[p. 35]
[p. 37]
Bruiloftzang door Hooft.
Bruiloftzang van Allert Krombalk ende Tesselschae Roemer Visschers1)
Mingod, streng van heerschappij,
Ziet ghij wel die maegd aen 't Y,
Op het eêlste van haer daeghen,
Die uw' moeder heeft ontdraeghen
5
Blos van kaeken, en den Slagh
Van die lieffelijcke lach?
Wat trekt zij zich zorghen aen?
Zinnen wercken, handen gaen,
Doende zijn haer óóghen zeedigh9
10
Keel en lippen zijn onleedigh.
Magh een jeughd van jaeren fris,
Tegens zoo veel moeyenis?12
Vat zij diamant, een kras
Spreecken doet het stomme glas.
15
Ziet die duim, met goude draeden
Maelen kostele gewaeden;16
Vingers voeren pen, pençeel;
Knokkels kittelen de veel.18
Ziet eens gaen dat montje teêr,
20
Met de nooten, op en neêr;
'T oogh zich aen de letters lijmen;21
[p. 38]
Zin verzonken in het rijmen;
Tong zich krommer in de klanck
Van den Roomer, en den Frank.24
25
Wie krijght wt die vlijtigh' handt
Den gesteelden djamant?
Wie de knokkels van de snaeren?
Dujmpjes wt het gouden gaeren?
Wt die vingers pen, pençeel?
30
Van den zang, die klaere keel?
Wie beneemt die tong de smaeck
Van de Franss' en Roomsche spraeck?32
Wie zoud', dat gericht belaeden33
Scheuren, van de wijse bloeden?
35
Wie doet, dat in dat vernuft35
Yver op het dichten suft?
Naedemael gevonden wart
Niet een hoekeltjen in 't hart38
Oft het is beset, o Minne,
40
Aen wat kant zoudt ghij 't ontginne?40
Aengezien uw eisch en wensch
Is een heel, en leedigh mensch.
Op stoof Mingod, met een' veegh43
Korselheidt in 't kopje steegh.
Zoud' een' maeghd jck nu niet dwingen,
Die door oorloghsdrók kan dringen?
Die, ontvallen doen, de spies,
Kan, aen Cesars, en Henries?48
Menighmael heb jck gesien
50
Mijnen vaeder Mars, bij wien
D'onversaeghde Crijluj' sweeren,
[p. 39]
Zijnen stormhoed, met de veeren,53
Beuckelaer, en zijdgeweer,54
Tockeld' jck slech, smijten neêr.
55
Mijn' vrouw moeder desgelijx
In de bezigheên haers rijx,
Als zij sal bescheidt, nae reden,
Doen op dujsenden gebeden,
Ziet haer Mars eens vierigh aen,
60
Alle saecken laet zij staen.
Laet mij, Mars, oft anders een'
Wt zijn aengezicht gesneên,
Doen eerbiedelijck met zijnen
Wtgestorten moed verschijnen,
65
Voor die Venus van gelaet;
'K wed, zij Venus gangen gaet
Wt had hij. Met eenen quam
Marssen weêrga t' Amsterdam68
Haer bestrijen, met de treecken,
70
Die hem Min had ingesteeken,
Voor een jaetje van haer mondt
Biênd' al wat te bieden stondt.
Wonder, wonder groot! Ick sie 't
En mijn oogh gelooft het niet.
75
Kanmen zoo een maeghd besweeren?
Tesselschae vaert wt haer kleêren,
Schiet een' vliegher aen, voor dees'.77
Tesselschae vaert wt haer vlees.
Krombalk, tot haer' boesem in
80
Voert een heel nieuw huisgesin,
Nieuwen geest en nieuwe krachten,
Nieuwe kennis van gedachten,
Nieuw verstandt en nieuwe reên,
Nieuwlijcke geneghentheên.
[p. 40]
85
Als Medea' wttapte tót85-90
Haers schoonvaeders dorren strót
'T kiemigh bloed, en wt de pullen87
Welbepreutelt, weêr opvullen,88
Met een verse ziel hem liêt,
90
Aeson was 't en Aeson niet.
In sijn borst bleef niet van 't ouw,
In sijn voorhooft niet een vouw.
'T was een van die Griekse zeuntjes.
Lichte dansjes, nieuwe deuntjes,
95
Mooje maisjes, minnekeur
Ritzelden syn' aêren deur.
Tesselschae schier Aeson slaght.
Stift, en schrijf en schilderschacht
Drujpen door haer losse vingren.99
100
Snaeren slaepen, boecken slingren.
Naeld, bordujrgoud ende raem
Zij vergeet om beter kraem.
Jonge Krombalk volgh' er nae;
Oft een' derde Tesselschae.
105
Want de tweede wij beleeven,
En haer desen keer vergeeven;106
Mits, hier nae, zij nemmermeer
Doe te rug gelijcken keer.
20 Novemb. 1623.
P.C. Hooft.
[p. 41]
Den fieren Adelaar;4
5
Die met zijn wiecken hing,
Daar zangk zijn hart bekneep,6-8
Tot hy verslingert ving
Het keeltje, dat hem greep;
Dees op den oever stondt,
10
Daar Glaukus, heet van Min,10
Kust en herkust den mondt
Der blancke stroomgodin,
Die in zijn armen glijdt,
En zijght van liever lee,
15
En voeght haer bruidschat by15,16
't Rijck hylixgoet der zee.
Pan zangzieck, op dat pas,17
Had Dafnis laten noôn,18 en 20
En, om te luistren, was
20
Hier Tityr mede ontboôn.
Zij hurkte neêr in 'tgroen,21
Daar van een hoogen wal
Het oogh moght ronde doen,
En weien overal.
25
Toen sloegh haer keel geluit:
Help Godt! wat zoeter zang!
Zwijgh Tityrs boerefluyt.
Wat was hier een gedrang
Van ooren, om dit liedt
30
Te vangen in de lucht,
Toen tot haer neighde riet,
Geboomte en vogelvlught.
Ach Dafnis, zong zy, ach!33
Wat gaet u, Ridder, aen
35
Zoo dit uw moeder zagh,
Het hair te bergh zou staen.
[p. 42]
Is 't groen daer ghy op staet37
Dan t'eng, en veel te naeuw,
Dat ghy 't verwislen gaet
40
Voor 't wilde woeste blaeuw?40
Verzin eer ghy begint,
En hou uw oude buurt.
Denck wat de zee verslint,
Als zy den afgrondt schuurt,
45
En gaept den Hemel toe,
En grimt, dat alle Goôn46
Optrecken, schrickens moe,47
Hun aengevochten troon.48
Wat is hy overstout,
50
Die leven, lijf en ziel
Den lichten wint betrouwt,
Op 't dryven van een kiel;
En stuyft ter weerelt uit,
Daer loot geen gronden peilt;
55
Daer 't schip aen starren stuit,
En door de klippen zeilt.
Noch hiel ick 't u te goe,
Indien uw trotse moedt
Niet reede een oorloogh toe,59
60
O gruwel! op den vloedt,
Op grondeloosen plas
Te vechten, lijf om lijf;
Die bodem is van glas,
O Reuzen, treet niet stijf.64
65
Te lande is vlughtens troost.
De wanhoop drijft in 't schuim.
Och, of ghij 't lant verkoost.
Ghy schudt helmet en pluim,
En slaet mijn beden af.
[p. 43]
70
Wel aen, ick neem geduldt.
Ghy kiest dan 't levend graf.
En ick blijf sonder schuldt.
Ten minste denck om my,
Wanneer ghy, als Jupijn,
75
Zult, op uws vyants zy,75
Met blixems woênde zijn,
En Hollants zeebanier
Met hoop van zege voên,
En braken vlam en vier
80
In 's Koningks galioen.
Dan denck eens, hoe 't my kruist,81
Als ghy den Spanjaart tart,
Met 't slaghswaart in de vuist;
En duy 't zorgvuldigh hart
85
Van uw Sireen dien raedt.
Altijt ten beste na:
Mits ick uw schipbreuck haat,87
Niet naar uw leven sta.
J.v. Vondel.
De Tortsen door Vondel.
De tortsen van Alard Krombalck, en Tesselscha Roemers.1)
Opdracht.
Ghy die malkand 'ren zijt door 't noodig lot beschoren;
Dees Dochter uyt mijn hoofd, en herssenen geboren,2
Geheylicht uwe toorts, sy wellekom u bey:
Op datse uw ledekant met maegde-palm beschrey.4
U verplichte J.v.V.
[p. 44]
Hoe sal ick 't heilig bed van Roemers dochter roemen?
Mijn oog te keurig dwaalt. Hier lacht een beemd vol bloemen2
O Amstelnymfen, helpt. Wat hemelsch drijft mijn geest.
Vlecht hoeden en ontsteeckt de tortsen van dees feest.4
5
Dat soo veel geesten als 'er leven in mijn aderen
Naar boven swevende in mijn harssenen vergaderen.
Sy sijn 'er al, ick voel 't. Een God besit mijn siel,
En opent 't schoonste, dat een kiesch vernuft beviel.
God Jupiters gemaal bewaackte d'Amsterdammers9
10
Met haer sorghvuldigh oogh, na veel geleden jammers,
Te liever, mits de Wraack verbittert tegens recht,
Hun lage vesten tot den grond toe had geslecht;
Want wat was toch verbeurt aan 't goddeloos omhelsen
Te wreken van een Graaf, die 't edel huis van Velsen
15
Getrappelt had op 't hart, en sulck een vrouw verkracht,
Die eerlick was gehuwt en roemde op haar geslacht;
Een Graaf, die queeckend een verbitterde gemeente17
De ouden adel hoonde, en quetstese in 't gebeente.
De suster van Jupijn de stad hieromme was
20
Met gunst genegen, en herbouwdese uit haar asch20
Soo datse jong te prijck, met 's keisers kroon bepeerelt,21
Sat tot verwondering der gansche Christe weereld,
En lade op sich, om al haar handel en gewoel,
Den nijd van nabuursteên, gewijt ten konings stoel;24
25
Maar Juno niet vernoeght, als die met grooter gaven
Haar burgers eeren wou, begaan was, om 's lands haven
Te schuimen van gevaar, dat over 't scheepsvolck hing,27
Wen na behoude reis dick' vloot op vloot verging,28
Door tweer Sireenen zong, wier liefelicke lippen
30
En snaren Palinuur verlockten op de klippen.30
Sy stuurden eb en vloed, en breidelden de zee,
Soo dat vast weer en wind most luisteren naar dees twee,
Het bloed van Kallioop. D'een om haar ongenade33
[p. 45]
Genoemt werd naar heur aard en strengheid Tesselschade,
35
Saturnus dochter dan met desen last beswaart,35
Hier op den breeden Raad der Goden had vergaart,
Die overleiden 't vast en vonden sich verlegen,
Want Juno dreef haar stuck, Apollo stondse tegen.
Sy dong op dese wijze: o vader van den Goôn,
40
En ghy wier Majesteit vereert den hoogen troon
Des grooten Dondergods, de spijt verruckt mijn sinnen,41
Wen ick gedenck, hoe twee half zee- half landmeerminnen
Bestrijden een Godin, wiens toornigheid vertsaaght43
Den opperste, die moed op sijnen blixem draaght.44
45
Mijn stad, wiens burgers staag als wackre mieren krielen,
d'Ondraghelicke scha moet boeten van de kielen,
Die stranden reis op reis, en stooten op den grond,
Wanneerse seilen gaan 's lands haven in den mond,
Of ryen op de ree, in pekelschuim gedolven,
50
En staan de barning uit der schrickelicke golven,50
Al t' ysselick aan 't woên geraackt, door spel en sang
Van dese sustren, soet op onsen ondergang.52
En waarom sit ick traagh, die lang behoor te wreken
't Geleden leet; of sou 't aan onse maght ontbreken?
55
Dat tuigh de Frygiaan die t' Argos sit geboeit,55
Priaams geslachtboom tot den wortel uitgeroeit;
Dat tuigh de basterdsoon, ten leste vrygevochten57
Dwars heen door afgronds spook en leelicke gedrochten,
Door soo veel ongevals en ramps, hem voor de scheen
60
Gesprongen, om mijn spijt te wreeken aan Alkmeen
En slechte ick niet tot puin Karthagoos hooge vesten?
En slaanwe Rijcken niet met doodelicke pesten,
En met het scherpe swaard van bittren hongersnood,
Die d'arme sondaars pijnt met een gereckte dood?
65
Ick had Neptuin geterght dat hy 't sich soude belgen,65
En door een zeegedroght dien havenvloeck verdelgen,
Tot heil van Amstelland, en wasdom van den Staat,
[p. 46]
Maar ben, 'k en weet niet hoe, verandert van beraad,
En legh vast over, om door sachte hylixwetten69
70
En bruiloften haar hart en sinnen te verletten,70
Door kuische en heilge sucht om teelen haars gelijck.
Dat dan voor dit besluit mijn eersten yver wijck,
En dees vergadering, na ernstigh overwegen,
Dit stemme, en daar toe spreeck een algemeenen segen.
75
Sy sweegh, en hoorde toe. 't Gemompel ging rondom.
Elck overwoegh 't. Alleen Apollo sat 'er stom,
En kropte sijn verdriet, en toonde sich t'onvrede.
Ten leste rees hy op, en borst met dese rede
Op Junoos voorstel uit: noit onbeschaamder eisch
80
En klonck 'er uit 't gestoelt van 't hemelsche pallais.
Heeft Ganimeed te mild sijn stiefmoêrs brein beschonken81
Met nectar, datse raast als waarse dol en droncken?
Wat overschrijdse 't perck? Wat vordertse op mijn Recht?
Wat micktse op 't suiver wit, daar geen geschut op hecht?
85
Wat stichtse hemelbrant, die niemant uit kan lesschen?
T' onbillick eischtse 't puick van alle Priesteressen
Apollo toegewijt, die door het gansche jaar
Bewierroocken sijn kerck, en eeren 't hoogh autaar
Met versche kranssen, bont gespickelt en gevlochten,
90
Met geuren, diese ons oit godsdienstelick toebrogten,90
Soo dick' zy blaken deên een suiver offervier,
Naar sede geperruickt met heiligen laurier.92
Swijgh Juno, die u toont soo ruw en onbescheeden.
Sy sijn aan my verlooft door dier gesworen eeden.
95
Mijn Dochters, wacht uw dienst. Mijn koorgewaed u deck,95
Dat geen kerckschennis u besprenckel noch bevleck.
Mijn feest uw sorge sy. Volhard in myn gesangen.
En ghy voornamelick, wiens schrandre sinnen hangen
Aan Tassoos heldenstijl, wiens assche ghy beroert,99
100
En soo hooghdravend door ons Holland speelen voert,
En durft met Godefroy den oorloogh u getroosten,
[p. 47]
En hitst de Westersche slaghordens aan het Oosten,102
En noopt den klepper, die het stof omwroet verhit,103
En schuimbeckt op sijn draf, en knabbelt het gebit.
105
Ghy mede, mijn Sibyl, die namaels noch sult melden,105
En setten op 't autaar het Hoofd van Hollands helden,
't Welck worstelde met raad, en dapper van gemoed
Voor 't Recht des Vaderlands vergoot sijn edel bloed.
Geen God noch geen Godin beroof me van dees panden
110
Mijn voester kinders sijn 't. Sij voên mijn offerhanden.
De galm van snarenspel haar mond volght vol van God.
Mijn vloeren sy betreên. Mijn tempel is haar lot.
Neptuin hier door gesteurt, borst harder uit en grover:
Wat geest drijft Cynthius? wat dwaasheit komt hem over,114
115
Dat hij der Goden Raad wil meestren met sijn stem,
Als of elck luistren most naar hen niet, maar naar hem?
Als waar sijn woord een wet? of leert hij ons nu schuwen
De bruiloften, en set de kuischeid boven 't huwen?
Soo deê hy seker niet, toen Dafne langs den stroom
120
Van Peneus ademloos veranderde in een boom,120
In eenen boom, dien hij noch minnend, met sijn armen121
Soo liefelick omhelst, en arbeit te verwarmen.122
Soo deê hy seker niet, toen 't bosch van Pelion123
Met pijnbooms schaduw hem soo dick niet decken kon,
125
Of d'een of d'andre nymf wist datelick te seggen,
Hoe hy Cyrene daar den gordel of deê leggen,126
En versche roosen las, gedoodverft van de schaamt,
En kreuckte 't kruidje vry wat stouter dan 't betaamt
En settese in sijn kar, van waarse moght beschouwen
130
Thessaliën, en al d' omléggende landouwen.
En waarom luid dit vreemd; hy aard toch naar Latoon,131
Meer dan sijn suster doet? en draaght sich als een soon
De moeder heel gelijck? ontlochent hy dees treken,
De knapen die gekruift hem melden sullen spreken.134
[p. 48]
135
De zeevooghd sprack dit niet, de hemel was gesplist;135
En hoe men langer keef, te feller rees de twist
Wat bleef 'er ongerept? wat dorst men niet verwijten?
Van schaamte krompen de klaarblinckende tapijten.
Jupijn bleef onverschoont, soo schendigh, gingt 'er toe.
140
Men smaalde op sijn beerin. Men schrolde op sijne koe,140
Op Danaë, bewaackt van honden, graft, en toornen,141
Op Kadmus suster, die den stier hing aan sijn hoornen;142
Ick swijgh van Ganimeed, en andre rancken meer,
Al wrockende opgeveilt, doch luttel tot sijn eer,144
145
Soo dat de diepe saal te borsten scheen van 't rasen;
Want 't ginger als een zee van winden opgeblasen,
Niet maghtig meer sich self, als die geen strand en houd,
En siepend, het gestarnt besprenckelt met haar sout,
Wanneer den stuurman 't roer niet langer koomt te stade,149
150
Die nu drijft reddeloos op 's on weers ongenade,
Of als in 't vlacke veld d'aanschennende trompet151
't Geknarssetand van 't staal naar billickheid nocht wet
Doet luisteren den Moord, wiens breideloose benden
Gaan weien in een oegst van allerleie ellenden.
155
Maar toen der Goden Hoofd de daken van de lucht
Betemde, en sette neêr het on betoomt gerucht,
Heeft Mars vol viers de saak tot Junoos baat en voordeel
Aldus hervat: elck een die wachte sich een oordeel
Te vellen over 't pleit en 't hangende geschil,
160
Dat niet rechtmatigh stemt met mijn vrouw moeders wil;
Of 'k sweer, dees degen sal haar smart en wonden heelen.
Dees stoelen sijn gescheurt te bitter in twee deelen,
Waar van het strengste leunt en helt op onse sy';
Daar steun ick seker op; dat ooght alleen op mij.
165
Ick moedighse de borst, om rustigh aan te spannen,
En d'overighen hoop van sijn gesagh t' ontmannen.166
Geen wetten gelden hier, nocht heiligh oud gebruick
[p. 49]
't Belieft ons 't Sy genoegh, dat elck voor moeder duick.168
Al sou de trotse troon van Jupiter ten leste
170
Sien storten al de Goôn van 's hemels hooge veste;
Het eertijds glinstrend goud, 't welck noit yet sterflix sagh
Ontluistert door veel stofs, beweven van het ragh
En spinnekoppenweb; de laaghgesete menschen
Den auter weigeren de wierroocken, met wenschen,
175
Met suchten, met gebeên en aandachts sout gemengt;
En allen dienst geschort die saligheid toebrengt.
Sacht, sacht, al hoogh genoegh, riep Liber, wij verwarren177
Door 't schelden meer en meer; die 't vrye hof der starren
Beheerschen wil met kracht, vermeesteren met dwang,
180
Die brouwt des selfs bederf, en haast ten ondergang,
Nocht smaackt yet goddelix. Al is 't dat wij bekleeden
Het purper en rood goud van dit gestoelt, en treden
Op vloeren van turkois en flonckerdiamant,
En setten met een wenck de Rijcken naar ons hand;
185
Wy sijn met eed verplicht, en onderling verbonden
Aan wetten, eens gesmeed om niet te sijn geschonden.
Wie los maackt desen band, een houvast vanden Staat,
Daar ooghtmen op, als een die toeleit op verraad,
En wetteloos sich durf versetten tegens d'orden,
190
En van een ryxgenoot een vyand sy geworden.
Men moet 't bysonder en 't gemeen met onderscheid191 192
Recht schiften, en voor al in dit swaarwightigh pleit
'T en staat 't gemeen niet vry, te keeren het bysonder
Recht tot zijn eige baat, of 't bovenste raackt onder.
195
Een Beierd leid 'er, wilme' ontstrenglen desen knoop.195
Ick sie den hemel woest, de maghten overhoop,
Ten sy men sachter ga; dus laat sich de Godessen,197
Wie suiverheit gevalt, en eeuwighduurend lesschen198
Van Venus minnevlam, verklaren in de saack;
200
Op dat men niemand quets, en endelick de Wraack
Van 't wrockend ongelijck verbittert en beseten
Maack rechter van haar leet te dol en godvergeten.
Toen dees Godinnen tijd om spreecken was gegont,
[p. 50]
Daar lang om was gejanckt, soo riepense uit een mond:
205
Waar staanwe, voor wiens troon? 'tis ver genoeg gekommen,
Nu men in twijffel trekt 't oud Recht en d'eigendommen
Ons toegestaen van 't hof en d'oppermajesteit
Den hemelvooghden selfs; die trouw en heiligheid
En waerheid en eenvoud omhelsden toense swoeren;
210
Die om meineedigheid de blixemslinger voeren,210
En dondren naer beneên, en barsten uit een wolck
Tot schennis van in deughd hen overtreffend volck.212
Die 't spierwit nonnenkleed uittrecken durf en woeden,
Ontblooten durf van vre veel hemelsche gemoeden,
215
Versteuren allen plicht die d'eer der Goôn ophoud.
Waar toe Godvruchtighlick outaar en kerck gebouwt?
Waar toe met kerckgebaar d'inwying onses tempels,
Indien ons lust nu sticht, nu vier geeft op ons drempels?218
Dees twee Sibyllen oit een uitgelesenst puick,219
200
Met onverwelckte blaên beschaduwt om de pruick,220
Sijn veel te dier verplicht. Sy strengelen en breien
De kranssen van ons eer. De danssen sy beleien
Der reien nimmer moede, en koesteren den swarm
Wiens yver onvermoeit houd d'offersteden warm.
225
Wij stemmen 't nimmermeer nocht laten 't ons behagen.
Jupijn beducht voor veede en droeve nederlagen,226
En in sich selven gram verrijsend uit den dut,
Sijn blixemswaiend hoofd tot driemaal vreeslijk schud,
Waar door al wat 'er sat sprietooghde van de stralen229
230
En 't weerlicht schitterend in 's hemels diepe salen,
Geslagen met ontsagh. Ten leste werd gehoort
Des grooten vaders stem: Wie sijtge, die verstoort
Der saligheden rust door al te hevigh woelen,
En jaaght den lieven vrede uit dees geruste stoelen?
235
Of mijne gemalin, 't geen sy te strenge dreef,
En Delius 't geding alleen aan mij verbleef,236
Dat ickse als middelaar op 't voeghelickst moght scheien,
Men vond misschien een wegh tot redding tusschen beien.
[p. 51]
Na rede en wederrede en onderling beraên
240
Werd d'uitspraack aan Jupijn van weersy toegestaan,
Die dus het vonnis velde: Apollo sal gedoogen
Het huwelick van haar, wier opgeslagen oogen
Sijn Godheid eeren; doch en sal in allen schijn
Dit tot sijn nadeel niet te verr' getrocken sijn,
245
Als of hij afstand deê van 't Recht hem opgedragen.
Ook sijn door 't juck des echts dees nymfen niet ontslagen
Van koor en kerreckdienst. Daar by sal d'eerste vrucht
Van 't bruilofstbed, geteelt in 's levens vrije lucht,
Apollo sijn gewijt. Hij sweegh, en daar op loegen
250
d'Onsterffelicke Goôn, en droncken met genoegen
Malkandren vrede toe. Waar toe soo veel geschils
En oorlooghs, riepen sy, Jupijn gunt elck wat wils.252
Men scheide sonder twist, doch Febus in 't vertrecken,
Sprong morrende op sijn kar, en deê de paarden recken.
255
Het aardrijck, door geen droef en doncker voorspoock, ras
Gewaar werd dat om hoogh wat groots besloten was.
Een paar op vetten roof wel afgerechte valcken
Twee duiven voerden wech, en quamense verschalcken
Op 't hooge toorendack dat Schreiers Hoeck bewaackt.259
260
De schildwacht, toen 't gestarnte aan 't vallen was geraakt,
Van verre in 't seilrijck Y met lachende geschater
Een Waterlandschen rey sagh trippelen op 't water,
Met fackelen verciert en nimmer dorre blaên.
En d'oude burreghwal, die hoorde een blijde swaan
265
Geluid slaan met haar keel, die sy soo kon bedwingen,
Als ofse eens uit de borst het bruiloftlied wou singen.
De wijngaard aan de straat, geleit van maaghdenhand
Tot daar 't gehemelt deckt de nonneledekant,268
Hing swanger, in een nacht, van rijpe muskadellen,
270
Waar uit men moght de vreught van 't nakend huwlick spellen.
Ick kreegh aan 't huwelick oock kennis in den droom.
Twee susters setten sich op 't uiterst van den stroom,
D'een, uit een parckement of half gerolde cedel,
Las noten met haar galm, en d'ander met een vedel;274
275
Waar op een heele soô Dolfijnen onvermoeit,
[p. 52]
Als door Arions harp bekoort, quam aangeroeit.276
De twee vrypostighsten voor andren nader swommen.
De jonffers schryelings uit dartelheid beklommen
De visschen glad van huid (ick dacht, hoe wil 't hier gaan)
280
Die na een keer of twee haar voerden Noordwaart aan,
En gaven sich in 't diep. De doodse maaghden kreeten,281
En daar meê was de lust van sang en spel vergeeten,
't Masijckblad en de veêl ten beste voor den vloed.
D'een reickte d'andre toe met d'armen het gemoed.
285
Sy huilden vast om hulp en redding, maar s'ontbrack 'er.
En door dit droef misbaar ontsprong ick en werd wacker.286
Een wijl hier na geviel 't, toen deser dochtren geest
Kerckpleghtigh besigh was, om vieren 't jaarlix feest288
Met lofsang en gebeên, gelijckse 't noô versloffen,289
290
Dat d'een van 't kerckgewelf werd in de borst getroffen,
Met geen geveerden schicht, maar gloeiendige kool
Of koegel haar gegunt van eenigh kleen pistool.292
Sy swijmde voor 't autaar, eer dat haar d'oudste redde,
Die greep de doode, en droeghse op 't hylikschuwe bedde.
295
Ach suster, sprack sy, ach, wat deert u? is het oock
Een flaauwigheid gevat van een vergiften roock?
Of is het hart benaauwt, om dat uw yver heden
Al 't yvrigh heeft gevast, geworstelt met gebeden?
Neen, suchte 't levend lijck, dit is 't niet datme schort.
300
Mijn boesem is vol viers, mijn siel gepijnight word.
Breng dranck, breng lafenis. 't Sijn enckel heete kortsen.301
Mijn boesem is vol brands. Wat blaken my al tortsen.
In 't end roock Anna, hoe dit korts haar oirsprong nam
Uit geen onkuischen brand, maar eerelicke vlam,
305
En eerst gesette sucht tot huwen en tot teelen.305
Sy troost haar al bedruckt. Sy voert haar sinnen speelen,306
Of sy verleien moght dat opset door bericht,307
En songse voor den lof van kuischen maaghdeplicht;
[p. 53]
Helaas! maar al vergeefs; vergeefs men om wil stooten,
310
't Geen eenmaal van den Nood gestemt is en besloten.310
Dit bleek eerst, toen de Faam op Schreiers toren sat,
En bruiloft bruiloft blies, en noodighde al de stad
Op 't schaterend bancket, beluit met soete rijmen.
Van 't Noorden Krombalck quam, verselschapt met God Hymen,
315
Met heele en halve Goôn; van 't helder Oosten trad
God Jupiters geslaght, op sijne gaven prat,316
Met sang en snarenspel voor Bruids en Bruigoms voeten,
Om met een bruiloftlied 't geluckigh paar te groeten.
Bruylofs-liedt.
Ghy waert, Heer Bruydegom, een pronck-beeld van yvoor,
320
Dat reuck derft, smaeck, gesicht, gevoelen, en gehoor,
Waer in, door goochelkunst, de schim van 't leven sweeft,
Doch pols, nocht aderslag, nocht roering in sich heeft.322
2.
Maer als u Tessel-schade, uwe helft, te beurte viel,
Doen daegde U Son, en 't lijf ontfing ter feest sijn ziel,
325
Het sterflijck werd verknocht met syn onsterflijck deel.
't Was stuck-werck, daer gy nu voltoyt zijt, en geheel.
3.
Wy sien 't hoe Goddelijck u dees Godin omvangt,
En hoe gy aen haer tael, en wijse lippen hangt,
En luystert na een God, die sijn geheym ontsluyt,
330
En wichelt door den mond van u gewijde Bruyt.330
4.
Bruydt, die u lief omhelst met onbevlecte trou,
Verleent, door ommegang, u minnaer sulck een vrou,
En glants, dat hy met u versma dees ydelheyt,
En 't goud, en 't purper kreuk dat Ganimedes spreyt.
[p. 54]
5.
335
Doch voor u Hemelvaart uyt 's werelts moord-spelonk
Erft Amsteldam een spruyt, waar in, wat in u blonk,
Erkent wort, alsse draagt 't geen in u heerlijck is,
Op dat 'er noch een ster schijnd in dees duysternis.
Op Tessel-schade.
Geeft Tessel-schade baat,
Sprack Adelaert, aan 't landt,
Myn schip is dan te laat
In Tessels schoot gestrandt.
Gedichten van Constanter.
Aan Juff.w Tesselschade Visscher, onder trouw1).
Tesselschade,
Die uw' Gade
Niet te spade,
Niet te vroegh
5
Hebt gevonden
En verbonden
Van de wonden,
Die hij droegh,
Weest te vreden
10
Met de reden,
Die mij heden,
Seggen doet,
Bruylofts lusten,
Laet mij rusten,
15
Daer ick rust en15, 16
Rusten moet.
Stuersche buijen,
Die sich ruyen18
Tegen 'tSuijen
20
Tegen 'tWest,
Hoor ick schreewen
Door het Sneewen,
Somer-spreewen,
Houdt uw' nest.
25
Swacke leden
Moe geleden,
Moe gestreden
Tegen 'tmess,
En de slagen
30
Van de plagen
Doen mij klagen
Dit 's mijn less.
[p. 55]
Had de Sonn en
Lucht begonnen
35
Weer te gonnen35.
'Tsoet gelacch
Van de hagen,
En te tragen38.
'Twintrigh jagen39
40
Vanden dagh,
‘Kwaer’ geschapen
Uw beslapen
Te begapen,43
En uw Feest,
45
En het proncken
Van uw' loncken,46
Tot ontfoncken
Van mijn' geest
Maer 'tbenijden
50
Deser tijden
Moet ick lijden
Met geduld,
‘Tsijn geen’ treken53
Om te wreken
55
Woord te breken
Sonder schult.
Oh! hoe vliegh ick,
Hoe bedriegh ick,
Hoe beliegh ick