Hier begint die ander boec.
Hoe Ridsard coninc ward. j.
- Alle dinge die nie waren
- Alse van lijf[liken] live, te waren,
- Dat moet tenen inde comen,
- Sonder die ziele, die wi begomen
- 5
- Crankelike in dit leven,
- Nochtan dat ons es gegeven
- Bescedenheit, daer wi mede
- Mogen verdien haer ewelijchede,
[p. 1,252]
-
- Ja in bliscapen emmer mere,
- 10
- Ende met vrouden, buten allen sere
- Ic segt u vort alhier ter stat:
- Al en verdiendi oec niet dat
- Datsi ter bliscap en comen niet,
- So leeft si emmer int verdriet.
- 15
- Deen gaet vort ende ward verslagen,
- Nochtan comt dander en[de] wilt wagen.
- Doen coninc Willam doet was,
- So pijnden hem alse sere na das
- Ritsard, hoe hi mochte wesen
- 20
- Coninc. alse nie enich van desen.
- Ende deder omme cost groet.
- Coninc ward hi; mar niet goet
- En was hi onder sine liede.
- Daer om hem oec messciede.
- 25
- Sachte was hi int begin;
- Mar na verkeerde hem die sin.
- Mechtech en condi wesen niet
- Over dlant, wats gesciet;
- Nochtan pijndi hem daer na sere.
- 30
- Niet lange bleef hi in die ere;
[p. 1,253]
-
- Wedersaken haddi groet,
- Daer hi pine of had ende noet;
- Dus bleef hi met pinen int lant.
- Hier na werd u meer becant
- 35
- Van sinen dingen die hi dede,
- Alsics tijd heb ende stede.
Van dingen die gescieden. ij.
- Lanc stont dit conincrike
- Vore sinen tiden sekerlike
- Sonder coninc; daer binnen gevel
- 40
- Menige dinge, dat wetic wel,
- Die ic som hier secgen sal;
- Want alle dinge groet ende smal
- Die op enen tijd gescieden,
- En canmen te gader niet bedieden:
- 45
- Men moet deen vore secgen,
- Ende dan dander na leggen.
[p. 1,254]
-
- In desen tiden broeder Ysewijn,
- Die een goet clerc had gesijn,
- Ward versint, men wiste waer.
- 50
- Dus hi starf oec daer naer
- In ellinde, om dat hi
- Die wareit predecte, segetmen mi.
- Dese broeder was groet clerc,
- Ende leide sere sinen merc
- 55
- Om te bringen uten sonden
- Die rike liede tallen stonden.
- Niemen wildi verdragen met,
- Hine seide algader dat hem let
- Om dit was hi gehaet sere
- 60
- Ende gedaen dese onnere
- Van sijns selfs broederen genoech:
- Om der riker liede gevoech
- Versinden sine, alsic scrive,
- Daer hi niet lange bleef te live.
- 65
- In desen tiden gesciede mede
- Tempeest ende groet onvrede.
- In Ingelant was gesien .i. sterre
- Diemen scinen sach wel verre
- Met .iij. rayen die si gaf,
- 70
- Daer groet wonder gesciede af,
[p. 1,255]
-
- Alse gi hier na wel selt verstaen:
- Daer Edeward lach gevaen,
- Daer strijt of quam ende menich slach.
- Dat dese sterre bedieden mach
- 75
- Honger was doe in Ingelant
- In dat jaer oec becant,
- Ende groete sterfte van lyeden.
- Dit mochte oec dese sterre bedieden:
- Tempeest ende ongeweder groet,
- 80
- Dat menigen oec gaf die doet.
- Op dat lant ende in die zee
- Bedorven liede, ende scepe mee
- Dan .xl. verdronken mede.
- Dat dit grote weder dede.
- 85
- In Vrancrike gesciede tempeest,
- Dat dat coren heeft gevreest;
- Want .i. hagel quam indat weder,
- Die des corens vele sloech neder,
- Dat daer maecte dieren tijt.
- 90
- Om Monpelgier, des seker sijt,
- Viel .i. donder daer so groet,
- Daer die stat al af verscoet;
- Ene blixeme oec daer naer,
- Die der stat dede groten vaer,
- 95
- Want so claer wassi sekerleken
- Dat die stat sceen al ontsteken.
- Dit ende ander vele werren
- Tegensi ane deser sterren.
[p. 1,256]
-
- Nu hort vort vanden striden
- 100
- Die gescieden in desen tiden
Van roefhusen die bander side Erforden staen. iij.
- In desen tiden, als gi horen moget,
- Waren jonge liede, als gi hoget,
- Opcomen ende gewassen
- Die hem ter doget niet lieten passen:
- 105
- Sine micter op no hadden sorge
- Ende dese liede hadden vaste borge.
- Daer si sere stout op waren.
- Om dit en wildense niemen sparen
- Sine rovedent al dat si vonden.
- 110
- En dorste niemen te dien stonden
- Achter straten gaen no riden,
- Die van buten waren, tien tiden.
- Want lant, alsic seide ere,
- Hadde lange gestaen sonder here.
- 115
- Dat si genen coninc vor waer
- En hadden gehad in menich jaer,
- Om dit waren si worden quaet
- Dese[n], diere ten rike [nien] bestaet,
[p. 1,257]
-
- Ende was Ridsard coninc vorwaer,
- 120
- Ende roveden hier ende daer.
- Sine wildens om hem niet ave staen
- Van dat si daer vormaels hadden gedaen;
- Sine lietens niet dor sine wegen,
- Sine wilden hare seden plegen.
- 125
- Nochtan dedi hier omme pine
- Om dit af te doen in scine.
- Som dedijt af gerede,
- Ende som so ontsach [hi] mede.
- Mar dese daer ic nu af seide,
- 130
- Bleven in hare quaetheide.
- Ende roveden ende namen dat si vonden.
- Nu quamen pelgrime tenen stonden,
- Die tAken gingen haer bedevard:
- Ende waren bestrict op die vard,
- 135
- So dat si beroeft worden al
- Toten hemde, groet ende smal,
- Ende toter broec[.], die was besocht
- Oft siere yet in hadden brocht.
- Dus waren si beroeft aldaer;
- 140
- Nochtan haer bedevart over waer
- En wilden si achter laten niet.
- Dor al dat si hadden verdriet.
- Het was inden oest ende was waerm,
- Si baden onser Vrouwen daer af ontfaerm,
[p. 1,258]
-
- 145
- Ende gingen haer bedevard alsoe.
- Onse Vrouwe maketse int herte vroe.
- Ende halp hem dat si quamen te hare,
- Daer si toe hadden groten gare.
- Noch ander pelgrime tsame[n]
- 150
- Die uut Sassen daer ward quamen,
- Waren van hem oec geroeft
- Ende al genomen, dies geloeft,
- Dat si hadden, clein no groet.
- Ende dese keerden weder sonder noet.
- 155
- Ende lieten haer bedevard varen,
- Om dat si dus beroeft waren.
- Dus lieten dese quadien quaet
- Niemen liden, dat verstaet,
- Noch pelgrime noch ander liede,
- 160
- Daer si an weten enige miede.
- Sine rovent al groet ende cleine.
- Ende vorent al op hare steine.
- TErfforden quamer af dicke clage;
- Mar si hadden daer binnen mage,
- 165
- Die beste geborende vander stat,
- Die altoes ontsloegen dat,
- Soe datmer niet toe dede.
- Om dit warense te quader mede,
- Ende nament al op, sonder waen.
- 170
- Waer dat sijt conden begaen.
[p. 1,259]
-
Hoe onse Vrouwe haer pelgrime troeste. iiij.
- Onse Vrouwe, die alre ontfarmicheit
- Moeder es, dit grote leit
- Dat haren pelgrime es gedaen,
- Heeft ontfarmt nu wel saen;
- 175
- Ende heeft haren kinde gebeden,
- Dat hi haer wreke dese quaetheden
- Over die gene, die niet geloven
- Ende haer pelgrimage dus roven.
- Hare gebede was gehort,
- 180
- Want onlancs ward daer na .i. discord
- Onder dese rovers, dat verstaet,
- Want si worden so in haer quaet
- Verstout, dat si wilden aldare
- Den lantlieden nemen openbare
- 185
- Haer quec, haer coye, ende die eten.
- Eer gingen si, wildijt weten,
- Inder liede huse gereet,
- Ende namen hem thare, godweet.
- Nu geviel, alst soude wesen,
- 190
- Dat pelgrime quamen binnen desen
- Van Aken tonser zoeter Vrouwen,
- Ende hadden geloeft daer met trouwen
- Vaste geselscap over waer,
- Ende deser was wel .xl. daer.
[p. 1,260]
-
- 195
- Ende die beroeft hier vore ware,
- Volgeden dese vaste nare.
- Nu wilden dese .xl. den wech gaen.
- Daer men hem dede ane verstaen
- Dattie rovers die liede roven:
- 200
- Dit was daer hare alre beloven,
- Ende wildense die rovers ane gripen.
- Dat sise weder so selen nipen
- Met haren staven, wats gesciet,
- Si selen daer af hebben verdriet.
- 205
- Dus sijn die pelgrime comen
- So verre, dat si hebben vernomen
- Die castele van verren staen,
- Daer menich qualijc was vor ontfaen;
- Entie rovers waren nu ute gerede[n]
- 210
- Onder haer gebure daer beneden,
- Ende wilden hem nemen daer haer vee.
- Dit dede den lieden daer harde wee.
- Doe dit die pelgrime vernamen,
- Gingense met ere vard te samen
- 215
- Tot enen casteel, na desen,
- Die hem dochte de beste wesen.
- Si hadden hope op onser Vrouwen
- Ende riepen haer ane met goeder trouwen,
- Ende baden, dat sise moest geleden.
- 220
- Een pelgrim sprac daer ter steden:
- ‘Wildi doen nu minen raet,
- Wi selen breken dese overdaet.’
[p. 1,261]
-
- Si seiden: ‘Alle wat gi ane gaet,
- Aneva wi alle, dat verstaet!’
- 225
- - ‘So laet ons vor die porte gaen,
- Ende laet ons in roepen saen
- Ende seggen, dat gevangen waren . . .
- Ende alse wi in sijn, na desen
- So slute wi die porte vaste.
- 230
- Ende laet ons gaen daer cloppen die gaste
- Die wi daer vinden, alle doot;
- Ende neme wi dan wapen tonser noot,
- Ende wapen ons, ende gawi dan
- Vor die porte, tote dat daer an
- 235
- Die here selve comt gereden.
- Dan latewine in met haesticheden,
- Ende slaense doet, die comen daer.’
- Alle dese dinge recht over waer,
- Also alse dese ginder seide,
- 240
- Gesciede daer [.] na die waerheide.
- Si worden dus gelaten in,
- Ende sloegen doet int begin
- Die cnapen vandien hove al,
- Die daer vort hadden ongeval.
- 245
- Die pelgrime, die waren beroeft,
- Vonden algader, dies geloeft,
- Dat hem genomen was te voren.
- Dus waest .i. peneward niet verloren,
- No gelt, no cleder, no scoenheit:
- 250
- Het lach daer al over .i. geleit.
[p. 1,262]
-
- Sine consten daer af gedoen .i. twint:
- Onse Vrouwe ende haer lieve kint
- Hadden behoet, dat verstaet.
- Nu daer elc dat sine anevaet.
- 255
- Dies danctense, met goeder trouwen,
- Onsen Here ende onser Vrouwen.
Hoe die roveren alle doet bleven. v.
- Na desen dinge, verstaet mi wel,
- Dat genen pelgrim dat gevel,
- So quam .i. geruchte groet,
- 260
- Want gene rovers hadden doet
- Der liede vec som geslagen,
- Also alsijt hem wilden ontjagen.
- Om dit geviel, dat vrome cnapen
- Hem daden oec in die wapen
- 265
- Ende volgen den rovers van desen toren,
- Die haer vee nu dreven voren
- Te hare borch ward, dat si mochten;
- Want hadden sise daer in, sijn rochten
- Om die geburen niet .i. stroe.
- 270
- Dus quamense te gere porten toe
- Vaste gejaget, met genen coyen.
- Sine wisten twint van genen vernoyen
- Dat daer binnen was gesciet;
- Sine hebben oec vernomen niet
[p. 1,263]
-
- 275
- Datter neuwe borchgrave waren.
- Si quamen alle met ere scaren.
- Si .vij. die dat vee brochten,
- Ende riepen in met groten gerochten:
- Ende die pelgrime lietense in.
- 280
- Ende oec was daer haer irste begin,
- Doen die meester in soude comen,
- Daer hadde .i. die hameide genomen
- Vander dore, .i. jonc serjant,
- Een vroem, .i. sterc, ende te hant
- 285
- Daer die here ter porten in reet,
- Hief hise op, ende daer met smeet
- Den here rechte vore int hoet,
- Dat hi vanden parde viel doet.
- Doen dit spel die ander sagen,
- 290
- Begonsten si hem daer af versagen,
- Ende keerden weder achter uud ward;
- Ende die van binnen volchden ter vard,
- Ende die cnapen die na haer vee reden
- Quamen nu oec te deser steden,
- 295
- Ende sagen dat mense bestont van voren.
- ‘Nu laet ons wreken onsen toren!’
- Sprac die gene, ‘en spare wi twint,
- Onse Vrouwe heeft ons hulp gesint.’
- Doe waren die gene van achter bestaen,
- 300
- So datse niet conden ontgaen;
- Ende die van vore sloegense doet al,
- Ende haer cnapen groet ende smal.
- Die daer buten verslegen lagen,
- Hebbensi in die porte gedragen;
[p. 1,264]
-
- 305
- Ende loken die porte vaste toe,
- Ende gingen hare varde alsoe.
- Mar eersi vanden cnapen scieden,
- Gingen sijt hem al bedieden
- Hoe haer gesellen beroeft waren,
- 310
- Al haer gescienesse ende al haer varen;
- Ende van onser soeter Vrouwen mede,
- Hoe sise verloest heeft teser stede,
- Ende hoe haer gesellen nu ten stonden
- Dat si verloren hadden, hebben [. .] vonden.
- 315
- Die pelgrime gingen van daer,
- Ende maecten hem vaste henen daer naer;
- Ende die cnapen dier gelike
- Dreven haer vee oec heymelike
- Thuus ward, ende swegen hier af vort.
- 320
- Nu hadden algader gehord
- Een paetsekijn, dat hem geborgen
- In een hol hadde, met groten sorgen;
- Ende hadde die pelgerime gesien
- Die cnapen doet slaen vordien.
- 325
- Ende na sagense die porte hoeden,
- Ende den here daer vore doden;
- Entie ander sagense bringen mede
- In die porte aldoet gereden.
- Ende die porten luken naren.
- 330
- Mar vanden cnapen en wisten twaren:
- Noch die en horet, noch en sach.
- Des anders dages, doent was dach,
- Quam die cnecht gelopen uut,
- Ende maecten harde groet geluut;
[p. 1,265]
-
- 335
- Ende liep tErforden in die stede,
- Ende deed daer verstaen mede.
- Die mage ende vriende quamen daer
- Ende vonden dese dinge waer.
- Ende vraechder omme den geburen;
- 340
- Ende seiden, datse vander scoffelturen
- Niet en wisten groet no clene.
- Doe sendensi inden wech na gene,
- Of si sagen alselke liede
- Alse hem seide die cnecht int bediede.
- 345
- Doen seidense hem al des gelike
- Van dien pelgrime sekerlike.
- Sine wisten hier toe doen wat.
- Si verwonnen an die stat
- Ende ant paepscap, datsise brochten
- 350
- Ende opten kerchof graven mochten.
- Dus ward te niewete ende te confuse.
- Bi onser Vrouwen, die roefhuse:
- Want en had onse Vrouwe gedaen,
- Om dat haren pelgrime was mesdaen,
- 355
- En adde also niet mogen gescien
- Alse nu geviel van dien.
Vanden hertoge van Oestrike ende vanden marcgrave van Brandenborch. vi.
- Int ander jaer van coninc Ridsarde,
- Daer ic hier vor af openbarde.
[p. 1,266]
-
- So began .i. orloge groet.
- 360
- Daer om vergaderde menich genoet
- Tusscen den mercgrave des gelijc
- Ende den hertoge van Oestrijc;
- Ende dit quam toe om .i. spel.
- Dat daer vormaels onderlinge gevel.
- 365
- Daer was .i. spel beroepen voren
- Daer si .ij. toe waren gecoren.
- Deen was des hertogen sone,
- Een stout jongelinc ende .i. cone:
- Ende dander was van Brandenborch
- 370
- Des margraven sone, d[i]e sonder sorch
- Des speels hem onderwinden sal
- Ende coenlike setten al vor al
- Daer hem onrecht an soude gescien:
- Ane hem was geen achterzien.
- 375
- Dus waren dese .ij. principale
- Van .i. jostierspele sonder hale
- Gemaect, ende datsi oec gereden
- Dat spel souden onder hem bevreden.
- Dit spel was gecreyeert tien tiden.
- 380
- Daer quam toe uut elker siden
- Baetseleren, die riden wouden
- Ende haer geval proeven souden.
[p. 1,267]
-
- Doen vergadert was dit spel,
- Ward daer dat riden fel
- 385
- In beden siden, ende stare.
- Daer reet selc andren in dat parc
- Dat hi tumelde vanden parde,
- Ende alse een bloc viel hi opt arde
- Daer na geviel daer na hem .ij.
- 390
- Die daer ridende quamen op een,
- Dat si beide snoffelden neder;
- Ende si sprongen beide op weder,
- Ende liepen te gader metten siden
- Vreselike, sonder enich vermiden,
- 395
- So dat si bede ter neder vielen.
- Hierenbinnen so gevielen
- Andere joeste in andren pleinen,
- So dattie heren die civiteinen
- Niet wel en conden tspel bevreden.
- 400
- Daer was .i. deel gestreden
- Vanden genen die reden daer.
- Dese, die dus quamen soe naer,
- Die metten siden hem ondersaten,
- Quam[en] echt vort met haren saten
[p. 1,268]
-
- 405
- Die si te broken hadden te voren;
- Si hadden die trinsonc vercoren
- Daer si op decrde lagen ontwee.
- Dus quamense vort. min no mee,
- Alse of si vechten souden daer
- 410
- Enen camp. Om dit, vor waer,
- Quam dat volc getogen toc
- Van beden siden. ende alsoe
- Wordense striden daer gemene
- Om dese .ij., grote ende clene.
- 415
- Dene partie scarde hare
- Jegen die ander openbare,
- Ende ward ginder also .i. strijt
- Daer in waren ter selver tijt
- Wel si .xx. gewont sere.
- 420
- Des hertogen sone oec die here
- Vander ere partie, ward gewont
- Daer na die strijt niet lange stont,
[p. 1,269]
-
- Hine was op genomen daer.
- Dese wonde teech men openbaer
- 425
- Des maregraven sone, dat hise gaf,
- Dier wel littel micte af.
- Ende om dese sake, alse van desen.
- Doen shertogen sone was genesen,
- Willen emmer dit varen wreken
- 430
- Ende sijn vader, diet wilde breken,
- Ende wilder af oec genc soene.
- Nochtan was hi hem vore tgone
- Dicke geboden; mer hine woude.
- Hi wildet becorten harde boude
- 435
- Metten swerde ende so begomen.
- Aldus [es] dese strijt toe comen.
- Daer ic u nu af secgen sal,
- Bede tgeval ende tongeval.
Hoe die strijt ward gevochten ende hoe die hertoge onder geet. vij.
- Nu hebdi wel daer vore vernomen
- 440
- Waer af dese strijt toe es comen,
- Ende hoe die maregrave gerne dade
- Beternesse, bi goeder liede rade.
- Ende hoe die hertoge al ontweget
- Ende hem dach van stride leget,
[p. 1,270]
-
- 445
- Te comen te velde, ‘sijt u becant,
- Of ic besoeke u in u lant!’
- Alse die grave dit heeft vernomen
- Dat emmer tenen stride moet comen,
- Nam hi den dach so hi lancst conde
- 450
- Ende voer binnen deser selver stonde
- Selve te Sassen, anden hertoge.
- Ende miede ende sine genote mede;
- Ende oec verdiendijs an die stede
- 455
- Dat si hem selen in staden staen.
- Hier af en wiste niet, sonder waen,
- Die hertoge sijn wedersake,
- Die hem dede wel te gemake,
- Want hi sorgede clene om dat.
- 460
- Want sijn lant ende sijn scat
- Was driewerven mere, dat verstaet,
- Dans maregraven: om desen toeverlaet
- Dochti hem clene ofte niet.
- Aldus eest dicwile gesciet:
- 465
- Die hem verwaende van groter daet,
- Dicwile eest hem in allen quaet.
- Nu es die dach van stride comen
- Die daer te voren was op genomen.
- Ende die hertoge gaderde sijn volc gereet,
- 470
- Ende heeft te stride ward geleet
- Menigen onbesceden serjant,
- Ende hevet van allen doen becant.
[p. 1,271]
-
- Die marcgrave quam hem jegen
- Oec met menigen coenen degen,
- 475
- Met menigen Sas, dat verstaet,
- Daer hi op hadde groet toeverlaet
- Selve hadde hi oec liede stout,
- Die striden selen met gewout
- Sonder enich ombe keren.
- 480
- Dus quam te velde om dese heren
- Des maregraven sone, die dit sach
- Dat al an een striden gelach.
- Hi onboet toten hertoge saen:
- Of hi dit striden wil laten staen
- 485
- Ane hem ende ane sinen sone,
- Datsi alse .ij. campione
- Dit onder hem .ij. becorten selen . . .
- Des en woude de hertoge niet hingen,
- Mar wilde vaste den strijt beginnen.
- 490
- Echter ontboet nu hierenbinnen
[p. 1,272]
-
- Die ander: of hijt selve wilde
- Berechten met swerde ende met scilde?
- ‘Want strijt men daer, sonder waen.
- Daer sal menich die doet ontfaen;
- 495
- Ende beter eest dat wi twee
- Dit becorten, dan daer mee
- Liede selen tlijf verliesen‘.
- En[. .] besteet niet: alsi kiesen,
- Dat was die strijt boven al.
- 500
- ‘Nu hebbes dan dies hebben sal!’
- Sprac des marcgraven sone saen,
- ‘Wi selen oec den strijt bestaen,
- Want wat wi bieden es ongehort:
- Hi wilt emmer metten stride vort;
- 505
- Nu moets hem onderwinden God
- Ende geve ons hulpe na sijn gebod!’
- Dus worden gescard te genen striden
- Die liede saen in beden siden.
- Die Sassen die daer comen waren
- 510
- Omden maregrave te hulpen daren,
- Si waren in [een] dal gelegen,
- Daer .i. berch hem stont jegen,
[p. 1,273]
-
- So datmer niet conde gesien:
- Entie hertoge wiste niet van dien
- 515
- Ende waenden, dat daer waer in togen
- Des marcgraven liede al vor ogen
- Om dit was hi te coenre daer,
- Ende begonde den strijt over waer;
- Want hine dochte die gene niet
- 520
- Die hi daer vor hem siet.
- Groet geruchte was int begin.
- Daer sloech selc met sporen in
- Ende wanet al hebben verslagen;
- Men moesten vanden velde dragen
- 525
- Doen dus die strijt begonnen was,
- Quamen trecken saen na das
- Die Sasseneren over dene side,
- Met haren vanen ontploken wide;
- Ende maecten .i. groet gecri
- 530
- Doen si den here quamen bi.
- Ende begonden mede vaste slaen.
- Doen docht den hertoge qualijc gaen:
- Hi was bedrogen, sach hi wel;
- Hi wilde wale, dat hi dit spel
- 535
- Niet en hadde begonnen nu.
- Hi ward achter gedreven, secgic u,
- Ende siere liede ward vele gevaen.
- Sine constent niet wederstaen,
- Ende selve ward hi oec gevelt,
- 540
- Ende sine baniere vort met gewelt,
[p. 1,274]
-
- Ende ward geworpen neder.
- Ende ward op geheven weder.
- Doe quam .i. graven sone
- Op hem geslegen als die gone,
- 545
- Ende dore brac dese scaren gereet,
- Ende seide: ‘Gi blivet hier, godweet!
- Hets so gedaen hier met u,
- Dat u lijf ane mi staet nu!’
- Hi verhief den arm metten sweerde,
- 550
- Ende sloegen dat hi viel op deerde.
- Doe riep die hertoge genade sere!
- Daer nam hi doe saen up den here
- Ende voerdene in sine tente saen:
- Hier met ward die strijt gedaen.
Hoe dese heren versonen. viij.
- 555
- Doe die standart gevallen was
- Ende ment int here vernam oec das,
- Dat haer here waer gevaen,
- Doe ward dat here al ondaen.
- Die hertoge onboet den marcgrave,
- 560
- Dat hi die sine dede keren ave:
- Hi wil hem beteren al sine scade.
- Om dit ward daer dies te rade
- Die marcgrave overmids die heren,
- Dat hi dede roepen ende creyeren,
[p. 1,275]
-
- 565
- Hine wilt niet datmen emmer strede!
- Hi heves sinen wille saen,
- Want die hertoge es gevaen.
- Om dit word daer menich blide
- 570
- Doe ward pays ins hertogen side,
- Want si waren sere tachter
- Ende hilden groten lachter.
- Daer wasser wel .xl. doet
- Ende .cc. gevaen inder noet.
- 575
- Vanden besten die daer waren.
- Aldus es die strijt gevaren
- Ins hertogen side metten besten.
- Also gevallet dicke ten lesten:
- Die hem voren niet laten genoegen
- 580
- Gene dinc, diemen hem mag gevoegen
- Noch verbidden in gere maneren,
- Hine wilt emmer ten ergesten keren,
- Namaels gevaelt dicwile dat
- Dat hi moet bidden datmen hem bat.
- 585
- Des gelike es nu gesciet:
- Den hertoge mochte sijn verdriet
- Mettien quiten datmen boet:
- Hi daet, al ward noch also groet.
- Dus ward dit orloge op genomen.
- 590
- Dat volc vor danent was comen.
[p. 1,276]
-
- Die hertoge teliv[er]eerde die gevane
- Ende geloefde daer vor al te stane
- Sine genote bleven som daer,
- Om hem te beradene daer naer
- 595
- Hoe hi telivereert mach wesen.
- Haer raet droech over .i. van desen,
- Dat hem die marcgrave eescen woude
- Waer met dat hi verdingen soude.
- So dat tenen gemeente quam,
- 600
- Ende daer men enen eesch op nam
- Alse dat die hertoge die scade al
- Entien cost op rechten sal,
- Waerne die marcgrave heeft gedaen
- Om sorlogen wil, sonder waen;
- 605
- Ende daer toe .XXXM. pont,
- Boven al die, dat si u cont.
- Ende bi ridderscepe heeft hine bevaen
- Dat hi nembermeer sonder waen
- Op hem ne orloget in sijn leven.
- 610
- Die marcgrave heeft oec gegeven
- Ridderscap ende eede, dat hi dit mede
- Houden sal sijn leven gerede.
- Dus was die sone gemaect daer.
- Die gedurde menich jaer:
- 615
- Want si namaels verneud ward mede
- Met huwelike diemen daer dede.
[p. 1,277]
-
Hoe die hertoge gerne wreken soude optie van Sasse. ix.
- Van deser vorward mere
- So micte vord in allen kere
- Die hertoge, hoe hi hem mochte wreken
- 620
- Dattie Sassen op hem gestreken
- Also quamen ende achter daden. . . .
- Dit wraec hi hemelike gerne met.
- Hier op penst hi dach ende nacht
- Dat hi gerne hadde bewacht
- 625
- Met enigen ocsoen, daer hi mede
- Hem mochte doen pijnlijchede,
- So datmen niet en seide al dere
- Dat van den orloge comen were
- Dat hi had jegen den marcgrave.
- 630
- Daer hi wel versoent was ave.
- So lange micti om dese dinc,
- Dat .i. quam, een jongelinc,
- Die ute Sassen was geboren
- Van groten lieden ut vercoren.
- 635
- Dese was varen spelen nu
- In Oestrike, dat secgic u,
- Te sinen magen, dier hi daer
- Een deel hadde, weet vorwaer.
- Ende alse dese weder keren woude
- 640
- Thuus ward, quam, alst wesen soude,
- Die hertoge in des geens gemoet.
- Ende alse die hertoge dit verstoet
[p. 1,278]
-
- Dat hi ut Sassen was geboren,
- Dedi om slaen met sporen
- 645
- Cnapen al enen sijtpat
- Ende bevallen vaste ter stat,
- Alsine hadden also verreden,
- Dat si jegen hem keerden ter steden
- Ende hem so na reden daer,
- 650
- Dat hijs hem bolge ende daer naer
- Hem ane sprake scalkelike,
- Ende vingen dan haestelike.
- ‘Ende brincten mi, ende claget sere
- Ende hi u gedaen heeft groet onnere;
- 655
- Ende sine cnapen brinctmen mede.’
- Nu dit geviel aldaer ter stede
- Alsoe alst hem was bevolen.
- Si maecten den genen so in dolen,
- Dat hine wiste optie stonde
- 660
- Wat hi dede oft wat hi begonde.
- Ende ward, eer hijt wiste, gevaen
- Ende vorden hertoge bracht saen;
- Die hem ende sijn cnapen daer
- In gevangenesse daden swaer.
- 665
- Ende enen cnape liet hi gaen,
- Die dese boetscap soude doen verstaen
- Sinen magen ende sinen vrienden.
- Hi ontboet hem, dat sine [sien] winden
[p. 1,279]
-
- Nembermeer te haren lande,
- 670
- Hem ensi gebetert sine scande
- Die hem es van hem gedaen.
- Grote sticken, ontboet hi sonder waen,
- Dat si gewracht hadden in sijn lant.
- Aldus began een werren thant,
- 675
- Daer groet verdriet af comen sal.
- Want Sassen bi na meest al
- Sal daer om in werren wesen,
- Eer si meer gecrigen desen.
- Want hi was ute vercoren
- 680
- Van al Sassen best geboren;
- Oec was die hertoge van Sassenlant
- Sijn maec[h] ten derden becant.
- Diet hem oec an nemen moet,
- Sal hi te keerne hebben spoet.
- 685
- Dus es hier begonnen een sake
- Daer menich noch af ward tongemake.
Hoe die bode die boetscap dede, ende hoe anden hertoge ward gesint. x.
- Die bode daer ic hier vore af sprac,
- Seide den mage dat ongemac
[p. 1,280]
-
- Dat sinen here waer gedaen,
- 690
- Ende dat hi niene mochte ontgaen
- Uter vangenesse daer hi in lage.
- Om dit sendense tenen dage
- Omden hertoge van Sassen saen,
- Watmen hier om mach an gaen?
- 695
- Raet haddense hier op nu:
- Dat si souden senden, dat secgic u.
- Tote anden hertoge van Oestrike
- Ende hem bidden des vriendelike,
- Dat hi haren maech laet uut.
- 700
- Die hertoge ontboet hem groet saluut,
- Van Sassen, ende vrienscap mede!
- Ende bad hem oec nu dese bede
- Op .i. ander, die hi hem bade,
- Ende daer toe mede op grote genade.
- 705
- Dese boe/scap was niet gehort:
- Hi antworde den bode op dese word
- Dat hi met haers heren bede
- Niet en had te doene mede;
- Ende soes hem die hertoge mere bade,
- 710
- ‘So ic meer hem ongenade
- Doen sal, dat segt hem wale.
- Ende ic salne bringen tenden minen pale,
- Ende can hine mi daer ontsmeken
- Met talen of met enigerhande treken
- 715
- Die [hi] vort can gebringen.
- Oft can hine mi daer ontdwingen,
[p. 1,281]
-
- Ensi ten ende vanden swarde,
- Voerne dan hene siere varde.
- Ic sal minen wil hebben daer af,
- 720
- Jof neen, sem mi theylich graf.
- Ic strider om al mijn leven.
- Ic heb an mine liede beseven
- Dat si gerne souden striden
- Jegen die Sassen: sonder vermiden
- 725
- Sal ic haer coringe hem boeten laten.
- Ic sal die Sassen, canic, so maten,
- Dat si niet meer in onse lant
- Minen lieden selen doen pant,
- Also alse dese meester dede . . .
- 730
- Over tiden ende daer na saen,
- So dat sine van node moeste[n] vaen.
- Dit segt u heren nu van mi,
- Dat dit alle mijn wille si;
- Ende dat sijs oec, wats gesciet,
- 735
- Anders moge[n] vercrigen niet,
- Wat siere om doen ofte bieden.’
- Aldus die boden van hem scieden,
- Ende quamen in Sassen, ende seiden dit.
- Vertornet sere ende verhit
- 740
- Ward die hertoge, ende tongemake,
- Ende die heren alle, om dese sake.
- Si prijsden wel ende pensden, waer
- Dat hi hem was nu so swaer:
- Dat van outs dit comen es,
- 745
- Om dattie Sassen hem vor des
[p. 1,282]
-
- Scoffierden metten marcgrave.
- ‘Dit es ons comen nu daer ave:
- Nu sijn si onderhuwet mede
- Ende gevriende, daer ons dit lede
- 750
- Af wassen sal; ende oec tere noet
- Hi ons gene hulpe ne doet
- Jegen den hertoge, dat verstaet.
- Hier op behoeft ons goeden raet,
- Hoe wi dit mogen begaden nu,
- 755
- Want comt hi op ons. dat secgic u,
- Ende besta wine niet stoutelike,
- Hi sal asselgieren onse rike.’
Hoe die hertoge heeft gesint anden coninc ende anden marcgrave, dat sijt op namen.xi.
- Nu heeft die hertoge van Sassen gesint
- An Ridsarde den coninc, ende doen bekint
- 760
- Alle dese saken, clene ende groet,
- Die hem die hertoge hier vor ontboet
- Van Oestrike; ende bad hem sere,
- A[l]se sinen oversten ende sinen here.
- Dat hi hem hier toe sta in staden
- 765
- Ende raet geve bi siere genaden;
- Hi wilt hem dienen vorward mere
- Alse enen sinen gerechten here.
[p. 1,283]
-
- Scat ende penninge die hem boet
- Al hemelike; dit horken doet
- 770
- Menige diet omme niet dade.
- Om dese sake so ward te rade
- Die coninc, dat hi soude maken
- Vrienscap van desen .ij. saken;
- ‘Ende wilt die hertoge niet al
- 775
- Houden dat ic seegen sal,
- So salic ontsecgen hem allen daer
- Ende met u striden over waer.’
- Dus heeft hi daer een scoen belof,
- Daer die hertoge niet weet of.
- 780
- Vort van Sassen die hertoge
- Omsenden hem noch jegen dorloge
- Tot anden marcgrave, dat verstaet,
- Dat hi hem hier toe gave raet.
- Want hi hem hiertoe halp sere
- 785
- Dat hi behilt lijf ende ere
- Jegen den hertoge van Oestrike.
- ‘Ende ic secgt u oec sekerlike,
- Dat alle die gene die des gomen
- Secgen, dat mi van u es comen
[p. 1,284]
-
- 790
- Dit orloge. dat nu wil stichten
- Die hertoge op mi; nu helpt berichten
- Mi dit orloge, gelijc ic dede
- U, doen gi had onvrede;
- Dies biddic u oec ende mane,
- 795
- Dat gi hier toe doet vort ane
- Gelike dat gi sculdich sijt,
- Ende oec gelovet vor desen tijt.’
- Deser gelike, als gi gehort
- Hebt, sendi ten grave vort,
- 800
- Dies sone dat [der] dochter had ontfaen
- Des hertogen van Oestrike, sonder waen,
- Tenen wive. Daer af wilt hi
- Hulpe ende troest, dat dunket mi,
- Hebben, over recht, godweet,
- 805
- Ende tiet hem ane oec sijn leet.
- Die marcgrave was wijs ende vroet,
- Ende hier op .i. antworde doet,
- Ende seget: ‘Hets waer ward wale
- Sonder enige wedertale
- 810
- Dat gi mi [nie] helpt om mijn gelt,
- Ende uwe liede oec met gewelt
- Dienden nie opt sout, godweet.
- Ende so te diene waric gereet
- Weder u, en dade die dinc
- 815
- Dat mijn sone van Oesseninc
[p. 1,285]
-
- Des hertogen dochter heeft te wive,
- Ende een kint oec van haren live,
- Dies dlant hier na te siene staet.
- Nu siet die hulpe enten toeverlaet
- 820
- Die mi hier jegen staet te doene.
- Ic hulpe gerne maken die soene.
- Mar anders en doe icker niet toe.’
- Doe sinde anderwerf weder daer alsoe
- Die hertoge van Sassen sciere,
- 825
- Dat hi quame in deser maniere,
- Ende hulpe hem tote soene ward.
- Dit geloefde daer ter vart
- Die mercgrave met al siere cracht,
- Ende oec waent hi wel die macht
- 830
- Dies gecrigen ane die heren,
- Dat sijt selen hulpen weren.
Hoe si te velde selen comen. xij.
- Die hertoge, die des niene weet,
- Van Oestrike, dat dus daen beheet
- Sijn wedersake heeft bejaecht;
- 835
- Hi, die niet en was versaecht
- Ende gerne sijn leet wreken soude
- Dat hem gedaen was, geboet houde
- Sine liede te samen, die der maren
- Blide ende harde willich waren.
- 840
- Want daer was menich sekerleken,
- Die gerne sijn leet soude wreken
[p. 1,286]
-
- Optie Sassen, mocht gescien.
- Een scone here, een wel versien.
- Heeft die hertoge nu uut bracht,
- 845
- Daer hi mede heeft geacht
- Te wreken dat hem es mesdaen.
- Ten inde van sinen lande saen
- Heeft hi oec bracht die gevaen.
- Met hem was comen menich vaen,
- 850
- Daer stoute liede onder waren.
- Nu hort vander ander scaren
- Die die hertoge van Sassen brochte:
- Daer hem dese niet jegen wachte,
- Bracht hi hulpe harde groet
- 855
- Van menigen wel geboren moet.
- Die coninc van Aelmaengen ter steden
- Quam daer over die side gereden
- Met een deel siere liede:
- Hi[. .] dede verstaen sinen meysniede
- 860
- Dat hi om pays daer waer comen,
- Ende dat hi den strijt daer wilde begomen;
- Ende wie onrecht had, wildi weten.
- Ende dien wildi dan daer heten
- Dat hijs ombere ende houde stille.
- 865
- En wilt hijs niet doen dor sinen wille,
- Daer wilt hi dan jegen striden.
- Die marcgrave quam oec bander side,
- Om dit te pontene, dat hi can.
- Aldus quam daer menich man
[p. 1,287]
-
- 870
- Daer die hertoge van Oestrike
- Niet of en wiste sekerlike.
- Die coninc ende die marcgrave,
- Daer ic nu gesproken heb ave,
- Sijn tusscen beiden nu gevaren,
- 875
- Ende willen desen dinc verclaren
- Ende besien, wies scout het es.
- Si voren irstwerf, des sijt gewes,
- Ane den hertoge van Oestrike,
- Ende spraken hem ane des gelike:
- 880
- Want des orloges saken waren
- Daer si dus haer volc om scaren,
- Ende daer si om striden willen beginnen,
- ‘Laet ons dit delen met minnen,
- Of die sake en es niet groet.’
- 885
- Die hertoge antworde: ‘En es geen noet
- Datmen om soene hier spreket yet
- Ic sal hier wreken mijn verdriet,
- Canic, dat mi es gedaen!’
- - ‘Her hertoge! Nu laet ons verstaen
- 890
- Wat u [es] mesdaen, hier ter stat.
- Wi selen u doen beteren dat.’
- Doen vertrac hem die hertoge daer
- Van sinen gevangen, ende maket swaer;
- Ende hoe die hertoge van Sassen mede
- 895
- Dregede in lietse uut gerede.
- Doe seidie, ie soutse vort bringen
- Tote al hier; ‘hi moest verdingen
- Metten swerde, onbodic hem weder.’
- Doe badensi hem, dat hi dit neder
[p. 1,288]
-
- 900
- Leide; si souden hem dit al
- Beteren doen, groet ende smal.
- Int leste die coninc so vele dede,
- Dat ginder gemaect ward .i. vrede
- Ende dat sijs inden coninc bleven.
- 905
- Entie gevangen waren over gegeven,
- Op coninc word. Van altemale,
- Van talen ende van wedertalen . . .
- Ende van Oseningen also vord.
- Aldus brac daer dit discord
- 910
- Tusscen dien .ij. hertogen;
- Daer noch om sal hebben dogen
- Die coninc, eer hijt secgen seget
- Dat op hem nu es geleget.
- Hier na salict u wel bedieden.
- 915
- Hort die dinge die eer gescieden.
Vanden coninc van Ingelant ende Cornuaelge. xiij.
- In desen tiden had orloge groet
- Die coninc Edeward jegen sine genoet,
[p. 1,289]
-
- Om Simoens wille van Monfort
- Gi hebt gehord wel dat discord
- 920
- Hier vore in dit eerste boec.
- Nu woude [doen] te neuwe ondersoec
- Die coninc, op die gene, daer naren,
- Die met Symoen te voren waren,
- So dat hi altoes wreken woude
- 925
- Waer hi toe quam met enigen scoude.
- Om dit was nu hem aldaer
- Een orloge groet ende swaer.
- Want te Cornuaelge binnen
- Omboet hi, dat hi [met] minnen
- 930
- Comen wilde met sinen gesinde;
- Dies men hem daer wel gehinde.
- Ende alse hi was daer in die stat,
- So quamen altenen liede na dat
- Met drien, met vieren, gewapent wele;
- 935
- So dat des geviel so vele,
[p. 1,290]
-
- So dat die vander stat worden in vare
- Dat hem die coninc goede dare,
- Ende daden die porten sluten saen.
- Doen die coninc dit hevet verstaen,
- 940
- Ward hi verbolgen opdie stat,
- Ende vraechde, waer om si daden dat
- Si seiden: ‘al gelovet ons, here,
- Met uwen gesende ende nemmere
- In dese stat te comen binnen,
- 945
- Ende dat oec soude sijn met minnen,
- Nu comen hier gewapent liede
- Al even dicke, die uwer meysniede
- Niet behoren, dat wi dochten
- Dat si ons quaet doen mochten.’
- 950
- - ‘Ja,’ seide die coninc ten lesten,
- ‘Sone betroudi mi niet ten besten,
- Ende tiet mi verraetnesse an?
- Dit seldi beteren, bi sent Jan!
- Dat gi mi dit nu an tiet!’
- 955
- Om dese word so es gesciet
- Groet gevecht in gene stede.
- Die gene, die de coninc mede
- Hadde heten volgen, dat verstaet,
- Also alse vore droech sijn raet,
- 960
- Doe si vernamen, dattie porten . . .
- Vor in worden dus besloten,
[p. 1,291]
-
- Gaderden si hem in .i. dal,
- Alsoe alse hem die coninc beval:
- Want alte male dese dade
- 965
- Waren [gedaen] met enen vorrade
- Vanden coninc, diet hadden vorsien
- Om dat in die stat waren van dien,
- Die hem scaren jegen hem vord
- Met heren Symone van Monfort,
- 970
- Doen hi jegen hem hilt strijt.
- Dese soudi gerne te dier tijt
- Hebben, sinen wille met te doene.
- Dus was hi comen daer omt gone,
- Ende hadde dus sinen lieden bevolen
- 975
- Dat si in die stat dus souden dolen
- Met drien, met vieren, op dese saken
- Of hi yet mochte comen te wraken.
- Entie oec in niet mochten comen,
- Dat si hem buten so begomen
- 980
- Ende gaderen hem an ene side,
- Dat si anders margens betide
- Die stat mogen stormen an;
- Dan sal hi ende sine man
- Tere porten comen, meer ende min,
- 985
- Ende selense alle laten in.
- ‘Oec sele wi belegge[n] so die strate,
- Dat niemen sal mogen comen te bate.’
- Dus was dese dinc gevisiert
- Daer te voren ende wel geordiniert,
[p. 1,292]
-
- 990
- Ende des en wiste niet die stat.
- Daer om moesten si bliven mat.
Hoe si den coninc hem op gaven. xiiij.
- Des anders dages, harde vroe
- In die griekinge, quamen doe
- Die buten lagen, vor die port.
- 995
- Eert yement daer binnen hevet gehort.
- Hadden si die porte belegen;
- Entie coninc quam daer jegen
- So vroech, so dat hi daer
- Die porte op dede over waer.
- 1000
- Eert geruchte yet groet quam,
- So was daer in menich man,
- Wel gewapent, van buten comen.
- Die hebbense nu binnen vernomen,
- Ende wapenden hem metter vard,
- 1005
- Ende trocken vaste ter porten ward.
- Nu was hem die strate beleit
- Dat hem dat gaen ward ontseit
- Ter porten ward, daer si wilden.
- Daer lagen met speren ende met scilden
- 1010
- Des coninc liede so dicke, godweet,
- Dat hem dat comen was ongereet
- Die porse te wederstane daer,
- Doe die ander in quamen naer.
[p. 1,293]
-
- Want die quamen uter steden.
- 1015
- Heeftmen daer int strate bestreden,
- So datsi vorder en mochten niet.
- Ende alst gemeine volc dit siet,
- Dattie coninc die stat wil winnen,
- So quamen si toe in allen sinnen
- 1020
- Ende geven hem op daer albloet
- Den coninc, sonder slach ende stoet,
- Ende seiden, sine wilden niet berechten
- Sine viande, no daer om te vechten;
- ‘Es daer iemen in die stede
- 1025
- Die hem gedaen hevet lede,
- Oft jegen recht heeft gedaen
- Van dingen die den coninc bestaen.
- Dat wille wi wel over waer
- Dat hijt rechte al openbaer:
- 1030
- Daer jegen en wil wi striden niet.’
- Alse die coninc dit gesiet,
- So trac die gemeente hem ane,
- Ende geloefde hem daer vord ane
[p. 1,294]
-
- Dat hise te rechte soude houden.
- 1035
- Om dit die gemeente verbouden
- Dat si die heren vander stat
- Alle vaen, ende die om dat
- Striden wilden, sloegen doet.
- Die coninc had daer een groet conroet
- 1040
- Die metter gemeinte plechten ginder.
- Dus quamen daer meerre ende minder
- Des coninc viande in die scade;
- Si worden daer ute gelesen bi rade
- Ende gevangen bracht den coninc,
- 1045
- Diese blidelike daer ontfinc,
- Om dat hi hem daer wreken sal.
- Vaste te houden hise beval,
- Tote dat si gehent dese saken.
- Ende binnen deser selver spraken,
- 1050
- Quamen met enen gemeinen rade
- Die vander stat ende baden genade,
- Ende seiden, si wilden algader doen
- Dattie coninc ende sine baroen
- Begerende sijn van deser dinc.
- 1055
- Aldus ontfinc[se] die coninc
- Ende dede doe saen gebieden
- Pays ende vrede allen lieden.
- Dus ginc die stat daer in hant.
- Sonder die, daer die coninc vant
- 1060
- Die sine viande had[den] gewesen,
- Die worden daer alle uut gelesen
[p. 1,295]
-
- Ende in gevancnesse gedaen,
- Daer si niet en mogen ontgaen.
- Dus waser vele, des seker sijt,
- 1065
- Die met Symone vor desen tijt
- Jegen den coninc streden alle,
- Doen hi was in sinen mesvalle
- Daer hi eerlike ute es comen.
- Sekerleken men magen wel gomen
- 1070
- Den besten enen die nu leeft,
- Na dat hi gedaen nu heeft.
Hoe die coninc Edeward een wijf nam, ende vander feeste die men daer dreef. xv.
- In desen tide dat dit gesciede
- Daer ic nu af hier bediede,
- So was .i. sake sonderlinge
- 1075
- Alse van huwelike dinge.
- Want hier vore had gesant
- Edeward in Spaengenlant
- Ane den coninc deser gelike:
- Of hi hem in huwelike
- 1080
- Siere dochter geven wille nu.
- Dese liede quamen, seegic u,
[p. 1,296]
-
- Recht doemen dese stat
- Gewonnen hadden, ende brachten, dat
- Die coninc van Spaengen gerne soude
- 1085
- Siere dochter geven, op dat hi woude.
- Om dit so was geverst al daer
- Van dien gevangenen over waer,
- Datmer niet en over rechte.
- Mar die coninc beval bedichte
- 1090
- Datmense vaste hoeden soude;
- ‘Ende ward oec dat bi yemens scoude
- Enich van hem ontginge daer,
- Ic soude den genen rechten so naer,
- Dat diet sagen meer vord an
- 1095
- Hem lieten ontgaen gevangen man.’
- Die stat heeft hi oec beward,
- Ende daer in geset mede ter vard
- Met siere hant alle gerechte
- Die die stat selen berechten,
- 1100
- Ende hueden vort van mesvalle.
- Dus trac die coninc vandaer met alle
[p. 1,297]
-
- Jegen sine bruut, godweet,
- Diemen hem brinct jegen gereet.
- Dus quam dese huwelijc toe,
- 1105
- Daer menich om blide was ende vroe.
- Feeste was daer in allen sinne.
- Te Lonnen was si vort binnen:
- Daer was si sekerst, na sijn verstaen,
- Want hi was daer eerst ontfaen,
- 1110
- Doen hi ongeweldich was
- Sijns lants, alsict hier voren las.
- Dansen, reyen, singen, springen,
- Hets niemen diet mochte vort bringe[n],
- Die feeste die de stede dreef.
- 1115
- Die gene diet dlatijn bescreef,
[p. 1,298]
-
- Seide so vele van deser saken.
- Dat ongelovelijc waer in spraken;
- Want so grote behagelhede
- Alse men daer dede in die stede,
- 1120
- Dadict u also verstaen,
- Gine gelovets niet, sonder waen.
- Alle dage, al .viij. dage uut,
- Was in die stat dmeeste geluut
- Van trompen, vedelen ende tambusen,
- 1125
- Sitolen, harpen; in allen husen
- Van der stat was sonderlinge spel.
- Hoe soudemen dit toe bringen wel
- Datment al mocht gescriven,
- Die feeste die si onderlinc driven,
- 1130
- Die va[n]derstat? Ens lichtelijc niet.
- Ic late bliven alsoet gesciet,
- Ende scrive vanden coninc vord
- Van dingen die te hem behord
- Des coninc feeste was dus gedaen:
- 1135
- Daer mochte uut ende in gaen
- Wie dat wille, [. . .] ende ongeheten;
- Ende spelen, dansen, drinken, eten,
- Dit was niemen daer wederseit.
- Binnen der feeste ward daer geleit
[p. 1,299]
-
- 1140
- Ene tafelronde van ridderen ende cnapen,
- Dat wie so wille, mochter daer wapen
- Dragen ende joesteren mede.
- Daer was gemaect na den sede
- Een spel va[n] Artur den coninc,
- 1145
- Ende geordineert also die dinc,
- Ende ut gescoren die beste saen,
- Ende genoemt daer sonder waen
- Na die heren van ouden stonden
- Diemen hiet vander tavelronden.
- 1150
- Oec had die coninc geheten te voren
- Cnapen, die daer souden doen horen
- Neuwe boetscape ute alle lande
- Van stride, van orloge alte hande;
- Ende hoemen vermane van desen
- 1155
- Elken ridder, die ut gelesen
- Ware na siere werdichede,
- Dat hi bescudden vare die stede,
- Oft dien casteel, ofte dat lant,
- Daer hem die bode af dade becant.
[p. 1,300]
-
- 1160
- Dit hadde die coninc met vorrade
- Gemaect, so vast ende so gestade,
- Dat elc sijn recht houden sal
- Na datmen daer ordinieren sal;
- Ende swoerent daer, opter stede,
- 1165
- Te houden na coninc Artur sede
- Dat spel ende die tavelronde.
- Mar sine wisten niet ter stonde,
- Noch en hoeden hem oec niet
- Van dat die coninc sinen cnape[n] hiet,
- 1170
- Datmen int spel soude vortbringen
- Van allen steden die werringen
- Die hem letten ende die hem deren;
- Ende dat si om dit verweren
- Selen sijn gemaent daer toe
- 1175
- Dat sijt daer moeten geloven alsoe,
- Oft si selen met scanden groet
- Ontwijst sijn daer albloet
- Van haren gesellen. Dus waest daer
- Geordineert daer al vor waer.
Hoe die tavelronde began, ende vanden heren vander tavelronde. xvi.
- 1180
- Die coninc es ut vercoren voren,
- Ende die ter tavelronde behoren
[p. 1,301]
-
- Trocken [uut] al met gewelde,
- Ende alle dese heren quamen te velde.
- Doe daer dat spel was op geleit,
- 1185
- Alse hier vore es af geseit,
- So vercoes daer elc den sinen:
- Haer vromicheit sal daer nu scinen.
- Daer was Lanceloet ende Walewein,
- Ende Perchevael ende Eggrawein,
[p. 1,302]
-
- 1190
- Ende Bohort ende Gariet,
- Ende Lyoneel ende Mordret.
- Ende .i. Keye was daer gemaect.
- Dese ende andere (wat holpt ontsaect?)
- Die hier toe waren gecoren,
- 1195
- Waren verre best geboren
- Ende die meeste vanden rike.
- Dit was .i. margens tidelike
- Dat dit was begonnen;
- Recht int opgaen vander sonnen
[p. 1,303]
-
- 1200
- Began die tavelronde aldaer:
- Het was scone weder ende claer,
- Ende daer waren vrouwen ende joncfrouwen
- Die dat spel souden ane scouwen.
- Daer was oec geboden in al Ingelant:
- 1205
- Die daer comen wilde opt sant
- Te brulocht ende tesen spele,
- Dat hire comen mochte wele,
- Sonder toren ende verdriet.
- Al ware enige dinc gesciet
- 1210
- Hier vormaels, dat soudemen laten staen
- Tote dat die feeste waer gedaen.
- Om dit so quam daer menich man
- Dat grote spel te siene an;
- Hets .i. wonder te verstane
- 1215
- Wat daer volcs was comen ane.
- Nu sijn die dinge toe comen
- So, dat elc daer heeft genomen
- Spere in hant, ende reden daer
- Starke joeste openbaer.
- 1220
- Die heren vander tavelronden
- Hilden hem te dien stonden
- Te gader, dat verstaet nu wel;
- Al waest dat den enen mesvel,
- Die ander wraect daer optie stat.
- 1225
- Om dit maecten si daer mat
- Menigen man in corter stont.
- Key ward daer .i. luttel gewont,
[p. 1,304]
-
- Ende dat ward daer al willens gedaen;
- Want wel si .xx. sonder waen
- 1230
- Jonger liede hadden hem beraden,
- Dat si Keyen souden scaden
- Ende scande doen, ende al te spele,
- Om datmer seegen soude vele
- Van outs ende borde maken:
- 1235
- ‘Hier scinen noch wel Keys saken!’
- Dit ward ginder soe toe brocht
- Dat Keye wel na had becocht:
- Want eer hi hem verwinnen liet
- Om datmen Keye daer hiet,
- 1240
- Ward hem geslegen .i. wondekijn;
- Ende hem waren oec die daremgarden sijn
- Ontwee gesneden, ende van sinen gereiden.
- Doen ward hi daer al sonder beiden
- Van sinen orsse so gesteken,
- 1245
- Dat hem dochte die hals breken.
- Om dit ward ginder gerochte groet
- Met roepen daer: ‘her Keye heeft noet,
- Hi leit ende tumelt op dat sant!
- Mi donct, hier ward wel becant
- 1250
- Van sinen daden die hi pleget.’
- Dit ward ginder dicke geseget;
- Daer was om gedreven feeste,
- Daer logen omme al die meeste,
[p. 1,305]
-
- Doen si geware worden das
- 1255
- Dat hi niet sere gequets en was.
- Die coninc ende die coninginne
- Warens blide in haren sinne
- Dat dit also was gevallen.
- Die coninc geboet doen hem allen.
- 1260
- Dat genoech waer. ‘Laet ons eten
- Varen te hove. Dit spel vermeten
- Es recht na Arturs wise[.] comen
- Nu lact ons dit vort begomen
- Dies gelike dat hi plach.
- 1265
- Elc doet tsine oft hi mach!’
- Dus geloefdense noch alle daer
- Dit te volbringen openbaer.
Van den etene, ende vanden genen die daer boetscap bringen. xvij.
- Dus sijn die heren te hove gevaren,
- Daer men genen cost sal sparen
- 1270
- Van datmen drinken mach ende eten.
- Die coninc es tere tafel geseten,
- Entie heren vander tavelronden
- Dede die coninc ter selver stonden
[p. 1,306]
-
- In sittene sitten oec daer mede.
- 1275
- Gelijc dat coninc Artur dede
- Alse hi feeste hilt, dat wi gelesen
- Dicke hebben Gelijc oec desen,
- So dede Edeward nu, godweet.
- Die ridders sitten daer gerect.
- 1280
- Menich minsce volgede daer naer
- Om die feeste te siene daer,
- Ende al die wilden, mochten mede
- Eten ende drinken daer ter stede;
- Mar daer was menich die niet en at,
- 1285
- Om die feeste te siene bat.
- Dus als die ridder waren geseten
- Ende men vort brachte teten,
- Ende teerste gerechte was gedaen,
- Dede die coninc ane enen venster slaen
- 1290
- Met ere roede .i. der cnapen,
- Om .i. gestille daer doen maken.
- Doe sweech al dat ginder was.
- Die coninc sprac doen na das:
- ‘Bi mire cronen sweric dit word:
- 1295
- Eer hier heden gerecht comt vord,
- So moetie niemare hebben vernomen!’
- - ‘God geve datse ons moete vromen!’
- Spraken die heren die daer saten.
- Niet lange daer na quam utermaten
[p. 1,307]
-
- 1300
- Sere gereden .i. wonderlijc cnecht,
- Ende met bloede bespringet echt
- Al versch, ende reet ter taflen alsoe,
- Ende sprac den [coninc] irstwerf toe:
- ‘Versaect coninc ende oec blode,
- 1305
- Ende die hier sitten bi u, hoe node
- Souden si comen daer men soude striden!
- Ic sie wel, coninc, nu ten tiden
- Dat si sitten al versaect.
- Siet, hoe die gene sit ende traect
- 1310
- Onverwect met sinen hode!
- Ic wane hi vechten soude wel node
- Enen camp teghen hem tween.
- Her coninc, gi sijt hier al in een
- Met uwer feest, ende u lant
- 1315
- Es den Waloysen bat becant
- Dant u es cont. Waer toe eest goet
- Dat gi coninc heten doet?
- Ic moet u secgen nu ter stont:
- Siet, hoe ic ben gewont
- 1320
- Ende bebloet om uwe sake.
- En doedi hier af gene wrake,
- Ic seege, dat gi geen coninc sijt.
- Ende die hier saten nu ter tijt
[p. 1,308]
-
- Bi uwer siden eten ende drinken,
- 1325
- God hi moetse alle scrinken,
- Of si mi niet helpen wreken
- Over die Waloyse! ’ Na dit spreken
- Antworde die coninc: ‘bode, godweet,
- Datti mesdaen es, dats mi leet,
- 1330
- Ende bi mire crone besweric di toe,
- Dat ic dat sal wreken soe,
- Dat mens nemmermere sal gewagen,
- Oft ic bliver selve verslagen!’
- Doen spraken die vander tavelronden
- 1335
- Alle gader ute enen monde:
- ‘Her coninc, wi willen mede varen
- Met al onser macht, ende hulpent waren;
- Ende die u hier toe oec gebrect,
- Wi willen, datmen hem dogen uut stect.’
- 1340
- Dus had die coninc daer .i. belof
- Vanden genen, die hem of
- Daer vore dicke ware[n] gegaen.
- Die coninc heefse nu bevaen
- Ende noch sal bestri[c]ken meer,
- 1345
- Eer die maeltijt doet sinen keer.
[p. 1,309]
-
Vanden selven meer. xviij.
- Doen gesproken ware[n] dese word,
- Brachtmen dander gerechte vord
- Met groter feeste, want over waer
- Om dese boetscap was lettel daer
- 1350
- Gesorget; mar daer was gedient
- Gelijc dat .i. man doet sinen vrient.
- Doen terde rechte ward gedregen,
- Heeft die coninc echt geslegen
- Met ere roede an die want,
- 1355
- Ende sprac daer na alte hant:
- ‘Noch soude gerne niemare horen,
- Wilse ons yeman bringen voren
- Eer wi mer vorward aten.’
- Gene ridders, die ginder saten,
- 1360
- Loefdent alle daer ter steden.
- Niet lange daer na so quam gereden
- Enen knape op enen somer ter stonden,
- Dien hande ende voete waren gebonden,
- Ende den breidel in sinen arm.
- 1365
- Dese maecte groet gecarm
- Ende quam aldus in dien zale
- Vore die tafle, daer altemale
- Die vander tavelronden sijn geseten.
- ‘Deus! hoe gerne soudic weten,’
[p. 1,310]
-
- 1370
- Sprac die gene, ‘wat heren dit waren.
- Die hier sitten in deser scaren
- Ende berechten een der dinc . . .
- Ende began daer opten coninc
- Ende seide vort tote Lancelote:
- 1375
- ‘Ja!’ seit hi, ‘sint dat dese genote . . .
- So willie Lancelote clagen dan
- Mijn verdriet, ende els geen man.
- Hi sal mi wreken, wetic wale!
- Nu maecs den coninc nember tale,
- 1380
- Want hine can hem selven berechten.
- Wat soudi dan over mi vechten?’
- Doen sprac die gene Lanceloet an:
- ‘Lanceloet van Lac, edel man!
- Ic groete u vorden besten een
- 1385
- Die sonne nie besceen;
- Ende oec vor alle die hier sijn
- So groet u die herte mijn.
- Lanceloet, here, verstaet dit word,
- Ghi moet hier selve comen vord
[p. 1,311]
-
- 1390
- Ende mi van dere noet ontbinden.
- Van al mijns heren coninc gesinden
- Sone heeft niement macht gemene
- Dit te doene, dan gi allene;
- An u staet mijn toeverlaet!’
- 1395
- Mettien Lanceloet op staet,
- Ende ontbant den genen daer.
- Als hi ontbonden was, daer naer
- Gaf hi Lanceloet metter spoet
- Ene lettere, daer in gescreven stoet:
- 1400
- ‘Die desen cnape heeft ontbonden,
- Hem ontbiet ten selven stonden
- Die coninc van Irlant, dat hi es
- Een valsch ridder, des sijt gewes,
- Ende .i. verrader, ende een quaet.
- 1405
- Ende dar hi oec wreken dese daet
- Die dien gedaen es, dien hi ontbant;
- Ende comme optie zide van Ingelant,
- Optie side te Gales ward,
- Daer vint hi den coninc onvervard
- 1410
- Van Irlant, met sinen lieden opt lant,
- Tontbeidene tgeens diene ontbant.
- Wie hi oec es onder die sonne,
- Van wat geslachte, van wat connen,
- Hoe vrome, hoe starc, hoe rike hi es,
- 1415
- Hi vint mi daer, sijt seker es.’
[p. 1,312]
-
- Doen dese letter was gelesen,
- Ward Lanceloet hier af in vresen
- Ende versaect. Doe sprac Walewein:
- ‘Lanceloet, wi selen comen int plein
- 1420
- Met u, te wederstane dese dinc.
- Ons sel oec helpen die coninc
- Met siere macht, te deser vard.’
- Die coninc sprac: ‘Sijt onvervard,
- Dat ic hier yemen sal gebreken!
- 1425
- Ic sal elken hulpen wreken
- Sinen ween ende sinen scande.
- Gelijc dat Artur in allen lande
- Voer om die vander tavelronde,
- Al dier gelijc willic ter stonde
- 1430
- Met elken ridder oec nu varen.
- Van allen sticken die si selen baren
- In dit spel. al sonder vresen,
- Daer willic een geselle af wesen.
- Oec willic dat gi dat oec mi
- 1435
- Geloeft, ende doet alse ridderen vri.’
- Dit geloefdense alle daer.
- Doe sprac die coninc ten bode daer naer:
- ‘Vrient, welc tijt dat Lanceloet heeft vernomen
- Dat die coninc van Irlant es comen
- 1440
- Ter stat, daer du af seges teken,
- Lanceloet sal di comen wreken.’
- Die bode bedanctem sere van desen.
- Dit late wi nu aldus wesen,
- Ende scriven vander feesten vord
- 1445
- Die gi genoech niet hebt gehord.
[p. 1,313]
-
Vanden derden bode, die wonderlijc gemaect was. xix.
- Nu was ginder bliscap groet
- Onder alle die genoet.
- Men brachte die gerechten vord
- Also alse ter feesten hord.
- 1450
- Twee gerechten brachtmen daer.
- Dene vore ende dander naer.
- Eer die coninc spreken wille.
- Doe riep hi sere: ‘Hout al stille!
- Ic wil eer niemare hebben gehort
- 1455
- Eermen enich gerechte brinct vort’
- Si loefdent alle die saten daer.
- Niet lanc was dit geseit, daer naer
- En quam ene lelike creature.
- Die nie was na wives figure
[p. 1,314]
-
- 1460
- Gemaect, want die nese van hare
- Was eens voets lanc openbare
- Ende meer dan ere palme breet;
- Die horen waren haer, godweet,
- Gelijc vanden esel die oren;
- 1465
- Vlechten hadsi achter ende voren.
- So datsi toten gordele gingen;
- Si scenen so grof, daer si hingen,
- Als peerts vlechten of grover vele:
- Enen crop hadse onder die kele,
- 1470
- Alse een ganscy es groet;
- Den hals lanc, ende harde roet;
- Den mont wijt, ende ongescepen:
- In dene side haddi begrepen
- Die kinnebacken toten oren toe;
- 1475
- Hi ginc op, in weet hoe,
- Ende stont slem, opward wide ontdaen.
- Die tande diemen daer in sach staen,
[p. 1,315]
-
- Waren som sward ende som wit;
- Ende vinger lanc, dat qualijc sit.
- 1480
- Rageden haer uut .ij. tande groet.
- Op .i. pardekijn dat was roet
- Quam si gereden, dat mager was,
- Ende dat houte oec, sijt seker das.
- Achter ende vore harde sere.
- 1485
- Dese joncfrouwe met enen corten kere
- Es comen vordie tafel gereden,
- Daer mense an sach te selsenheden;
- Want wonderlike[r] vorme vort an
- Sone hadde gesien geen man.
- 1490
- Die joncfrouwe diemen in Perchevael vint
- En gelcec derre niet .i. twint,
- Soe selsen so was dese gescepen.
- Nu hort watse heeft begrepen
- Te secgene onder die genote.
- 1495
- ‘Wetti,’ seitsi, ‘wien ic groette
- Vor alle die sijn in dien zale?
- Dat es den here Perchevale.
- Hem so groetic vor u allen!
- Ic weet alle dinge die gevallen,
- 1500
- Ende alle u meninge, sonder waen,
- Soudic u hier wel doen verstaen;
- Ende wie dat elc es geheten
- Nader tavelronde vermeten:
- Lanceloet, Perchevael, Walewein,
- 1505
- Mordret, Keye ende Ecgrawcin,
[p. 1,316]
-
- Ende Gariet, ende dander mede
- Die hier sitten in die stede;
- Dits mi al cont op dese ure.
- Nu hort hier vort mine avonture,
- 1510
- Die ic u allen bringe te voren
- Die ter tavelronde behoren.
- Perchevale sprekic irst ane.
- Ende doe hem hier nu te verstane,
- Dat hi te Licester vare saen.
- 1515
- Daer mach hi prijs ende lof ontfaen
- Vor dien casteel, ic secge twi:
- Want hi wilt dingen die hem bi
- Sijn geseten, ende asselgicren.
- Seldi in eniger manieren
- 1520
- Prijs bejagen. dat sal daer wesen.
- Ende trecti achter oec van desen,
- Ic sal u lachteren, in allen hove
- Waric comen, van uwen love.
- Walewein, ic groete u mede,
- 1525
- Ende seg u, dat te Cornuaelge in [die] stede
- Ompays es, dat moetti keren,
- Tusscen die gemeente entie heren,
- Om die liede dier liggen gevaen
- Die den coninc hebben mesdaen.
[p. 1,317]
-
- 1530
- Want uut dadense die heren gerne,
- Entie gemeente staet te werne;
- Ende Ridsard die coninc heeft daer gesint
- Om die gevangen, si u bekint.
- Her Walewein. nu vart daer saen,
- 1535
- Ende helpt der gemeente dit wederstaen!
- En doedijs niet, so secgic twaren
- Dat gire niet en dorret varen
- Van bloetheiden, dat si u cont.’
- Walewein die doe op stont,
- 1540
- Ende seide: ‘Bi trouwen, dit salic wreken.
- Oft mi sal mijn scilt gebreken
- Ende mijn goede sward, godweet!’
- Perchevael stont op oec gereet
- Ende seide, Licestre soudi winnen
- 1545
- Optie gene vandaer binnen.
- Oft hi souder sterven voren.
- Doe mochtmen in dien sale horen
- Groet geruchte ende groet geclanc;
- Het stont al op eer yet lanc
- 1550
- Om dit wonder dat daer was.
- Die joncfrouwe maecte haer na das
- Uter zale, datsi u cont,
- Diewile dat ge[r]uecht stont,
- Ende es hem dus van daer ontgaen,
- 1555
- Dat niemen en weet, sonder waen.
[p. 1,318]
-
Vander joncfrouwe noch, ende hoe dat hof sciet. xx.
- Alse dese joncfrouwe was uter zale,
- Const si daer die pade wale.
- Si was ontslopen saen,
- Ende heeft die paruren af gedaen
- 1560
- Daer si mede ontlicsent was.
- Dese joncfrouwe, daer ic af las,
- Was .i. van des coninc cnapen;
- Entie coninc had dese wapen,
- Ende dit ansicht, ende dit hoeft
- 1565
- Heymelike doen maken, des geloeft,
- So dat na een joncfrouwe sceen.
- Ende alle dese worde overeen
- Die dese boden brochten vort.
- Haddensi vanden coninc gehort,
- 1570
- Ende gevest oec harde wale.
- Doent geruechte inden zale
- Leden was, vraechdemen daer nare
- Waer die lelike joncfrouwe ware.
- Daer liep so menich soeken gaen,
- 1575
- Mar si was hem allen ontgaen.
- Om dit ward noch geruchte groet;
- Men wilde daer seggen nu albloet:
- Dattie quade geest had gewesen.
- Die coninc, die wel wiste van desen,
- 1580
- Ontgaeft hem allen, ende seide daer:
- ‘Ic secgu, heren, dit over waer:
[p. 1,319]
-
- Dese aventure, die gi saecht hier,
- Die quam bi onser feesten fier.
- Dat wetic wel, ende bens wijs:
- 1585
- Wilde wi noch staen inden prijs
- Der heren vander tavelronden,
- Ons soude comen te enigen stonden
- Boetscap die nu blivet achter.
- Wilde wi wreken elkes lachter,
- 1590
- Ende men dat gevreist int lant,
- Ons soude comen genoech te hant
- Selsenheide van dien, van desen.’
- Doe seidense alle: ‘Het mach wel wesen!’
- Dus brachtem daer die coninc toe
- 1595
- Datsi moesten. sine weten hoe,
- Hem hulpe doen van allen saken
- Die hem in sijn lant gebraken,
- Ende som oec jegen haers selfs mage.
- Die coninc ne was hier toe niet trage
- 1600
- Dit te vervorderne, dat verstaet.
- ‘Gi heren,’ seiti, ‘geeft mi raet.
- Gi wet wel, ic heb geloeft diere
- Jegen Gales te vechten sciere;
- Help mi dier gelike hier nu,
- 1605
- Alse gi wilt dat ic helpe u.
- Hulpti mi wel, ic segt u bloet,
- In ga u of in gere noet!
- Van al dat gi hebt geloeft,
- Daer willic vore setten mijn hoeft,
[p. 1,320]
-
- 1610
- In dien dat gi getrouwe wilt wesen’
- Si antworden hem: ‘Van alle desen,
- Daer gi ende wi beroepen af sijn,
- Set ons daer af een termijn.
- Wi wilden dan sijn gereet
- 1615
- Met u te volbringen onsen eet
- Met al onser macht, dat verstaet;
- Ende die ons hier toe af gaet,
- Dien sel wi houden over viant.’
- Des gaven si haer trouwe te hant,
- 1620
- Ende hi geloefdem daer met
- Bi siere kerstenliker wet.
- Dat hise van der uren sal
- Houden over sine gesellen al
- Dit geloefdense weder daer.
- 1625
- Doen ward die dach geset daer naer
- Binnen xiiij. nachten in termine
- Te Cornuaelge vor die stat te sine.
- Ende vandaer te Gales ward
- Ende Irlant mede in die vard;
- 1630
- Ende dat si warneert comen,
- [Ende], datsi mogen, begomen,
- Eer si weder omme keren.
- Dit geloefden daer alle die heren.
[p. 1,321]
-
- Dus es dit hof gesceden.
- 1635
- Ende elc voer thuus ward, hem gereden
- Dat hem gebrac daer sonderlingen.
- Nu hort een lettel van andren dingen
Van dingen die gescieden. xxi.
- In desen tiden recht omtrint
- So donderet vreselijc te Gint,
- 1640
- Dat die stat [daer] af verwagede,
- Daer hem menige af versagede;
- Ende daer na quam ene blixeme groet.
- Die hem .ij. verbernde albloet
- Opten wech in desside Gent,
- 1645
- Die niet en waren daer bekent.
- In desen tiden, hebbic verstaen,
- So was die sonne oec vergaen.
- Te vespertide gesciede dat.
- Het werd so donker opter stat
- 1650
- Datmen niet en conde gesien;
- Dat geduerde wel na dien
- Ene halve mile te gane daer,
- Eer mensi weder sach daer naer.
- Men seide oec na desen dingen,
- 1655
- Dattie kerstine onder gingen,
- Ende dat was waer. In dien tiden
- Waren vergadert in beden siden
[p. 1,322]
-
- Kerstine ende heiden .i. groet deel.
- Ende die kerstine waren in enen casteel
- 1660
- Som gejaget, die mochten ontgaen,
- Ende dandere alle, sonder waen.
- Dier wel .iij. dusent was,
- Bleven doet vordien pas.
- Ende .ijM. ontginger wel
- 1665
- Dient namaels qualike gevel;
- Want die casteel ward belegen
- Ende si worden daer in verslegen.
- Aldus geviel daer die dinc
- Datter noyt .i. ontginc.
- 1670
- Mar dit was niet der sonnen scout:
- Hets truffe datmen daer of hout;
- Alse comt die tijt datsi ontfeet,
- Daer af eest dat si ve[r]geet;
- Ende die gelijc so doet die mane
- 1675
- Alse si es in haren ontfane.
- An dit en es te houden niet
- Dat hier af comt enich verdriet.
- In dit jaer dat dit dus was
- Daer ic hier te voren af las,
- 1680
- Geviel in Brabant, ende oec mede
- In Henegouwe, in ander stede,
- Dat die sceperen dat cruce namen
- Ende van vele landen te gader quamen,
- Ende lieten haer scape staen upt velt.
- 1685
- Dus waendense met hare gewelt
[p. 1,323]
-
- Theylich graf hebben gewonnen.
- Daer sijn si alle hene geronnen
- Tot daer men scepinge soude doen.
- In weet hier af en geen ocsoen;
- 1690
- Mar men wiste noyt een twint
- Waer daer enich ontquam sint.
- Dus worden si verloren al.
- In weet daer af niet tgetal,
- Mar vele waser, wetic wel.
- 1695
- In desen tiden oec gevel
- Den coninc Philipse van Vrancrike,
- Coninc Lodewijcs sone sekerlike,
- Dat hi sende over mere
- Jegen die Sarrasine ter were
- 1700
- .I. groet deel van sinen lieden,
- Dies hi verdiende an hem met mieden.
- Wantmen lietem daer verstaen,
- Dat hi van rechte, sonder waen,
- Sculdich waer nu .i. vard:
- 1705
- Want sint dat sijn vader ward
- Begraven, sone heeft hi gene gedaen.
- Doemen hem dade dit verstaen,
- Sindi daer ward met scatte groet,
- Ridders, serjante ende cnapen goet;
- 1710
- Mar selve waer hi gevaren met,
- Mar siecheit hevet hem belet.
[p. 1,324]
-
- Nu geviel oec sonderlinge
- Ene harde grote werringe
- Tusscen Ludeke ende Brabant.
- 1715
- Die van Ludeke hebben verbrant
- Op Brabant wel .vij. huus.
- Hier om worden sere confuus
- Die optie mersce wonen daer
- Ende senden ten hertoge vaste naer
- 1720
- Janne, die doe cleine was.
- Sijn raet onderwant hem das
- Ende vorden den hertoge daer int here.
- Die viande bleven optie wcre,
- Tote dattie hertoge daer quam,
- 1725
- Ende datmen [dach] ten perlemente nam.
- Ende doe tperlement qualike seiet,
- En bleef daer ander viande niet,
- Sine vloen alle wech ter vard.
- Int leste den hertoge gebetert ward.
- 1730
- So dat hi van danen sciet
- Sonder toren ende verdriet.
Noch van gescienessen. xxij.
- Int lant van Vermendoes gesciede
- Ene grote sterfte onder die liede
[p. 1,325]
-
- In dit jaer van hier voren.
- 1735
- Vrouwen, daer kinder of worden geboren,
- Sterven al meest daer omtrint.
- Oec was bi sinte Quintijns bekint
- Een waterwal onder die vesche,
- So datter lettel goet quam te dessche,
- 1740
- Want si storven bi na al.
- Dus hadden daer ongeval . . .
- Ende waren geplaget daer ter stede.
- In desen tiden gesciede .i. wonder
- Te int stat besonder:
- 1745
- Een vrouwe es daer eens kints genesen
- Dat wonderlike toe comen mocht wesen.
- Die voete stonden hem achter ward
- Entie versene haer openbaerd
- Daer die teen souden staen:
- 1750
- Ende andie hant waest so gedaen,
- Dattie palme uudward stont;
- Des gelijcs ward mi noyt cont.
- Ende hals ende hoeft was aleen,
- So datter niet tusscen sceen;
- 1755
- Ende een gat cleen ende ront
- Had int ansicht over den mont;
- Ende genen nese had oec mede,
- Mar het hadde daer staende ter stede
[p. 1,326]
-
- .ij. gate, daer die nese soude staen.
- 1760
- Aldus was dat kint gedaen;
- Mar en leefde nember daer
- Dan .v. dage also daer naer.
- Te Mets in Lorein gevel
- Van .i. geet een selsen spel:
- 1765
- Een weder was met ere geet,
- Dat .i. buc te doene steet;
- Ende die geet bracht .i. lam
- Alse haer tijt vort quam,
- Ende en had niet na die geet
- 1770
- Dan onder den kin .i. bard steet.
- Te Hoy ende te Ludeke mede
- In desen tiden in dese .ij. stede
- Geviel .i. tempeest harde groet,
- Daer som die liede in bleven doet.
- 1775
- Want .i. onmatelijc regen
- Es daer ut ere wolken geslegen,
- Diet al vloyen dede omtrent.
- Van boven Hoye es bekent
- Die[..] Mase so groet, datse brac
- 1780
- Die huse ende ontwee stac,
[p. 1,327]
-
- Die h[a]er stonden daer gehende.
- Dit water oec te Ludeke s[c]ende
- Som die huse, sijt seker des.
- Ene mole oec, die daer es
- 1785
- Int water gestaen boven die brugge,
- Die es gevallen over rugge
- Ende die molres, diere in waren,
- Verdronken mettes waters baren.
- Grote scade heeft dit gedaen,
- 1790
- Ende es aldus tot Tricht gegaen
- Ende brac die brucge mede,
- Ende dede oec scade indie stede.
Hoe die coninc van Ingelant haer belof wilden voldoen. xxiij.
- Ghi hebt wel hier vor gehort,
- Hoe dese dinge sijn comen vort
- 1795
- Van Edeward den coninc,
- Hoe hi sine genote bevinc
- Int spel vander tavelronde.
- Nu sijn comen tot dien stonde
- Datsi alle vergadert waren,
- 1800
- Ende haer dinge wilden verclaren,
- Ende voldoen met hare cracht
- Dat si geloefden, na haer macht.
- Dus hadde die coninc menigen man
- Die hem daer vore niet wel en an
[p. 1,328]
-
- 1805
- Ende dat dus te ponte es comen
- Met menigen stouten vromen,
- Ridder ende serjante mede
- Soe voer die coninc nu gerede
- Te Cornuaelge, om die gevane
- 1810
- Daer over te rechten, na minen wane.
- Die met hem dus voren daer
- Waren wel berecht over waer
- Van allen saken die hem behort;
- Want si willen altenen vort
- 1815
- Ende voldoen haer aventure
- Ende nemen dats hem mach geburen,
- Eer si weder willen keren.
- Dus sijn getrocken dese heren
- Vor Cornuaelge met groten here.
- 1820
- Die daer binnen in die scere
- Hadden jegen die gemeente geweest,
- Worden hier af sere gevreest;
- Want si pensden wel vor waer
- Dattie coninc waer comen daer
- 1825
- Om dattie[t wilde] wreken optie stat.
- Si gingen smeken saen om dat
- Ende geloefden, der gemeente daer
- Groet vordeel te doen daer naer,
- Om dat si en selen clagen niet.
- 1830
- Den ballingen hebbensi gemiet
- Dat hi te goede oec sal maken.
- Op desen troest, op dese saken
[p. 1,329]
-
- Lietmen saen den coninc in.
- Nu was dus des coninc begin:
- 1835
- ‘Walewein, dit es u orloge;
- Nu siet wat u hier toe doge.
- Ghi hebt geloeft te wreken dit’
- Walewein dus den coninc bit.
- Dat hi hem geraden sal daer toe
- 1840
- Dit te berechten, ende oec ‘hoe
- Dat ics oec beginnen sal?’
- Die coninc seide: ‘gi selt onthouden al
- Die heren entie gemeinte mede
- Die hier nu sijn in dese stede,
- 1845
- Ende selt hem ane dan tien des
- Daer u over geclaget es;
- Ende alse gi haer antworde hebt gehort,
- So salic u wel raden vort.’
- Nu dit was aldus gedaen.
- 1850
- Mar over een so droegen daer saen
- Die gemeente metten heren,
- Ende seiden, sine wilden niet af keren
- Van dat si geloeft hadden den coninc.
- ‘Wat was die sake entie dinc.’
- 1855
- Sprac Walewein, ‘daer ons af clage
- Comen es? dits dat ic vrage.
- Hier was emmer .i. twest binnen.’
- - ‘Here, hi es vergaen met minnen;
- Ende waer oec yet hier mesdaen,
- 1860
- Wi willens tes coninc wille staen
- Vander mesdaet, esser yet.’
- Alse die coninc dit gesiet.
- Nam hi sine genote besiden
- Ende seide: ‘Walewein, al sonder striden
[p. 1,330]
-
- 1865
- Seldi uwen wille vordren saen.
- Nu eyschet hem, dier geliegen gevaen
- Dat si die nu leveren u,
- Uwen wille daer met te doene nu.
- Ende dan vraecht in gemenen saken
- 1870
- Watmen met hem sal doen te wraken.
- Ende gevense haer int gemeene aldaer,
- Dats ons allen scone vor waer,
- So mogewijt coenlijc doen met eren.’
- Metten worde keerden die heren,
- 1875
- Ende eesten die stede die baroene.
- Haren wille mede te doene.
- Si seiden, ‘docht den coninc goet,
- Van alse vele alsem bestoet,
- So gaven sise gerne op haer recht.’
- 1880
- Doe vraechdemen hem daer na echt:
- ‘Wat esmen sculdich met hem te doene
- Na haer mesdaet, na selke baroene?’
- Si seiden saen; ‘des coninc wille!’
- Doen en sweech niet langer stille
- 1885
- Die coninc, sprac aldus daer toe:
- ‘So willic datmense onthoefden doe!’
- Dus worden die gene, des geloeft,
- Altemale tot enen onthoeft,
- Die was verbeden, alsict las,
- 1890
- Om dat hi Ridsard maech was,
- Die coninc in Aelmaengen es.
- Dus vorderde die coninc daer na des
[p. 1,331]
-
- Sinen wille met staden groet,
- Ende over mids oec sine genoet.
Hoe si nu vord trecken te Gales ward, entie Galoyse sconfirde[n]. xxiiij.
- 1895
- Alsc die coninc lude ende stille
- Die stat had te sinen wille
- Ende dlant daer omtrent oec met,
- Voer hi henen al ongelet
- Te Gales ward, met snelre vard.
- 1900
- Hier af was die coninc ruward,
- Want hi selve geloefde vorwaer
- Dit te wreken openbaer
- Den genen die hem die boetscap brachte.
- Hi es oec wel in dier gedachte
- 1905
- Te wreken dat hem es mesdaen.
- Si lieten nu vaste henen gaen
- Te Gales ward wat si conden.
- Onder wegen si doe begonden
- Te ordineren hare dinge,
- 1910
- Hoe sise onder mochten bringe[n].
- Daer waren des coninc wedersaken
- Een deel, met die op hem staken
[p. 1,332]
-
- Doen hi twiste jegen Simone.
- Om dese stucken, om desen doene
- 1915
- So was die coninc, weth vorwaer.
- Te willeger, om dat hi soude daer
- Vinden die gene die hi haet.
- Mach hi leven, si worden gemaet
- Dus sijn die heren so verre comen
- 1920
- Dat si die viande hebben vernomen
- Bider zee in Ingelant,
- Daer si daden groten pant
- Den lantlieden daer omtrent.
- Onversien ende embekent
- 1925
- So es die coninc op hem comen,
- Eer sijs yet hebben vernomen;
- Ende oec heeft hi hem ondergaen
- Die zee in deerste ane slaen,
- Ende haer scepe doen verberren.
- 1930
- Dit sal sere doen verwerren,
- Want si sijn nu sonder troest
- Dat si nembermeer werden verloest,
- Ensi dat si den zege winnen.
- Ende ward also, ic doet u kinnen.
- 1935
- Nochtan so stoedet hem qualijc daer
- Yet lange te merren, wet vor waer;
- Ende over een en constense niet comen,
- Want haer scepe sijn hem benomen.
[p. 1,333]
-
- Om dit warense sere versaecht.
- 1940
- Nochtan hebben sijt gewaecht
- Ende hem geset sere ter were
- Jegen den coninc ende sijn here;
- Ende wederstondense int comen
- Vreselije, ende oec met vromen
- 1945
- Gelieten, alse oft hem niet en deerde.
- Mar die coninc die hem so weerde
- Selve allene met siere hant,
- - Want grote pine ende groten pant
- Daden hem sine viande vor waer,
- 1950
- Die hi noch van outs had daer -
- Si hadden gerne daer gevaen,
- Oft si daer iet mochten ontgaen;
- Om dit ontfinc hi menigen slach
- Also alsem daer ane lach.
- 1955
- Nu geviel daer ter selver stonden,
- Dattie heren vander tavelronden
- Dit vernamen ende oec sagen,
- Ende quamen met ere groter vlagen
- Ende holpen den coninc met vasten moede,
- 1960
- So dat daer verginc tongoede
- Der ander pertie optie stont.
- Daer waren gevaen ende gewont
- Meer dan .ccc. optie stat.
- Dus worden die Galoyse daer gemat.
[p. 1,334]
-
- 1965
- .cc. ware[n] verslegen daer,
- Ende [een] groet deel gejaget daer naer
- In die zee, die daer bleven;
- Entie hem hadden op gegeven,
- Dede die coninc onthoefden saen.
- 1970
- Dus es daer die strijt vergaen.
- Nu es die coninc gewroken wel
- Vanden genen die hem fel
- Lange stont hadden gewesen.
- Dus es hi quite worden van desen.
Hoe si nu varen te Irlant ward, ende vandaer te Lichestre. xxv.
- 1975
- Doen dese strijt aldus was leden,
- So es die coninc om gereden
- Met sinen lieden te Irlant ward;
- Ende hier af moete nu sijn ruward
- Lanceloet van desen striden,
- 1980
- Want hijt geloefde ten selven tiden
- Ter feesten vander tavelronden.
- Die coninc sprac hem an ter selver stonden:
- ‘Her Lanceloet,’ sprac hi, ‘her Lanceloet,
- Dit orloge staet an u al bloet.
- 1985
- Walewein ende ic, godweet,
- Hebben gedaen onse beheet;
[p. 1,335]
-
- God laet u duwe so beginnen
- Dat gijs ere moet gewinnen.’
- - ‘Here, God geve mi die cracht,
- 1990
- Ic saels gerne doen mine macht!’
- Dus sijn si nu so verre gereden,
- Datsi comen sijn ter steden
- Daer die coninc van Irlant lach,
- Die over nacht ende over dach
- 1995
- Gevloen was, alsi vernam
- Wie daer metten coninc quam,
- Want hine waende niet, godweet,
- Dat si den coninc souden sijn gereet
- Met hem te varne tenen stride,
- 2000
- Om datsi daer vore in genen tide
- Met hem som niet wilden varen,
- Daer hi most sijn lant bewaren;
- Ende om datsi nu dus quamen mede,
- So rumdi vollijc daer die stede.
- 2005
- Des was doe Lanceloet wel blide,
- Ende sprac dien coninc an ter tide:
- ‘Her coninc, ic ben nu sere ontsien,
- Die dus die liede can doen vlien
- Sonder slach ende sonder stoet!’
- 2010
- Dit sprac doe her Lanceloet.
- - ‘Het[s] recht datmen u sere vrucht,
- Want u redene es verre geducht.
- Om dat sidi te mere ontsien.’
- Dus togensi van daer na dien
[p. 1,336]
-
- 2015
- Te Liceestre ward gereet,
- Dat Perchevael te winne steet,
- Na dien dat hi geloefde wel
- Ander tavelronden spel.
- Si voeren met feesten ende met spele,
- 2020
- Ende spraken van desen dingen vele
- Datsi wonderlike toe sijn comen,
- Ende al noch vergaen te haren vromen.
- God wouds vord wat sals gescien!
- Dus quamense gereden binnen dien
- 2025
- Te Liceestre, vor dien casteel,
- Daer men in dreef clein riveel:
- Want alle diere binnen waren,
- Sonder si twee, waren ontfaren:
- Ende dese .ij. bleven daer
- 2030
- Op .i. geleide, wet vor waer.
- Dit was, om datsi den coninc
- Die slotele geven vor alle dinc;
- Op desen dienst bleven si daer.
- Nu es die coninc getogen naer
- 2035
- Ende vant die porte wide ontdaen
- Hi dede Perchevalen vore in gaen,
- Want dit was sijn avonture.
- Hi reet vort tot an die dure
- Vander zalen; daer sach hi staen
- 2040
- Dese .ij. cnapen, die hem saen
- Die slotele gaven van altemale,
- Ende vielen te voet daer Perchevale,
- Ende baden genade daer ter stat.
- Hi namse op saen na dat
[p. 1,337]
-
- 2045
- Ende leidese vorden coninc vermeten.
- Ende seide: ‘Ic, die Perchevacl ben geheten,
- Moet sijn recht hier doen.
- Her coninc’, seiti, ‘dese .ij. baroen
- Hebben hem mi op geven.
- 2050
- Ende Perchevael in al sijn leven
- En doe[de] man en genen nie
- Die hem op gaf, seitmen mie.
- En[de] salic[.] hier doen Perchevael recht,
- So sijn dese in mijn plecht!’
- 2055
- Si riepen alle: ‘hi seget waer!’
- Ende die coninc lovet oec daer.
- Dus bleven quite dese met alle,
- Met enen wonderliken gevalle.
Vander feesten die si daer hadden, eersi thuus ward voren. xxvi.
- Nu es die coninc een blide man,
- 2060
- Want in sijn lant nu vort an
- Sones niemen nu so coene
- Die hem dorst pinen yet te mesdoene.
- Dit heefti met behindicheden
- Wel toe bracht ende met wijsheden;
- 2065
- Ende heeft hier met oec verdient
- Dat hem die heren sijn alle vrient,
[p. 1,338]
-
- Die geseten sijn int lant
- Hi heefse alle na sine hant
- Nu geleert, dat si u cont;
- 2070
- Want waer hi enige dinc bestont.
- Die dede hi so vromelike
- Dat ne ontsach al dat rike.
- Alse dus gewonnen was die casteel,
- Was daer bliscap ende groet riveel
- 2075
- Daer was spisen genoech in bleven.
- Die coninc scickte om blide leven
- Ende dede dat eten daer gereden.
- Men ginc ontwapen sonder beden
- Ende die taflen worden ontdect.
- 2080
- Die coninc heeft daer vort getrect
- Die heren vander tavelronden.
- Ende deetse daer ter selver stonden
- Sitten tere tallen alle.
- Daer was vertrocken vanden gevalle
- 2085
- Dat hem gesciet es altemale;
- Daer was vort bracht menige tale
- Over eten, dat wetic wel.
- Daer was bliscap ende groet spel:
- Trompen, vedelen ende sanc,
- 2090
- Harpen, tambusen, groet geclanc
- Was in dien zale meniger tiere.
- Men brachte die gerechten sciere
- Dene na dander, menigerhande.
- Nadien sede vanden lande.
[p. 1,339]
-
- 2095
- Dus festeerdensi alle daer
- Metten coninc, wet vor waer,
- Dien dach al dore ende daer na
- Dien andren dach, alsict versta,
- Tot dat si alle hadden geten.
- 2100
- Doen lieten si den coninc weten
- Dat si thuus ward willen varen.
- Doe dancte die coninc die daer waren,
- Dat hem dus stonden bi.
- In deser manieren scieden sy.
- 2105
- Mar die coninc bleef noch daer
- Ende ontboet die coninginne daer naer,
- Die sciere te hem daer es comen
- Doen si die boetscap hadden vernomen:
- Si was blide, dat wetic wale.
- 2110
- Nu latic bliven hier af die tale,
- Ende late den coninc met gemake;
- Want hi had nu al sine sake
- Gehent ende al sijn discort
- Van heren Simone van Monfort.
Ene miracule van onser Vrouwen. xxvij.
- 2115
- Een kint lach in siecheit gewout
- Dat cume was .x. jaer out,
- Ende noyt en ginc tonsen here.
- Van siecheiden utermaten sere
- Was dit kint aldaer bestaen;
- 2120
- Ende node starft, al sonder waen,
[p. 1,340]
-
- Ende alst vander doet horde spreken,
- Wenet sere sekerleken:
- Ende alsmen vraechde na dat
- Oft leven wilde, antword ter stat
- 2125
- Dat harde gerne leven soude,
- ‘Ward dat onse Vrouwe woude
- Van hemelrike,’ spraect vord.
- Dit kint lach aldus, nu hord,
- Viertien nacht al tenden een
- 2130
- In dese siecheit, dat niene feen;
- Ende lach al tenen even cranc.
- Wat hulpt dat ict maecte lanc?
- Int leste gelovet dat kindekijn,
- Mocht genesen in enen termijn,
- 2135
- Het soude dienen onser Vrouwen,
- Ende hare bedevard doen met trouwen
- Teerst dat genesen ware
- Ende oec gaen mocht daer nare.
- Des nachts daer tkint sliep,
- 2140
- Quam ene vrouwe die op hem riep:
- ‘Stant op, du best al genesen,
- Ende hout di wel vort an desen
- Dattu mi nu [. . .] geloves,
- Dattu daer ane niene doves!’
- 2145
- Dat kint stont op margens vroe,
- Ende quam biden viere alsoe.
[p. 1,341]
-
- Die vader scout sere van desen
- Dat seide, het waer al genesen;
- Ende telde sinen vader alse hoe,
- 2150
- Ende eist enen penninc daer toe
- Sine bedevard met te gane.
- Die vader, na des kins verstane.
- Wiste wel ende verstoet oec das
- Dat onse Vrouwe selve was.
- 2155
- Hi gaf den kinde sijn offerande;
- Dat daer ward ginc al te hande,
- Ende .i. sijn susterkijn met heme.
- Dit gesciede, alsict verneme,
- Bi Loven, in .i. gehochte clene.
- 2160
- Nu hort vort int gemene
- Van den coninc van Aelmaengen,
- Hoe hi quam in swaerre calaengen.
Van Ridsarde enten hertoge van Oestrike. xxviij.
- Ghi hebt hier vore wel gehort,
- Hoe twest was ende discort
- 2165
- Tuscen den hertoge van Oestrike
- Ende die van Sassen des gelike,
- Hoe sijs in den coninc bleven.
- Dats hier vore wel bescreven.
- Nu woude die hertoge. datmen seide
- 2170
- Dat secgen sonder enich beide,
[p. 1,342]
-
- Ende es ten coninc daer na gereden,
- Ende sprac hem ane in goelijcheden.
- ‘Here.’ seit hi, ‘her coninc,
- Wat salt sijn van deser dinc
- 2175
- Dies ic hier vore bleef in u?’
- Die coninc daechden vorward nu
- Tot dat hi hier op waer beraden:
- ‘In hebs noch niet gehad daer staden
- Te vernemen, wies donrecht es.’
- 2180
- - ‘Her coninc, nu sijt dies gewes,’
- Sprac die hertoge van Oestrike,
- ‘Ic gelovede u vele te tilike
- Dat ic in u bleef van mire dinc,
- Eer gi niet half ne ward coninc.’
- 2185
- - ‘En wasic niet coninc, wat wasic dan?
- Ende oec so waerdi mijn man!’
- - ‘Coninc en sidi noch niet wale;
- U manscap te doen en was noyt tale.
- Dies en benic niet. godweet,
- 2190
- Ende wariet, dat waer mi leet!’
- - ‘En sidijs niet, so seldijt werden
- Eer gi mi yet verre selt onterden!’
- Sprac Ridsard. - ‘Bi Gode onsen here,
- U ne gesciet dat nembermere,
- 2195
- Al haddi oec die van Cornuaelge
- Met u hier in u battaelge.
- Gi hebt hier lange genoech gevaren
- Om desen wijc; gi moet den aren
- Af leggen, dat secgic u!’
- 2200
- Die hertoge blies enen horen nu,
[p. 1,343]
-
- Ende sijn volc quam toe gevaren
- Wel gewapent, in der gebaren
- Als te vechten enen strijt.
- Die coninc hadde daer c anc respijt
- 2205
- Meer te spreken daer <??>tede.
- Hi ende oec sine liede mede
- Moesten rumen. dat verstaet:
- Tlange merren waer hem quaet,
- Want hi ende oec sijn conroet
- 2210
- Waren allegader bloet,
- Ende die ander gewapent wel:
- Dus was daer een ongedeelt spel.
- Om dit ward ene vede groet.
- Daer om gepijnt ward menich genoet.
- 2215
- Om te goede te maken die dinc.
- Hier af ward sere die coninc
- In Aelmaengen achter gedaen;
- Want meest die heren, sonder waen,
- Waren den hertoge houder om das,
- 2220
- Om dat hi van dien lande was;
- Ende Ridsard was daer vremde int lant,
- Al was hi coninc daer genant.
Ridsard des coninc doet, ende Rodolfs begin. xxix.
- Om dese dinge ward albloet
- In Aelmaengen onpays groet,
- 2225
- So dattie coninc in dien tiden
- Tselker stat en dorst niet riden.
[p. 1,344]
-
- Ende oec was hi ene werf belaecht
- Daer hi so verre werd gejaecht,
- Dat hi van riden so moede ward
- 2230
- Dat hi hem queste op sijn pard
- In sinen buec, dat hem so deerde,
- Daer hi gaen soude vanden peerde
- Ward hem qualije optie stont.
- Dus werd hi siec ende ongesont,
- 2235
- Ende qual al gaende .i. wile;
- Mar hi hilt altoes sine gile,
- Ende seide, hine had geen noet.
- Int leste quam bem an di doet,
- Ende starf onmachtech vanden lande,
- 2240
- Daer hi oec hadde meer viande
- Dan vriende, dat verstaet.
- Na dit gedaen. quam die raet
- Metten heren vanden lande,
- Ende maecten Rodolve coninc te hande,
- 2245
- Van Ravexberge, die oec niet lange
- Tlant en had in sinen bedwange.
- Hi was vrome dus redelike,
- Ende waende setten te rechte trike.
- Mar het was so sere verworren,
- 2250
- Dat daer toe en halp geen porren.
- Wide ende side es hi gevaren,
- Om dat hi gerne dat onder den aren
[p. 1,345]
-
- Wesen soude metten rechten.
- Tsiere hant wilde verplechten.
- 2255
- Hier na pijndi dicke sere.
- Eens lach met here dese here,
- Rechte in enen somertijt,
- Tote Drakenvelt, ende wachte strijt
- Dien hi waende hebben aldare;
- 2260
- Ende sinen cnapen ward openbare
- Daer geseit in selsenheden,
- Dat in dien tor daer beneden,
- In den casteel, daer men af seget
- Daer ons Heren speer in leget,
- 2265
- Wie dat name dat spere aldare
- Ende leit op .i. part daer nare
- Ende daet lopen daer met gerede,
- Het soude te hans telden mede
- Dat nie van telden wiste te voren.
- 2270
- Doen si dit horden, som die doren
- Vergaderden hem vans coninc lieden,
- Ende wilden proeven dit bedieden
- An een somerpart dat daer was,
- Dat dravede so onsacht, sijt seker das.
- 2275
- Datten niemen geriden conde.
- Dit part namense op die stonde
- Ende vorenre met ten castele ward,
- Ende seiden daer al ongespard.
- Datse die coninc sende daer.
- 2280
- Datmen opt part voren soude daer naer
[p. 1,346]
-
- Dat spere, ende te proeven mede
- Oft ware waer datmen sede.
- Dit speer was hem daer geleent,
- Ende si hebbent al onvereent
- 2285
- Op geent dravende part gedaen,
- Ende gingenre daer met riden saen;
- Ende geent part begonste telden
- Datmen daer vore [hadde] selden
- Nie gesien, dat part so wel
- 2290
- Telden mochte. Hier met [was] spel
- Onder die cnapen, onder dat here.
- So vele spracmen van den spere,
- Dat vorden coninc al ward geseit
- Van desen sticken die waerheit.
- 2295
- Den coninc dit niet wel bequam.
- Ende ward tornich ende gram
- Om dese dinge van desen cnechten.
- Dat si dorsten hem verplechten
- Met logen dus daen dinc te doene:
- 2300
- En haddent gedaen die baroene,
- Hi hadse alle doen hangen ginder
- Die dit daden meer ende minder,
- Dies hem baden dat hijt liet varen;
- Mar si moesten alle daer naren
- 2305
- Sijn hof rumen nu vort an.
- Dit hebbensi gewonnen daer van.
- Het was recht datsijt becochten
- Datsi sonder raet selc dinc wrochten,
[p. 1,347]
-
- Dat cnechte souden na haren gere
- 2310
- Dit doen met ons Heren spere.
Van dingen die gescieden in sinen tiden in ander lande. xxx.
- In Rodolf des coninc irste jaer,
- Was .i. tempeest groet ende swaer
- In Normandie. Bi Rouen, der stat
- West ward, gesciede dat
- 2315
- Ene mile breet ende .iij. lanc
- Dat coren altemale verdranc
- Met enen regene; ende daer nare
- Quam .i. hagel also sware,
- Dat hijt al in deerde sloech.
- 2320
- Den bomen dede hi ongevoech,
- Want hi die telgere al met allen
- Ontwee sloech ende dede vallen;
- Entie huse frotseerdi daer
- harde sere; ende oec vorwaer
- 2325
- So sloech die hagel liede doet.
- Dus dedi daer grote noet
- Den lieden ende scade mede.
- Onlancs daer na ward in die stede
- Een groet twest van liede van buten;
- 2330
- So datmen geboet die porten sluten,
- Om datter niemen in soude comen
- Den genen te hulpen ofte vromen,
[p. 1,348]
-
- Want si duchten verraetnes daer
- Ende dat begonnen waer, vor waer,
- 2335
- Om coninc wille van Vrancrike
- Want in dien tiden sekerlike
- Was hi optien verbolgen vander stat:
- Hier omme dochtense te meer dat
- Verraetnesse wesen mochte.
- 2340
- Om dese dinc, om dese dochte.
- Slotense die porten, ende trocken naer
- Ende vingen die vrimde liede daer.
- Die daer vochten onderlinge;
- Ende brachtense vort int gedinge
- 2345
- Vore den rechter, die de saken
- Vraechde, waer bi si dus tongemaken
- Onder hem hier hebben gewesen;
- Daer ne geen van allen desen
- En consten gesecgen en genen dingen
- 2350
- Waer bi datsi dit ane [. . .]gingen,
- Sonder datse die viant ontspoen
- Datsi dit nu souden doen;
- Ende oec geloefdi hem na dat.
- Dat hi hem soude doen die stat
- 2355
- Winnen ende die ander verdriven,
- Ende daer af heren souden bliven.
- Niet els en condense doen verstaen.
- Doen leidemense daer alle gevaen
- Om meer te vernemen, dat verstaet.
- 2360
- Dit was .i. dat vremste baraet
[p. 1,349]
-
- Dat ie horde in menegen tiden.
- Dese worden ontlivet alle siden.
- Int ander jaer daer na gevel
- In Henegouwe een selsen spel.
- 2365
- Het
|
