auteur: Lodewijk van Velthem
bron:
Lodewijk van Velthem, Spiegel historiael, vijfde partie (naar de editie van H. van der Linden, W. de Vreese, P. de Keyser en A. van Loey uit 1906). In: Instituut voor Nederlandse Lexicologie (samenstelling en redactie), Cd-rom Middelnederlands. Sdu Uitgevers/Standaard Uitgeverij, Den Haag/Antwerpen 1998.
verantwoording
inhoudsopgave
doorzoek de hele tekst
downloads
|
|
| | | | | |
Hier begint die achtende boec vander vifter pertien
| | Hoe die tijt int achterste sal sijn. .i.
God die here van hemelrike
Moet mi bescermen ewelike
Vanden genen die mi nu niden;
Want ic noyt in genen tiden
5
Op nijt, noch op wanonste,
In dichten, daer ict weet;
Ende mi waer oec harde leet
Haddict gedaen in eniger sake;
10
Want ic uut mi selven niene make
Anders dan int latijn stoet.
Hierbi mach wel wesen vroet
Elc die recht ende reden kint,
Dattie scout mine es twint.
| | | |
15
Daerom en tijt mi niet den bant,
Want ict dichte also ict vant;
Ende noch salict vort dichten
Uten latine, ende u berichten
20
Ay God! Dore u ontfermichede
Ontfermen moeti mijns hier,
Ende behoeden van dangier;
Ende hulpen moetti mi nu vort
Den tijt te maken, die ongehort
Hieraf te secgen mi yedoch
Sal swaer sijn, ende pijnlijc met,
Want die tijt en es niet clene
30
Mi te secgen daeraf allene,
Daer grote meestere in twivele sijn
Hoe inden sal dese termijn.
Om dit vervaric mi te mere
Hier af te spreken. Maer onse here,
35
Die minen sin daer toe trect,
Ende mi altoes roert ende wect,
| | | |
Op hem getroestic mi te bat,
So dat ic anevae ter stat
Dinc te maken nu ter tijt.
40
Ende oec om ene dinc, des seker sijt,
So salic maken te houder met:
Omdat so wie daer ane set
Sinen sin, oft leest, oft hort,
Hi salre in vinden soe soete word,
45
Ende oec so glorieuse sprake,
Dat hi daerbi licht al sine sake
Van siere quaetheit laten sal,
Daer hi der vore lange in qual.
Ende bander side, so salmen vord
50
Daerin lesen so vreselike word,
Ende so tontsiene, dat verstaet,
Dat niemen en es van selker daet,
Maer hord hi daer die worde lesen,
Hine saels te beter moeten wesen,
55
Opdat hi es een kerstijn:
Ja al waerd .i. sarrasijn,
Hi soudem beteren, om dese sake
Als hi hier af horde sprake.
Dit sijn oec drie saken goet,
60
Daer ic dit om maken moet:
Dierste, dats op Gods troest,
Die mi dicke heeft verloest.
Dander, dats die suetichede,
Die god hier in sal spreken mede.
65
Terde, die vrese entie noet,
Die elc minsce horen moet.
| | | |
Nu hort vord van desen al,
Hoe ic den tijt bescriven sal!
| | Van tekene die gescien selen vor Antkerst tiden. .ii.
Die tijt vanden sesten etate
70
Hebbic bracht tot onsen state,
Ende gemaect oec vorwaer,
Tote datmen screef al openbaer
Tjaer ons heren, in onsen s[c]iene,
.xiiic. ende oec sestiene.
75
Ende van den beginne der werelt met,
Es vif dusentich oec geset
Ende .cc. sestech ende vive;
Dit es detaet vanden live.
| | | |
Maer die sevende etaet, godweet,
80
Die op Abelle began gereet;
(Die deerste dode was, vorwaer).
So heeft gelopen al openbaer
Die sevende etaet dordie sesse.
Hier af willic ene corte lesse
85
Nu bescriven, want dese etaet
Op Abelle dese etaet began,
Ende toten inde der werelt vortan
Sal hi geduren, dat verstaet,
90
Ende nembermeer sijn tijt vergaet.
Die dus dorden sesten gaet,
(Die ten lesten sal stille staen)
Ende nembermeer en sal vergaen,
95
Want dese tijt sal ewelike
Gedurech wesen sekerlike.
Ja den goeden staet te sine
Ewelike, sonder enege pine,
In hemelrike, na desen etaet;
100
Ende den quaden, dat verstaet,
Int helsce vier, sijt seker des;
Ende elc van desen ewelijc es.
Oec seget Salomon ter stede:
Dat geen minsce sal weten mede,
105
Opden dach des ordeels dan,
Der minnen, oft der hatien.
Maer geminct in der partien
Selen si sijn, ende confuus sere;
110
Tote dattie rechter, onse here,
| | | |
Die quade scedet uten goeden,
Met ere vorsinniger hoeden.
Gelijc datmen tcaf wannet uut
115
Aldus so werden gesceden daer
Die quade vanden goeden naer,
(Alsic u hier na doen weten sal)
Na Antkerst doet, groet ende smal.
| | Noch van tekene die gescien selen. .iii.
Dien tijt, daert op indet al
120
Die werelt, ende daerop doemen sal
God die minsce na haer doen
Van dat si hier hebben geploen,
Dien dach, dien tijt, no die ure
En weet geene cr[e]ature,
125
En waer, oft enich heylich man
En hadde in sine jeeste dan
Van gods halven also vernomen,
Ende dat aldus vord waer comen;
130
En es onser kinnes niet gewes,
Dat wi die tide entie uren
Geweten mogen bi onser figuren.
| | | |
Maer also die dade vanden inde
Selen comen, alsict vinde
135
Bescreven in Jeh[...]ronimus bloemen.
Hi seit: Het selen vorteken comen,
Die de heyligen hebben vorseit,
Ende propheteert na geestelijcheit.
Dierste teken sal sijn nidechede,
140
Met ere utstortender vloyechede;
Daermede getrou[.]heit ende caritate
Werd geroeft van haren state.
Dander sijn conste quaet,
Ende grote stride, dat verstaet,
145
Ende sduvels word vordbringen,
Ende achterwege sayen die dinge
Gelijc oft ewangelien waren;
Ende heresie comt daernare,
Ende werd gesprayt in alt lant.
150
Dan werd gesien daerna thant,
Datmen den keyser versniden [s]al,
Die wortel soude sijn boven al.
Also alse Crissostimus geseget:
Tsap dat in die wortel leget,
| | | |
155
(Dat sijn die heylige vorwaer)
Dal sal oec verdrogen daer.
Hier op seit oec sent Jan:
Die boem die groyt ende wasset an,
Alse lange alse hi sijn sap hevet
160
In hem selven, ende uutgevet,
So mach hi groyen ende duren;
Maer alsem tsap niet mach geburen,
So verdroecht hi, ende valt ter neder.
Aldus so eest oec vort ende weder
165
Metter werelt, dat seldi weten;
Want die gene diet hebben beseten,
Dat sijn die minscen, dat verstaet;
Ende alse in hem dat tsap vergaet,
(Dat goede, dat ic daer vore gewoech)
170
Ende in quaden sape uutsloech,
So verdroget hi dan in quaetheden,
Gelijc dat vore die bome deden.
Ende alse dus die liede werden saen,
Daerna so sal die werelt staen
175
Onlangen tijt; want haer gebrect
Des saeps, daer Sent Jan af sprect.
| | Noch van dingen, die selen gescien. .iiii.
Hier af seget ons openbare
Dat Antkerst comt werd getoent
180
In desen dingen ongenoemt,
| | | |
Die ic hier som noemen sal.
Int inde van [ . . ]der w[er]elt al,
Alse die seste tijt gaet uut,
So comen dese plagen overluut.
185
Het selen uutgaen Ysmaels kinder
Ute her[ . . ]mitagen, mere ende minder;
Ende haer comst sal sijn in dien state
Ene castiement sonder mate.
God sal in haren handen geven
190
Alle riken die dan leven,
Om die sonde[.] die dan es mede
Indie liede, ende ongelovichede;
Want die kerstinen doen altehanden quaet,
Ende werden daerave niet versaet;
195
Si pollueren hem selven na des
Dat scandelijc te secgen es;
Ende daerom salse in die hande,
God geven, den vremden viande,
Den heidenen, den sarrasinen,
200
Om hem daer te latene pinen.
Die trisore der kerken mede,
Selen[se] onderlinge deylen daer,
Ende die kerke verbernen naer;
205
Ende daerom haren vader Ismael,
Hiet god onse here velt esel.
| | | |
Dit en sijn niet liede, secgic u,
Alse ander liede, verstaet dat nu,
Maer ute hermitagen, wiltmen bedieden,
210
Dat es te verstane hatelec den lieden.
Die papen selense in heylige stede
Doden, ende in die kerke mede;
Die wive vercrechten, ende daer met
Licgen, na dat wijst haer wet;
215
Ende der heyliger kerken cleet
Selense andoen wel gereet,
Ende haer wive mede na desen.
Het sal grote tribulatie wesen
Over die kerstinen, in dien tiden,
220
Om te vertoenne in allen siden,
Welke in kerste getrouwelike
Selen geloven, ende sekerlike.
Dan sal God die gene verhogen,
Die aldus in hem vermogen
225
Hebben geweest int gelove goet;
Sine ontfermicheit ende sine oetmoet
Sal op hem nu scinen daer,
Ende van hem verloessen openbaer.
Het sal een kersten coninc opstaen,
230
Diese sere sal wederstaen,
Ende sal vechten jegen dese,
Ende verwinnen in groter vrese,
Ende met sinen swerde verslaen;
Ende die daer sterven, sonder waen,
| | | |
235
Die varen toten grave quaet
Vander hellen, dat verstaet.
Die sone der verlorenheit vorwaer.
Die god, die Antkerst es genoemt,
240
In deser tijt te vorscine coemt,
Die in ene crocht, alsict versta,
Gevoedt werd, in[.] Betsayda,
Ende sal in Capharnaim regneren.
Dus secgen ons die wise leren.
| | Van Antekerst gebort ende sine fallatien quaet. .v.
245
Men leest dat Antkerst sekerlike
Te Babilonien in dat rike
Geboren ward (vanden geslachten,
Comen sijn van groten machten)
Van Dan, Jacobs sone, godweet,
250
Also alse Jacob selve oec seet;
Dan noemt hi der slangen gelijc,
In alle wege oec sekerlijc;
| | | |
Ende daerom van desen geslachte
In Apocalipsis men niene achte
255
Datmer yet af secgen hort,
Daer men dander geslechten vort
Bringet, ende noemet mede.
Antkerst toecomst, seget gerede
Dapostel ons heren, dat dit sal
Want biden duvel sal hi na dien
Vele dinge doen int sien;
Maer hine sal niet algader wesen
Sijns machtich, gelike desen
265
Als die verhoelheit in gode es;
Noch diesgelijcs, sijt seker des,
Salhi in hem sijns selfers wille
Niet doen, en si met hem stille;
Anders en mochment hem tien niet,
270
So wat hi dade in dat verdriet.
Comestor seget oec van desen:
Van irst dat hi gewonnen sal wesen,
So sal die duvel in siere moeder
Comen, ende sijn met sijn voeder;
| | | |
275
Ende also vort wast vorwaer
Tote dat hi geboren ward aldaer.
Maer ander secgen mede oec des,
(Dat bi aventuren oec waer es)
Si secgen: dat hi al die manieren
280
Diemen an ander liede can visieren,
Van dien dage dat hi vorwaer
Gewonnen ward, sal hebben daer,
Ende sinen ingel ter hoeden daernaren,
Tot dat hi comt te sinen jaren;
285
Dan ward hem afgenomen vordan
Dat hi van gode nie gewan;
Ende sijn ingel ward hem genomen,
Ende die duvel in die stat comen,
Ende wijsten vorward also mede,
290
Ende nemt hem daer ter selver stede
Altemale sijn oude gewoente,
Ende brincten so te siere hoente,
Van allen quade also vord.
Gelike datmen secgen hort,
295
Dat een man sijn osse rect
Te sinen jocke, daer hi intrect,
Aldus so leitem die duvel dan
Vandien termine vorward an;
Ende dan so ward die nidege quaet
300
Thoeft van allen quade ende saet.
Ende thans so comt in sine lede
Die dienst van alre quaethede,
Ende sine gewerke begint hi dan
Also te doene vorward an.
| | | | | | Hoe hi te Jherusalem comt ende die joden an hem geloven. .vi.
305
Nu comt dese getogen vord
Tote Jherusalem in die pord,
Ende sal hem daer besniden saen,
Ende sal den joden doen verstaen
Dat hi God es, die hem in horen
310
In haer wet was bracht te voren;
Ende onsen God sal hi secgen
Enen bedriegere, ende wederlecgen.
Dan selen alle die joden nu
An desen geloven, secgic u,
315
Ende selen hem volgen ane,
Ende an hem voegen vordane,
Ende selen den tempel maken weder,
Die hier voren was ter neder
Van dien van Rome geworpen al,
320
Ende destrueert groet ende smal.
Daer sal hi sitten, ende secgen na des
Dat hi die overste God es.
Hi sal comen, alse dapostel seit,
In alle crachte ende mogentheit
325
Van minsceliker rijchede;
Ende sal teken doen oec mede,
Met behindicheiden, dat verstaet,
Die logen selen sijn ende quaet,
Want en sal niet waer wesen,
330
Maer bedrogenesse groet uutgelesen.
Ende om dat hi sine logene al
Hier mede dus confirmeren sal.
| | | |
Soe toendi hem behindichede,
Om hem an hem te trecken mede,
335
Die de caritate der wareit
In hem hadde van Christus vorseit.
Vele sal hire bedriegen daer,
Met groten gichten, wet vorwaer.
Die hi met driegene niene can
340
Gedwingen, gaet hi met smeken an,
Ende met gichten harde groet
Die de vrecheit verwandelen doet.
Den saterdach heti vieren
Den joetscen valle, in allen manieren,
345
Om die oude wet conforteren.
Ende den sondach heet hi eren,
Want hi dede daer verstaen,
Daer op te stervene, sonder waen,
Ende verrisen mede houde,
350
Also alse hi selve woude.
| | Hoe Antkerst sine boden sint. .vii.
Alse hi dan dus es gevest
Onder tfolc, so donct hem best,
| | | |
Dat hi sine boden sende uut,
In allen lande nort ende suut.
355
Gelijc dat God sine apostelen dede,
Ende uutsende in lande, in stede,
So heeft hi oec legaet geset,
Die daer selen dlant begomen,
360
Daer hi selve niene mach comen.
Die heylige stede ongewaent
Ende die kerke oec daermede
Drie jaer ende .i. half gerede;
365
Alse lange regneerde Antkerst daer.
Inderre corter spacien vorwaer
Leestmen, dat hi sine cracht sal
Van siere wreetheit hebben al.
Tfolc sal sijn sere in dole;
370
Maer die heyligen: met gere scole
En sal hi die verlistegen mogen.
Sijn leringe en sal hem niet dogen;
Si selen so vroet wesen dan,
Ende so starc werden vord an,
375
Dat hi met siere scalcheit vord
Dese sal bringen also ter mort,
Om daer te scedene haer enechede,
Daer si in bliven altenen mede.
Aldus sal hi beginnen daer
380
So scalc te werden overwaer,
| | | |
Datten yegewelc sal ontsien,
So wreet sal men dat ansien
Van sinen gewerke, dat verstaet,
Eer sijn tijt daer te gaet.
| | Van Elias ende Enoch, hoese God jegen Antkerst sint. .viii.
385
Dan alse Antkerst aldus es
Tsinen state comen na des,
So sent God sine boden daer,
Helyam ende Enoch, wet vorwaer,
Die hi int paradijs hout daertoe,
390
Dat si Antkerst selen alsoe
In dien tiden dan wederstaen,
Dat si hem sele mogen ontgaen,
Ende argueren van allen saken,
Daer hi sprake of sal maken,
395
Ende die herten der goeder kinder
Tonsen here bringen ginder,
Ende te joncst moeten laten dleven.
Si selen der prophecien uutgeven,
M. dage ende .ii. hondert
400
Ende .LX. mede oec besondert;
Dat es te verstane, dat si vort
Selen bringen, in scone wort,
Ende in exempel, in predicaden,
.iij½. jaer, jegen dese ongenaden;
405
Ende also sal Antkerst vorwaer
| | | |
Ende dese Antkerst selense dan
Argueren daer vor elken man,
Ende selen sine valsceit tonen,
410
Ende sine logen, ende sijn honen.
Dan selen die joden ongelogen
Weten datsi sijn bedrogen,
Ende selen in Gode geloven dan,
Ende om hem die doet vaen an.
415
Ende darre sal sijn in getale
.c. ende .XLiiii. ducent wale,
(Also Methodius doet weten,
So sijn dese uut gespleten
Vanden geslechte van I[s]rahel)
420
Dese werden gedoet om Gode wel,
Om dat si an Enoch ende an Elyen
Geloven selen, ende daer lien;
Om dat so werden si martelaren,
Ende bliven behouden oec daernaren.
| | Elias doet, ende Enoch, ende Antkerst. .ix.
Ende gedoet oec daernaren,
Doen werd Antkerst so erre,
Ende so verwoet, om dese werre,
Dat hi te hans daer geboet,
430
Helyas ende Enoch te slaen doet,
Ende deetse leggen upter straten
Te Jherusalem, bi siere onmaten,
| | | |
Om dit, wie dat sage doe,
435
Dat hine daerom soude ontsien,
Alsise daer dus licgen sien.
Dan sal selke tribulatie wesen
Alsmen nie sach vor desen,
Noch oec na dat, verstaet,
440
Niemen en sal weten sijns raet.
Daerna, (alse Daniel doet gewach,
Diet in enen visioen sach)
So comt Antkerst dan vort
Tot Oliveten, des berges bort,
445
Die edel ende heylich es geheten,
Bedie, dat daeraf wilde beten
Onse here, doe hi tsinen vader
Te hemel voer, wet algader.
Daer es nu dese verleydere comen,
450
(Also alsict heb vernomen)
Aldaer onse here te hemele clam.
Doe hi op dese stede quam,
Ende geseten was na sijn doen,
455
Op sinen stoel mogentlike,
Cristus onse here van hemelrike
(Also als Ambrosius doet verstaen)
Vertoendem daer Antkerst saen,
Ende doettene daer (hebbic vernomen)
460
Met sinen asseme, die sal comen
| | | |
Ute sinen monde, alse een soen.
Daer hi sine gebode soude doen,
Hord hi roepen in die locht
Onsen here, ende om die vrocht
465
Sterft Antkerst daer ter stede;
Ende bi Sente Michiele mede,
Van ere blixeme, die hi brinct,
So ward hi daer al besinct,
Ende verbernt te polver al.
470
Ende dmeeste deel daer oec sal
Van sinen lieden gedoet werden,
Van Sint Michiele, sonder verden.
Dus was, van dat begonste hi
Die werelt te dwingen, (seitmen mi),
Vierdalf jaer, sijt seker das;
Die heylige liede in mesbaer.
| | Vander toekomst des rechters, ende wat na Antkerst doet sal gescien. .x.
Nu hebdi hier wel vernomen,
480
Hoe Antkerst ter doet es comen.
Wat na sine doet sal gescien
Mogedi hier in algader sien.
Sal God na sine doet comen
Stapphans, ende die liede domen?
485
Neen hi, na dat ons Daniel
In sinen boeken daer toent wel,
| | | |
Want hi seget al openbaer:
Dat verst selen hebben daer
Die gene, die in desen tiden
490
Die persecucie moesten [liden],
Ende in twivel [selen .....]
495
Ende dan oec in desen tide
Selen verhogen, ende werden blide
Die gene die Antkerst daer vore
Hebben gedient, ende die de dore
Sende[.] uut, om lant verkeren.
500
Si maecten bliscap met groter eren;
Si huweden, si vierden, si speelden;
Menigerhande spel met groter weelden
Dadensi, ende seiden albloet:
Al es dat sake, dat nu es doet
505
Onse gebiedere, ende onse here,
Wi selen nochtan nu vort mere
Vrede hebben, ende sekerheit.
Na dat si dit hebben geseit,
So quam hem over daer albloet
Van den achtersten vonnesse swaer.
Want vorden lesten dach vorwaer,
Eer God ten ordeel sal comen,
So werden teken vele vernomen,
| | | |
515
Die ons dewangelie openbart:
Maer niet wel en eest ons daer verclart.
Scolastica Hystorie ons gewaget
.xv. dage, die sere versaget
Selen maken die liede te hant,
In die Ebreusce boec alsoe.
Maer oft si haestelijc comen toe,
Dat si tenden een selen gescien,
Ofte niet haestelijc oec na dien,
525
So dat daer tusscen soude wesen
Enech tijt: daer af, van desen,
Dies en doet hi niet verstaen.
Daerom latict also oec gaen,
Want ict noyt niegeren vant
530
Daers mi meer ward becant.
| | Vanden .xv. domsdage[n]. .xi.
Na die heylige liede gereet,
Die maken en geen ondersceet,
Ende na die meester, hebbic vernomen,
Dat .xv. dage selen comen;
535
Die teken daer af doen[se] verstaen,
Maer dat ondersceden latense staen.
| | | |
Den irsten dach noemense daer,
Maer den andren niet daer naer,
Noch den derden, noch genen meer,
540
[.....] alsoe alsict seide eer.
[.....] andren dach daertoe
Noch ander meester, alsmen siet,
Oft si tenden een selen wesen,
Of enich tijt staen na desen.
Om dit en salmen scriven niet
550
Den andren dach, alsemen siet,
Maer dander teken, als ende als;
Diet anders maecte, dat waer valschs.
Nu hort dese teken ongehier.
Den irsten dach noemt [men] hier,
555
Om dat hi quam daerna albloet
.XL. dage na Antkerst doet,
Also Daniel boeke doen verstaen.
Die irste dach hier af, dan saen
So sal die zee verheffen hare
560
.XL. cubitus hoge openbare
Ende blivet staende also vermogen
In haer stat, alse of si ter ure
Beloken waer met enen mure.
565
Dat ander teken sal daer wesen,
Dattie zee daelt na desen,
Ende werd so cleine oec na dien,
Datmense cume mach gesien.
| | | |
Dat derde, dan selen die diere saen
570
Die in die zee daer scinen staen,
Selen briescinge geven daer
Dat vierde daeraf wesen sal,
Dattie zee sal bernen al;
575
Ende ander water also met,
Dat vifte, selen bomen ende cruut
Dat seste, dan selen [die] gestichte vallen,
580
Die in die werelt sijn met allen.
Dat sevende, daer op selen saen
Keyen ende stene te gader slaen.
Dat achtende, daer op sal gescien
Ene gemeine eertbeve na dien.
585
Dat .ix. de, dan sal die eerde daer
Gelijc ende effen werden vorwaer.
Dat .x. de, daerop selen die liede
Uut haren holen comen vlieden,
Ende selen gaen amechtech dan,
590
Datte[r] enech cume gespreken can.
Dat .xi. de teken, dat comt na dat,
Dan selen die bene daer ter stat
Van allen den doden opgaen,
Ende op haer grave daerna staen.
| | | |
595
Dat .xii. de, dan selen die sterren
Alle vallen, sonder merren.
Dat .xii. de, daerop selen dan
Sterven, dat leeft, wijf ende man,
Om datsi metten doden mede
600
Daerna opstaen, na haer gerede.
Dat .xiii. de teken, daer op sal
Hemel ende eerde oec bernen al.
Dat .xv. de, dan sal sonder verden
Hemel ende eerde neuwe werden,
605
Ende al dat ye ward, sal dan saen
In minscelike vorme opstaen.
| | Hoe die werelt werd gepurgeert, ende vander claerheid daerna. .xij.
Nochtan salt vorden rechter comen
Een groet vier, hebbic vernomen,
Die dansichte verbernen sal
610
Van derre vulre werelt al.
Hemel ende eerde sal vervaren;
Maer niet in der substancie[n] twaren,
Maer bi gelikenessen, die sal
In enen [beteren] verwandelen [ . . . ] al
615
Dien hemel, secgic, vander locht,
Ende niet lochteleec gewrocht.
| | | |
Dit vier sal alse hoge slaen,
Gelijc dat dede sonder waen
Dieluvie bi Noes tiden met;
620
.xxv. cubitus so es geset
Dat boven alle berge sal gaen.
Ende om dattie werelt daer met saen
Sal gepurgeert werden daer,
Vanden sonden der minscen, vorwaer;
625
Der eerde daeromme, ende der zee,
Ende die metale, der lucht mee,
Werden mettier vetheit overgeblasen,
Dattie vercorne sonder verrasen
(Also die apostel secgen)
630
Werden gepurgeert van allen vlecgen,
Van dien daer iet af te purgeerne es;
Ende dit sal duren, sijt seker des,
Tot datse alle gepurgeert wesen.
Den gepurgeerden en saelt na desen
635
In ne gere wisen deren niet;
Maer den quaden saelt sijn verdriet
Ende ene verteringe altemale;
Den goeden es dit also wale
| | | |
Ene vercoelnesse, van soeter smake.
640
Augustijn seget op dese sake
(Dit bernen vander werelt fijn),
Dat dit vier den goeden sal sijn,
Gelijc dat den drien kinderen was,
Die inden vieregen oven vor das
645
In Babilonie waren gedaen,
Dat gi hier vore wel hebt verstaen.
| | Hoe God ten ordele sel comen. .xiii.
Men leest, dattie rechter sal comen
Te middernacht, hebbic vernomen,
Niet om die vrese des tides,
650
(Alse Augustijn doet ons gewises)
Maer om die sake der donkerheit,
Dat es te secgen sier heymelicheit.
Des rechters comste die sal sijn
Alse ene haestige blixeme fijn,
655
Ende ene claerheit, die dan sal
Sonne ende mane bedecken al,
Niet datsi haer scinen selen laten,
Maer bi gelike van desen st[.]aten.
Anders leestmen over waer:
660
Datsi sevenvout clare daer
| | | |
In dien dage sal scinen dan
Maer inden ansiene, hebbic vernomen,
Des gewarich lichts, dat dan comen
665
Sal, so selen si alle om desen
In haren naturen donker wesen.
Onse here sal inder locht na dat
Hem vertonen, ter selver stat
Aldaer hi op te hemel clam.
670
Vor hem selen sijn, alsict vernam,
(Gelijc enen verwinre groet)
Alle die tekene na siere doet,
Ende alle die instremente gerede,
Daer hi dore gedoet was mede:
675
Dat cruce, die nagel, die crone,
Entie glavie oec na tgone.
Daer ave seget Crisostimus:
Dattie ingele selen daer dus
Dat cruce hoge dragen daer
680
Op haer scouderen; ende vorwaer
Sine coninclike comst daermede,
Gelike enen der heerscher, mede
Voreboetscapen si dit daer.
Niet allene, wet vorwaer,
685
Metten cruce, maer openbaer
Met sinen wonden sijns lichamen,
| | | |
Ende sinen tekenen alle tsamen
Van sinen wonden salmen tonen,
Om dat hi daer met wille[.] versconen,
690
Dat hi die selve here oec sij
Die hem crucen liet om di.
| | Van der gemeinder verrisenesse. .xiiij.
Nu es die werelt, sijt seker des,
Ten ordele comen, hoe soet gaet.
695
Nu sent hi ute, dat verstaet,
Die grote stemme entie fine,
Die int ewangelie[.] heet bosine,
Alse tenen tekene van sinen zege,
Dat hi verwinre [es] alle wege.
700
Tharen love, ende oec vorwaer
Tsiere werscap, so noet hi daer
Alle die nie van eertrike scieden.
Maer dit sal selken van dien lieden
So claer teken wesen dan,
705
Ende so openbare oec daer an,
So dat si alle opstaen daer
Ente vonnesse comen daer naer.
| | | |
Ende, alse dewangelie seit,
So sent god na die waerheit
710
Syn ingele, met ere busine,
Om te vergaderne daer die sine,
Sine vercorne des gelike,
Van dien inde van eertrike.
Ende noch selen dan uutgaen
715
Die ingele, ende vergaderen saen
Die quade, ende scedense daer
Uten goeden, wet vorwaer.
Ende dese stemme, dese busine,
Werd van elken gehord, in scine,
720
Want van hare macht werd dan
Levende gemaect wijf ende man.
Die goede selen in ere glorien daer
Verwandelen, ende oec mede vorwaer
In vele dincs wel gedesponeert.
725
Entie quade werden verkeert,
Alse in ene minderinge van leden,
Die corupeert sijn in vele steden.
Maer den quaden, die dogen, daernaer,
Hem ne werd niet genomen daer
730
Haer gedaente haers lichamen,
Hines daermede al te samen.
Alle sele wi daer op staen,
Goed ende quade, sonder waen,
In alse corter uren, alsoe saen
735
Alsmen een oge op mochte slaen.
| | | |
Gode en sal niet gebreken daer
Der materien der eerden vorwaer,
Want daer ne sal niet ane gebreken
Alse groet alse ene ziere, horic spreken;
740
En[de] sal in siere gedane opstaen,
In alder manieren, sonder waen,
Ende alse oft hi levede, ende oec vor das
Doen hi tsinen besten was.
Maer die rebbe, alsict verneme,
Niet opstaen, daer Yeve of was
Gemaect, maer in haer na das.
Vanden minsce (e[n]s dinc ne gene,
750
Al werd geslagen, oft dure geten,
Ofte hoe dat waer versleten)
Ende den minsce en sal vandesen
En gene gebreke hebben vorwaer,
Het [en] sal an hem vergaderen daer.
| | Noch vander verrisenessen. xv.
So sal yegewelc, dat secg ic u,
Van menigerhande lande daer
Onderlinge vergaderen oppenbaer.
| | | |
Dat es te verstane, hebbic bedacht,
Alse in den staet van .xxx. jaren,
Oft daeromtrent, wet vorwaren,
Dat Christus was hier te voren,
Hoe hi die doet moeste becoren,
765
Hoe out hi was doe hi starf,
Oft hoe jonc; alst wel bedarf
Dat si storven, ende moesten liden
Die doet, si selen te joncsten tiden
Van .xxx. jaren opverstaen,
770
So dat hem geen dinc, sonder waen,
Gebreken sal te dere noet,
Noch overcomen clein no groet.
Die gene die van niewete al
Al dat hi wilde ende maken sal,
775
Sal dat wel volmaken daer,
Al eest ene materie niet daer,
Bedie hine sal niet judiceren
Dat selve, na der materien deren,
Maer na der vormen gelikenesse,
780
Na hare verdiente gescepnesse.
Daer sal oec ondersceden wesen
Man ende wijf ganselijc in desen.
Oec die wondere, die sijn geboren
Vanden minscen daer te voren,
| | | |
785
Alse die sonder voet comen vort,
Oft sonder hant in hare bort,
Oft haddense te lettel of te vele
Vander gerechter naturen spele,
Dat werd hem toe oft af gedaen,
790
Also gelike oft sonder waen
Der naturen niet gebroken ware.
Die dode, die oec openbare
In goeden resten, selen opstaen,
Irst . . . . . . . hebbic verstaen
795
Ende oec na sine digniteit.
Oec selen opstaen, na der waerheit,
Yegewelc na die ordine sine,
Alse gelijc dapostelen daer
Na apostel gelike, vorwaer,
800
Ende propheten, na hare wet,
Ende so van allen andren met.
Ende die gene, die levenden vonden
(Alse dapostel seget) te dien stonden,
Selen metten genen die doet sijn
805
Op in die locht varen in scijn,
Ende also in dien gegripen daer
Selen sterven thans, vorwaer,
Ende te hans opstaen mede,
Alse oft die ziele daer ter stede
| | | |
810
Bi enen slape ware[.] uutgegaen,
Ende in enen gedacht weder comt saen,
Ende werd also ten ordele
Geleverd in dus corten spele.
| | Van miraculen der verrisenessen. .xvj.
Die ziele, die oec uten lichamen
815
Comen sijn, begeren tsamen
Dat si werden gecorperert;
So wie so uut geblasen es mede
Indes overstes mogenthede,
820
Ende niene weet waer hi dan es.
Maer die lichaem, des sijt gewes,
Natuerlike, die ziele mede
Begeert op sine volmaecthede.
Dats waer: in yegewelken daer,
825
Es ene stomme begerte vorwaer,
Der v[o]egingen, van desen tween;
Nochtan en mogense overeen
| | | |
Bi naturen vergaderen niet,
Maer met miraculen eest gesciet.
830
Men seit oec, dat Christus' verrisen
Die sake was van onse[r] wisen,
Alse een teken daer af maken
Van ber[uer]ingen eniger saken,
Daer af des Vaders liberaldeit,
835
Om die minne Christi vorseit,
Sal doen sine broedere verrisen
In groter glorieuser wisen.
Ende alsoe nochtan, also dewelike coninc
Sinen sone maect om dese dinc
840
Ridder goet, so maecti mede
Om sine minne ridders gerede,
Ende es ene sake der beru[.]erlijchede,
Alse te onser minscelijchede,
| | | |
Bedie hi beroert ons vorwaer
845
Ter verrisenessen, ter bliscap, daer
Goede gewerke werden vonden,
Diemen dede vor dien stonden.
Dese sake es oec ene vorme, vorwaer,
Ende oec mede u exemplaer.
Hier vore sijn, na der waerheit,
Selen vore dat vonnesse comen,
Datmen dleste vonnesse hort nomen.
| | Vanden vonnesse, dat God elken geeft na sijn verdienen. .xvij.
855
Ende vergadert vore sijn anscijn,
So sal hi die sonders irstwerven
Anespreken, om haer onbederven,
Ende sal haer mesdaet lonen daer
Met tormente, die sijn so swaer,
860
Die bettere oec sijn na desen
Dan alle tormente selen wesen;
Daer af oec hare consentien mede,
Met ere bitender vresen, ter stede
Vanden rouwe in wanhope comen.
865
Ende oec sal dit, mogedi wel gomen,
Ene ongenoemde confusie wesen,
Alse yegewelc daer mach lesen
Ende in haer herte gescreven siet
Al haer quaetheit, dits verdriet.
| | | |
870
Ende dan, (alse dapostel doet verstaen)
So werden gewroeget also saen
Alle der zielen gepeise mede,
Die si ye peysden in enege[r] stede;
Want elken werdet bekint aldare
875
Oft in een was getekent ware.
Dit sijn die boeke, wet wel dat,
Van yegewelken, die opter stat
Alle selen ontpluken daer.
Bedie, bider comst trechters vorwaer,
880
En selen niet die lucht allene
Verlichten, maer oec int gemene,
Alle verborgene dinge der herten
Selen geopenbaren met smerten;
Ende dan sal die ewanglie gereit
885
Vervult werden, daer men af seit:
En es niet so neuwe verborgen,
En come dan vort ter sorgen.
Hoe grote cracht sal dit wesen,
Dattie mogetheit gods in desen
890
Tonen sal, dat iegewel[c] dat goet
Ende dat quade daer tonen moet,
Ende in sijn gedachte comet daer.
In so corten uren daernaer
| | | |
Werd besceden, alst daeran
895
Sine concentie wroeget vordan,
Ofte ontsculdeget; ende met desen
Weet elc van hem hoet sal wesen
Met hem, oft hi verdoemt es,
Oft behouden, sijt seker des.
900
In die vercorne werd afgedaen
Al haer verdinken, sonder waen,
Van der eweliker bliscap goet;
Maer si hebben in haren moet
Hare quaetheit, diesi daden voren;
905
Nochtan niet, dat si wanen verloren
Bliven, ofte ter pinen comen,
Noch oec ter bliscap niet; si gomen
Metter gracien al van desen,
Daer si gedanct af mogen wesen;
910
God en doet hem niet in scijn,
Om datsi te blide souden sijn.
| | Vanden ordele meer. xviij.
Dan alse dit dus es gedaen,
Selen die onsalegen wanhopen saen,
Ende hem decken, constensy,
915
Vore dansichte Gods, seitmen mi,
Ende selen roepen: ‘Gi, berge ter stede,
Bedect ons vanden ansicten mede
| | | |
Die daer optie trone staen!’
Alse Crissostomus doet verstaen
920
Op Matheuse, daer hi seget hier:
‘Het ware sachter, ducent vier
Ende blixeme gedogen, dant ware
Dat ansicht also openbare,
Dat so suete es ende so scone,
925
Van ons heren, om enige lone
Die wi dor hem niet en daden.’
Sine dorren haer ogen in genen raden;
Ons en steet niet te siene daer naer.
Jan Crisostomus seget mede:
930
Dattie sonne ende mane bede
Haer licht an hem trecken gerede,
Om des rechters gewarechede,
Dat sise niet dorren an sien;
Niet om dat hem mach mescien,
935
Maer om dat elken minsce dan sal
In eens anders torment [s]c[r]omen al
Van sine[n] vonnesse werd[en] geset.
Die cracht oec der hemele met:
| | | |
Dat sijn dingel, verstaicker an,
940
Ende die selen beroren, alle, dan,
Maer niet om die ververnesse
Vander gerechter doemnesse,
Noch oec om anxt en genen
Dat si hem yet selen verenen,
945
Maer om die wondere, die si sien
Van selken dingen, die gescien.
Also, alse Beda seget, daer van:
Wat sal dat roedekijn dogen dan,
Dat inden woude es gestaen,
950
Daer die cedren vanden paradise verslaen.
Daer selen die vercorne te hope
In die locht hem jegen lopen,
Entie quade op deerde omtrent,
Die si altoes hebben gemint;
955
Daer selen si bliven in dat dal
Ende des rechters sent[ent]ie avebieden,
Eersi vandaer mogen scieden.
| | Noch meer vanden ordele. .xix.
Men seit, dat [Christus] judiceren sal
960
In die vorme een[s] cnechts al,
| | | |
Want hi doe gedaent ne gene,
No clerheit [hadde], no groet, no clene,
965
Maer was .i. spiegel, een anscouwen
Vol van menigerhande rouwen;
Ende dan sal hi in die glorie,
Van al siere scoenre memorie,
Allen minscen hem vertonen,
970
Om dansien van sinen lone[.].
Maer Augustinus seget [..] van dien:
In die vorme salmenne sien
Van ene[n] cnecht; verblidende daer
Seelne sien die gode daer naer;
975
Maer den quaden werdet verborgen saen,
Datsi die bliscap niene begaen,
Noch die claerheit en sien mede,
Diede gene sien ter stede
Die suver sijn van herten daer,
980
Ende oec dat rike hebben daernaer.
Die vader en judiceert genen man,
Maer al sijn rechten geeft hi dan
Die sone des minscen, sijt gewes.
985
Niet alse, dat hi sone es geseit,
Alse van der cracht der minscelijcheit,
| | | |
Oft sonder den vader daer ter stede,
Oft sonder den heyligen geest mede
Daer te judiceerne yet sit,
In die vorme van enen man,
Den quaden verveerlijc tsine dan,
Ende den gerechten genadich daer;
Ende verliechtse oec daernaer;
995
Hi judiceertse metter godleecheit,
Niet metter minscelijcheit.
Oec niet allene Christus ne sal
Niet judiceren daer allene al,
Maer die heyligen selen daer
1000
Met hem judiceren, vorwaer,
Nadat God selve heeft geseit,
Daer hi seget na der waerheit:
Gi selt sitten op .xii. stole wel,
Ende jugeren opt geslechte van Israel!
1005
Niet allene die .xii. apostelen,
Maer die hem volgeden alle, selen
Gemeinlijc judiceren gerede.
Biden .xii. sitten, verstawi mede,
Alle die heyligen sonder getal,
1010
Ende bi den .xii. geslechten, men sal
Alle die gene verstaen aldaer,
Die te judiceren sijn vorwaer.
| | | | | | Vanden selven meer. .xx.
Alsoe alse seget Gregorius,
Die dit hier orkent aldus,
1015
So selen vier ordine daer sijn
Inden gerechten vonnesse sijn:
Twee, alse die sijn vercoren,
Ende .ij., die oec sijn verloren.
Die vercorne en sal niemen daer
1020
Judiceren, maer si vorwaer
Selen judiceren, ende regneren,
Alse die recht van allen deren.
Ende selke werden gejudiceert ter stede,
Ende selen regneren mede,
1025
Alse die tusscen beide sijn goet,
Alsmen ons verstaen doet.
Die quade, van dien sel na desen
Ende sal vervaren, hoe soet gaet,
1030
Alse quade kerstine, dat verstaet.
Selke selen niet gedoemt, twaren;
Nochtan so selensi vervaren
Alse die ongelovich sijn;
Dus sal wesen dese termijn.
| | | |
1035
Dan sal die rechtere sceden daer
Die gode vanden quaden naer,
Alsoe die herde sijn scape doet,
Ende uten quaden doet dat goet.
Ende dan (alse seget Gregorius)
Ende weget tquade jegen tgoede,
Ende eest dat daer tquade verloede,
So weet hi sijn vonnes daer,
Ende daers geen verdingen, naer.
1045
Ende dan sal ons God verwiten,
Niet allene onse quade viten,
Noch oec onse verrokeloeshede mede,
Maer al dat hi dor ons oec dede
Sal hi ons verwiten daer,
1050
Daer wi en selen niet .i. haer
Keren dorren van anxte groet.
Ay, ongevallige sondere groet!
| | | |
Wat soutu nu daer mogen angaen,
Daer di die here wilt verslaen
1055
Emmermere ter pinen swaer.
Alse dit die es dus openbaer,
Dattues meer en mach ontgaen,
Dits vrese boven al, na mijn verstaen.
| | God den sonder an sprect. .xxi.
1060
Achter lande liep vor nu,
Ende predicte die waerheit al,
Waer met datmen vercrigen sal
Hemelrike, dus gingic vort,
In lande, in dorpe, ende in port,
Ende wederseit dicke na das,
Ende getrijst was ende gewacht,
Oftic yet vort hadde bracht
Datmen node hadde gehord.
1070
Maer in verbarchs nie mijn word,
Ende seide, dat mi orberleec dochte,
Hoe sere datmi oec wachte.
Ende in desen so wardic daerna
Om u gegeeselt, elc dit versta,
1075
Ende bespouwen oec ter stede,
Ende in mijn hals geslagen mede,
| | | |
Ende verbonden mijn ogen daer,
Ene dorne crone setten daer naer
Op mijn hoeft, met nidecheden,
1080
Dat mi dbloet te meniger steden
(Ay om u!) daer neder liep.
Daer was menich die op mi riep:
‘Profete! wie sloech di?’
Daerna oec verdoemdense mi
1085
Ter lelijcster doet daer van al.
Si stieten mi daer als enen bal,
Ende crusten mi, ende hingen alsoe,
Ende gaven edic drinken doe
Met gallen geminct, in bitterheden.
1090
Si nicgelden mi in drie steden,
Ende met ere glavie mi oec stac,
Datmi die side ontwee brac.
Dat paradijs ic u ontdede,
Ende mijn rike offerdic u mede,
1095
Ende men dwanc u mede niet;
Maer uwe vriheit ic u liet,
Ende oetmoedelijc sochtic uwen wille
In allen dingen, lude ende stille.
Hoe soudic meer gedoen dor u,
1100
Dan ic hier gedaen heb nu.
Hens niet, en hebt gedaen al.
Merct wat u gescien dan sal,
Die niet en hebt dat verstaen,
Wa[n]t ic hebt vor u gedaen!
1105
Secgt mi, gi sonderen groet,
Natuerleec dogende ende doet,
| | | |
Wat hebdi nu gedaen dor mi,
Die u here bem, ende daerbi
Om u gepassijt was hier voren.
Leest dit, ende penst dan mede
Wat God hier vore dor ons dede,
(Ende penst om u sonden vordane,
Die u ten ordele selen vermanen)
1115
God, die van al sal doemen,
Na recht, van datmen can genomen.
| | Wat God den gerechten toe sprect. .xxij.
Daerna, gelijc heeft hi der quaden
Berespt van haren mesdaden,
Also sal hi ten goeden spreken
1120
Met soeten worden sonderleken:
‘Ic was hongerech, du voedes mi;
Ic was dorstich, ende daerbi
Gavestu mi drinken, ende also vort
Alster ewangelien toe behort.’
1125
Sal hi ten gerechten spreken daer,
Met groter sueticheit openbaer.
Dus es te verstane, dat God dese dinc
Meer daer te secgene bevinc
Om die gewerke der ontfermichede,
1130
Dan die gewerke der gerechtichede,
| | | |
Oft der penitensien, dat verstaet.
Oec es te verstane, na den raet
Dat hi ons toent oec in desen,
Dat so wie behouden sal wesen,
1135
Dat meer sal sijn, in die waerhede,
Om ons heren ontfermichede,
Dan om haer verdiente met;
Ende die hem daer in heeft geset
Alse ter ontfermicheiden ward,
1140
Hi werd daer met geloent ter vard.
Alse oft hi woude secgen daer:
Uwe verdiente en sijn vorwaer
Niet al solke loen werd nu,
Alsic hier sal doen dor u.
1145
Maer gi, die anderen hebt gedaen
Ontfermicheit, ende hebt ontfaen
Dor minen wille, alsict wel weet,
So waerd onrecht, in loende gereet
U met ontfermicheiden weder.
1150
Een vonnes werd gesint daer neder:
‘Daer gene ontfermicheit uut en comt,
Hi werd sonder ontfermicheit gedoemt!’
Selke secgen, dat si antwerden dan:
Here! waer sagen wi di hongeric dan
1155
Gelijc diewangelie ons doet weten.
Selke heyligen oec vermeten,
Dat daer gene antwerde sal wesen;
Want alle die tongen die selen van desen
1160
Daer mens ordeels sal gewagen.
| | | |
Daeromme seget Comestor mede:
Dat goede ende quade, beide gerede
Niet anders es te secgen daer,
Dan elc sine verdiente, vorwaer,
1165
Gelijc, oft hi behouden sal wesen.
Oft verdoemt oec na desen.
Daer nes geen onscout, godweet,
Daer elc sine verdiente weet.
| | Hoe God tfonnesse geeft. .xxiij.
Nu werd over elken sentensie gegeven,
1170
Alse: ‘Gebenedide, comt mi neven,
Die mi gedient hebt, vorwaer!
Ende gi, vermaledide, gaet daer
Dat emmer te stane steet,
1175
Sonder roep van ludene mede,
Ende sonder ander maniere gerede!’
Dit ende ander alle dinge,
Wanen die menige sonderlinge,
Dat met consientien sal wesen
1180
Geexprimeert van alle desen,
Dan met worden verstaic hier.
Dus gaen daer die quade int vier
Om ewelike te bliven daer;
Ende die goede gaen daernaer
| | | |
1185
Ind ewelike bliscap sonder inde;
Entie quade ind ewelike scinde,
Daer si gepijnt werden daerna
Emmermeer, alsict versta.
Hets recht, datsi emmermeer dogen,
1190
Die op eertrike altoes pogen
Hoe si quaetheit mogen doen.
Gregorius ons in een sermoen:
Hets recht, dattie gene seer
Sonder bliscap hebben emmermeer,
1195
Die noyt en wouden derven niet,
Oft sonder sonde wesen yet;
Si souden wel sonder inde
Leven, alsict an sulken vinde,
Ende hi sonder inde mocht dan
1200
Sonde doen, dat verstaic daeran.
Daer es twierhande pine den quaden
Dan gegeven, om hem versaden:
Deen es, datsi werden gesceden
Van Godsrike in allen leden;
1205
Dander dat si gepijnt selen wesen
Inder hellen emmermere na desen.
Dit sijn die pine entie viere,
Daer ons dewangelie af seit diere:
Alle bome die dragen niet
1210
Goede vrucht, die besiet,
| | | |
Ende snidetse af, ende lecgtse dan
Daerom, om ene clene pine,
Daer u hier in staet te sine,
1215
Dat ewelike vier verdient,
Ende den stanc, die meer en dwient.
Nochtan, die .x. dusent helscher viere
Vergaderen mochte[.] in enen viere,
En ware niet daer jegen al
1220
Alse die pine daer wesen sal,
Daer si van der heyliger glorien
Gesceden sijn, ende dier memorien,
Ende dat si van Gode gehaet sijn.
Alse ons G[r]egorius doet in scijn,
1225
Die trike Gods onwerdich wesen,
Daeraf seit hi dus van desen:
Dat die pine gaet boven al,
Datmense daer dan sceden sal
Van Gode; entie scande mede,
1230
Entie confuse der conscientien, bede.
Daer si vandien niweren vinden
Geen remedie, dat ie[.] mach inden.
| | | | | | Noch vanden selven. .xxiiij.
Gregorius die grote doet verstaen
In ene ewangelie, sonder waen,
1235
Vanden mageden, die seit alsoe:
Oft yemen dogede daer toe,
Dat sij iet mochte gesmaken
Inden palayse sier herten, di saken,
Met groten wondere van bliscepen,
1240
Dat[ . . . ] doe daer ward begrepen,
Daer men seide: Die brudegoem
Comt, staet op ende nemets goem!
Ende die gereet waren daer,
Gingen in met hem daer naer;
1245
Ende die na quamen, dat verstaet,
Wat bitterheiden hem anegaet,
Doen besloten was die dore,
Ende si bliven moeste[n] daer vore.
Die dore (seit die glose daer naer)
1250
Des riken en ward meer daer naer
Omploken, na den ordele vord,
Niemen; also hebbic gehord
In die heylige scrifture lesen.
In apocalipse oec na desen,
1255
Vintmen indie glose staen
| | | |
‘Het selen hem beclagen daeran
Alle geslechten der eerden dan!’
Dat es te secgen, van allen landen;
1260
Want sine selen (na mijn verstanden)
Vanden tormente niet droeven[..] sere
Al datsi sceden van onsen here,
Ende van al selker geselscap mede
Die te hemele vard gerede.
| | Noch meer vanden ordelen. .xxv.
1265
Van .ii. vieren hebbic vernomen,
Die int inde der werelt comen.
Een vier werd daer in scijn,
Dat vergangelijc sal sijn,
Daer die werelt gepurgerd werd mede,
1270
Entie ziele van hare quaethede,
Alsic daervoren dede verstaen.
Dat ander vier, dat daer comt saen,
Dat es een ewelijc vier, (godweet),
Datten quaden es daer gereet.
1275
Ende dit vier es onder deerde met,
Ende altoes livechtech geset
Ter pinen, met ongenaden groet,
Ewelike metter duvele conroet,
Dat tweevoldech geheten es,
1280
Dats altoes donreine, sijt gewes,
| | | |
Ende altoes pinende daer oec mede;
Bedien en blest in gene stede,
Noch en sal niet geblest wesen,
Also alse wi in Joppe lesen,
Het salse verslinden .i. vier gereit,
Datse niet en sal ontsteken.
Gregorius horic hier af spreken:
Die irste doet, die niet en welt
1290
Die ziele, daer si werd gevelt,
Behout si uten live na desen;
Vanden live[.] nochtan moet wesen
Die ander doet, alsemen telt,
Daer si noch swaerre met werd gequelt.
1295
Ende van beiden desen saken,
So est te verstane in derre spraken,
Nochtan, dat niet die ziele en velt
Van haren lichame, dat sijt ontgelt.
Dese onsalige hebben ene doet,
1300
Die sonder doet hetet, bloet,
Ende een inde sonder inde geset,
Ende een gebrec sonder gebreke[.] met:
Bedie die doet leeft omtrent,
Ende dat inde altoes begent,
| | | |
1305
Ende men gebreke men niene weet
Dat [ . . . ] dies daer iet ontgeet.
Waerombe en pense wi daerop niet,
Dattie ziele so swaer verdriet
Om onse sonden hebben sal.
1310
Ay God! ende oft hi hier al
Den lichaem daet ontgelden dat
Eer die ziele rumde tvat;
Dat willic wel dat mochte wesen!
Maer neent niet, men can te desen
1315
Niet anders gedoen, here! dan gi
Hebt vore geset, dat donke mi;
Sele wi derre pinen genesen,
Dat moet bi uwen wille wesen.
| | Van der pinen der quadere. .xxvi.
Alse die arme zielen sijn
1320
In der vulre hellen termijn,
Selense yet anders hebben daer
Dan dat vier, dat es dus swaer?
Jase! Men mochte gepensen niet
In gere manieren haer verdriet.
1325
Si selen daer horen so vreselijc
Stemme roepen, ende so eyselijc,
Ende so donker saelt wesen daer,
Sulferechtech ende putten swaer,
| | | |
Hitte ende dorst ende stridinge mede,
1330
Met hameren slaen, op al haer lede,
Ende een hope es hem in scijn
Dat si altoes in pinen sijn;
Bande van wormen, altehande,
Ane voete, an arme, bene ende hande;
1335
Rouwe, vrese, versmedenesse
Van Gode (dats die swaerste lesse)
Ende van allen sinen heyligen met.
Ende waer dat ict hebbe geset
Hier vore in Tondalus, sonder waen,
1340
Ic soudt u hier doen al verstaen.
Maer die man, diet selve al sach,
Dan enich ander man, godweet,
Om dat hi vertelt al dat leet
| | | |
1345
Vander hellen pinlichede.
So latic hier nu ter stede;
Diet lesen wille, soect daerin,
Hi vindes daer meer, na minen sin,
Dan ict hier nu doe verstaen.
1350
Int vierde boec, na minen waen,
Vander vierder pertien met,
So wanic dat oec es geset.
Dus es die pine alte swaer,
Die emmermere sal geduren daer,
1355
Ja so groet essi, ende met selken lede,
Soe dat si vergeten alle daer mede
Gods, ende alle goede saken,
In dat torment, daer si na haken.
| | Van der sonne, ende vander manen, hoe si verwandelen. .xxvij.
Na die verdoemenesse, sonder waen,
1360
Alse Ysayas ons doet verstaen,
So sal die mane al so claer wesen
Alse die sonne was vordesen;
Ende die sonne sevenvout meer
Clare wesen, dansi was eer.
1365
Ende op dit Johel oec doet gewes.
Alse dit al getermeneert es
Van desen vonnesse, die dan sijn
Ende die quade na dien termijn
| | | |
Inder hellen sijn besloten,
1370
Alse onse here met sinen roten
Dan, alse dit die mane beseft,
Werd si verwandelt inder claerheit
Die de sonne had vorseit;
1375
Ende die sonne werd sevenwerf meer
Clarre, dan si was doe eer.
Mane no sonne, alsict versta,
Niet en selen wandelen vort,
1380
Maer staen altenen in een acort,
Ende in ene stat vord alsoe,
Ende darse God irst maecte toe,
Ende sette, doe hi die elemente
Elc dede staen na haer atente.
1385
Dus sal sonne ende mane na desen
In die selve stede wesen,
Daerse onse here sette na dat
Doen hise irstwerf maecte ter stat.
Vore dien dag des ordeels daer
1390
(Na dat Johel segget vorwaer),
So waest eclipsis, alsict vernam;
Ende doen onse here ten ordeel quam,
So werden si verdonkert mede
Van hare clarheit daer ter stede.
| | | |
1395
Ende doe die werelt werd genoveert,
Ende hemel ende eerde gepurgeert,
Ende neuwe werden, so werd gemindert
Van hare claerheit, ende gehindert
Sonne ende mane; ende om dat,
1400
Seget Ysidorus, dat si ter stat,
Om haer pine, die si doe dogen,
Haren loen hadden sevenvout vermogen.
Nember werden daer geacht;
1405
Maer een dach saelt als [.....]
Dits te verstane, dats gene noet,
Daer en es, cleine no groet,
Anders dan sijt siren daer;
So claerheit es daer vorwaer
1415
Van Gods claerheit, dat verstaet,
Dat haere claerheit al vergaet.
| | Van der bliscap der heyliger die met Gode sijn. .xxviij.
Die vader verblijt die gerechte
Met sonderlingen sconen lechte;
| | | |
Want van Gode comt ene raye
1420
Van ere claerheit, dat daer in spraye
Werd[en] gesien [van] elken in,
Daer hem af werd also die sin
Verclaert, dat hi altoes es
Daerombe in glorien, sijt seker des.
1425
Ende om dit, alse dewangelie seit:
Die gerechte sullen inder waerheit
Blicken, gelike der sonnen claer;
Ende in haers vader rike vorwaer
Haer raye blict, daer men in sal
1430
Haer claerheit merken overal;
Sine mach corrumperen niet,
Noch oec minderen, wats gesciet.
Twee dingen sijn der zielen gegeven:
Deen es, dat si altoes geven,
1435
Ende darven van allen quade daer;
Dander es, dat si daer naer
Altoe[s] in jegenworden sijn
Van allen goede, sonder termijn.
Ende in dese twee es vorwaer
1440
Volmaecte salicheit openbaer.
Der gichten der gerechtere es drie:
Bekinnesse eest deen, donke mie,
| | | |
Ende minne eest dander, daer ter stede,
Ende gebruken eest terde mede.
1445
Van kinnessen so comt minne,
Ende van dese tween, alsict kinne,
So comt gebruken, dat verstaet.
Daer ombe volmaectheit, hoe soet gaet,
Es in bekinne[n] des overstes gods;
1450
Ende dberoeren der minnen des moets
Te hem selven trect, sijt seker des;
Dat gebruken dat terde es.
Daerom seget Sent Augustijn:
Hi sal met rechte dinde sijn
1455
Van onser begerte, secgic, vandien,
Diemen sonder inde mach sien.
Hier in el volmaectheit al,
[.....] dus vrolijc leven sal,
Dat God daer den sinen doet.
| | Noch vander bliscap der zielen. .xxix.
Dat alle bedalle daer ter stat
| | | |
1465
Alle die soetheit niene can
Die[n] minsce gescien, die daer an
Alles dinges, sijt seker des;
Also alsemen int boec vent
1470
Vander zielen enten geesten omtrent.
Twee dinge inden minsce sijn:
Dats die sijn van binnen fijn,
Ende die sijn van buten mede;
Ende yegewelc heeft ter stede
1475
Sijn huus, daer menne in wedermaect.
Die sin van buten werd oec gesaect
In ere sinninge der minscelijcheit,
Ende daerom seit hi, in der waerheit,
Dat god minsce gemaect was
1480
Om dat hi in hem selven na das
Den minsce altemale soude
Heilegen, op dat hi selve woude;
Ende om dat ie begeringe, alsict verneme,
Vanden minsce quame te heme,
1485
Ende alle die minne in hem quame,
Ende alle dinc van hem name,
Dit waer al den minsce goet;
Want also als ict verstoet,
Ginge hi in, ginge hi uut,
1490
Hi vonde weide al overluut
| | | |
In sinen makere, seldi verstaen;
Want eest van buten, also saen,
Dats int vleesch, hoe soet gaet,
Sijns behouders, dat verstaet;
1495
Ende eest van binnen, so eest mede
In des sceppers godlijchede.
Dat derde es, dat van desen leven
Die onsaligen uut gaen ende begeven,
Dattie ingele noyt en mochten
1500
Proeven, in en[i]gere gedochten.
Also alse Augustijn hier seit
Uten boeke der biechten gereit:
Over al door die bliscap, godweet,
Die meerre moednesse [men] vergeet;
Volget een hoge genesen mede;
Ende na groten rouwe, wetet wel,
Volget bliscap ende spel;
Die in der proverbien geseget met,
1510
Die inde canteken sijn geset.
| | | |
Daerom die materie vanden loven,
Die de heyligen singen boven:
‘Gebenedide, Here, die ziele mijn,
Ende alle die onder mi sijn!’
1515
Dit werd daer gesongen clare.
Vandien sange mochte comen,
Hem worde alle droefheit benomen!
Men sinct daer oec: Wi sijn verblijt,
1520
Om dat wi leiden onsen tijt
In onsen dagen in oetmoedichede!
Wi sijn oec comen (sinctmen mede)
Vander doet ter bliscap al,
Die ons ewelijc duren sal!
1525
O wi! die dus singen mach
Om .i. lettel hier verdrach;
Ende o wi! die dit singen daer verliest,
Ende comt daer hi ewelike riest!
| | Van Gods gebrukenesse. .xxx.
Sente Augustijn seget mede,
1530
Inden boec der questien, tere stede,
Die op dewangelie gemaect sijn:
‘Si mogen daer alle secgen in scijn,
| | | |
Vander onsprekelik[er] gebrukelijchede
Der waerheit, die daer volget mede;
1535
Ende so si meer alle secgen mogen,
So si min te secgen dogen:
Want hi es hertoge van dien liechte,
Ende raste boven alle geslichte.’
Noch Augustijn, in enen boec, saget,
1540
Daer men vanden Steden Gods gewaget:
‘God sal ons so bekint sijn,
Ende so claer oec met int antscijn,
Dat wi selen sien den heyligen geest
In ons selven, hebbic vereest;
1545
Ende dat yegewelc siet in hem gescien,
Sal hi in enen andren sien.
Neuwe hemele, neuwe eerde,
Ende alles dies men daer begeerde
Sal daer elc gebruken meden.
1550
Oec selen daer alle uwe leden,
Ende u darme uwes lichamen
Wat eest anders, secgen die propheten,
Daer God seget inden beheten:
1555
‘Ic sal der gere God wesen.
Ende oftics niene waer in desen,
Hoe soudense dan gesaet sijn?
Ic sal wesen hem in scijn,
| | | |
Wat dat yemen in erachtichede
1560
Van mi begerd, in waerhede,
Haer leven, haer salicheit, haer vrede,
Ende ere, ende raste, ende werdichede,
Ende van alles dinges copie mede,
Van alder bliscap genuechlijchede.’
1565
Daer onse bekinnisse sal hebben niet
Gene dolinge, wats gesciet;
Daer onse minne oec ne sal
En geen bescermen hebben van al;
Daer onse wesen oec albloet
1570
Nemmermeer en hevet doet.
Dan sal God, alse Bernardus seit,
Hi sal vol sijn der redelijcheit,
Van allen liechte begeerlijchede,
Ende der meniger vredelijchede,
1575
Ende in ere gedachten der ewelijcheit.
Wat helpt hier meer toe geseit.
In can die bliscap niet volbringen,
Die si daer hebben in allen dingen;
En es geen man, die const gepensen,
1580
Noch die dinge oec gevensen,
Van eniger bliscap, dat verstaet,
Die jegen die bliscap iewent gaet
| | | | | | Vanden selven noch meer. .xxxi.
Nu es een inde der eertscher dinc,
Van dattie eerde ie bevinc.
1585
Vore dit inde, leestmen met,
Dat in hemelrike waren geset
Ingele, deen boven, dander neder,
Om te dienne vort ende weder;
Ende duvelere oec, den duvelen met
1590
Oec waren te dienne geset;
Ende manne oec, over die man,
Ter orberlecheit des liven, an,
Ofte som te bedriegelijchede.
Maer dan salt al cesseren mede
1595
Die heerscapien, ende die vogedien,
Want dan en saelt in dien pertien
Niet te doene sijn, godweet,
Om die grote glorie breet.
Daer sal die vrese al vergaen,
1600
Ende caritate sal daer op staen;
| | | |
Noch daer ne sal die vorberste niet
Den mindren verhogen, wats gesciet,
Noch oec verdrucken, dat wel wet,
Maer elc blijft daer hi es geset.
1605
Ende daeromme, alsi dus genomen
Ter bliscap Gods, ende daer comen
Gereckelijc, ende dat hem dan
En geen dienst behoevet vort an,
Dan sal oec cesseren daernaer
1610
Die namen der ingele, wet vorwaer,
Van dat si nu geheten sijn,
Om die menichfoldicheit fijn
Der minsceliker dienstichede.
Nochtan selen in den hemel mede,
1615
Ende oec in die helle na desen,
Menigerhande woninge wesen,
Gelijc dat in Tondalus steet;
Die wille, leest daer gereet.
Sal daer sijn ongelijc claerheit
1620
Bider bliscap, diemen seit.
Want alst es een gemene pinninc,
So bekint hem elc an die dinc;
| | | |
Ende alsoe es Gods anesien,
Die elc mach gebruken indien,
Ende in alle dinc, groet ende smal,
Dus eest al in he[.]m daer,
Ende hi in hem oec openbaer.
Wat souden hem meer bliscepen
1630
Datsi in hem sijn begrepen,
Ende hi weder met hem altoes.
Dits .i. leven sorgeloes.
| | Noch vander bliscapen meer. .xxxij.
Dits met rechte die bliscap mede
Vander eweliker overster stede;
1635
Ende, alse Augustijn seit albloet,
Heeft ene dere ordene geselscap groet
Gods te gebrukene daer altenen,
Ende te gader in hem gemenen.
Wat es dese[r] glorie bediede
1640
Deser sekere heyliger liede:
Het waer vele lichter volgen hare,
Dan te vertrecken openbare.
Wies sal die loep sijn sonder inde
Entie gewoente, alsict vinde,
| | | |
1645
Sonder verdriet, ende in ouden,
Daer dewelike bliscap in es behouden,
[ . . . ] altoes neuwe joye driven,
Ende sonder vrese altoes bliven
In die volmaecte salijchede?
1650
Dit mach bliscap heten gerede!
Van alre hopen oec volint.
En es geen hoecskijn oec mede
So groet, no so clene ter stede,
1655
Noch in ziele, no in lichame,
En si vervult met alre bequame.
Het sal al vol sijn, ende over vloeien
Van alre bliscap, die daer groyen;
1660
Allen verdienten uut gelesen,
Ende oec boven allen sinnen geset,
Ende boven allen begeerten met.
Daerom es gescreven alsoe:
En mach geen oge anesien toe,
1665
Noch ore horen, dat verstaet,
Die bliscap, die de minsce begaet.
Vore den dach des ordeels mede,
So ondersien hem wel gerede
Die goede, entie quade met,
1670
Alse in dewangelie es geset,
Daer men leest vanden riken man,
Die purper ende pellen hadde an,
| | | |
Hoe si hem ondersagen bede.
1675
Maer na den ordele en selen die quade
Nemmermeer sien met gene rade
Dat godlike licht, noch livelijchede
Van niemen die es Gode mede;
Maer die goede selense sien
1680
Altoes vore daerna van dien.
Nochtan, alse Gregorius seget:
Den heyligen zielen niet en weget,
Noch en hebben deren van dien,
Datsi die gene in pinen sien,
1685
Want haer bliscap es so groet,
Dat[ . . . ] hem mach gene noet
Comen van eniger deren daer.
Ay, God, here! brinct ons hier naer
Terre bliscap die es dus groet,
1690
Alse onse lichaem comt ter doet!
O wi onsalige! Verdoemde sonden,
Daer[bi] ons dit werd ontvonden,
Ende daer wi emmermere na desen
Ay, dulle minsce! penst ende merc
Om dine sonden, die di dus leiden,
Ende die di dan aldaer doen sceiden
Vander bliscap, ende emmermeer
1700
Geduret sonder wederkeer!
| | | |
Betert u, ende scuwet die sonden,
Daer gi Gode met werd ontvonden!
Dit radic u in in gerechten rade.
Dit es dinde van goede ende quade.
| | Van onser vrouwen miraculen, diesi an mi selven dede. .xxxiij.
1705
Ene miracule van onser vrouwen
Willic maken met goeder trouwen,
Die si an mi selven dede,
In ere harde groter siechede,
Daer ic lach te Veltheem binnen,
1710
Altemale buten minen kinnen.
Ende dit was in die sinxen dage,
Dat van sterften was die grote plage;
Ende om dit begonstic vruchten,
Ende mi selven te meer duchten,
1715
Ende daerom mine biechte sprac,
Van alre dinc die mi gebrac.
Doe quam mi dongemac so groet,
Dat ic niet gaf om die doet.
Maer een gepens haddic, met trouwen,
1720
Altoes op onser soeter vrouwen,
| | | |
Datsi mi moeste daer verdingen,
Ende uut dier swaerheit bringen;
Op dat orberlijc mire zielen ware,
Ende ic noch mochte dienen hare.
1725
Een bekeren quam mi doe ane,
So dat ic began te verstane,
Dat ic genesen soude wel.
Maer daerna mi meer mesvel,
Want al die siecheit openbaer
1730
Sloech mi in mijn ogen daernaer;
Ende ward al blint optie stede,
Ende hadde so grote stecte mede,
Dat mi dochte in alre sake
Oftmen met cniven daer in stake.
1735
Doe sprakic in mi selven saen:
‘Ay, laetse! wat machtu anegaen?
Wat saltu doen? Dit grote wee
En soutu mogen gedogen nemmee!
Ja, sprakic doe ter stat:
1740
Ende al verginge mi twee na dat,
Soudic bliven aldus blint,
So waric altemale gescint!’
Dus lagic jegen mi selven ende sprac,
Ende had so groet dat ongemac,
1745
Dat ic geduren niene conste.
Doen quam mi echter vord die onste
Van onser vrouwen, die mi vorsach,
Daer ic in mire siecheide lach.
| | | |
Ende doe ic sprekende ward om haer,
1750
Doen dedic wechgaen alle daer nare
Ende seide: ‘Ic wil resten mi.’
Ende dit dedic algader, om dat
Dat ic om haer soude pensen te bat.
1755
Doen gingic bidden onser vrouwen
Neerstelike, met goeder trouwen,
Datsi behilde daer mijn licht,
Ende seide: ‘Vrouwe! Ic heb gedicht
Van u menige scone dinge.
1760
Maer nu soudic sonderlinge
Van u dichten, indien dat gi
Mijn licht wilt behouden mi.’
Aldus lagic lange ende bat,
Ende geloefde, ende seide daer ter stat:
1765
Dat ic, na mijn genesen, soude
Van haer dichten, also houde
Alsic dit boec hadde gehent,
Daer ic in dichte doe omtrent.
Ende recht aldus in dese sprake,
1770
So quamic daer in slaeps sake,
Ende sliep daer ene lange stonde;
Ende inden slaep mi dromen begonde[.]
Om die vrouwe vol van genaden;
Mi dochte, dat si mi had ontladen
1775
Van minen wee opter stat,
Ende mijn licht gaf oec na dat.
Daerna onlancs ic ontspranc,
Ende vant dit waer; dies moetsi danc
Ducentvout hebben, die vrouwe mijn,
Ende gebenedijt so moete sij sijn!
| | | |
Sone ward ic nie daer af beswaerd.
Doe leidic mine hande te gader
Ende seide: ‘Ic soude doen algader
1785
Dat ic haer hadde beheten.’
Daerom en willics niet vergeten
In wil al nu rechte terstont
Mijn gelof hier maken cont.
Ay edele moeder, maget vri,
1790
Nu staet mi hi[r] selve bi!
| | Van onser soeter vrouwen love. .xxxiiij.
Onbesmette van allen live,
Ende reine boven alle wive,
Moeder ende maget uut vercoren!
Gi sijt ene die dierste olive,
1795
Ende meer gehoget in uwen beclive,
Dan nie minsce die ward geboren.
Wat eest, dat ic van u scrive,
In saels niet connen comen te voren,
1800
Al haddic te mi noch sinne vive,
Die dinc te maken, die ic bedrive.
Nochtan so ward mi na dat horen
Becoren moetic mi selven sere,
1805
Om der gere te doene ere,
| | | |
Die mi dicke verloest heeft.
Ic, die ben van cleinre lere,
Van haer te spreken ic begere,
Die alder werelt prijs geeft.
1810
Om dit, so dochtic mi te mere,
Om dat van u in allen kere
Elc sijn dichten heeft beseeft.
Daerom nochtan, dor dese dere,
Dat ic hebbe gelovet, here,
1815
Dat salic doen al onbeseeft,
Dats van der scoenster die nu leeft.
Deus! Hoe sal ic vol prisen mogen,
Die mi gaf dat sien mire ogen.
Ic wils beginnen an u hoechede.
1820
U hoecheit, vrouwe! es boven gevlogen
Dat dede u grote volmaecthede,
U volmaechtheiden es sonder dogen,
Daer nembermeer niemen na mach [.]ogen.
1825
Dat dede u edel goedertierenhede.
U goedertierheit doet verhogen
Menigen, die oec waer bedrogen,
Ende daet u melde ontfermichede,
Daer gi menigen verloestet mede.
1830
Ay vrouwe! Hoe salic u breetheit
Vertrecken, na die waerheit,
| | | |
Die so vele heeft bevaen.
Ende oec daer mede u lancheit,
Die van beneden tot boven geit,
1835
Ende eerde ende hemel al begaen.
Nu es daer noch u diepheit,
Daer gi Gode so wel met greit,
Dat ons es al buten waen.
Die en can niemen te vollen aen
Volprisen genoech, na mijn verstaen.
1845
Daer gi Gode met al verwont.
Ende oec mede u reinichede,
Daer gi met bracht toe ter stede
Dat onse here in u werd cont.
Ende u grote subtijlhede,
1850
Daer in was grote enichede,
Daer af menich ward gesont.
Met so groter simpelhede,
Dat dit dede beten daer ter stont
1855
Den here in uwes herten gront.
Wel besneden van allen leden
U soete beden, met reinicheden,
| | | |
1860
U goede sate, u karitate,
Brachten u in goeden lof;
U goede mate, van allen state,
Sachmen in des coninc hof.
U doget groet, sonder genoet,
Gi sijt albloet die ons vercroet
Die duvel van onsen ogen.
Gi sijt die troest, diet al verloest
1870
U doen en noest, no suut, no oest,
Biddersse, troestersse van alre dinc,
Middelersse, leidersse die Gode ontfinc[.].
1875
Sine diende u in allen kere.
U hoeft ront, u haer blont,
U ogen claer, brun, openbaer,
1880
Hets recht, datsi lovelijc sere,
Die in haer woende, makets ere.
U nese recht, lanc ende slecht,
Ende breetheit wel termaten;
| | | |
U mont clene, suver ende rene;
1885
U lippe van sconen state;
En werdi niet wel gemaect
Dat dochte mi sere ongeraect.
U anscijn smal, ende gracelijc al,
Ene rode verwe daer in gesait;
1890
Ront u kinne, .i. dal daer inne
Oft van yvore waer gedrait.
Waer an haer yet ontbraect,
Onse here hadde[t] an haer gesaect.
U oren lanc, in die mate,
1895
Te maten dinne, van goeden state,
Van suverheiden besceden.
U arme lanc, u vinger blanc,
Alle slecht in haren ganc;
1900
U soete borste, daeran die vorste
Sine noetdorste nam van sinen dorste,
Die waren emb[er] van werdicheden.
Die bene van haren, wel openbaren,
Dats wel te weten ter waerheden,
1905
Si droegen den here der claerheden.
U lichaem soude vor al gaen,
Daer gi werdelijc in hadt beuaen
| | | |
Den here, daert al an moet staen
Dat in die werelt ye geward.
1910
Aderen, darme, sonder waen,
Al dat daer in es gedaen,
Dat es reinre dan .i. traen,
Dat van sonden niet en bart,
Maer van heylicheden [es] vermaert.
1915
Edel moeder, ende maget vri!
Van u te dichten en waer mi
Dat ic den sin heb te clene
Te secgen die dinge die an u sij.
1920
Ay mij! Al waric u altoes bi,
Gine leret mi selve, ende oec hi,
Die Jhesus heet van Nazarene,
Sone mocht ics niet bringen te bene.
In u tween blivics gemene
1925
Van desen gedichte algader rene.
| | Dat inde vanden boeke. .xxxv.
Hier eest inde van al den boeken,
Diemen verre heeft doen soeken
Eerment hier toe heeft volbracht.
Oec benic dies also bedacht,
1930
Dat ic den genen wille vermanen
Die mi hier toe heeft ontspanen,
| | | |
Dat ic dit dichte den Here van Vorne,
Dat was Visie, die mi te horne
Van hem sede so vele dogede,
1935
Dat mi dichtens te bat hogede;
Want en had die wille gedaen
Na dat mi nu heeft gestaen,
Sone haddics niet wel connen gemaken,
Want siecheit ende ander saken
1940
Hebben mi den tijt benomen,
Dat ics niet wel te hoefde conde comen.
Die mi geprijst es so sere,
So hebbic mi gehaest te mere
1945
Om hem te bluscen sinen gere.
Daer ic mi dicke in heb verhit
Eer ict conde te recht ontbinden.
Ic hope oec, gi selter in vinden
1950
(Op dat gijt doet algader lesen)
Dinge die nuttelijc sullen wesen,
Beide ter zielen, ende ten live.
Maer ic, die om hem dit scrive,
Ende noch noyt en sach den here,
1955
Daer mijn begeren nu af es sere
Dat icken yegeren mochte gesien,
Ic hope, dat hi mi na dien
| | | |
Te houder soude wesen, haddics te doene.
Waer oec, here, dat [men] selc persone
1960
Alse die her Lodewijc es geheten
Van Velthem yet liete weten,
Dat hi dor u gedoen conde,
Dat soudi doen in alle stonde.
Mijn dienst sal u sijn gereet
1965
Van alre dinc, die ic weet
Die gi begerende sijt an mi.
Nu blijft gesont, here vri!
God onse here die wese u bi,
Ende mi mede, so waer ic si! Amen!
|
|
|
vorige