen daer alse vollike staen
- 1835
- Enen wijngard wel gedaen,
[p. 1,122]
-
- Geloverd ende met besien mede;
- Ende vogele saten daer op ter stede,
- Die songen meniger tieren sanc.
- Die sonne sceen daer eer yet lanc
- 1840
- So scone ende so hete ter stat,
- Dat elken dochte die daer sat
- Dat recht inden somer ware.
- Die daer van couden waren in vare,
- Des coninc dienres, si moeten daer
- 1845
- Haer cleder ute doen vor waer
- Van groter hitten die hem quam ane.
- Ten andren gerechte begondense te gane,
- Ende wilden dienen met biscops cnapen.
- Doen geviel alsoe die saken,
- 1850
- Dat si te[n] dretsore sijn comen,
- Dat si daer niemen hebben vernomen,
- Noch spise, no gerechte, no niet.
- Dus al idel elc henen sciet.
- Mar Albrechts cnapen brachten tgerechte.
- 1855
- Doen wouden des oec mede plechten
- Des coninc cnapen, ende namen daer
- Den andren die scotelen over waer.
- Mar tehans, optie selve ure,
- So werd hem dit wel sere te sure,
- 1860
- Want ute dien scotelen quamen gegangen
- Te hem ward crupend[.]e grote slangen;
[p. 1,123]
-
- So dat si worden so vervard
- Dat si liepen ten taflen ward,
- Ende lieten die scotelen vallen tsamen.
- 1865
- Mar die ander diese op namen.
- Doe ward die spise verwandelt weder,
- Ende brachtense ter taflen seder.
- Doen dit geruechte ut quam
- Ent die coninc Willem vernam,
- 1870
- En dorsti der spise nemmer eten.
- Doen liet hem broeder Aelbrecht weten
- Hoet metter spisen waer gevaren,
- Ende vertrac hem al daer naren:
- Hoe die hertoge dede gereiden
- 1875
- Diere spise van werdicheiden;
- ‘Alden nacht hi coken dede
- Om smargens te hebben goede gerede;
- Ende des margens quam hem ene mare,
- So dat hi hene moeste van vare;
- 1880
- Ende alsoe bleef die spise daer
- Die wi hier nu eten vor waer.
- Nu hebbic u, here! hier terstont
- Vander spisen geseit den gront.
- Nu doet u cnapen mede gaen,
- 1885
- Si selen die spise wel sien staen
- Die si tote nu niene vonden.’
- Dus dien[den] vord ten selven stonden
[p. 1,124]
-
- Des coninc Willems cnapen gereet
- Dien etentijt lanc ende breet.
- 1890
- Ende doen dat eten was gedaen
- Ende ment water vortbracht saen,
- Entie coninc dwoech daer naren,
- So waest tgene al vervaren:
- Banke, taflen, scragen, wijngard.
- 1895
- En wiste niemen waerward;
- Ende dat weder ward cout na das,
- Gelijc dattet te voren was.
Noch van heme ende enen scoesuttere, ene spellicheit. xxvij.
- Een scoesuttere, .i. sot serjant,
- Die daer woen[en]de was int lant,
- 1900
- Quam eens te Coclne in der stat,
- Ende hi hadde dicke gehort vor dat
- Van broeder Alebrecht secgen groet wonder.
- Des penst hi in hem selven besonder:
- ‘Mochten dese dinge waer wesen
- 1905
- Datmen aldus seget van desen,
[p. 1,125]
-
- Hoe mochtic des geproeven nu?’
- Dus quam die gene, dat secgic u,
- Ende wilde dit daer weten in scie;
- Ende quam gaende met sinen robine
- 1910
- Daer broeder Alebrecht woenende was.
- Doen hire quam, vraechdi na das
- Waer broeder Alebrecht waer? boude
- Die cnape vraechden wat hi woude?
- Die gene seide: hi moesten sien
- 1915
- Ende spreken oec saen. Na dien
- Ginc een cnape ende seit ter vard
- Hoe hem nu te spreken begard
- Een cnape, die .i. robijn draget.
- ‘En hebdi hem niet gevraget
- 1920
- Wat hi wilt?’ sprac broeder Alebrecht.
- ‘Jaic, mer hi wilt al slecht
- U selven spreken; mi donke alnu
- Dat hi kennesse heeft an u.’
- ‘Ganc henen, vrach wat hi wilt
- 1925
- Ende dat hi u sine stucken telt.
- Ic ben onledich nu ter stont.’
- Die cnape ginc ende doet cont
- Den genen die metten robine stoet.
- Doe seide die gene: ‘Vrient! ic moet
[p. 1,126]
-
- 1930
- Emmer mijn here selve spreken!
- Dit gaet ende secgt hem sekerleken.
- Ic salne sien ende spreken mede
- Eric heden hene scede.
- Salic u mijn heymelijcheit noemen.
- 1935
- Daer ic hier nu om ben comen?
- Ic salse hem selve secgen, Godweet!’
- Aldus die cnape weder geet
- Ende seget broeder Alebrecht saen
- Die antworde die hi hevet ontfaen.
- 1940
- Alst broeder Alcbrecht heeft vernomen,
- Dedi den cnape vor hem comen
- Tot in sine celle, daer hi sat,
- Ende vraechde den cnape na dat,
- Die met sinen robine daer was gestaen,
- 1945
- Wat hi wilde? Die gene seide saen:
- ‘Meester! Ic hebbe van u gehort
- Secgen menich selsen word,
- Van gokelien, van behindicheden;
- Nu comic tot u, hier ter steden,
- 1950
- Dat gi mi uwer const laet sien.
- So magic te bat geloven van dien
- Dat ic gehort heb van u.’
- - ‘Cnape! Quaemstu hierom nu
- Tote mi, ende wils mi emmer spreken?’
- 1955
- - ‘Jaic, meester! ende sekerleken
- Ic moet uwen const oec sien
- Erie heden van u sal tien.’
[p. 1,127]
-
- Ende broeder Alebrech suetelijc sprac:
- ‘Gef here dan dinen sac!
- 1960
- In wil niet dat gi van mi keert
- Ghine hebt mire const yet geleert.’
- Hi gaf hem den sac; ende daer naer
- Staker in sine hant vorwaer
- Broeder Alebrecht, ende traese weder,
- 1965
- Ende verbant den sac; daer na seder
- Gaf hine den cnape, ende seide:
- ‘Vrient! Ganc thuus ward sonder beide,
- Ende ontbint dinen sac niet
- Eer gi thuus comt, wats gesciet.
- 1970
- Ende alse gine oec hebt ontbonden,
- Vernemdi oec [yet] optie stonden,
- So binten vaste weder daer;
- Ende dan comt te mi daer naer
- Ende secgt mi wat gi hebt gesien.’
- 1975
- Die gene ginc wech, blide van dien.
- Ende alsi buten Coelne es comen,
- Haddi harde gerne vernomen
- Wat in sinen sac had gewesen.
- Hi ginc daer sitten; ende na desen
[p. 1,128]
-
- 1980
- Ontbant hi sinen robijn saen.
- Daer ut sprongen sonder waen
- In weder side .i. serjant,
- Ende elc enen leest in sine hant,
- Daer si den genen [met] sloegen doe.
- 1985
- Si gingen hem vaste toe
- Ende sloegen so sere na das,
- Dat hi en wiste waer hi was.
- Int leste bedachti hem daer naer
- Dat hi den sac bonde vor waer,
- 1990
- Also hem broeder Alebrecht seide;
- Daer bant hi den sac sonder beide.
- Daer verloes hi die gene ten kere
- Diene geslagen hadden sere.
- Ende doen hi dus verloest was,
- 1995
- En dorsti niet vorder gaen na das,
- Ende keerde weder te Coelne ward,
- Ende ginc te broeder Alebrecht ter vard
- Ende telde hoe hi hadde gevaren;
- Ende bat hem vriendelike daer naren
- 2000
- Dat hi sinen sac make na desen
- Als hi te voren had gewesen.
[p. 1,129]
-
- Doen sprac broeder Aelbrecht mere:
- ‘Hets goet, dat ic di ene const noch lere;
- So soutu te meer weten dan
- 2005
- Van mire const’ ! - ‘Neen, edel man!
- Ontdoet mi dit, ne gere niet el,
- U const[en] donken mi alte fel.
- Ic bids u, here! wanes ontberen,
- In wil uwer const nember leren;
- 2010
- Ic bens nu genoech gecastijt!’
- Doen gaf hi orlof te dier tijt
- Den genen, dies was sere blide.
- Dus sciet hi van daer ten selven tide,
- Ende es thuus ward van daer gegaen.
- 2015
- Ende eer hi den sac dorste bestaen,
- Dedine enen andren eer ontbinden;
- Want hine dorstem niet geninden
- Dat hine ontbonden had yet
- Voer dat hijt ane enen andren siet.
- 2020
- Dit hebbic van broeder Alebrecht vonden:
- Noch vele meer soudics u vermonden,
[p. 1,130]
-
- Mar hier gaet ander dinc voren;
- Hier na seldijs noch mee horen.
Vanden hertoge Heinrike ende den biscop van Ludeke. xxviij.
- Int ander jaer van Willems rike,
- 2025
- So ward een twest vreselike
- Tuscen Ludeke ende Brabant,
- Ende oec van Namen dlant.
- Deen voer hier, dander voer daer,
- Ende verheriden dlant swaer.
- 2030
- Een tempeest quam oec mede saen
- Die menigen lede heeft gedaen.
- Tuscen Hoye ende Denant
- Reinet vorsce ende vesche int lant,
- Die daer so even dicke lopen
- 2035
- Ende thans in die eerde cropen.
- Ende daer dit alsoe gesciede,
- Storven oec daer na die liede
[p. 1,131]
-
- Ende die beesten storven mede.
- Int lant van Triere ward oec onvrede:
- 2040
- Want die hertoge van Oestrike
- Orlogede daer op dapperlike,
- So dat si namaels te stride quamen.
- Ende alse dit die Aelman vernamen,
- Quamense daer ward om yet winnen,
- 2045
- Ende vielen daer met dien van binnen.
- Doen dit die hertoge verstoet,
- Trac hi achter metter spoet
- Ende voer an coninc Willaem saen,
- Ende bat hem dat hi mochte staen
- 2050
- Hem in staden jegen Triere.
- Die coninc geloefdem doe sciere
- Dat hi den pays maken soude,
- Ofte met stride. Alse houde
- Sende die coninc te Trieren binnen,
- 2055
- Ende liet hem sinen wille bekinnen;
- So dat si hem ontboden dat:
- Dats in hem bleve die stat,
- Indien dats die hertoge saen
- In hem bleve. Sonder waen
- 2060
- Ward dit daer alsoc gevest.
- Ende aldus so bleef die twest
- Tuscen Triere ende Oestrike.
- Nu hord van den hertoge Heinrike
[p. 1,132]
-
- Die twest jegen Ludeke met.
- 2065
- Hier ward een dach oec af geset.
- So dat si quamen te parlemente.
- Nu was altene [des] biscops alente
- Dat hine beroepen wilde te campe.
- Want int orloge haddi die rampe.
- 2070
- Dus waendijt met camp beweren.
- Alse te parlement quamen die heren
- Ende si spraken om soendinc maken.
- So waren altene dbiscop saken
- Ende ment in campe bescede echt.
- 2075
- Ende die onder blive int gevecht,
- Hi sal beteren dan dese dine.
- Aldus hi tenen hanscoe vine,
- Ende botene den hertoge saen,
- Diene daer nu heeft ontfaen,
- 2080
- Ende te comen opten viertechsten dach,
- Ende dit te vorwerne of hi mach
[p. 1,133]
-
- Elc met sinen kempe gereet.
- Op dit belof, op dit beheet,
- Sciet daer elc van andren nu,
- 2085
- Tsinen lande ward, dat secgic u.
Van haren kempen. xxix.
- Die hertoge micte lettel hier op
- Ende liet liden. Mar die biscop
- Dede enen kempe soeken gereet,
- Den stercsten diemen iegeren weet;
- 2090
- Ende geloefdem grote rijchede,
- Mochti den kemp verwinnen mede
- Die de hertoge soude bringen,
- Die lettel wiste van desen dingen;
- Want hi waende, sonder waen,
- 2095
- Dat soude sijn te niewete gegaen.
- Ende [doe] die .xl.ste dach quam bi,
- Vraechden die heren: waer dat hi
- Enen kempe had genomen?
- Die biscop wilt emmer te crite comen,
- 2100
- Ende heeft enen kempe stare,
- Die hem vermet in den pare
[p. 1,134]
-
- Thertogen kempe te sconfierne wel,
- So starc es hi, ende so snel.
- ‘Ghi behoeft u, here! te versien wale,
- 2105
- Seldi daer behouden u pale;
- Want mi dunct het ward u hard.’
- - ‘Dat nemic op mine leste vard,’
- Sprac die hertoge, ‘dat ic ne weet
- Waer mi een kempe sal sijn gereet.
- 2110
- In heb mi noch niet versien.
- Ende moet die camp emmer gescien?’
- - ‘Ja hi, here! dat wetic wale,
- Daer ne helpt weder gene tale.’
- - ‘Entrouwen,’ sprac die hertoge saen,
- 2115
- ‘So willic mi hier op beraden gaen.’
- Hi ontboet hier ende daer;
- Mar hi en vant niemen vor waer
- Die den camp dorste vechten
- Jegen den genen, of berechten,
- 2120
- Want alsi vernamen tgeens gedane,
- Sone dorster niemen comen ane.
- Doen lietmen den hertoge verstaen dan
- Dat te Loven waer een man,
[p. 1,135]
-
- Die waer so utermaten groet
- 2125
- Ende also lanc, dat sijns genoet
- Niegeren ware nu ter stede;
- Ende hi sceen oec so starc mede,
- Dat hi enen leu mocht binden:
- Mar men soude niegeren vinden
- 2130
- Bloderen man in geen lant,
- Dan hi es. Doe sprac te hant
- Die hertoge: ‘Dits mijn gevoech mede;
- Ic micke niet optie bloethede,
- Indien dat hi groet es
- 2135
- Ende starc mede, des sijt gewes.’
- Dus quam die hertoge sonder waen
- Te Loven, ende ontboet doen saen
- Genen man, dat hi te hem quame.
- Die gene metter bloder name
- 2140
- Es vorden hertoge comen houde,
- Ende vraechde, wat hi hem woude.
- Die hertoge sprac: ‘Ic heb uwes te done,
- Alse vor enen groten baroene
- Te bringen tenen kimpioen.’
- 2145
- - ‘Neen, here! des magic niet doen!
- In vechte niet, om genen toren,
- Al souder al Brabant om sijn verloren!’
[p. 1,136]
-
- - ‘Wat secgdi, vrient? waendi nu
- Dat ic wil doen vechten u?
- 2150
- In wil niet dat gi yegeren om vecht;
- Mar ic wil, dat ghi vard recht
- Met mi alse een stout serjant,
- Ende gelaet u alsoe valjant,
- In u wart ende in u gelaet,
- 2155
- Alse oft gi al met uwer daet
- Des biscops liede sout scoffieren.
- Alsi van u sien dese manieren,
- Hem sal versagen elc diet vereysce,
- Ende selen mi geven al dat eysce.
- 2160
- Ghi sijt so groet, ghi scijnt so starc;
- En sal niemen in een parc
- Jegen u comen dorren.’
- - ‘Here! daer toe helpt jegen geen porren;
- In vechte geen tijt, wats gesciet.’
- 2165
- - ‘Goetman, ende in begers oec niet!
- In wil mar, alse op desen dach
- Dat ic u den biscop tonen mach,
- Ende dat gi dan gelaet coenlike
- Vore den biscop, ende stoutelike.’
[p. 1,137]
-
- 2170
- - ‘Dat salic wel doen sekerleken,
- Ende grote worde connen spreken,
- Ende stalpen ende wagebarden met;
- Mar in vechts niet, bi mire wet.
Hoe die camp gevochten ward. xxx.
- Doent was so verre comen
- 2175
- Dattie tijt was genomen
- Alse datmen den camp vechten soude,
- Quam die hertoge alse houde
- Met sinen kempe te Ludeke ward;
- Entie biscop mede ter vard
- 2180
- Quam jegen met sinen kempe saen.
- Daer sijn die heren te rade gegaen
- Om dese dinc, oftmen conde
- Af gelecgen metten monde
- Datmen den camp en vochte niet.
- 2185
- Die biscop hem wieken niene liet.
- Doen die hertoge dit heeft verstaen,
- Ginc hi tsinen kempe ward saen,
- Die hem vragede alte hant:
- ‘Wat eest, here! hoe gaet in hant?’
- 2190
- - ‘Harde wel, dat secgic u,
- Gelaet vaste coenleec nu,
[p. 1,138]
-
- Ic sal hier hebben al mijn gevoegen.’
- - ‘Of ghi wilt, here! laet u genoegen!
- Bi mire trouwen, in vechts niet,
- 2195
- Wat u oec daer ave mesciet.’
- - ‘Neen gi niet, en es geen noet!
- Op dat ghi aldus vorward doet
- Ende hout u stoutelike int gebare,
- Si selen mi geven dat ic begare.’
- 2200
- Dus es hi weder ten heren comen
- Die den camp gerne benomen
- Hadden daer, haddense geconnen.
- Mar neen, hets om niet begonnen.
- Die corden waren ginder geslagen
- 2205
- Entie setele worden gedragen
- Binnen den crite, daer men mede
- Die kempen saen op sitten dede.
- Die hertoge quam doen weder gegaen
- Tsinen kempe, die hem saen
- 2210
- Vragede, hoe die saken gingen?
- - ‘Si gaen mi af al mire dingen
- Die si mi geloefden ere.’
- - ‘Bi trouwen ic sculdich ben onsen Here,’
- Sprac die gene, ‘maect pays saen,
- 2215
- Oft ic sal uten crite gaen;
[p. 1,139]
-
- Want in vechte in gere sake.’
- - ‘Helpt, vrient! wat wildi maken?
- Gindi enen voet uten crite,
- Ghi word dan uwes lives quite;
- 2220
- Want men sloege u hier ter stont
- Dat hoeft af, dat si u cont.
- Sit hier noch, ende ic sal gaen
- Besien wat si hebben gedaen
- Die ic over die effeninge liet!
- 2225
- Ic saelt effenen, wats gesciet:
- Ende saelt over mi laten gaen.’
- Dus es hi vandaer gegaen.
- Ende alsoe vollijc es op gestaen
- Des biscop kempe, ende nam saen
- 2230
- Scilt om hals ende cloppel in hant,
- Ende ginc ten andren ward te hant,
- Ende gaf hem op[f] hoeft enen slach,
- Daert menich toe gesach;
- Ende die gene sat stille noch doe,
- 2235
- Ende sprac den genen aldus toe:
- ‘Siet, goede liede! ende wat meinstu,
- Dattu mi dus slaes hier nu?
- Wat hebbie di mesdaen hier ter stede?
- Ende in seide di heden lede
[p. 1,140]
-
- 2240
- Noch en mesdede noyt [. . .] man.’
- Die gene quam noch vorward an,
- Ende gaf den genen noch enen slach.
- ‘Ay mi! God geve u quaden dach!’
- Sprac die gene, ende greep sijn hoeft
- 2245
- Met beiden handen, des geloeft.
- Entie ander spranc achter ward,
- Alse noch te verhalen daer sine vard.
- Die gene sprac: ‘Bi mire trouwen,
- Sladi mi meer, het sal u rouwen!’
- 2250
- Der[de]werf comt die gene gegaen;
- Entie ander sprinct op saen,
- Ende laet cloppel ende scilt vallen,
- Ende nemt den genen daer met allen,
- Ende worpen onder hem ter neder,
- 2255
- Ende slaten metten vusten weder
- So grote slage, dat hine saen
- Vanden live hevet gedaen.
- Doe riep men daer ins hertogen side,
- Die des waren harde blide:
[p. 1,141]
-
- 2260
- ‘Werpt[en] over die corden uten crite,
- So sidi dies altemale quite!’
- Dit dede die gene; ende daer naer
- Sloech men hem dat hoeft af daer;
- Entie hertoge bleef in die ere.
- 2265
- Ende van desen dage vord mere
- Alse lange alse leefde dese man,
- Sone was niemen so coene dan,
- Die hem yet hadde mesdaen,
- Hine wildene vloechs te camp bestaen.
- 2270
- Hi was so coene worden hier af,
- Dat hi niemen te voren gaf.
- Van desen es noch tgeslechte comen
- Te Loven, dat ic u wel soude noemen.
Van broeder Ysewine ende sinen prediken. xxxi.
- In desen tiden was becant
- 2275
- In Aelmaengen ende oec in Brabant,
- Een die hiet broeder Ysewijn.
- Goet clerc mochti wel sijn:
- Dat proeftmen wel an sine dinge,
- Die hi seide, oec sonderlinge.
[p. 1,142]
-
- 2280
- En lettel willics u doen verstaen
- Waer hi met omme wilde gaen.
- Prediken haddi genomen an,
- Ende bine liet om wijf no om man
- Hine seide al dat hem dochte recht.
- 2285
- Ende wat den lieden gebrac echt,
- Dit seidi al in sijn sermonen.
- En gene dinc wildi versconen,
- Hine seide alsoe alst soude wesen.
- Irst werf was hi gemint van desen
- 2290
- Van alden lieden, arm ende rike;
- Ende quamen tsinen sermone gelike,
- Alse oft hi een prophete ware,
- Ende hi, die siere materien al dare
- Navolgede ende dede verstaen
- 2295
- Waer met die liede omme gaen,
- Ende op elc die waerheit seide
- Wat hem daer af soude comen te leide,
- Ende hi ontbant aldus die waerde:
- ‘O wi, ghi vule persemaerde!
- 2300
- Ghi woekers! Ghi vorcopers met!
- Ghi die oec te dage set
- U goet ende u comenscap laet lopen,
- Ende daer omme wilt te diere vercopen!
- O wi! Waer seldi, ghi gesellen?
- 2305
- Ic segt u bloet: alle ter hellen!
- Ende die anders doet verstaen,
- Bedriegt u ende hem, sonder waen.
- Fi, gi persemard! Wat pensdi,
- Dat gi aldus waent leven, ghi?
[p. 1,143]
-
- 2310
- Enten liede thare ontpicken?
- Ghi moet mede in die stricken,
- Daer ghi na poget vroech ende spade:
- Want gi sijt comen vanden sade
- Dattie duvel heeft gesayt.
- 2315
- Ay! dat gi so wide sijt gesprayt.
- Dat moet leet sijn onsen Here
- Ende moet u setten in beteren kere.
|
