[p. 3,119] [Varianten Spiegel: Gentsche Fragmenten.]  So trac die keyser oec daer naren,  Ende volchden hem op die voet  Tot Florense der stede goet;  Ende in enen clooster bi der stat 5  So nam hi sijn herberge na dat.  Daer lach hi in wel te ghemake,  Ende visierde in welker sake  Dat hi die stede mochte winnen.  Te hem en conste niement van binnen 10  Ghecomen, noch niement uter stat  En conden ontfaren na dat.  Doe sach hi ende vernam mede,  Dat men niet en mochte die stede  Al omme beleggen; om dit dede hi 15  Hordijse maken starc ende vri,  Daer men nacht ende dach aldaer  In die wapine was, vorwaer,  Tot dat die hordijse gemaect was  Ende opgerecht oec na das [p. 3,120]   20  Voer tvoerbrugge van der stat.  Men scoot sere uutwaert om dat,  Ende waerp met bliden grote stene.  Daer wart een assaut ghemene,  Maer en halp niet, weet dat wel. 25  Het was nochtans herde fel  In beiden siden op die ure,  Maer die vesten ende die mure  Waren so starc ende so vast,  Dat niet en besloot een bast 30  Wat si daer aen daden:  Si moestent andersins begaden,  Sullen sijt winnen, dat weet wel.  Dus laghen si daer altenen rebel,  Tot al verteert was mede, 35  Dat ghelegen was om die stede,  Dat men vant niet te verterne  Ne gherehande dinc van lijfnerne.  Doe dat die keyser heeft vernomen,  Es op tander side der stat comen, [p. 3,121]   40  Ende heeft daer zijn legghen aengaen.  Ridders waren hier te voren,  Als ic u seide, daer toe vercoren,  Dat si den keyser souden bestriden  Vro ende spade in allen tiden, 5  Entie passe so beleggen,  Dat sise hem souden wederseggen; [p. 3,122]    Ende daer om was hem te lone  Van edelen vrouwen ende scone  Juwele ende ghiften gegeven, 10  Om dat si te vroliker souden leven,  Ende hare minne was hem beheten  Ende alle die vrienscap, wildijt weten,  Die vrouwen mit lieven mogen doen;  Ende daer jeghen gheen occusoen 15  Wesen soude, in dien dat si  Wederstaen mogen den keyser vri,  Dat hi te Rome en come niet.  Dit was haer gelof, nu siet  Hoe wel si dit hebben gedaen. 20  Ende hier op hadden si ontfaen  Der vrouwen scoenhede ende op minne.  Maer dese minne docht mi dinne.  Dat si noch nie in ghenen pas  En bestreden den keyser vor das, 25  Ende waer dat si laghen voren  Ende si vanden keyser horen, [p. 3,123]    Ghingen si vlien eer hem quam noot:  Dese minne dinct mi niet groot,  Ofte si waren alte bloede. 30  Nu siet men dat in groten node  Die minne menighen heeft bracht,  Daer hi wonder hevet gewracht.  Oec seit men dat si maket coene  Den man ende in goeden saeysoene,] [p. 3,124] [Van den ridders van der minne ende van der sconen vrouwen] .xlvj. 2820  Ende blide wesen ende iolijs,  Ende altoes te stane na den prijs,  Maer des en werd ic niet geware  An deser negeen openbare.  Hadder onder gewesen een, 2825  Die der rechter minnen leen  Hadde ontfaen, hi hadde gereet  Geaventuert, wien lief wien leet.  Ay, oft mi waer daer of  Gedaen also scone gelof 2830  Van selken vrouen, alse dit waren,  Ende si mi hadden gegeven daer naren  Haer scoenhede op gerechte minne,  Ende vort te sine mine vriendinne,  Ende mine lieve also vordan, 2835  Ende ic een ridder waer dan,  Die mi des hadde vermeten,  Ende der vrouwen hadde beheten,  Ic had geaventuert dor hare,  Watter mi af comen ware, [p. 3,125]   2840  Om te bliven in haer minne,  Ende selke vrouwe daer met gewinne  Dat haddic emmer daer ane[ge]gaen,  Al hadder mijn leven an gestaen.  Alst oec hadde bi aventuren, 2845  Maer haddic mogen geduren  In den strijt ende uutcomen,  Ende mire vrouwen dan mochte gomen  Eenwarf an den strijt vermard.  Dat ware mi .c. dode ward. 2850  Ende die soudi daer omme liden  Met rechte om haer zoete verbliden,  Die die minne hebben woude[n],  Ende hem niet en dorsten verbouden,  Datsi eens hadden gestreden 2855  Dor der minnen werdicheden, [p. 3,126]    Hets wel recht, datmense late  Ende om dese sticken hate,  Alst oec sal in rechter trouwen.  Nu hort vort van der vrouwen. Hoe die vrouwen dese ridders verspraken .xlvjj. 2860  Die vrouwen, die nu hebben vernomen  Dattie keyser vort es comen  Tote Florense met stouten moede,  End[e] dat hi leden es al die hoede  Over al die passe, dat verstaet, 2865  Daer si op hadden toeverlaet,  Si ontboden die ridders saen,  Ende lieten hem dese dinc verstaen.  Si spraken aldus den ridders ane:  ‘Ghi, die op enen wane 2870  Hier vormaels onse scoenhede  Ende onse minne anginct bede,  Ende daet ons daer af een belof,  Daer gi moget u scamen of, [p. 3,127]    Waer datmens sal vermanen. 2875  Gine dorft nemmer vort wanen  Van onser minnen, dat verstaet,  Want u [vu]le blode daet  Heeft u nu vele eren benomen.  Gi hadt geloeft dat niet soude comen 2880  Die keyser te Rome nemmermeer,  .jjj. passe haddi te liden eer,  Daer gine altoes sout wederstriden.  Dit geloefdi vor desen tiden,  Ende dese es hi nu alle leden 2885  Ende van u noch ombestreden.  Te Grosset daer gincdi vlien,  Te Pont Amolle quam di na dien,  Ende vermaed u te wreken daer,  Ende doen die keyser u naer, [p. 3,128]   2890  Vlodi doe te Romen binnen,  Ende daer lieti op u winnen  tCapitoel vander stede,  Ende daerna die stat oec mede,  Ende lietene die cardinale dwingen 2895  Ende moest oec mede des gehingen,  Datmenne croende in die stat,  Ende daerna weder toech na dat  In u lant wide ende side,  Ende hevet al gewoest met stride, 2900  Ende es gevaren met gewoude  Alse verre alsi woude.  Ghi, die onse scoenheit naemt,  Dat u te hebben niet betaemt,  Noch onse minne, dat wel wet, 2905  En es nemmeer na u geset,  Want gine sijt nieuwet ward.  Geeft ons weder nu ter vard [p. 3,129]    Onse present, dat ghi hebt nu.  Wi selent geven, dat secge wi u, 2910  Des keysers ridder[s] diet al dorvechten,  Ende oec so sele wi hem verplechten  Onse minne, dat si u cont.  Si hebben verdient in alder stont  Datse scone vrouwen minnen, 2915  Want haer vromicheit doet bekinnen  Dat si eren wel sijn weerd,  Datmen hare minne begeerd.  Maectu hene van onsen ogen!  Wi selen den genen minne togen, 2920  Dies verdienen metten swerde,  Nu maect u henen uwer verde,  Ende nemmermeer sone waent na desen  Van ons yet gemint wesen.’ Der ridders antwerde hierop .xlvjjj.  Derre ridder[s] hondert was, 2925  Die hem beroemt hadden das, [p. 3,130]    Ende waren Catelongeren,  Ende hadden gemaect den vrouwen deren  Wapinerocke ende wapinen  Algader van enen tekinen, 2930  Ende van ere parure mede.  Dese, doensi horden ter stede  Datse de vrouwen dus verspraken,  Ende hem verweten dese saken,  Antwerdensi dat si noch met 2935  Haer scoenheide souden noch verdienen bet,  Want nu es hi comen hier opt velt  Recht binnen onsen gewelt,  Ende wildhi hier iet geduren,  Wi selen proeven onse aventuren. 2940  Hets noch maer een begin gedaen,  Sine weten noch niet, sonder waen, [p. 3,131]    Waera[v]e dat si sijn gespard.  ‘Gi hebt nu te lange gemard’,  Spraken die vrouwen alle doe, 2945  Dat es hi es u comen toe,  So doedi halen bat een net,  Daer gise alle vaet hier met.  Wi dochten si selen u alle ontflien,  So dat wi niet selen sien 2950  Van u die grote pongise ende scone,  Maer wi wanen bat dat gone,  Dat gi niet uut felt trecken dorren,  Want gi sijt van cranken porren  Te hemward yewent te doene, 2955  Maer te vliene sidi wel coene,  Daer geve wi u den prijs.  Ghi sijt in vlien herde iolijs. [p. 3,132]    En trouwen gi hebt oec recht daer an,  Want verbeidet di eens, wetet dan, 2960  Dat gi geslagen wesen sout.  Hets beter dat gi u gemac hout,  Hets vreselijc te comen onder hen.  Si gebaren of si sonder sen  Waren ende verwoet mede. 2965  Vrient, hier noch in gene stede  Rade[n] wi u te comen yet  Onder hem, want sine sparen niet,  Si hadden u vollijc ter doet bracht.  Onse raet es dat gi nauwe wacht, 2970  Dat gi ane hem niene comet.  Comet gi an hem, gi ward verdomet.’  Die ridders antwerden: ‘Vrouwen fier,  Onser en es [m]aer hondert hier  Ende hare es een here groet.’ 2975  Hierop antwerden die vrouwen bloet  Daer werd noch een proeven gedaen.  Al heymelike die vrouwen saen  Willen uter stat ontbieden,  Te proeven an des keysers lieden, [p. 3,133]   2980  In derre manieren als ic nu  Terwilen sal secgen u. Van ere lettere die de vrouwen sinden des keysers ridders .xlix.  ‘Ane edelen lieden ende vroede  Ende [e]rachtich ende stout van moede,  Des keysers ridders, die wi loven 2985  Van alre vromicheiden boven,  U groeten die vrouwen van Florense  Ende ontbieden u alse tenen wensce  Haer vrienscap ende haer houde,  Ende bidden u, heren menichfoude, 2990  Dat gi dor ons doet een bede  In alre vrouwen werdichede,  Die wi u nu [bidden] selen teser stont.  Ende heren, [g]i ridders, wi doen u cont [p. 3,134]    Dat hier .c. ridders sijn binnen, 2995  Die gerne ere souden gewinnen  Ende uut willen comen iegen u,  Indien dat uwer .c. nu  Comen wilt allene opt velt,  Sonder enich ander gewelt, 3000  Ende woudi dit dor onse bede  Doen, wi souden u danken mede,  Ende wi soudens ons beloven sere.’  Doen dese boetscap quam int here,  Waser daer so vele van dien, 3005  Die ten strideward wilden tien,  Dat sier om wilden vechten, vorwaer,  Om den vrouwen te dienne daer.  ‘Ic wilre een sijn! Ende ic mede!’  Dus sprakense alle daer ter stede. 3010  Hier werd daerom so groet gescal,  Dat dit here verdonderde al.  Doen droegense overeen entrouwen,  Watsi ontbieden willen den vrouwen [p. 3,135]    Van desen dingen in die port. 3015  Aldus so spraken hare wort:  ‘Ane hoge ende an scone vrouwen,  Wi, die u in rechten trouwen  Groeten, ende doen oec bekinnen,  Dat wi om loen van uwer minnen 3020  Ende mede dor allen vrouwen ere,  Wilden doen noch vele mere,  Dan gi ons hebt gebeden nu.  Ghi, vrouwen, wi doen verstaen u,  Sent hem .c. nu hier uut, 3025  Wi willen u sekeren overluut,  Dat onser maer .lxxx. selen comen,  Ende wilen die .c. so begomen,  Dat hem haer leven rouwen sal.  Oec wille wi sekerheit doen van al, 3030  Dat ons niemen in staden sta,  Hoe dat ons die dinc verga [p. 3,136]    Van onsen lieden, verstaet wel dat,  Ende oec wille wi dat uter stat  Hem te hulpe niemen come an, 3035  Dit wille wi blidelike doen dan.  Ghi, vrouwen fijn, dor uwe bede  Ende dor u minne te hebben mede.’  Doen dese brieve anescouwen  Vander stede die edele vrouwen, 3040  Waren sijs blide herde sere,  Ende gingen met enen corten kere  Toten .c. ridders saen,  Ende daden hem dese dinc verstaen.  Maer sine wildens in gere manieren 3045  Daer anegaen. Doen seiden sciere  Die vrouwen: ‘Gi hebt nu recht,  Hets quaet comen in gevecht.  Geeft ons onse sconeide saen;  Ghi hebt tsippaus genoech gedaen. [p. 3,137]   3050  Souder yet baten af sijn comen,  Men had hier an wel vernomen.  Ens nieuwent weerd u vermeten.  Warensi also beseten  Van u, alse gi van hem hier sijt, 3055  Ic weet wel dat gi niet langen tijd  Licgen sout vor dese stede,  Sijn souden u bestriden gerede,  Al waer uwer .vjj. iegen drie,  Si anegingent, donket mie. 3060  Dit was van dien vrouwen die sprake,  Maer daer quam af gene wrake. Hoe die keyser daer asselgierde enen steen entie van Florense uutquamen .L.  Doe die keyser had gelegen  Een lange stont der stat iegen,  Keerdi daer bi dor enen casteel 3065  Met sire liede een groet deel,  Ende asselgierden dien gereet.  Tot sanderdages hi daer street,  Ende doen veldine daer inden gront.  Dit werd dien vander stede cont, 3070  Ende togen ute met een conroet  Op een berch hoge ende groet, [p. 3,138]    Daer die keyser hilt besonder  In ene grote delle onder.  Si waenden wel in der manieren 3075  Den keyser van boven scoffieren.  Doen dit tskeysers liede sagen,  Hieraf si hem niet versagen,  Ende mijn her Heinrijc van Vlaenderlant  Reet doe vaste om den cant 3080  An dene side des berchs gehende,  Ende met hem oec met genende  Die here van Blankenen ter noet,  Ende met hem een groet coenroet.  Dese voren op dene side 3085  Vanden berge gewillech te stride,  Ende die biscop van Triere,  Ende her Robbrecht voren sciere, [p. 3,139]    An dander side des berges mede,  Ende die keyser voer gerede 3090  Jegen hem in haer ansichte,  Ende sloech opward gedichte  Ende wildese van voren bestaen.  Die ander die dit [ver]namen saen  Datmense aldus beringen soude, 3095  Gingense vlien alse houde  Wat si consten ter stat ward.  Doen keerde die keyser metter vard  Van daer tote Assentane.  Daer lach hi al den winter, ic wane. 3100  Daer voer die marscalc harentare  Ende verbar ende slicht aldare  Castele, dorpe wide ende side,  Hi woeste daer in alle tide  Der viandelant den winter alsoe. 3105  Naden winter trac hi toe [p. 3,140]    Te Pitsebone, daer maecti saen  Een neuwe stat, hebbic verstaen,  Ende dese hete oec na des  Mont I[m]peri[a]l, sijt gewes. Hoe die keyser te Piseward trac .Lj. 3110  Na desen tiden, hebbic vernomen,  So es die keyser te Pise comen.  Daer gaf hi orlof alse houde  Wie dat thusward varen woude,  Dat hi vore, ende daerna 3115  Onboet hi weder, alsict versta,  Versce liede in dietscen lande,  Dier men hem vele meerre sande,  Da[n] hire nie hadde te voren.  Oec senden hem, alse wijt horen, 3120  Die coninc van Cecilien Frederijc  .Lx. galeiden lovelijc, [p. 3,141]    Ende dammierael van Geneven mede  Met .xxv. galeiden gerede,  Die van Venege .xx. [voer]waer, 3125  Ende die van Pise .xxv. aldaer.  Ende binnen dat daer die keyser lach,  So quamen viande op een dach  Om den keyser scade te doene.  Ende .lxxjj. vromer baroene 3130  Togen nu iegen aldat here,  Ende sconfierdent in die were,  Ende wonnen op hem .xvj. banieren,  Diesi brachten sonder vieren  Den keyser te siene openbaer, 3135  Des hadden si grote ere daer.  Doent uutward ginc metten heren  Wildi weder te Romenward keren,  Want hi had nu volx meer  Dan hi noyt hadde eer. 3140  Dus quamensi, alsict versta,  Te Semiliaet tot Duska.  Daer verbar hi den wingerd mede,  Entie castele, entie dorpe gerede.  Doen vorense ten castele florentijn. 3145  Daer wonnense dat vorborch sijn,  Ende doen vorense vor Cole saen.  Daer slichtense den wingerd sonder waen. [p. 3,142]    Daerna op onsen Vrouwenavont  Quamen si vor Cene terstont, 3150  tAlf oeste was dit, Godweet,  Daer gincmen stormen vaste gereet  Optie stede. Doe quam na das  Een broeder Bernard, die doe was  Des keysers biechter, dat verstaet, 3155  Ende sprac: ‘Wildi minen raet  Doen ende laet mi gaen hier binnen  Deser stat, ic salse u met minnen  Op doen geven, want ic aldaer  Vriende hebbe. Doen gaf daernaer 3160  Die keyser orlof daer in te gane.  Broeder Bernard, die na minen wane  Daer in blidelijc ontfaen was,  Ende op traethus geleit na das,  Ende groet presente daer gegeven, 3165  In weet wat daer was gedreven,  Maer doe hi weder uutquam,  Seidi den keyser, dat hem gram [p. 3,143]    Die stat ware sere utermaten.  Hi hadder wel na dlijf gelaten, 3170  En haddent die predicare gedaen,  ‘Die mi ontstaken den vianden saen.’  Dit seidi om een behendichede.  Des anderdages hilt feeste mede  Die keyser op onser Vrouwendach, 3175  Daer ic u af sal doen gewach. Des keysers feeste, die hi helt daerna, met sine doet .ljj.  In ogeste op onser Vrouwendach,  Daer men vele af secgen mach,  Hielt die keyser Heinric feeste,  Ende dede gebieden minst ende meeste 3180  Wie dat wil, al openbaer,  Dat hi te Rome come daer,  Ende ete ende drinke ende si blide.  Des dages vroe wel betide,  Da[de] die keyser messe anvaen 3185  Ende wilden onsen here ontfaen,  Ende broeder Bernard dede de messe,  Daer men af seget dese verraetnesse, [p. 3,144]    Dat hi den keyser vergaf aldaer  Metten sacramente inden outaer. 3190  Wantmen doet ons verstaen  Dat hi tvenijn had gedaen  Tusscen nagel ende vleesch, wet dat,  Van sinen d[um]e ende, alst ter stat  Die keyser ontfinc dat sacrament, 3195  So keerdyt ende winde daer omtr[e]nt  Ende veninet al sonder waen,  Dit dede mi sijn coster verstaen.  Ende doe messe gesongen was,  Gincmen eten saen na das. 3200  Die keyser was daer hoge geseten,  Maer was daer blide over dat eten.  Die keyser sende broeder Bernarde  Van vor hem een gerechte warde  Met ere scotelen selverijn. 3205  sAnderendages, na dese feeste sijn,  Vorense daerbi ende wonnen saen  Een steine molen, hebbic verstaen.  Daer lagensi .jjjj. dage stille alsoe  Ende broeder Bernard was mede doe. 3210  Daer werd die keyser so ontdaen,  Dat hine mochte riden no gaen,  Want venijn wrachte in heme.  Doe droechmen alsic verneme  Op een orsbaer tot Bo(e)n Covent. 3215  Dus bleef hi licgende recht omtrent  Tot op Sent Bertolomeusavont,  Ende rechte, optie selve stont [p. 3,145]    Dat hi starf, een lettel vor dien,  So was broeder Bernard gaen zien 3220  Wat die keyser dade. Daernaer  Alsi sine doet sach openbaer,  Maecti hem weder in dat keren.  Doe vraechden hem daer die heren  Wat die keyser dade? Hi seide 3225  Hi hoept wale. Ende sonder beide  Dedi .jj. legele vollen met wine,  Ende maectem hene stillekine.  Doemen des geware werd daer,  Ende die keyser doet was daernaer, 3230  Volgedemen hem doe na gereet,  Maer hi was hem ongereet  Want hi ontfoer hem te Cene.  Si vingen sinen cnecht na tgene,  Ende die liede, sonder waen. 3235  Hoe die dinge waren vergaen,  Wat magic u secgen hieraf meer?  Dus bleef die keyser doet haer heer  Ende sanderdages oec daerna  Vordemen te Pise, alsict versta, 3240  Met groten sere vordemen voren  .xjj. orsse, als wijt horen, [p. 3,146]    Van sinen wapinen ende op met  .xjj. ridders waren geset,  Gewapent also na die maniere 3245  Tot onser Vrouwen, dat hi sciere  Werd begraven na keysers warde,  Daer menich sere om mesbarde.  God hoede sine ziele van miswinde!  Dit es vanden viften boeke dinde.