67

Doorn 2-11-'43

Beste Theun,

Dank voor je brief. De Madonna-cyclus zal je inmiddels wel bereikt hebben. Ja, ik krijg ook de indruk, dat je je positie in dat essay nog iets zou kunnen verstevigen, en waarschijnlijk met vrij geringe moeite. Zelfs zou je kunnen volstaan met aan te geven, dat er naast het sociale nog andere factoren zijn, maar dat je je opzettelijk tot deze eene beperkt hebt. Maar dit is wel erg ‘defensief’, en ik vermoed, dat je nog wel subtieler argumenten tot je beschikking hebt. Achteraf geloof ik, dat men die meer individueele factoren in laatste instantie ook wel weer met het sociale in verband kan brengen; maar dan toch meer als algemeen postulaat dan dat je in concreto zou kunnen aangeven hoe dit verband precies is. Het

geboren worden van individuen met bisexueele aanleg b.v. is op een of andere manier door de teeltkeus bepaald, en ws. een product van overcultuur (afgezien dan nog van het cultureele lot van die individuen zelf); maar het lijkt mij verdomd moeilijk om dit aan te toonen! Ik bevind mij er altijd goed bij het sociale en individueele niet als twee gescheiden gebieden te beschouwen, maar als twee gezichtspunten die men overal met evenveel recht op kan toepassen, - een soort ‘antinomie’ in de zin van Kant. Het eene komt nooit zonder het andere voor, maar men kan beurtelings van het eene en het andere abstraheeren.

Ans, die je Wolven leest, ontdekte de opdracht aan mij, die ik gewoonweg over het hoofd had gezien! Je zult misschien gedacht hebben, dat deze opdracht mij onverschillig liet; maar je weet nu de oorzaak van mijn zwijgen hierover. Ik ben er erg gevoelig voor!

De lezingen vorderen, en het worden er 9 in plaats van 8. Het Christendom blijkt nogal resistent; en de doodsklok, die ik zoo melodieus over dit instituut tracht te luiden, geeft nu en dan nog wat te weinig overtuigende tonen van zich. Het is een soort kat- en muisspel. Wanneer het Christendom goed op apegapen ligt, laat ik het weer een beetje herleven, spreek woorden vol zalvende waardeering uit, geef het een tikje met de klauw, en dan sukkelt het weer een eindje voort, tot de volgende attaque. Ik heb dit onze poes vaak zien doen, en tracht het nu te imiteeren.

Houd je goed en tot ziens over een week of wat!

Hart. gr., ook van Ans,

van je Simon