Hier begint die sevende boec vander vifter pertien
Hier begint die sevende boec van Daniels prophetien .i.
- Die edelste dinc, die nie geward,
- Dat es, dat God soe lange gespard
- Den minsce, dat hi sine sonden boete.
- Maria, Maget edel ende soete,
- 5
- Bid uwen liven kinde vor mi,
- Datti mijns ontfermich sy,
- Ende so lange hier gespare,
- Dat ic mijn leven so verclare,
- Dat ic comen moete, daer
- 10
- Nembermeer en indet jaer.
- Ghi hebt tot hier nu gehord
- Alle die jeesten bringen vord
[p. 3,242]
-
- Die van Adaems tiden gescieden,
- Ende oec ander dinge bedieden.
- 15
- Nu salic vord die prophecien
- Van Daniele een deel lien,
- Die opscuer sijn te verstane,
- Wien datsi [n]u trecken ane,
- Want som die meestere doen in scijn,
- 20
- Datsi altemale leden sijn,
- Ende som secgense, sonder waen,
- Datsi tot Antkerst tiden staen.
- Die postille[n] op Daniele
- Die secgen in den meesten dele
- 25
- Dat almeest te gesciene es;
- Dien gelovic, sijt seker des,
- Want si hier op gemaect sijn.
- Sent Jan seget oec int latijn
- In Apocalipsis des gelike;
- 30
- Op heme benic sekerlike
- Te coenre te secgen van Daniele
- Dat noch vanden meesten dele
- Sine prophetien noch selen gescien,
- Alne sele wise niet sien.
- 35
- In Balthasars tiden Daniel was,
- Die vele van Anthioscus las,
- Maer die postillen secgen dus,
- Waer dat hi noemt Anthio[s]cus,
- Dat dit An[t]christus bediet;
- 40
- Ende omdat Sente Jan geniet
[p. 3,243]
-
- Van deser gelike te spreken mede,
- So donket mi bad ter waerhede
- Gelike, dat te gesciene noch es,
- Da[n]t waer gesciet, sijt seker des.
- 45
- Nochtan, weder dat es van desen,
- Ic wils onbegrepen wesen.
Dat irste visione van Daniele. ii.
- Int eerste jaer dat coninc was
- In Babilonien, alsict hier las,
- So sagic, Daniel, in enen [drooms] doen
- 50
- In minen slaep een visioen.
- Ic sach vier winde inde locht,
- Die neder quamen met groter d[r]ocht
- In die zee, ende vochten daer.
- Doe sagic vier beesten comen daernaer
- 55
- Uter zee, die ongelijc waren,
- Ende haer divers van allen gebaren.
- Die irste alse .i. leuwinne daer,
- Ende hadde vlogele alse .i. aer.
- Dese beeste besagic so lange,
- 60
- Datmi haer v[l]ogele dochten vergangen,
- Datsimi dochten staende, doe,
- Op .ii. voete, in weet hoe,
- Rechte alse een minsce openbare.
- Doen sagic in dander side daernare
[p. 3,244]
-
- 65
- Een beeste, enen bere gelijc,
- Die drivoud tande vreselijc
- In haren mont hadde staende,
- Ende drie prinsen daerin gaende,
- Die haer secgen desen eesch:
- 70
- ‘Stant op, ende et vele vleesch!’
- Doe sagic die derde beeste aldus,
- Dus gedaen na datmen heet pardus,
- Ende die hadde .iiii. vlogle an hare
- Ende .iiii. hoefde oec openbare,
- 75
- Ende hare was oec grote macht
- Gegeven, dochte mi, ende grote cracht.
- Daerna sagic die vierde beeste,
- Die was van crachte dalre meeste,
- Ende verveerlijc, ende wonderlijc in scijn,
- 80
- Ende hadde grote tande ijserijn,
- Ende sceen verbiten vele dinge.
- Die ander beeste sonderlinge
- Trac si onder haer voete na dien.
- Dese beeste was gelijc den drien,
- 85
- Ende hadde .x. horne oec te male.
- Ende alsicse soude besien wale,
- Sagic daer enen cleinen horen,
- - Die drie ander waren verloren-
- Vanden tienen utecomen,
- 90
- Die ogen hadde, hebbic vernomen,
- Alse minscenogen, ende enen mont,
- Die grote word sprac terstont.
- Dit besagic so lange daer,
- Dat ic den troen sach vorwaer
[p. 3,245]
-
- 95
- Daerin gese[.]t, oec sag ic naer
- Den Ouden van dagen sitten daer,
- Sine cleder wit, alse die snee,
- Ende sijn haer min no mee
- Alse reine wolle, ende harde diere,
- 100
- Ende sijn troen alse vlam van viere,
- Ende sine speere, daer hi in sat,
- Alse ontsteken vier was dat,
- Ende van sinen anscine daer scoet
- Ene vierege angripende vloet.
- 105
- Dusentwerf dusent hem dienden sij,
- Ende .xm. stoeden hem bi.
- Dese Oude sat te gerechte oec,
- Ende men ontdede hem dat boec.
- Daer sagic die worde al gescreven,
- 110
- Die die horen had uut gegeven.
- Daerna sagic, dattie beeste
- Wa[.]s gedoet, die alremeeste,
- Ende dattie lichaem gegeven was
- Te verberne, sijt seker das,
- 115
- Ende den andren drien, hebbic vernomen,
- Was tenen tide haer macht comen.
Hier begint di[e] interpretatie vanden visione .iii.
- Dat irste dier, dat Daniel sach,
- Secgic u, dat bedieden mach,
- Vier principale rike fijn,
- 120
- Die getrouwe selen sijn,
[p. 3,246]
-
- Deen na dander, oec gepijnt
- Vanden rike Gods, alst scijnt.
- Ende int inde des oerdeels sekerlike
- Content selen sijn alle rike.
- 125
- Daer hi seget: ‘.iiii. winde streden’,
- Dat sijn die ingele hier ter steden,
- Als die bi gelikenessen heten winde,
- Om haer subtijlheit, alsict vinde,
- Om dat men den wint niet mach sien,
- 130
- So heetmen, bi geliken vandien,
- Ingelen, die vor ons vechten.
- In andren manieren mach ment berechten,
- Alse van quaden geesten, godweet,
- Die oec heten vechtende gereet
- 135
- Opten minsce, om hem te [b]ringen
- Vander doget, te quaden dingen.
- Daer hi seget: ‘in midden die zee’,
- Dat es te verstane min no mee
- Dese werelt, nu ongenadich,
- 140
- Die alse die zee es ongestadech.
- Dene vlogel oec van desen diere,
- Es van rijcheden, in alre maniere,
- Overvlodecheit, ende goet tijt.
- Dandere vlogle, des seker sijt,
- 145
- Es vrese van wapen, dat si u cont,
- Daer menich mede ward gewont.
- Dit es dbedieden vanden diere
- Dat hi sach in leuwinnen maniere.
[p. 3,247]
-
- Dat ander dier was .i. bere,
- 150
- Daeraf willic u secgen mere:
- Een beer es starc, ende can wel dogen
- Groten honger, ende slage vermogen,
- Dies gelijct hi enen rike,
- Dat vele dogen sal, sekerlike.
- 155
- Ende die drivoude tande, die hi sach
- Daerane, seit hi, dat gelach,
- Ende an die prinsen mede,
- Dat .iii. coninge gerede
- Selen werden een daerna,
- 160
- Dats Perssen, ende Meden, ende Caldea.
- Ende daer hi seget: ‘Et vele vleesch!’
- Daermet meint hi inden eesch,
- Dat sine gesellen daerna te hant
- Selen strueren haers selfs lant.
- 165
- Dit wilt hi vanden Joden secgen,
- Want sijs niet en conden ontlecgen.
- Daer hi sach dat dier pardus,
- Dat ontbint men ons aldus:
- Der Grieken lant, dat dit sal,
- 170
- Dat dit Orienten, ende Europen al,
- Ende Asyen sal onder hebben nu.
- Die vier v[l]ogle, dat secgic u,
- Dat was die groetheit coninc lichamen,
- Daer vier saken nu af quamen,
- 175
- Dat was cracht, ende milthede,
- Ende vroetscepe, ende grote coenhede,
[p. 3,248]
-
- Ende oec bekennense salichede,
- Datsi dapper in stride sijn mede.
- Ende vier hoefde hadde dit dier,
- 180
- Daeraf so ontbint hi hier:
- Alst al es worden een rike,
- Dat gedeilt sal werden sekerlike
- In vier riken, dat verstaet,
- Ende dese viere oec na te gaet.
- 185
- Daer hi sach dat vierde dier,
- Daeraf seget hi aldus hier,
- Vans ingelswegen van hemelrike,
- Dat dit bediet vierde rike,
- Dat sal trike van Rome wesen.
- 190
- x. horne hadde oec na desen,
- Dat selen .x. conincrike sijn.
- Die ene horen, die oec in scijn
- Die minscenogen hadde binnen,
- Daer moge wi Antkerst bi bekinnen.
- 195
- Ende die mont, die daer sprac,
- Dat[s] Antkerst quaetheit, die uutbrac
- Jegen dat gelove vorwaer.
- Den hemel, dien hi doen sach daer,
- Betekent, dat Antkerst vechten sal
- 200
- Jegen die heiligen overal.
- Ende daer hi sach den Ouden van dagen,
- Dats onse here, die sonder vragen
- Ten ordele sitte, na dit gedaen.
- Noch seldi vordmeer verstaen
- 205
- Van desen vierden di[e]re, godweet,
- In dese prophecie hierna geet.
[p. 3,249]
-
Van den selven noch .iiii.
- Daniel sach noch anden trone,
- In desen selven visioene,
- Dat metten wolken quam
- 210
- Van den hemel, alsict vernam,
- Des minscen sone, dat was Christus,
- Ende ward bracht toten Ouden dus
- Van dagen, die hem gaf macht,
- Ere, ende rijcheit, ende cracht,
- 215
- So dat hem alle minscen tonge
- Selen dienen, oude ende jonge,
- Sine mogentheit sal ewelijc staen,
- Ende sijn rike en mach niet vergaen.
- Doen ic, Daniel, dit gesacht,
- 220
- Verloes mijn geest al sine macht,
- Ende ic ginc tenen bi mi stont,
- Die mi seide, ende maecte cont:
- ‘Dese .iiii. beesten groet,
- Dat sijn vier riken, wet al bloet,
- 225
- Die hier na selen comen,
- Ende selen ende begomen
- Trike des overstes met vrouden,
- Ende selen emmermeer behouden‘.
- Doe vraechdic na die vierde beeste,
- 230
- Die ongelijc was, entie meeste,
- Ende na die .x. horen mede,
- Ende naden enen, die daer ter stede
[p. 3,250]
-
- Utequam, daer stoeden die drie,
- Die sagic vechten, dochte mie,
- 235
- Jegen Gods heylegen, ende verwanse daer,
- Tot dattie Oude quam daernaer,
- Ende gaf sijn vonnes haestelike.
- Aldus behielden die heyligen trike.
- Dit bediet dat comen sal
- 240
- Een vierde rike, dat van al
- Dat mogenste sijn sal, als wijt vinden,
- Ende dat sal die ander al verslinden,
- Ende onderdoen. Die .x. horne nu,
- Dat syn .x. coninge, dat secgic u,
- 245
- Die gespleten sijn uten groten rike.
- Ende onder die .x. dan sekerlike
- Sal een comen, die mogendere es
- Dan enich der ander, die na des
- Die diere sal onderbringen,
- 250
- Hi sal spreken weder Gods dingen,
- Ja dat hi oec Gode niet
- Vor here sal houden, wats gesciet.
- Ende hi sal die heylige liede mede
- Verdrucken, daer hise wet, gerede.
- 255
- Dese haddi in sine hand mede,
- Tenen tide, ende te tiden met,
- Ende tenen halven tide geset,
- Tot dien dat gerechtecheit
- Hem sal nemen sine mogentheit,
[p. 3,251]
-
- 260
- Ende onderdoen, met geninde,
- Ende trike scoren tot int inde,
- Dit es gerecht volc te verstane.
- Dan sal daerna oec vordane
- Die mogentheit van den rike
- 265
- Werden gegeven haestelike
- Dien heyligen volke des overstes daer,
- Dat es Godsrike, dat daernaer
- Ewelijc sal duren, hebbic verhord,
- Ende alle coninge selen hem vord
- 270
- Dienen, ter werelt inde,
- Aldus ict hier bescreven vinde.
Nu hord dat bedieden in gros, van deser prophecien .v.
- Nu hord dit bedieden vord,
- Also alst ter prophesien hord:
- Dese vier beesten, in gros geseit,
- 275
- Sijn vier riken na der waerheit,
- Na dat ons dingel doen verstaen
- Entie postillen, sonder waen;
- Oec seit daeraf Sente Jan.
- Van elken settic u hier an.
- 280
- Dese vier grote dier vermeten,
- Sijn vier riken, wildise weten,
- Die comen selen na een rechte
- Ende inden selen met gevechte,
- Die irste waren die Caldeen,
- 285
- Dander die joden over een,
[p. 3,252]
-
- Grieken, ende dat hord daer toe,
- Waest derde, nu eest alsoe
- Comen op dat vierde rike,
- Dat es Rome ontwivelike;
- 290
- Dit was dat vreselike dier
- Daeraf willic spreken hier.
- Gi selt verstaen nu ter stede
- Dat dit dier betekent mede
- Enen keyser, die noch comen sal,
- 295
- Ende die werelt sal dwingen al.
- Dese sal Oge sijn geheten
- Ende sal sijn also vermeten
- Dat indie werelt en sal sijn niet
- Dat anders sal doen dan hi gebiet.
- 300
- Pays sal in die werelt wesen.
- Als hi lange heeft in desen
- Levene gesijn, dan sal hi twaren
- Ten berge van Oliveten varen,
- Ende offeren Gode daer harde scone
- 305
- Op sine voetstape sine crone.
- Daer selen si .x. vorward gaen,
- Ende skeys[er]rijch deylen also saen.
- Dit sijn die tiene horne twaren,
- Die uten diere gewassen waren.
- 310
- In desen dattie .x. gaen voren,
- Sal Antekerst oec werden geboren,
[p. 3,253]
-
- Sal comen, entie .iii. verslaen,
- Entie ander selen in hant gaen.
- Dit was die horen, overluut,
- 315
- Die wies daer die drie viel uut.
- Die drie tacken die alsoe
- Ute vielen betekenden doe
- Drie coninge, die hi sal verslaen.
- Die ogen die inden horen staen,
- 320
- Die betekenen quaetlistechede,
- Entie mont, dier in stont mede,
- Ende sprac grote worde daer,
- Dat sal sijn, wet vor waer,
- Dat hi met sinen worden quaet
- 325
- Die liede [.] bedriegen sal, verstaet.
- Daer hi sach den Ouden sitten nu,
- Dat was God, dat secgic u,
- Die te gemeinen ordele sal
- Sitten boven dander al.
- 330
- Daer hi sine cleder sach oec wit,
- Daerbi betekent hi ons na dit,
- Dats die overste Godheit, die es
- Een liecht onsienlijc, sijt gewes.
- Ende sijn haer alse wolle rene,
- 335
- Hiermet ic sine rijpheit mene,
- Daer hi doemen sal, daer sal hi
- Riep van gedane sitten daerbi.
- Daer hi sach een vlamme[n]den troen,
- Hier met wilt hi verstaen doen,
[p. 3,254]
-
- 340
- Dat omder minnen der gerechtichede,
- Dese vor geseide condicien mede
- Inden gerechten rechter selen wesen,
- Alse hi ten ordele sit na desen.
- Hi sach, van sinen anscine daer scoet
- 345
- Ene virege angripende vloet,
- Hierin verstawi die helsce pine,
- Daer dien sonderen in staet te sine,
- Daer si niet en selen sien
- Gods ansichte nemmermere nadien.
- 350
- M. dusent werf stoeden hem bi,
- Daeraf so bediet men mi,
- Datten leidere der ingele sal sijn bevolen,
- Dat hi sal bringen so grote scolen
- Van ingelen, ten joncsten dage al,
- 355
- Datsi selen sijn sonder getal,
- Daerom seithi .xc. dusentech met,
- Omdat buten getale waer geset.
- Die Oude sat, te gerechte oec,
- Ende men [ont]dede hem enen boec,
- 360
- Dit bediet die consientie der liede,
- Dat so wat dat hem gesciede,
- Inden vonnesse, yegewelken daer
- Sal die boec ondaen sijn daernaer.
- Doe sagic die worde al gescreven,
- 365
- Die de horen had uutgegeven,
- Dat es, wat sentensien daernaer
- Sal werden gegeven openbaer,
- Van der vierder beesten ongelike,
- Dats te verstane van Antkerst rike,
- 370
- Doen sagic, dat si gedoet was;
- Hierin verstaic, sijt seker das,
[p. 3,255]
-
- Dat God Antkerst optie stonde
- Met enen aesseme, die uut sinen monde
- Comen sal, hem sal doden daer.
- 375
- Sijn lichaem was te bernen daernaer
- Gegeven, dats alle die quade,
- Die sijn gevallen in Antkerst genade.
- Die heet hi sinen lichaem wesen,
- Dese werden verbernd na desen,
- 380
- Dats ter hellen gewijst vorwaer;
- Aldus eest te verstane daer.
- Den drien anderen beesten was genomen
- Haer mogentheit. Hier salmen gomen,
- Dat na dit sal sijn gedaen,
- 385
- Cesseren sal dan, sonder waen,
- Alle eertsche mogenthede.
- Daer hi seget tenen tide mede,
- Dats te verstane, hoe lange uren
- Der goeder persecutie sal geduren,
- 390
- Die hem die quade doen ongehier.
- Biden irsten tiden, verstawi hier,
- Antkerst comt, entie persecutie met.
- Biden andren tide so es geset
- Der getrouwer persecutie naer.
- 395
- Dit bediet oec al overwaer,
- Tijt, ende tijt, ende halven tijt,
- Dat sijn die jare, des seker sijt,
- Die Antkerst regneren sal
- In die persecutien overal.
- 400
- Een jaer ende .ii. ende een half,
- Dat sijn jare oec vierdalf,
- Dats tijt, ende tide, ende halven tijt.
- Dus secgen die wise, des seker sijt.
[p. 3,256]
-
Die tweede prophesie van Daniele, wat hi sach in visione .vi.
- Int derde jaer dat regneren was
- 405
- Baschaser die coninc, alsict las,
- Sagic, Daniele, in visione,
- Enen weder staende scone,
- Vore een boec, ende hadde vele
- Langer horne tsinen dele,
- 410
- Ende den enen hoger daer int passen
- Dan den anderen, ende langer gewassen.
- Daerna sagic comen den weder,
- Waiende met sinen horne seder
- Jegen occidente, ende jegen nort,
- 415
- Ende jegen middach also vord;
- Ende en geen dier en mochte
- Desen wederstaen in gedochte,
- Hine dede sinen wille in allen kere,
- Ende ward gemerrent ende groet here.
- 420
- Doe quam een boc van occidenten,
- Entie hadde, na sinen atenten,
- Tusscen sijn ogen een horen staende.
- Dese quam jegen den weder gaende,
[p. 3,257]
-
- Ende stiet hem twee horne daer
- 425
- Ute den hoefde, ende daernaer
- En was niemen die den weder
- Vanden bocke verloeste seder.
- Die boc ward daerna al te groet,
- Ende sijn horen wies albloet,
- 430
- So groet ende lanc oec mede,
- Ende vier horne wiessen oec gerede
- Uten enen, ende uten vieren
- Wies weder een horne daerna scieren,
- Die clene was, ende daerna
- 435
- Groet ward, alsict versta,
- Jegen meridien, jegen orient.
- Ende sine hoecheit ward omtrent
- Datten hemele verre sceen,
- Ende toten prinse overeen
- 440
- Der mogentheit sine macht
- Dochte mi hebben haer cracht.
- Dus hordi heyligen secgen dat:
- ‘Wine weten hieraf secgen wat,
- Tot dattie iuge offerande slaet,
- 445
- Ende heyldoem set in sinen staet‘.
- Doe seidi: ‘Toten vesperen met
- Ende smergens .iiM. dusent .iiic. geset,
- So ward geheylicht theylichdoem‘.
- Dit es van Daniele den droem.
[p. 3,258]
-
Dat bedieden hieraf .vii.
- 450
- Desen sin machmen verstaen
- In tween manieren, sonder waen,
- Want vele staet in doude Testament
- Dat int neuwe anders went.
- Want bides weders gelikechede,
- 455
- Ende des bocs, die na quam mede,
- Soe secgense dat Daniel seit aldus:
- Dattie weder es Darius,
- Entie buc Alexander die grote,
- Die boven ginc allen genote.
- 460
- Maer prisipaleke seit saen
- (So was hier Daniels verstaen):
- Dat dit vechten vanden dieren,
- Antkerst vechten in allen maniere[n]
- Metten sinen soude wesen.
- 465
- Dus es te verstane die sin van desen
- Tweevoldech, na die letteren mede,
- Dus willict bedieden dan van bede.
- In ere maniere, so bediet hi
- Die weder, dat hi Darius sy,
- 470
- Die Perssen ende Meden hadde onder,
- Ende alomme hem wrachte wonder,
- Ende nieman en conde wederstaen,
- Ende Grieken oec, sonder waen,
- Bi Philipse, Alexanders vader,
- 475
- Moeste hem geven tribuet algader.
[p. 3,259]
-
- Ende die boc, Alexander hi bediet,
- Die den weder dede verdriet;
- Ende twee horne hem uutstac,
- Dat was, dat hi hem af sprac
- 480
- Twee riken, Perssen ende Meden.
- Hi quam van occident ter steden,
- Want daer Allexander tier tijt
- Regneerde doe, des seker sijt,
- Was daerward gekeerd inden stane.
- 485
- Dese boc ward groet, na minen wane,
- Bedie Alexander ward boven mate
- Machtech, ende groet boven state,
- Ende dwanc Asien ende Affrijc met.
- Doen hijt al hadde geset,
- 490
- Doe starf hi met venine,
- Eer hi conde comen ten lande sine.
- Doen wiessen vier horne saen
- Uten groten, dats sonder waen
- Vier rike, die wiessen alsoe,
- 495
- Van dat hi hadde allene doe.
- Daer hi seget vanden vier winden,
- Daeraf wi gescreven vinden
- Dattie .iiij. principales namen
- Te vier inden der werelt tsamen,
- 500
- Trike dat Alexanders was,
- Bedie Tholomeus, sijt seker das.
[p. 3,260]
-
- Nam ane Egiptenlant,
- Ende Philips Machedonie thant,
- Ende Seleucus, Syria ende Babilone,
- 505
- Anthigonus, Asya tsinen doene.
- Ende vanden enen wies een horen clene,
- Van Seleucus, verstaet mi, tgene
- Dat was: Anthiocus Epyphanes,
- Die van Seleucus comen es.
- 510
- Ende dese horen hiet clene doe,
- Hi ward te Rome gisel, alsoe
- Quam hi op, dat hi ward groet,
- Want die van Rome hadden noet,
- Ende sendene ute met here,
- 515
- Daer wan hi S[.]yrien indie were.
- Dus ward die horen groet sere,
- Want hi Tholomus vlien dede mere;
- Dat bediet jegen meridien nu.
- Ende Perssen verwan hi, secgic u;
- 520
- Dat bediet torienten ward.
- Ende sine hoecheit hi verclaerd,
[p. 3,261]
-
- Daer hi seit: hi gehoget daerna saen
- Toten mogenden sonder waen;
- Dat bediet, dat hi te Jherusalem quam,
- 525
- Ende den hogen pape daer nam,
- Die doe regneerde, sijn mogentheit.
- Daer deen heylige te anderen seit:
- ‘Wine weten hieraf secgen wat’,
- Daer mede so bediet hi dat:
- 530
- Dat Jherusalem sal te gaen,
- Tote dat hem be[tere] sonder waen.
- Daer hi seget: ‘Te vesperen mede,
- Ende smargens’, dats sonder vrede,
- Vroech ende spade salder staen
- 535
- Twee M.IIIc. sonder waen,
- Daermede doet hi ons nu weten
- Dat .vj. jaer daer met sal beseten
- Sijn, tot Judas Maschabeus
- Ende sine broeders, wi lesent dus,
- 540
- Si selen wech doen die ydelhede,
- Die Anthiocus daer sette mede.
Dat ander bedieden op dese prophesie .viii.
- Anders mach ment verstaen
- Vanden weder, die ic saen
- Secgen wille cortelike:
- 545
- Die weder mach sijn tkerstenrike,
[p. 3,262]
-
- Ende des weders sine mogentheit,
- Die hi irstwerf hadde gereit,
- Entie verre duerde ende breit,
- Mach sijn die kerke gerede,
- 550
- Ende die heylige liede mede,
- Die daerna selen opcomen.
- Biden boc, hebbic vernomen,
- Dat die bediet die mogethede
- Vanden quaden lieden mede,
- 555
- Bedie men gescreven vint:
- ‘Die gode selen werden bekint
- Ter rechter siden entie quade
- Ter slinker siden, in allen quade.’
- Biden groten horne met
- 560
- Die anden bec ward na geset,
- Verstawi Antkerst mogethede
- Ende oec sine hulperen mede.
- Biden vier hornen die daer uut
- Spruten, seit hi overluut,
- 565
- Dats, dat Antkerst sal sinden
- Sine boden te vier inden,
- Ende daer met die werelt onderdoen.
- Die cleine horen, die geroen
[p. 3,263]
-
- Uten enen vanden vieren,
- 570
- Daeraf seit[i]: Anthiocus' manieren,
- Dat Antekerst was diegone,
- Want Anthiocus in allen doene
- Was ene figure van Antekerste.
- Bedie machmen sonder verste
- 575
- Die anelecgen Antkerste gereet,
- Want sine hoecheit verre geet
- Toten hemele lane, indien
- Alse sine mogentheit sal gescien.
- Daer die heiligen te gader spreken,
- 580
- Daer in verstaic oec dit teken,
- Dattie goede liede dan vord
- So selen sijn verdort,
- Datsi en selen weten mogen
- Wa[.]t spreken, dat hem mach dogen.
- 585
- Daer hi seget te vesperen met,
- Daerbi so es ons geset
- Die leste tijt der werelt al,
- Dats alse Antkerst comen sal.
- Daer hi .ij.Miij.C mede
- 590
- Seget, moge wi verstaen ter stede
- Vierdalf jaer, dat verstaet,
- Dat regneren sal die quaet,
- .ij.M set hi vor drie jaer,
- Ende .iij.C over .i. half, vorwaer.
- 595
- Ende dats om dat dan die tijt
- So vreselijc sal sijn, des seker sijt,
[p. 3,264]
-
- Datten genen, die in desen
- Tiden sijn, sal donken wesen,
- Die drie jaer .ij.M, gerede,
- 600
- Ende half jaer .iij. hondert mede.
- Hier sijn twee bediede gehint,
- Hout van dat gi sekerst kint,
- Deen es na die werelijchede,
- Ende dander na die geestelijc[hede].
Die derde prophesie van Daniele ende Merlijns biteken .ix.
- 605
- Daniel, die vele vernam,
- Hem aldus in spraken quam:
- ‘Bi, seide hi, tsminscen sone,
- Het selen noch drie coninge scone
- Comen in Persen, entie vierde
- 610
- Dese drie van al verfierde,
- Van al te[.] groter rijcheide,
- Entie sal al Grieken willen mede
- Onder hebben. Ende dan sal op staen
- Ute Grieken .i. starc coninc saen,
- 615
- Die sal al sinen wille doen daer,
- Alse die here es worden vorwaer
- Van alder werelt. Ende dan sal
- Sijn rike gedeilt werden al
- In vier riken, entie werelt met
- 620
- Werd aldus in vieren geset,
[p. 3,265]
-
- Ende dese en selen niet wesen
- Van sinen sade, als wijt lesen,
- Ende altene vort sal gesceden
- Werden haer rike van machtechede.
- 625
- Maer van coninc sal een coninc comen,
- Die sterc sal werden, hebbic vernomen,
- Ende machtech, ende harde rike,
- Ende boven vele prinsen sekerlike
- Coninc sijn; daerna bi sinen inde
- 630
- Sal hi conf[.]edereren, alsict vinde
- Bescreven, metten coninc vord,
- Die men nomen hord van nord.
- Dan sal des coninc dochter mede
- Van oest comen, ende maken gerede
- 635
- Vrenscap jegen van nord den coninc,
- Maer sine sal na dese dinc
- Die macht niet hebben, dat verstaet,
- Noch behouden, noch haer saet
- En sal niet bliven staende tsamen.
- 640
- Maer si, entie met haer quamen,
- Selen werden geleverd vord
- In des conincs macht van nord.
- Maer van den zade vanden wortelen al
- Ene plante daer uut comen sal,
- 645
- Met groten here, in die stede
- sConincs van norden, ende sal mede
- Dat volc onderdoen daernaer,
- Ende haer beelden behouden daer,
- Ende haer presieuse vate diere
- 650
- Van selver, ende van goude diere,
[p. 3,266]
-
- Ende in Egipten vo[e]ren vordan,
- Ende sal machtech werden dan
- Des coninc van norden, ende sijn lant
- Aldore varen, ende keren te hant
- 655
- Weder daer na in sijn rike.
- Daerna selen oec des gelike,
- Des coninc kinder van norden saen
- Grote macht van volke ontfaen,
- Ende dan sal die coninc van nort
- 660
- Met groter macht comen vord;
- Ende sal vele volx doen onder
- Met siere cracht. Dan comt besonder
- Die coninc van oest, dat secgic u,
- Ende heeft vele volx gegadert nu,
- 665
- Ende jegen den coninc dan
- Van norden, ende wint hem an
- Van sinen volke, ende verslaen
- Vele sal hijs, ende oec vaen.
- Vele .M. gaen hem onder.
- 670
- Hi ward gehoget sere besonder,
- Maer hine sal vercrigen niet
- Den coninc van norden in dit verdriet.
- Dan sal die coninc van norden keren
- Ende gederen volx vele meren
- 675
- Dan hi te voren had, godweit,
- Ende sal met groter rijcheit.
- Ende in desen tiden mede,
- Sal hem setten daer ter stede
- Vele volx, ende selen bestaen
- 680
- Den coninc van oesten sonder waen,
[p. 3,267]
-
- Ende die in siere hulpen sijn besonder,
- Selen vallen, ende bliven onder.
- Dan comt die coninc van nord
- Met sinen scaren getrocken vord,
- 685
- Ende wint alle vaste stede,
- Ende die riken van oesten mede
- En selen daer jegen niet gestaen.
- Daerna selen sine vriende saen
- Jegen hem wesen, met herecracht,
- 690
- Maer hem sal gebreken die macht,
- Ende daerna sal hi sinen wille
- Met hem doen, lude ende stille,
- Ende men sal niemen vinden dan
- Diene yet wederstaen can.
- 695
- Dlant sal hi dan an sine hant
- Setten, ende pogen dan alte hant,
- Hoe hi trike van oest allene
- Hebben moge te sinen lene.
- Ende hi sal recht doen daernaer
- 700
- Metten coninc van oest vorwaer.
- Dan sal die coninc van oest geven
- Die dochter der wive om dit sneven
- Te beterne, enen andren coninc.
- Maer en besciet niet dese dinc,
- 705
- Want en blijft niet staen de desen,
- Noch sine sal oec sine niet wesen.
- Dan sal die coninc van nort saen
- Ten eylande ward trecken gaen,
[p. 3,268]
-
- Ende salre vele opnemen daer,
- 710
- Ende doen den prinsen swigen daernaer
- Vanden scande, ende onderdoen.
- Ende als hi dit al heeft geploen,
- Sal in hem selven keren die scande,
- Ende sal also trecken te lande.
- 715
- Ende als hi dit doet, sal hi daer
- Vallen ende verloren bliven daernaer,
- So datmenne niet sal vinden mede.
- Dan sal opstaen, in sine stede,
- Een onweerd coninc, sonder mere,
- 720
- Die der conincliker ere
- Niet en sal werdech wesen,
- Entie sal sterven saen na desen,
- Niet met heerscap, no met stride.
- Dan sal in siere stat, tien tide,
- 725
- Opstaen .i. lelijc, al heymelike,
- Ende comen alsoe in dat rike
- Met quader list, alse here,
- Maer gene coninclike ere
- En salmen hem doen aldaer.
- 730
- Ende sine wedersaken daernaer
- Selen, van sinen wegen, sonder waen,
- Verwonnen werden daerna saen.
- Ende daerna, die vrienscap [hi] maecte nu
- Van sinen wedersaken, secgic u,
- 735
- Ende den pays maecte ter noet,
- Sal vanden sinen bliven doet,
[p. 3,269]
-
- Want na die vrienscap, die maecte hi,
- Salmen hem scalcheit doen daerbi.
- Dan sal hi indie goede stede
- 740
- Comen, ende daer in doen oec mede,
- Dat vader noch oudervader
- Nie en daden beide gader.
- Hi salse roven, ende nemen haer goet,
- Ende haer scoenhede wusteren doet.
- 745
- Ende jegen sine geloefte oec mede,
- Hoe vaste hijt geloefde ter stede,
- Sal hi comen, ende dit verburen,
- Ende dit sal tenen tide geduren.
- Dan sal hi setten sine macht
- 750
- Jegen des coninc van suut cracht
- Ende sal met groten volke comen
- Jegen hem; die cort sal gomen
- Dat hi gaderen sal daer jegen.
- Vele volx sal hi verplegen
- 755
- Met hem te bringen, maer en sal
- Met hem bliven staende al,
- Want si selen hebben jegen hem raet,
- Die sijn broet eten, dat verstaet,
- Sellen doden, ende daerna saen
- 760
- Sal sijn here sijn onder gegaen,
- Ende daer salre vele bliven doet.
- Ende .ij. coninge werden een coenroet,
- Ende sal een herte werden daer,
- Om quaet te doen, si selen daernaer
[p. 3,270]
-
- 765
- Tere tafle logen secgen meren,
- Maer sine selen niet proficeren,
- Dat es vorderen, alsict vinde,
- Haren wille, want .i. inde
- Es noch tere ander tijt,
- 770
- Daer al opward gehent die strijt.
Van Meerlijns prophesien. .x.
- Des gelijcs vandic bi na
- In Merline, alsict versta,
- Maer dat Daniel brinct hier vord,
- Ende in sine profecien heet nord,
- 775
- Ende oest, ende west, dats sonder waen
- Van Jherusalem, alswijt verstaen,
- Want van Jherusalem rekende hi,
- Nort, oest, west ende suut daerbi.
- Hier met seit hi oec int inde,
- 780
- Dat mede comen die vier winde.
- Hi noemt oec dit in ander maniere,
- Dese .iiij. inde, nu hort hier sciere:
- Meridien heet hijt, ende orienten,
- Ende aquilonen, ende occidenten.
[p. 3,271]
-
- 785
- Egipten heet hi staende, echt,
- Meridien van Jherusalem, recht,
- Ende Chiria, heet hi aquilone[n] met,
- Daer occidenten es jegen geset,
- Ende orienten in dander side,
- 790
- Dit was sijn meinen in allen tijde.
- Ende Meerlijn, na sijn jugement,
- Van Bertaengen, altoes omtrent
- Bertaengen hiet, bi sinen tide,
- Alle dese lande wide ende side,
- 795
- In manieren, versta ict alsoe,
- Om datsi waren alle doe
- Onder den coninc Artuer mede,
- Maer in Ingelant was sijn sede
- Dat hi altoes plach te sine.
- 800
- Nu es oec wel dat in scine,
- Daer een man woenende es,
- Dat hi vandaer, des sijt gewes,
- Telt, ende rekent west ende nord,
- Ende suut ende oest daer so vord.
- 805
- Om dit so es dan te verstane,
- Dat Meerlijn telt also vord ane
- Van Ingelant sine saken.
- Die sine prophesien maken,
[p. 3,272]
-
- Selen dit also verstaen:
- 810
- Welc lant dat es gestaen
- Van Ingelant, suut oft nord,
- West, oest. So mogensi vord
- Bat sine prophetien weten,
- Want elc vanden anderen propheten,
- 815
- Welc van sinen lande was thoeft,
- Vandaer telt hi, dies geloeft,
- Ende des gelijcs dede oec Merlijn,
- In al die prophesien sijn.
- Ende waer dat soe dochte mi wale
- 820
- Sere geliken nu siere tale
- [.] Dese prophesie[.], die staet hier neven,
- Die Daniel ute heeft gegeven,
- Deser prophesien, die ic hier nu
- Van Merlijn sal secgen u,
- 825
- Om dat mense geliken mach tsamen
- Hetic dese andere bi tonamen
- Meerlijns biteken in die word.
- Nu hord sine prophecien vord.
Hoe Meerlijn vord propheteert. .xi.
- ‘Ic, Meerlijn, sat op enen dach
- 830
- In Bertaengen, daer ic dicke plach
- Te wandelne, ende mi quam ane,
- Dat mi luste te verstane
[p. 3,273]
-
- Van dingen te gesciene sijn.
- Dus latic, ende pensde in mijn devijn.’
- 835
- Daer quam hem vore een wonderlijchede,
- Die ic wil vertrecken mede.
- Hi sprac aldus, na desen siene:
- ‘Het es over lanc noch te gesciene,
- Dat na vele wige, sonder waen,
- 840
- Die op een lant werden gedaen,
- Selen op een velt daernaer
- Vergaderen dese, wet vorwaer,
- Die ic hier nu noemen sal.
- Ene lilie sal eerst hebben geval,
- 845
- Ende sal op dit velt na comen.
- Dan sal een aer des velts gomen,
- Ende vliegen daerward, met sinen gesellen.
- Een leu starc, met clawen fellen,
- Comt daer oec, met sinen jongen.
- 850
- Een lupard comt daer oec gesprongen,
- Met al dat hi geleesten mach
- Op dat velt. Op enen dach
- Selen dese vergaderen daer‘.
- Nu seget Meerlijn oec daernaer
- 855
- Dattie een van west sal comen,
- Ende die ander, hebbic vernomen,
- Van suden, entie derde van nord,
- Ende van oest, hebbic verhord,
- Soude die vierde comen an,
- 860
- Ende dese souden vergaderen dan
- Op .i. velt, seit hi mede.
- Entie aer soude vliegen ter stede.
[p. 3,274]
-
- So hoge, ende so dapperlike,
- Ende sine vederen slaen so vreselike,
- 865
- Datter lilien soude eysen,
- Ende daeraf achter sal mogen deisen.
- Die leu soude briescen ende gapen,
- Ende met sinen clauwen so sere braken,
- Dat alle die gene die hem jegen
- 870
- Comen, selen werden verslegen,
- Ende verbeten van sinen tanden.
- Daerna comt die lupard te handen,
- Ende ward so fel tuscen die brauwen,
- Ende recht hem uut metten clauwen,
- 875
- Ende sleipt al om metten sterte,
- Dat yegewelken daer sijn herte
- Mach ontgaen, diet siet an.
- Daerna ward die lilie dan
- Te sticken gescord altemale,
- 880
- Ende blijft daerna in lange quale,
- Maer een ander salre om vechten,
- Ende daerna weder oprechten.
- Nu verstaet trecht van desen,
- Wie dese heren selen wesen,
- 885
- Ende uut wat lande oec geboren,
- Dien dit sal daer toe behoren.
- Dese prophecie, si u becant,
- Propheteerde Merlijn in Ingelant,
- Ende telt van daer west ende nort,
- 890
- Ende oest, ende suut, also vord,
- Ende noemt daerna der heren teken.
- Nu siet, wien iet ane mach treken.
[p. 3,275]
-
- Ic mochter na geraden nu,
- Ende des gelijcs so hetic u,
- 895
- Diet lesen selt, gerater na.
- Want also alsict versta,
- En sout u lichte niet genoegen,
- Ende souter yet anders toe voegen.
- Daerom latict staen dus stille,
- 900
- Visere hier op elc die wille
- Na haer wanen, dat hem comt toe,
- Ic houts mi gepayt alsoe.
Wat Daniel ende Sent Jan secgen, ende Huldegard. .xii.
- Daniel seget ons overwaer,
- Alsmen screef .xiij.c jaer,
- 905
- Dat na dien selen vele diere
- Comen, die so ongehiere
- Selen sijn, die elken dan
- Sal verbiten, waer dat hi can,
- Ende al behendelike sal dit wesen,
- 910
- Ende met valsceiden uutgelesen.
- Cleine dierkijn selen eerst uutcomen,
- Ende selen die grote diere begomen,
- Ende so vreselike op hem gapen,
- Als oft sise al souden ontmaken.
- 915
- Daerna selen die grote diere,
- Die cleine diere, die ongehiere,
[p. 3,276]
-
- Beginnen dwingen al hemelike,
- Ende dit sal sijn in een rike
- Voren, ende in een ander naer,
- 920
- Tot .xxxv. jaren vorwaer;
- So selen dese diere regneren,
- Ende haer scalcheit, ende elc sal deren
- Den andren, waer hi mach ende can,
- Ende verraden oec vord an,
- 925
- Ende selen soeken neuwe treken,
- Daer hem elc mede moge wreken,
- Ende oec en sal negenen diere
- Roeken, dan in wat maniere
- Datten andren mach gescaden.
- 930
- Ende in desen tide sal gestaden
- Onse here god van hemelrike
- Vele droefheiden sekerlike,
- Van quaden wedere, van tempeesten mede.
- Nochtan en sal in gere stede
- 935
- Van al desen, in deser manieren,
- Hier op micken engeen der dieren,
- Niet langer micken, sonder gile,
- Dan also gesciet ter wile.
- Alst leden es, doe ic u weten,
- 940
- So saelt sijn algader vergeten,
- So wat daer vore God heeft gedaen.
- Dit doet ons Daniel verstaen.
- Nu seit Sent Jan op dit word,
- Rechte na ons Heren gebord
- 945
- .xiij. hondert jaer, godweet,
- Daer na des tides ondersceet,
- Tote dat men scrijft vord alsoe,
- .xxxv. jaer daer toe,
[p. 3,277]
-
- So sal dat volc quaet wesen
- 950
- Al meest, ende oec uut gelesen
- In alrehande quaethede,
- Ende loes, ende ongetrouwe mede,
- Ende selen pensen ende micken
- Ter quaetheit, in allen sticken;
- 955
- Ende die heren selen oec dan
- So quaet wesen, op haren man,
- Ende orloge wast, ende strijt,
- In allen lande, ende groet nijt,
- Ende wat payse datmen sprect
- 960
- In dien tiden, datmenne brect
- En scaemt hem niement, dat verstaet.
- Men sal dan alrehande baraet
- Vord bringen, in allen lande,
- Dies niet dan can, heves scande,
- 965
- Ende dien salmen heten dan
- Sot, die niene can daeran.
- Ende mede oec in desen termijn
- Selen vele tempeeste sijn,
- Ende een dier tijt sal oec comen,
- 970
- Die meest diemen heeft vernomen;
- Ende daermet oec die sterfte so groet,
- Dat nieman sach dies genoet.
- Die arme selen sere bederven
- Van groten honger, ende sterven,
- 975
- Entie rike van plagen mede,
- Omder armer ongenadichede,
[p. 3,278]
-
- Ende die leven mach na desen tijt,
- Hi sal dan sijn gebenedijt.
- Dat seit Sent Jan van desen,
- 980
- So salich sal die tijt dan wesen,
- Dit sijn selen Jans word,
- Dies gi hier nu hebt gehord.
- Nu seget Huldegard hier op mede:
- Na .xiij.c jaer gerede
- 985
- So es mi die tijt ombekint,
- Want so sere ward hi gescint,
- Dat mi des en hoget niet;
- Nochtan wistic sijn verdriet
- Secgen som, wat sal gescien.
- 990
- Men sal in desen tiden sien
- Vele droefheiden, sonder waen,
- Valscheit, loesheit sal dan gaen
- Al die werelt dorentore,
- Dies niene can es een dore;
- 995
- Tempeest selen vele gescien,
- Ende grote sterfte salmen sien,
- Ende biddende orden ward onwerd.
- In desen tiden ward openbard
- Van ere orden, onder hem somen
- 1000
- Daer groet jammer af sal comen
[p. 3,279]
-
- Al kerstenheide, dat verstaet,
- Want overmids hem sal .i. saet,
- Dat herde wale gewortelt sal sijn,
- In enen harden corten termijn
- 1005
- Ende bi hem verdrogen sal al,
- Daer meer jammers af comen sal
- Der werelt, ende meer scaden mede,
- Dan in hondert jaren nie dede,
- Ende oec en weet niemen van dien
- 1010
- Wat scaden daer ave sal gescien.
- Die ordene, daer af diet sal wesen,
- Sal over enen tijt na[.]desen
- Dogen hebben harde groet.
- Dit seide Huldegard albloet.
Dat bedieden daer ave. .xiii.
- 1015
- Dat bedieden, alsict versta,
- Van desen drien es wel na
- Al eens ende oec een sin,
- Sonder dat selc hier seget min
- Dan dander doet. Nu hord vord
- 1020
- Wat Daniel meent in dit word:
- ‘Dat vele diere selen comen dan,
- Die elken verbiten sal waer hi can.’
- Hier met meent hi, dat verstaet,
- Dattie liede selen sijn so quaet,
[p. 3,280]
-
- 1025
- Dat deen den andren verslaen sal,
- Ende oec verraden overal.
- ‘Daerna selen cleine dierkijn comen.’
- Daeraf hebbic also vernomen,
- Dattie gemeinte soude wesen,
- 1030
- Die comen soude saen na desen,
- Ende machtech werden dan alsoe,
- Dat si den groten dieren gaen toe.
- Die grote di[e]re sijn, sonder waen,
- Die rike liede, hebbic verstaen.
- 1035
- ‘Die selen den cleinen dieren dan
- Al hemelike comen an.’
- Hier met meint hi dat rike
- Over een selen dragen gemeinlike,
- Ende selen die gemeinte doen onder
- 1040
- So heymelike, dats elken wonder
- Sal hebben, diet vernemt vorwaer,
- Ende dit sel duren .xxxv. jaer.
- ‘Hier binnen, seit hi, sullen gerede
- Tempeeste groet ende sterfte mede.’
- 1045
- Dat es ons worden wel in scijn,
- Binnen desen selven termijn,
- Van datmen .xiii.c vorwaer
- Ons heren geborte screef daernaer,
- Van datmen vord screef sestiene,
- 1050
- So heeft wonder geweest te siene,
- Vord es noch .xviii. jaer
- Daer Daniel af seget openbaer.
- Van Sent Jan, horet di[t] wale,
- Wat hi seide in sine tale,
[p. 3,281]
-
- 1055
- Dat es bloet genoech te verstane,
- Daer nes geen bedieden ane,
- Want hi doet die dinc verstaen
- Claer genoech, na minen waen.
- Maer Huldegard, dat sijt gewes,
- 1060
- Segt ene dinc, daer in es
- Groet bedieden, na minen weten,
- Si heeft ere ordene beheten,
- Dat van hare soude comen
- Groet jammer, hebbic vernomen,
- 1065
- Al kerstenheit oec mede.
- Hier af wiltmen secgen gerede,
- Dat di die predecaren souden wesen,
- Ende dat dit saet ute gelesen,
- - Die keyser van Almaengen dan -
- 1070
- Bi hem verdroegen soude vordan.
- Ende dit versta ic op Keyser Heinrike,
- Die gewortelt was so crachtelike,
- Dat sceen dat hijt al dwingen soude
- Dat leefde doen boven moude.
- 1075
- Daer si seget: ‘Het sel verdrogen
- Dat saet, dat was so vermogen.’
- Dat meint si, dat van venine
- Sijn lichaem sal hebben pine,
- Ende verdrogen die herte mede,
- 1080
- Daer hem tvenijn in stac gerede.
[p. 3,282]
-
- Hier sal der werelt jammer af comen,
- In dit so hebbic vernomen,
- Dat si willen secgen overwaer:
- ‘Haddi mogen leven sine jaer,
- 1085
- Dat hi al kerstenheide met
- Met siere macht soude hebben geset
- Te payse, ende te ponte daernaer’,
- Dit meint si daer met overwaer.
- Ende daer si seget: ‘Si selen na desen
- 1090
- Dogen hebben’, dat wilt wesen,
- Dat si onweerd ende verstoten
- Selen werden vanden genoten,
- Maer oft si overal dit meent,
- Dies en benic niet vereent,
- 1095
- So allene in dit lant,
- Daer si wonende was becant.
- Dat was in Aelmaengen, godweet,
- Ende daerin sijn si worden leet.
- Dits som gesciet, na minen waen,
- 1100
- Dit doet ons Hildegard verstaen,
- Dat dit soude gescien vorwaer
- Tuscen datmen .xiii. hondert jaer
- Ende .xxxv. soude scriven.
- Dit latic nu aldus bliven.
Dat begin van Huldegard prophesien, hoesi ute quamen .xiiii.
- 1105
- Tote erechtegen lieden ende vroet
- Van sinne, ende van scientien goet,
[p. 3,283]
-
- Reimont, scolaster van Sent Steven,
- Te Mense in die stat verheven,
- Ende Reinhere, canonc ter selver stede,
- 1110
- Een broeder Gebeno, prior mede
- In Everbach, verstaet dit word.
- Sente Huldegard, die bracht vord
- Den cloester te Rupert, ende fondersse
- Daerave was ende meestersse,
- 1115
- Dat bi [Bin]gine es gestaen,
- Haer heilicheit, sonder waen,
- Haer groten loen van karitaten,
- Daeraf te secgen es buten maten.
- Om dat ic wane dat gi niet
- 1120
- En wet wat haer es gesciet,
- Ende datmen hier mach proeven
- Bi epistelen, die daertoe behoeven,
- Overmids die grote heren
- Die dit vordbringen met eren
[p. 3,284]
-
- 1125
- (Dat was die paus Eugenius,
- Entie paus Anastasius,
- Entie paus oec Adriaen,
- Ende ander heren, hebbic verstaen,
- Alse van Almaengen Coenraet,
- 1130
- Die doe keyser was, verstaet,
- Entie keyser Vrederic met hem,
- Entie Patriarke van Jherusalem,
- Ende eerts[..]biscop[pe], ende abde mede)
- Ende orkenden alle hier ter stede,
- 1135
- Datsi dese boeke bescreef,
- Daerse onse Here selve toe dreef,
- Ende hiet, ende dwanc, sonder waen,
- Daer heymelike dinge in staen,
- Vanden tiden die jegenworden sijn,
- 1140
- Ende oec den onsalegen termijn,
- Die comen sal oec na desen,
- Ende tot Antkerst tiden wesen,
- Ende vanden volke propheteerde met,
- Dat wesen sal in Antkerst wet,
[p. 3,285]
-
- 1145
- Ende om dat haer boeke op desen dach
- Lettel yemen hebben mach
- Ofte lesen can, hebbic vernomen,
- Van dingen die toe selen comen
- Ende oec van Antkerste gerede,
- 1150
- Ende in drien hare boeke mede,
- Daer deen af heet Civias,
- Dander Werke des Heren, na das,
- Ende terde heet Epistel boec.
- Ute desen dedic minen ondersoec,
- 1155
- So dat ic som hare prophecien,
- Die stonden in desen boeken drien,
- In vif tiden sal ordineren,
- Datso wie wilt studeren
- Ende lesen, ende distingueren met,
- 1160
- Hi vinter vif tide in geset.
- Ende die onsalige jegenworde[.] tijt,
- Daer die heilige kerke ende gi in sijt,
- Ende alle die toecomende vresen
- Ende Antkerst comst oec na desen
- 1165
- Seldi gelijc vinden in dien,
- Oft gijt in enen spigel hadt gesien.
[p. 3,286]
-
- Daeromme so es dit boec oec geheten
- Vanden meesteren dier af weten:
- Die Spigel van comende tide,
- 1170
- Dat gescien sal wide ende side.
Hoe si dese tide ordineert, ende besceet, oec haer wesen. .xv.
- Het es te weten, naden aerd
- Alse ons bescrivet Huldegard,
[p. 3,287]
-
- Dat (in desen jegenwordegen tijd,
- Daer gi nu alle in sijt).
- 1175
- Ende doen si dit seide openbaer,
- Screefmen .x.c cc jaer
- Ende .xx. mede, dat verstaet;
- Maer vanden irsten tide des irstes etaet
- Sijn oec .xx. hondert jaer,
- 1180
- Ende tbeginsel vanden irsten daer
- Toten andren tide, so was
- .xi.c jaer, alsict las;
- Ende oec so es te weten met:
- Dat vierde tijt tonser wet
- 1185
- Leden sijn, daer si af seget,
- Daer nu niet ane geleget,
- Ende daer si vele af spreket mede,
- Ende propheteerde oec selsenhede;
- Maer vanden viften tide nu,
- 1190
- Daer nieman af weet, dat secgic u,
- Dat inde, hoe lange het sal staen,
- Daer af willic spreken gaen.
- Het es oec te weten wale,
- Ende oec so spreket in sine tale
- 1195
- Eugenius, die paus, sijt gewes,
- Dat haer boec geautoriseert es,
- Ende uutgegeven overwaer
- Van desen paus openbaer,
- Te Trie[r], in ene consilie groet,
- 1200
- Daer men overlas den boec albloet.
- Nu hebbent die papen tot nu bedect,
- Ende hebbent den leken niet ontect,
[p. 3,288]
-
- Om dinge die daer in staen,
- Die ic vord wil bringen saen.
- 1205
- Wat helpt, datment verholen doet
- Die dinge, die emmer gescien moet.
- Al borgic mede dese prophesien,
- So dat ic nemmermeer ant lien
- Ne wilde comen, nochtan om dien,
- 1210
- Die dinc, die ember moet gescien
- En soude daerom niet achter bliven.
- Om dit, so willic coenlijc scriven,
- Ende leken lieden doen verstaen
- Gelijc die prophecien gaen.
- 1215
- Ic hope, dat enich here mi sal
- Lonen noch, dat ic hier al
- Dese verborgen dinge make,
- Daer mi oec swaer af es die sake
- Vord te bringen, in dietsce word.
- 1220
- Ende oec, so hebbic daeraf gehord
- Verwet, dat ic node horde,
- Ende dat minen sin sere storde,
- Om dat ic dit vord wilde bringen.
- Nochtan, wat si daerom dingen,
- 1225
- Diet beniden, dat verstaet,
- Die haer valsce quade saet
- Gesait hebben die werelt wijt,
- In saels niet laten om haren nijt,
[p. 3,289]
-
- Ic saelt den heren laten weten,
- 1230
- Daer mi al goet af es beheten,
- Van Jans monde die heet Visier.
- Dor mijn[s] heren wille, salic hier
- Dese heymelijcheit laten verstaen,
- Om dat ic hope noch, sonder waen,
- 1235
- Dat ic sijn pape sal wesen hierna.
- Om dese dinc, elc hier versta,
- So aventuric dit te doene.
- In roec, wie maken sal die soene,
- Op dat ic die vrienscap daer met gerake,
- 1240
- Vanden here, die[n] ic dit make,
- Dien ic noch noemen sal na desen,
- Daer hi eer bekint sal wesen,
- Dats, int inde vanden boeken,
- Daer salic sijns noch meer roeken.
Huldegards prophecie, van enen visione, datsi sach. .xvi.
- 1245
- In desen tiden, dat Huldegard
- Irstwerf prophenterende ward
- Was si out .XLiii. jaer,
- Maer lange eer was openbaer
- In haer herte hier af dat wesen.
- 1250
- ‘Ic, Huldegard, die spreke van desen
[p. 3,290]
-
- Gescienesse, die selen gescien,
- In ere claerheit hebbic versien
- Ende verhord ene stemme scone
- Spreken nederward, vanden trone:
- 1255
- O Minsce, broe[s]ch, van ascen comen,
- Die dinc, die du vernomen
- Ende gesien heefts, ende gehord,
- Waerom en brincstu dat niet vord?
- Maer du best vervaert in die sprake,
- 1260
- Ende simpel texponeren die sake,
- Ende ongeleert te scriven mede,
- Maer du sout scriven dit ter stede,
- Niet bi di selven, secgic dan,
- Noch oec bi geen andren man.
- 1265
- Maer biden wille, diet al weet,
- Entiet al siet ende ondersceet,
- Ende dien geen dinc es verholen,
- Van hem es dit scriven bevolen.
- Doemen screef ons heren jaer
- 1270
- M. ende C. al openbaer,
- Ende daertoe oec .XL. vord,
- Wardic so harde sere becord
- Met ere groter blixen, die quam
- Uten hemel, alsict vernam,
- 1275
- Dat si dor mijn herssenen ginc,
- Ende dor mijn herte ende bevinc,
- Ende al mine borste also wale
- Beginc die vlamme te dien male,
- Ende si en bar mi in genen sinnen,
- 1280
- Maer si verwarmde mi van binnen,
[p. 3,291]
-
- Ende gaf mi .i. gedinken daer,
- Die expositien, wet vorwaer,
- Van den souter, ende oec met
- Die [e]wangelien, ende al kersten wet.
- 1285
- Ent doude testament, ende nuwe mede,
- Begrepic daer van dier claerhede,
- Daer ic te voren en wist af niet
- Een twint te lesen, wats gesciet,
- Noch vanden silleben ondersceet,
- 1290
- Noch geen bekinnesse, godweet,
- Haddic daeraf, van genen saken
- Die nu in mijn herte smaken.
- Maer vand[i]en dat ic .xv. jaer was out,
- Stac mi int herte dese gewout,
- 1295
- Tot desen tiden, [v]an wonderlijcheden,
- Dat mi nu verclaerd ter steden.
- Altoes haddic en gevoelen daeraf,
- Dat ic noyt ute ne gaf,
- En genen man van desen doene,
- 1300
- Sonder lieden van religioene
- Die in minen geselscap waren.
- Anders wildict niet openbaren.
- Doen ic sach dese visioene,
- En wassic niet in droemsdoene,
[p. 3,292]
-
- 1305
- Noch in slape, no in frenesie,
- Noch belokenre ogen nie,
- Noch buten der orne horne mede,
- No in onbequamelijc stede,
- Sone ward mi dit niet ingegeven,
- 1310
- Maer wakende in mijn herte bescreven,
- Ende met puerre gedachte, siende claer
- Van binnen den ogen openbaer,
- Ende in die oren beroerende geset,
- Ende in bequamelijc stede met.
- 1315
- Naden wille Gods dese dinc
- Ic ter meniger stat ontfinc
- In mine kinscheit. Maer doe ic was
- Te volmaecten comen na das,
- Ende daer in gestarct oec vorwaer,
- 1320
- Doen hordic dese word daernaer
- Vanden hemele comende vord:
- ‘Scrijft dat gi siet ende hord!’
- Nochtan dat ic dit hord ende sach,
- Sone dorstics doen en geen gewach,
- 1325
- Om der liede messelike worde,
- Noch oec scriven dat ic horde,
- Tot dat mi God ene geesele sinde,
- Daer ic af moeste doen int inde
- Op mijn bedde licgen gaen,
- 1330
- Met groter siecheiden bevaen,
[p. 3,293]
-
- Daer af wel wiste[.] die waerheden
- Selke edele joncfer van goeden seden.
- Ende doen ic hier af becomen was,
- So begondic dit scriven na das
- 1335
- Dit visioen, dat in mi bleef;
- Daer ic .x. jaer wel over screef,
- Eer ic dit wel tenen inde brachte,
- Dat God sende in minen gedachte.
Huldegards prophecien van enen visione. .xv[i]i.
- In desen tiden, alsic las,
- 1340
- Dat Heinric eertsbiscop was
- Te Mensen, in die goede stede,
- Ende in dien tiden oec mede,
- Dat Coenraet coninc was aldus,
- Ende onder den paus Eugenaus,
- 1345
- So was dit visioen gesien
- Ende dese worde gescreven na dien.
- Wie ontploken oren heeft,
- Die hore, wat si uut geeft,
- Ende sette sine verstannesse daer an,
- 1350
- Desen spiegel te verstane dan,
- Die ic hier uut sal geven,
[p. 3,294]
-
- Daer ic van gode toe ben gedreven.
- ‘Ic secge, na ons heren gebort
- M. jaer, ende .c. [ende .XL.] vort,
- 1355
- So sal die leringe, dat wel wet,
- Der apostele entie gerechtecheit met,
- Alse in leke, ende in geleerde,
- Van hare berne[n]de minnen faelgeerde.
- Doe sagic te aq[u]ilonen wert,
- 1360
- Daer mi worden geopenbaert
- Vif steden staende, saen.
- Die ene alse een hont gedaen,
- Die virijn waer, sceen[t] [. .] daer,
- Maer hine beelde niet vorwaer.
[p. 3,295]
-
- 1365
- Na, dander was een leu na dit,
- Van gedane tusscen sward ende wit.
- Die derde alse .i. bleec pard,
- Dat vierde alse .i. verken sward,
- Dat vifte alse .i. wolf grijs,
- 1370
- Ende stond[en] gekeert in alre wijs
- Te occidente[n] ward, godweet.
- Doen hordic ene stemme secgen gereet:
- ‘Al waer dat sake, dat alle dinc,
- Die de eerde nie bevinc
- 1375
- Tsinen inde nu bekeerde,
- Ende der werelt haer cracht faelgeerde
- Ende alle gestichte ten inde gingen,
- Nochtan, sone soude, in waren dingen,
- Die brut, die heylige kerke mijn
- 1380
- Daer bi niet gesconfiert sijn,
- Al es dat haer berechters quaet
- Niet en doen na haren staet,
- Maer int inde der werelt vorwaer
- Sal si starker sijn daernaer,
- 1385
- Ende scoenre, ende clarre opstaen,
- Dan si nie vort ward gedaen.’
[p. 3,296]
-
Dat bedieden van desen .v. beesten in ere maniere. .xviij.
- Dit visioen, dat si hier sach,
- Ic u adus bedieden mach:
- Si sach te Aquilone[n] ward staen
- 1390
- Vif beesten, die ons sonder waen
- Vif tide beteken[en] hier.
- Alse een hont, gelike al vier,
- Was dat een, maer en bar niet,
- Ende dit bediet, alsmen siet,
- 1395
- Dat in desen tiden die liede,
- Gelijc den hont, in allen bediede,
- Ende bitende selen sijn oec mede,
- Ende selen bernende scinen gerede,
- Maer in die gerechticheit niet
- 1400
- Gods ons heren, wats gesciet.
- Die leu, die daer gevarwet was
- Na wit ende sward, alsict las,
- Die bediet den andren tijt,
- Die in desen varuwen overlijt,
- 1405
- Want dan sal die loep van desen tide
- Altemale omme[gaen] met stride.
- Maer som die liede die selen dan
- Goet sijn, dat merkic an
[p. 3,297]
-
- Die witte varuwe, dat verstaet,
- 1410
- Entie swarte, den quaden angaet,
- Dus was die leu geminget van tween,
- Dat niet wel droech overeen.
- Vanden bleken parde nu hord.
- Dat brinct ons den derden tijt vord,
- 1415
- Bedie die tijt heet hi bleec,
- Om dat hi den sonden geleec,
- Want hi sal sijns selfs vergeten,
- Ende hem ten sonden haestelec beten,
- Ende om dat so was dit bleec gedaen,
- 1420
- Om dat sal sijn macht verliesen saen.
- Dat swarte verken, dat bediet
- Den vierden tijt, ende anders niet.
- Om dat verken was so sward,
- So sal die loep des tijts so hart,
- 1425
- Ende in swardheiden werden gescepen,
- Ende met serecheiden so begrepen,
- In vulen sonden werden so quaet,
- Ende jegen die wet doen, verstaet,
- In vele sticken ende achter d[r]ingen,
- 1430
- Ende ongelove oec vord bringen.
- Die grise wolf, hier ter stede
- Bediet die vifte tijt oec mede.
[p. 3,298]
-
- Hi heten grijs, dat verstaet,
- Om dat men in desen tiden gaet
- 1435
- Met rove, ende met steelne met.
- Daerom es hi na den wolf geset,
- Omdat hi roeft, ende nemt gerne
- Al dat hi vint in sinen deerne.
- Grijs heet hine daerom hier,
- 1440
- Om dat hi es oec ongehier.
- Dan sal die tijt hem also keren,
- Ende grijs werden, wiltmen leren,
- Ende na den wolf slechten dan,
- Want grote her[.]en selen vaen an
- 1445
- Alre hande dinc te nemene mede.
- So selen die arme oec gerede,
- Ende selen striden om roef gewinnen.
- Dan comt die tijt der omminnen,
- Daer menige ziele om ward gevaen,
- 1450
- Die nembermeer en mach ontgaen,
- Daer die oreeste van desen oreeste
- In die helle, met enen meste
[p. 3,299]
-
- Toten hemel op sal slaen,
- So dattie sone des lichts al
- 1455
- Sijn marteleren, die boven al
- Gode hebben gedient, ende oec niet
- Sijns en loechgeden, wats gesciet,
- Maer daer verloren, dar tviants kinder
- Jegen waren, in allen hinder.
- 1460
- Ende dese beesten te occidenten ward
- Waren gekeert in alre vard,
- Want dese vallende tijt
- Selen vallen, des seker sijt,
- Metter sonnen van occident,
- 1465
- Gelijc si op gaet, ende neder omtrent.
- Alsoe doen die minsce vort,
- Deen ward geboren, dander vermort.
- Dit sijn vif tide nu volcomen,
- Die ic u hebbe uut genomen
- 1470
- Van Huldegards boeke, alsict weet,
- Datmen van Divinen heet.
[p. 3,300]
-
- Nu salic u vort, uut Civias,
- Bedieden, dat een haer boec was,
- Daer sijt scalkelec in doet verstaen.
- 1475
- Ende om dit wassic berespt saen,
- Vanden genen, dat verstaet,
- Dien dochte dat hem te na gaet.
- In noeme hier en genen man;
- Die wille maechs hem trecken an.
- 1480
- Nu hort dese prophecie vort,
- Daer ic aldus om was becort.
Wat Huldegard propheteert vander biddender orden. .xix.
- In desen tiden dat Huldegard
- Aldus propheterende ward,
- So sprac si aldus in haren persone:
- 1485
- ‘Het selen vort comen scone
- Erehande volc, als wijt weten,
- Die der liede sonden selen eten,
- Ende dit sel biddende orden wesen,
- Ende selen wandelen oec na desen
- 1490
- Sonder scaemte, ende selen mede
- Vinden neuwe quaethede,
- Ende vanden vroeden lieden dan,
- Ende van den gerechten kersten man
- Salse werden vermaledijt.
- 1500
- Starc ende gesont, des seker sijt,
[p. 3,301]
-
- Selen si sijn, ende uutgelesen,
- Maer van pinen ledich wesen,
- Ende ten exemple ten bidden ward
- Selen si setten haren aerd.
- 1505
- Ende selen studeren alte sere,
- Hoe si mogen uten kere
- Gewarege geleerde bringen dan,
- Ende metten mogenden riken man
- Die onnosele arme mogen doden,
- 1510
- Ende die mogende, om hare node
- Van haren lichaem, treckense an,
- Alle delectacien der werelt dan
- Leiden si in sonderlijchede.
- Die viant wortelt in hem dan mede
- 1515
- Vierderhande saken na die dinge:
- Dat irste dat es smekinge,
- Dander haet ende nidechede,
- Terde ypocrisie mede,
- Ende dat vierde es mesprake.
- 1520
- Nu hord van smeken haer sake.
- Si smeken, om datmen mildelike sal
- Hem geven, daer omme overal
[p. 3,302]
-
- Si haten weder, alsmen ontseget
- Hem, ende enen andren weget.
- 1525
- Si sijn ypocriten, om dat sy
- Elken selen behagen daerbi;
- Mesprekers, omdat si hem loven,
- Ende setten hem selven altoes boven,
- Ende andere lachterense in allen tide,
- 1530
- Om te verleiden die simpel lide.
- Dese sijn sonder devotie twaren,
- Ende sonder exempel der martelaren.
- Nochtan selen si spreken starke,
- Ende an hem trecken, als ic merke,
- 1535
- Die prinsen van der kerken saen,
- Ende selen aftrecken, sonder waen,
- Den gewarigen herde sine atente,
- Ende waer si mogen sijn sacramente.
- Si selen an gripen der armer goet,
- 1540
- Wanen dat oec comen moet,
- Der sieker, ende der onsaliger mede.
- Si selen trecken altoes ter stede
- Daer vele volx vergadert es,
- Ende an hem trecken, sijt seker des.
- 1545
- Si selen der manne wive leren,
- Dat si haren man ontkeren,
[p. 3,303]
-
- Ende bedriegen; al eest gestolen,
- Dat sijt hem geven verholen.
- Si selen ongenoemde dingen,
- 1550
- Ende qualike bejaecht, te gader bringen,
- Hoet es bejaecht: ‘Gevet ons nu,
- Ende wi selen bidden vor u.’
- Wacht die dit aldus nemen,
- Ende der onsaliger dinc getemen!
- 1555
- Eest van morde, eest geroeft,
- Eest gestolen, eest onthoeft,
- Eest van perseme, eest ontcrecht,
- Eest van voercope oec echt,
- Eest van goede te dage geset,
- 1560
- Eest van overspele oec met,
[p. 3,304]
-
- Eest keefdoem, of versworen,
- Ofte dade een der kerken toren,
- Dat waer jegen tsacrament,
- Eest ongelove oec omtrent,
- 1565
- Eest coman, die valsch jaget,
- Eest ridder, die niemen verdraget,
- Eest here, die loes es ende tyran,
- Eest een die es inden ban,
- Eest van valscheiden quaet,
- 1570
- Eest van alder quader daet,
- Eest van verraetnesse ende van stride,
- Eest van hate, eest van nide,
- Eest van wiven luxurieus,
- Ende haren manne niet sijn preus,
- 1575
- Eest van valscen orconden,
- Eest van dorperliken sonden,
- Die jegen naturen sijn gedaen,
- Die ic niet wil doen verstaen,
- Al leefde een oec jegen die wet,
- 1580
- In wat sonden hi es besmet,
- Mach hi geven, so es hi quite
- Gewijst van hem daer met vlite.
- Om des duvels verledenesse,
- Ende der sonden soetenesse,
- 1585
- Ende om een blide leven te leiden,
- So maken si .i. cort gereiden
[p. 3,305]
-
- Der zielen ter verdoemenesse.
- Dit sijn ongewarege lessen,
- Elken diere met omme gaet,
- 1590
- Dien dus bedrieget dat aflaet.’
Hoe daer die liede te hem selven comen, ende werdens geware. .xx.
- ‘Doe saelt bequame hem wesen al
- Wanen dat oec comen sal,
- Ende tfolc sal van dage te dage
- Quader werden alle sla[. .]ge,
- 1595
- Ende hard ende trege, hoe soet gaet.
- Ende alst van desen dinc, verstaet,
- Ende geproeft heeft gereit
- Die verleidinge, entie quaetheit,
- Sone selen si dan nemmere geven.
- 1600
- Ende alst geven es achterbleven,
- Sel[e]n si hongerech sonder waen
- Vore der lude huse gaen,
- Alse dovende honde geopenbart,
- Die ogen hangende nederward,
- 1605
- Ende oetmoedich, dat verstaet,
- Nader tortelduven beraet,
- Ende dit selense al doen om dat:
- Om broets dan teten sat.
[p. 3,306]
-
- Dan sal tfolc roepen vort,
- 1610
- Ende tot hem secgen dese wort:
- Wee u, onsalige kinder der droefheit,
- Die werelt die heeft u verleit;
- Die viant die heeft u gebreidelt,
- Ende u vleesch in luxurien gestelt!
- 1615
- U herte die was sonder smake,
- Ende u gedochte in alle sake
- Was ledech, ende idel met,
- U ogen waren hier in geset,
- U lichaem weldich in alre wise,
- 1620
- Van goeden dranke, van goeder spise,
- Die si altoes begeren na das,
- U voete snel, waer soet was,
- Te lopen ter quaetheit.
- Gedinct, dat gi om salicheit
- 1625
- Die ordine had ontfaen,
- Ende gi daer jegen hebt gedaen.
- Vor salicheit, coesdi nidecheit,
- Ende vor armheide, rijcheit,
- Ende vor simpelhede, mogenthede,
- 1630
- Vore devoceleke smekinge mede,
- Vore heylicheit, ypocrisie,
- Vore bedeleren, hoverdie,
- Vore lereren, ongestadichede,
- Vore martelaren, weldichede,
[p. 3,307]
-
- 1635
- Vore confessore, winnende sake,
- Vore genadicheit, mesprake,
- Vore religieus[-], vrecheit,
- Vore oetmoedich[-], ophevenheit,
- Vore salicheide, hartheide,
- 1640
- Vore suetecheit, beclagers mede,
- Vor gemackelijcheit, persecutie quade,
- Vor ontfermenesse, ongenade,
- Vore die minne gods, die werelt,
- Vor te[m]pere der sonden, met: gewelt,
- 1645
- Ordineren des gemaecs,
- Die alle dinge na die saecs,
- Verswelgere alre spisen,
- Begeren in vele wisen
- Alre eren, ende wachtere,
- 1650
- Verhelere van allen lachtere,
- Mogende ende nidech mede,
- Ane gripere der ongestadechede,
- Predicaren der behaechlijchede,
- Ende ave treckere der rijchede,
- 1655
- Ende wech werpers der arme goet,
- Ende raetgevers der prinsen groet,
[p. 3,308]
-
- Mumeringe der groter heren,
- Verleidere, der wive onteren,
- Ende sayeren der tweste mede,
- 1660
- Ende huse stichters in groter stede,
- Opgaende tot in die locht.
- Ende als gi niet hoger en mocht
- Opward clemmen, sidi gevallen,
- O[n]gesiens oec hem allen,
- 1665
- Also alse Symon Magus dede,
- Die[n] bider bede sapostels mede
- Onse here dede vallen, ende breken daer
- Sine bene[. .], ende plaechde swaer.
- Dus sal u orden achtergaen,
- 1670
- Om u verleidenesse sonder waen,
- Ende om u quaetheide, secge wi.
- Gaet, lerer der quaetheit, gi,
- Ende vadere der verkeertheide,
- Ende kindere oec der scalcheide,
- 1675
- Die leringe van uwen wegen nu
- En wille wi nemmer, dat secge wi u.
- Aldus so ward te niewete, daer,
- Na mijn verstaen, al openbaer[.].’
[p. 3,309]
-
Ene prophecie vanden leken, hoe si die papen selen dwingen. .xxi.
- Noch seit vort dese joncfrouwe:
- 1680
- Daerna sal noch meren rouwe
- In die werelt oec gescien.
- Dan comt die clage vort mettien
- Toten oversten rechter mede,
- Die dese clage ontfaet ter stede,
- 1685
- Ende recht over hem met gerechte,
- Ende sint sine plage, sonder gevecht,
- Op die quade, die sonden leren
- Dat leke volc, ende verkeren
- Haer leren in die onsuverhede.
- 1690
- Dus sent onse here tyranne gerede,
- Die haer onvriende ende viande sijn,
- Ende laetse regneren enen termijn.
- Ende aldus beginnense dat spreken:
- Hoe lange sele wi dese treken
- 1695
- Gedogen, van desen omgripenden dieren,
- Die hier gaen in wolfs manieren.
- Doe wi ave, het es tijt,
- Haer mogetheit ende haer abijt.
- Si souden ons geven medicine,
- 1700
- Ende si geven ons discipline,
- Bedi si hebben macht gerede
- Te binden, ende tabsolveren bede,
[p. 3,310]
-
- Ende hier om alse wrede diere
- Werdenwi bestrict in dese maniere.
- 1705
- Haer ondaet es op ons gevallen,
- Ende die kerke es met allen
- Bi hem verdroecht: want si vor das
- Niet en seiden dat recht was,
- Ende die wet si oec strueren.
- 1710
- Ende aldus die wolve verteren,
- Ende met overate verslinden.
- Van overspele si hem onderwinden,
- Ende bringen daer[.] toe vele met.
- Si judeceren ons buter wet.
- 1715
- Si sijn rovers vander kerke,
- Ende versmoren, alsict merke,
- Met hare vrecheit gerede.
- Ende met haren ambachte mede
- Maken se ons arm, ende vremde.
- 1720
- Gine hebt des gene sceemde
- Dat gi u ende ons verslent
- Ende ter ongenadeger cokenen sent.
- Daeromme met rechte so sele wi
- Metten vonnesse gods judiceerdi,
- 1725
- Ende selense deylen; want sy sijn
- Verleiders meer, dan lerers fijn.
[p. 3,311]
-
- Ende dit laet ons eer anevaen,
- Dat wi niet vervaren saen,
- Want gaen si aldus vord sonder
- 1730
- Bedwanc, si selen hebben onder
- Alle riken, ende distenberen.
- Segwi nu dus desen heren,
- Datsi na haren rechten abijt,
- Ende na haer regle leven ter tijt,
- 1735
- Ende haren dienst alsoe doen,
- Na diergelike daer vore ploen
- Die oude vader, die stichte dat,
- Oft gaet van ons nu ter stat.
- Ende dat gi hebt, dat lati hier,
- 1740
- Al haddi geweest noch also fier.
- Dit steet al in Scivias,
- In een boec, sijt seker das,
- Dat Huldegard verhoellijc maecte.
- In weet, hoe icker toe geraecte,
- 1745
- Ter dinc die dus heeft verholen
- So lange geweest, ende verstolen.
- Maer ic wanet mi god toe sinde,
- Om dat nu es biden inde
- Dat dese dinge selen gescien,
- 1750
- Want Daniel seget van dien,
- Ende oec seget mede Sente Jan,
- Dat cortelike sal comen an.
[p. 3,312]
-
Hoe die leke die ordenen selen berechten. .xxii.
- ‘Al deser gelike, ende vele meer
- Dan ic nu seide eer,
- 1755
- Vanden godliken verholenliken rechten,
- Selensi dit also verplechten,
- Ende met scarpeliker meningen mede
- Selense hem dat opwerpen[.] gerede.
- Wine willen niet dat gi nu
- 1760
- Selt regneren, dat secge wi u,
- Over ons, met uwen lande,
- Met beemden, met boschen menigerhande,
- Noch met genen eertscen goede,
- Noch gene dinge hebben in u hoede,
- 1765
- Daer wi prinsen af souden wesen,
- Ende met rechte geset vordesen.
- Ende hoe soude dat getemen u,
- Dat gi met uwer crunen nu,
- Ende met uwer casulen ende uwer stolen,
- 1770
- Meer ridders sout hebben tuwer scolen,
- Ende wapene mede, dan wi doen,
- Gi hebt des lange genoech geploen.
[p. 3,313]
-
- Hens niet bequamelijc, sijt gewes,
- Dat een clerc ridder es,
- 1775
- Ende dat .i. ridder oec clerc sij.
- Daerom ontrecke wi hem daerbi
- Datsi met redenen hebben, niet,
- Maer met onrechte, alse gi siet.
- Besie wi erenstelike daer nare
- 1780
- Met discrecien, ende nemen ware,
- Wat dat hem geoffert es
- Vore die ziele, sijt seker des.
- Dat sele wi hem laten gereet,
- Want dan es geen roef, god weet.
- 1785
- Dalmachtige god besciet allene
- Hemelsche rijcheit algemene,
- Maer engene eertsce dinge
- En horen te hem sonderlinge,
- Maer die werelike liede selent al
- 1790
- Ertsce goet hebben, groet ende smal,
- Ende die geestelike liede, dat hem hort
- Toe van geestelijcheiden vort,
- Salmen hem dan laten geheel,
- So dat niement des anders deel
- 1795
- Met rove, noch met genen sticken
- Vort ne sal dat mere ontplicke[n];
- Want, en seide niet, no ne geboet,
- Datmen geven soude albloet
[p. 3,314]
-
- Den enen sone: mantel ende roc,
- 1800
- Ende dander naect bleve alse .i. stoc,
- Maer hi geboet den enen geven
- Den mantel, ende den roc daerneven
- Den andren, dat verstaet.
- Des gelijcs wille wi dat gaet.
- 1805
- Den mantel sel den leken bliven,
- Om die breetheit, als wi scriven,
- Want si die werelt wijt oec souden
- Berichten, ende haer kinder houden.
- Daerom hort hem die mantel te dele,
- 1810
- Omdatsi te doen hebben vele.
- Ende den roc den geesteliken lieden,
- Daer wi haer noetdorfte bi bedieden,
- So dat si niet en gebreken.
- Daerom besie wi sekerleken,
- 1815
- Ende deylen alle die dinge saen
- Gereckelec, na onsen waen.
- Alsoe, so waer dat .i. mantel es,
- Ende een roc mede, sijt seker des,
- Onder geestelike liede werden vonden,
- 1820
- Dat wi den mantel nemen ter stonden,
- Ende gevene dies heeft te doene.
- Dits die wet der religioene.’
Hoe si te genaden selen comen. .xxiij.
- ‘Nu alse die tijt daer steet,
- Ende die leke sijn dus wreet
[p. 3,315]
-
- 1825
- Op die clerke ende op die papen,
- Ende hem nemen willen haer wapen
- Ende haer heerscap ende haer goet,
- So selen sijt met groter stoet
- Willen weren, entie biscops mede
- 1830
- Selen hem setten daer jegen gerede,
- Om dit met hem te wederstane.
- Maer alse hem die noet comt ane,
- Datsi met vechten, no met banne,
- Noch met absolveerne genen manne,
- 1835
- Noch met smeken, connen ontgaen,
- Noch met driegene, sonder waen,
- Noch niet en connen wederstaen,
- Dan comen si te hem selven saen,
- Ende geven hem oetmoedich daer
- 1840
- Van alre mesdaet openbaer,
- Al wenende, ende al clagende mede,
- Secgen si dese word ter stede,
- Omdatwi den aelmachtigen god
- In onse orden niet sijn gebod,
- 1845
- Noch in onse officie met,
- Hierom so si wi ontset,
- Ende om dat, soe es comen swaer
- Dese confuse nu openbar,
- Ende sijn verdruct, vanden genen
- 1850
- Die wi verdrucken souden altenen,
- Ende gereckelijc met gods vonnesse
- So si wi comen in dese messe.
[p. 3,316]
-
- Ende met rechte wi dit dogen,
- Want alle die werelt vermogen
- 1855
- Was onder onse roede vor desen,
- Gelijc dat wi souden hebben gewesen
- Onder goeds rode, godweet,
- Ende om dat, so dadewi gereet
- Alsoe vleeschelike sonde saen,
- 1860
- Ons en dorste niemen wederstaen,
- Noch argueren van onser daet.
- Ende om dat wi dan, dat verstaet,
- Met onsen besmetten handen onrene
- Tons Heren dienste gingen gemene.
- 1865
- Om dit, soe sijn onse viande nu
- Ons heren worden, secgic u.
- Ende dan selen minste ende meeste,
- Ende alle clerke, alsict vereeste,
- Geordineert ward oec dan,
- 1870
- Ende haer noetdorste hebben vortan,
- Ende also, dat in haer offerande daer,
- Ende in haer visitasie vorwaer
- En geen gebrec en sal wesen,
- Ende dat hem gebrect vord van desen,
- 1875
- Selen die leke berechten al.
- Ende in desen tiden vort, so sal
- Alle dese dinge in werelijchede,
- Ende oec mede in geestelijchede,
- Gelijc in der irster uren gereet
- 1880
- Des dages beginnen, godweet,
- Ende daerna vord ter derder uren
- So sal dit werc volmaect besuren.
[p. 3,317]
-
- Ende also in die seste vort
- Werdet volmaect dat daer toe hort.
- 1885
- Ende alle die grade vanden lieden,
- Die na dese seste ure bedieden,
- Selen verwandelen daerna saen,
- Ende ander maniere dan anegaen,
- Dan die sij nu hebben in scine,
- 1890
- Ende alsoe oec, dat elke ordine,
- Na haer recht ende haren staet na das,
- Daer si op gemaect was,
- Gereckelyc houden selen na desen,
- Ende daer met selense vri wesen.’
- 1895
- Hier gaet uut dat irste wee,
- Dier noch te comen staet twee.
Hoe die structie vanden papen weder gewroken sal werden. .xxiiij.
- ‘Ende alse dit algader es gesciet,
- Also alsmen anden leu siet,
[p. 3,318]
-
- In dat boec van Scivias,
- 1900
- Dattie leu hard ende starc was
- Boven ander diere, om dat,
- So selen die liede daer ter stat,
- Overmids die vrese van gode,
- Ende niet van en genen gebode,
- 1905
- Wrede stride selen beginnen,
- Ende werden vele groter onminnen,
- Ende menich sal dan comen ter doet,
- Ende vele stede in groter noet,
- Ende gebroken werden daernaer.’
- 1910
- Aldus seit Huldegard overwaer:
- ‘Gelijc dattie man met siere cracht
- Dat weke wijf heeft onderbracht,
- Also selc es die leu, die fiere,
- Dat hi verwint al ander diere,
- 1915
- Ende also gelike die wreetheit sal
- Van elken manne over al:
- Deen opten andren, wesen dan;
- Met wat quaetheiden dat hi can
- Sal deen den andren also verteren,
- 1920
- Bider verhoellen vonnessen ons heren.
- So wonderlijc sal dit gescien,
- Ende so haestelike, so onversien,
- Dat gene goede en can geweren,
- Deen en sal den andren deren.’
Hoe weder die heylige kerke ward gemeerrent. .xxv.
- 1925
- ‘Alse dus die liede sijn beseert,
- Ende van desen groten stride gepurgeert,
[p. 3,319]
-
- So selense in een verdriet slaen,
- Datsi so vele hebben gedaen
- Manslachte ende quader dinge.
- 1930
- Daerna selensi sonderlinge
- Die kerke eren, ende stichten mede,
- Ende dit anegripen met ernstichede,
- Overmids die vrese van gode,
- So selensi geven, om desen node,
- 1935
- Meer goeds dan nie te voren
- Die kerke. Dan salmen horen
- In dien dagen, dat met rechte
- Bruut sal heten van allen geslechte,
- Ende sal regneren met hoecheit groet,
- 1940
- Die te voren, vor dese noet,
- Keeskint was metten lieden.
- Dan selense nu weder mieden,
- Ende die structien selen onwerd wesen,
- So moede selensi sijn van desen,
- 1945
- Oftmens nembermeer soude getellen.
- Ende dan selc neuwe ordinantie mede,
- Van payse ende van gerechtechede
- Sal toe comen, dat daer af sal
- Wonderen sere der werelt al,
- 1950
- So dat si secgen selen dan:
- Dat nie en sach noch kinde man
- Dat sonech pays ward gesien.
- Ende die pays, die oec vor dien,
[p. 3,320]
-
- In den tijt dat god vorwaer
- 1955
- Geboren ward, die werdet daer
- In dien tiden voluut algader,
- Biden here den oversten vader,
- Want starke crachte selen opstaen,
- In grote prophecien, sonder waen,
- 1960
- Ende alle gerechtechede met
- Ward in wijf, in man geset,
- Ende in haer kindere overal,
- Al kerstenheit dore, breet ende smal.
- Dits een tijt van salicheiden,
- 1965
- Ay, here, laet ons des gebeiden!’
Hoe die sarrasine den pays nemen, ende optie kerstine comen. .xxvi.
- ‘Na desen pays, die nu ter ure
- Was al die werelt dure,
- Soe sal alse grote [vrese] comen
- Alse vore nie was vernomen,
- 1970
- Want, alse die liede hier in sijn
- In desen pays, in desen termijn,
- Sone selense gene vrese ontsien,
- Dat hem mach nemmermere gescien.
- Daerna selen ander dage in desen
- 1975
- Comen, die so vol selen wesen,
- Van allen rouwe boven al,
- Ende daer men op wenen sal,
- Met jammerliker stemme mede.
- Die propheten der minscelijchede,
[p. 3,321]
-
- 1980
- Om die vrese der destructien daer,
- Selense die doet begeren vorwaer,
- Ende selen secgen, dor desen toren:
- ‘Wach! dor wat si wi geboren.’
- Si selen begeren daer met allen,
- 1985
- Dattie berge op hem vallen.
- Ende den rouwe alre rouwichede,
- Ende die felheit alre felhede
- Bedecke nu hier ter stont
- Ende alle dage sal dan cont
- 1990
- Manslacht werden, ende ongerechtheit.
- Dat salmen vor niet tellen gereit.
- Ende dit selen heydinen bestaen,
- Alsic u sal secgen saen.
- Want, alse die heydinen weten dat,
- 1995
- Dat dese pays dus es gesat,
- Daer ic hier te voren af seide,
- (Dit was .i. seker wareide),
- Ende si weten dat dus staet,
- Datmen daer in den lande gaet
- 2000
- Sonder wapene, ende sonder vresen,
- Hebbensi dus gesproken te desen:
- ‘Die kerstine wille wi gaen doden saen nu,
- Met onsen wapenen, secgic u,
- Want si sonder wapene sijn,
- 2005
- Ende sonder cracht mede, in scijn.’
[p. 3,322]
-
- Ende aldus selense die kerstine dan,
- Met morde, met rove striden an,
- Ende selent strueren harde sere,
- Ende onderdoen menigen here,
- 2010
- Ende vele conincrike winnen,
- Ende strueren die stede oec daer binnen.’
- Dit sal doen die rouwe fijn,
- Die ic vore maecte in scijn.
Hoe die keysere van Rome haer macht selen verliesen. .xxvij.
- In desen tiden dat dit es,
- 2015
- Selen den keyser oec na des
- Sine machte werden genomen,
- Ende afgeworpen, hebbic vernomen,
- Sine hoecheit, ende sal nedervallen,
- Ende alsoe dat keyserike met allen
- 2020
- In vele hande sal comen mede,
- Overmids die verhoelne godlijchede,
- Ende overmids haer quade treken
- So dat bina sal al gebreken
- Dat keyserike na dien tijt.
- 2025
- Want onnutte van seden, seker sijt,
- In allen dingen onbequame,
- Daeromme es nieman die getame
- Hem te eerne, van alden lieden.
- Coninge ende Prinsen, van vele maysnieden,
- 2030
- Alse tkeyserike es onder gedaen,
- Selen siere oec af sceden saen,
[p. 3,323]
-
- Ende aldus werdet gedispergeert,
- Want dat nieman te werne begert.
- Dus sach yegewelc vorwaer
- 2035
- Enen coninc maken daernaer,
- Dien si onderhorech selen wesen,
- Ende dan selensi secgen na desen:
- Dattie groetheit van rome,
- Ende hare keysere, alsict gome,
- 2040
- Meer gebordent waren te voren
- Dan hem eerlijc was in horen.
- Ende alse dese keyserlike crone
- In dere manieren aldus onscone
- Gesceden es, so dat si niet
- 2045
- Vercomen mach, wats gesciet,
- Dan selen deylande sceden algader
- Vanden paus, den eertscen vader,
- Want bedie no prinse allene,
- Noch ander liede oec en gene,
- 2050
- Alse wel geestelijc liede, hoe soet gaet,
- Alse werelijc liede, dat verstaet,
- Want sine selen dinc ne gene
- Van religioene vinden gemene
- Inden paus, van doechdelijcheden,
- 2055
- Dan girech[-] ende ongerechticheden.
[p. 3,324]
-
- Dan selense ander meester maken,
- Ende artsbisscopscepe om dese saken,
- In andren namen, in menigerhande rike,
- Die vord dragen ende selen wiken,
- 2060
- Ende also, dat die paus tien tide[.]
- Verloes sine macht wide ende side[.],
- Dat hi cume Rome behout,
- Met lettel lants, van cleinre gewout.
- Ende dat sal comen met striden toe
- 2065
- In enen dele, ende som alsoe
- Met gemeinen rade mede,
- Van geestelijcheide ende van werelijchede,
- Diet ordineren selen ende vorsien.
- Ende elc prinse die sal nadien
- 2070
- Sijn rike regeren ende sine liede,
- Also dat yegewelc tien tiede,
- Meestre ende aertscebiscop met,
- Tvolc berechten na die wet,
- Ende ter gerechticheit ward leren,
- 2075
- So dat si niet weder keren
- Ter quaetheit, ende ter trecheit swaer,
- Die si vore hadden daer.’
Hoe hem elc minsce castien sal biden andren. .xxviij.
- ‘Rechte als dit dus es gesciet,
- So sal die felheit hebben verdriet,
[p. 3,325]
-
- 2080
- Omdat si aldus gecranct es.
- Ende onderwilen, sijt seker des,
- Proeft si haer dan op te stane,
- Maer die gerechticheit in haren gane
- Wedersteet algader dese dinge,
- 2085
- So dattie liede, sonderlinge
- In dien dagen, ter ouder gewone,
- Ende ter ouder leringe in allen doene
- Vanden andren, die voren waren
- Alse in ere [..]werden, sijn toe gevare[n],
- 2090
- Ende andie keerden ende die houde[n];
- Ende doen yegewelc coninc boude,
- Ende prinsen, ende biscope met,
- Hebbensi hem daer toe geset,
- Datsi hem castien daer
- 2095
- Biden andren so openbaer.
- Want alse die ander sagen leren
- Gerechticheit ende leven met eren,
- Doen nam yegewelc daer omtrent
- Anden andren castiement,
- 2100
- So dat elken scande dochte
- Die also niet leven mochte.
- Ende alsi dus ane hebben genomen
- Die doget, so sal weder comen
[p. 3,326]
-
- Die locht te haer selven opter stat,
- 2105
- Ende sal soete wesen na dat,
- Ende die vrucht bequame dan
- Die de eerde sal bringen vordan,
- Entie liede starc ende gesont.
- In dien tiden oec terstont
- 2110
- Selen vele propheten sijn,
- Ende vroede liede vele in scijn,
- Ja alsoe, dattie verholenhede
- Vanden prophetien ter stede,
- Ende vander vroeder scrifturen aldaer,
- 2115
- Te vollen werden openbaer,
- Ende haer sonen ende haer dochtere mede
- Selen daer propheteren gerede,
- Ende dat in selker reinichede,
- Ende in selke[r] gewarichede,
- 2120
- So dattie lucht in hem ne can
- Niet ne can bespotten vortan.
- Ende in al selken geest vorwaer
- Selen dan propheteren daer,
- Gelijc dat gods propheten daden
- 2125
- Wilen eer bi gods genaden,
- Ende in dier gelike oec mere
- Dattie apostelen daden ere,
- In hare manieren, alsict las,
- Selen si leren daer na das,
- 2130
- Wies leringe dat boven ginc
- In den verstane al eertsce dinc.’
[p. 3,327]
-
Hoe die quaetheit entie felheit daerna striden jegen gerechticheit. .xxix.
- ‘Nu oec binnen desen tiden,
- Dattie liede dus verbliden,
- So comen vord so vele heresien,
- 2135
- Ende so vele quader dorpernien,
- Met andren quade wallet vord,
- So datmen dan vander gebord
- Van Antkerste bediet ende seit
- Dat hi comen es gereit.
- 2140
- Ende die liede tien tiden weder
- Selen secgen op ende neder
- Dat selke mesquame vor das
- Bi haren tiden nie en was,
- Ende noch oec alselke [on]reinichede
- 2145
- Daer vore den tijt niet was mede,
- Alse in haren tiden openbart,
- Datmen versteet biden verkine sward,
- In den boec van Civias,
- Alsoe alsict hier vore las.
- 2150
- Ende alse onder tiden gerechtichede
- Regneert, so comt nidechede,
- Ende vecht daer jegen, ende brinct onder.
- Ende also nidecheit dusdaen wonder
- Driven wilt, met hare quaethede,
- 2155
- So sal dan comen gerechtichede,
[p. 3,328]
-
- Ende salse altemale verweren,
- Ende daerna alle confuderen;
- Alsoe dattie werelt nie
- In sonegen stote quam als die,
- 2160
- Ende vord salsi altenen wesen
- Op gedaen oec na desen.’
- Tote hier sijn nu vortbracht
- Huldegard word bi mire cracht,
- Van vif tiden, tot hier volcomen,
- 2165
- Die uut .ij. boeken sijn genomen;
- Uten boeken van haren Divinen,
- Daer ic mi sere om moeste pinen,
- Ende uten boeke Civias,
- Dat oec swaer tonbindene was.
- 2170
- Nu es daer een derde boec met
- Daer haer epistelen sijn in geset,
- Daer ic oec af scriven sal
- Datmi orberlike donket al.
- Nochtan saelt mi swaer wesen,
- 2175
- Want hets onbestuer int lesen.
Huldegards prophecien ute haren epistelen. .xxx.
- Si seget aldus in haer epistelen,
- Daermen vele uut mach tellen
- Dat Christus tijt, een manlijc tijt
- Geheten es, des seker sijt,
[p. 3,329]
-
- 2180
- Want lange jare durende was
- Die tijt in starcheit, sijt seker das.
- Daerna die manlijcheit hard
- Van hare starcheit geworpen ward,
- Ende nederginc, dat verstaet,
- 2185
- Tote inder wiveliker staet,
- Ende es aldus daer in gekeert.
- Dit heeft gerechticheit onteert,
- Bedi in desen tiden, godweet,
- Doet yegewelc man gereet
- 2190
- Dat hem behaget, van alre dinc,
- Datmen te voren niene bevinc.
- Daerombe es die kerke neder gegaen
- In desen tide, sonder waen,
- Bedi sine heeft nu genen staf
- 2195
- Van meester[.]scape, daer si af
- Gebeterd mach werden te der stede,
- Noch daer si op resten mach mede,
- Maer die verkeerde wachter onwijs
- Stoet so sere na ere, na prijs,
- 2200
- Ende na tgoet, ende ward so vrec
- Dat al met hem valt inden strec.
- Den riken selen dese broeders,
- Die vander kerken souden behoeders
- Wesen, ende selen hem raden dat,
- 2205
- Datsi mogen in elke stat
- Haer liede sceren gelike scape,
- Omdat si mede der comenscape
- Selen hebben daer te bat.
- Om dit, so selense den riken dat
[p. 3,330]
-
- 2210
- Raden, den lieden dit te doene.
- Bedie heet dese tijt sonder soene,
- Want gene soene si dan maken,
- Maer werringe in allen saken.
- Om dit dese dach heetse nu
- 2215
- Des duvels dage, secgic u,
- Dits die tijt van perssen swaer,
- Ende van destruxien openbaer,
- Daer alle quade dinc op comt,
- Ende omdit menne onwerd noemt.
Een visioen dat Huldegard sach inden hemel. .xxxi.
- 2220
- ‘Binnen minen live volcomelike,
- Sagic, met ogen sekerlike,
- Een levende licht, daer ic in horde
- Ene stemme secgen dese worde:
- O dochter, bruet, die crone der eren
- 2225
- Sal vanden hoede nu vort meren
- Genedert werden, ende sere te gaen,
- Ende haren mantel, sonder waen,
- Van hare rijcheit gemindert werd,
- Want sine hebben niet openberd
[p. 3,331]
-
- 2230
- Den tijt, no bekint met,
- Die ic hem te kinne had geset,
- Ende haren ondersaten ter stat
- Hadde gegeven te leerne dat.
- Want die uder sijn gegeven
- 2235
- Om te voeden die cleine int leven,
- Die gi niet rechte maket blide
- In den tide[.], maer in ontide.
- Daerom die kindere, die pelgrine,
- Van honger sterven selen snime,
- 2240
- Want gerechte leringe en es niet
- Vord bracht, daerom dit gesciet.
- Hen es .i. stemme daer toe geset,
- Maer sine roepen niet daer met.
- Hem sijn die werken met gegeven,
- 2245
- Maer sine werken niet daerneven.
- Si willen bliscap hebben groet,
- Sonder enich verdingen bloet.
- Si willen loen hebben gerede,
- Sonder enigen dienst mede,
- 2250
- Maer die loen van gode vorwaer
- Moet doen die werken daernaer,
- Ende om dat gi dit niene doet,
- Sones ons god niet wel gemoet,
- Ende sent ons die geesele om dat,
- 2255
- Want gi sijt ons so dure gesat.
- Om dit sal u vriheit dan
- Vergaen, gelijc dat Chanaan
[p. 3,332]
-
- Sine benedixie verloes hier voren.
- Dese geeselen selmen horen.
- 2260
- Daerna ander ende quader vele
- Selen comen op hem te dele,
- Wa[n]t die duvel in hem sal
- Van u secgen quaetheit al.
- Hi sal secgen: ‘Ate, ende werscape,
- 2265
- ‘Ende alrehande geselscape
- ‘Na minen wille vindic indese,
- ‘Daer om eest recht dat ic wese
- ‘Met hem, ende ridder werde in hen,
- ‘Ende werscapen waer ic ben,
- 2270
- ‘Ende spelen na haer gevoech.
- ‘Maer, o ghi mine jongers genoech,
- ‘Die mi onderhorech sijt mede,
- ‘Ghi sijt mine dienres gerede,
- ‘Ende daerom alle vriheit saen
- 2275
- ‘Ende u ere ward af gedaen,
- ‘Al u roef ward u geroeft.’
- Dit seit die duvel, des geloeft,
- In hem selven in deser stat.
- ‘Maer wie ic ben’, seit hi na dat,
- 2280
- ‘Hort na mi in die sprake.’
- In dien tiden, alse dese sake
- Sal gescien, sal al tvolc wesen
- In so groten errore van desen,
- Dattet so quaet sal werden dan
- 2285
- Dat vore sach oec nieman,
[p. 3,333]
-
- Ende dese heet hi scorpione,
- In haer seden van allen doene,
- Ende in haer werke slangen met,
- Ende haer wege sijn geset
- 2290
- Ter nidecheit. Om dit twaren
- Sal der nidege wech vervaren,
- Ende die duvel sal dan comen
- Met blikecheit, hebbic vernomen,
- Ende met ansichte vort,
- 2295
- Ende sal secgen dese word,
- Ende in groeter heylicheit hem gelaten,
- Ende aldus comen na desen baraten,
- Ende den heren dus spreken an:
- ‘Hoe comt, dat gi desen tyran
- 2300
- ‘Met u hebt, ende wandelen laet.
- ‘Waerom gedoechdi haer overdaet,
- ‘Die al dlant besmetten nu
- ‘Met hare nidecheit onder u.’
- Dus sprect die viant den heren an
- 2305
- In behendicheit, alse .i. heylich man.
Vord vanden quaden geeste. .xxxij.
- ‘Dan selen die heren en lettel helden
- Na sijn word, ende dese scelden,
- Ende si en selens laten niet
- Daeromme, wat daer ave gesciet.
[p. 3,334]
-
- 2310
- Ende aldus so werd .i. werren daer,
- Dan comt die duvel echt daernaer,
- Ende seget: dese dronken quadien,
- Entie in luxurie dus vord dien,
- Ende altoes sijn sat van dranke, van ate,
- 2315
- Laticse yet lange in desen state
- Dat gise niet en werp[t] van u,
- Si selen destrueren, dat secgic nu,
- Die kerke, ende al kerstenhede.
- Dat volc, dat hier oec gaet mede,
- 2320
- Sal quade cappen dragen ane,
- Ende oec van menigerhande gedane,
- Ende na ene maniere gescoren sijn,
- Ende al haer leven selen si so fijn,
- Ende al haer seden setten na desen,
- 2325
- Dat elken sal behagelijc wesen.
- Ende daerna selen si altoes lagen,
- Hoe si elken mogen behagen.
- Gene wreethede selense minnen,
- Noch goet hebben in genen sinnen,
- 2330
- Ende inder vorhoede selense dan
- &nb
|
